Die Joodse geloof en Yeshua die Gesalfde

Mens kan nie die godsdiens van Ou Testamentiese Israel Judaïsme noem nie. Die naam Judaïsme kan streng gesproke eers gebruik word nadat Jerusalem die hoofstad van hulle godsdiens geword het. Die godsdiens wat hulle toe beoefen het, was ook nie dieselfde as die Judaïsme van vandag nie. Dit behoort iets anders genoem te word, kom ons noem dit maar die Joodse Geloof.

Na die Vloed van Noag en die Toring van Babel, het God met ‘n nuwe werk onder die mense begin. Daar was ‘n man met die naam Abraham. Hy het God geken en Hom vertrou. Dit was op grond van hierdie man se vertroue op Hom dat God ‘n nuwe rigting met die mens ingeslaan het. YHWH het aan Abraham ‘n nageslag en ‘n eie land beloof en dit bevestig deur ‘n verbond (kontrak) met hom te sluit. By hierdie verbond het YHWH ingesluit dat daar uit Abraham se nageslag ‘n Loskoper sal kom.

Hier is nou iets om te bepeins. Dit is welbekend dat Yeshua die Gesalfde (Jesus die Christus) Homself geïdentifiseer het as YHWH. Eerstens let op Johannes 8:56-59: Abraham, julle vader, het hom verheug dat hy my dag sou sien; en hy het dit gesien en het hom verbly. Toe sê die Jode vir Hom: U is nog nie vyftig jaar oud nie, en het U Abraham gesien? Jesus sê vir hulle: Voorwaar, voorwaar Ek sê vir julle, voordat Abraham was, is Ek. Hulle het toe klippe opgetel om Hom te stenig; maar Jesus het stilletjies uit die tempel gegaan en tussen hulle deurgeloop; en so het Hy vertrek. Die Jode was ontsteld want Yeshua het gesê dat Hy YHWH (EK IS) is. Let ook op Galasiërs 3:7-9: Julle verstaan dan dat die wat uit die geloof is, hulle is kinders van Abraham. En die Skrif wat vooruit gesien het dat God die heidene uit die geloof sou regverdig, het vooraf aan Abraham die evangelie verkondig met die woorde: In jou sal al die volke geseën word. Sodat die wat uit die geloof is, geseën word saam met die gelowige Abraham. Al die volke is die heidenvolke wat nooit Moses se Wet ontvang het of daarvan geweet het nie.

Van Abraham af tot en met Moses (omtrent 430 jaar), was die godsdiens van Israel: Vertrou YHWH. Die Wet van Moses het eers later gekom. Ek wonder hoe hulle godsdiens gelyk het terwyl hulle slawe in Egipte was. Van waar af het Moses die Wet gekry? In Eksodus 3:14 is die antwoord: En God sê vir Moses: EK IS WAT EK IS. Ook sê Hy: So moet jy die kinders van Israel antwoord: EK IS het my na julle gestuur. In Johannes 18:4-6 lees ons: En omdat Jesus alles geweet het wat oor Hom sou kom, het Hy uit die tuin gegaan en vir hulle gesê: Wie soek julle? Hulle antwoord Hom: Jesus, die Nasarener. Jesus sê vir hulle: Dit is Ek. En ook Judas, sy verraaier, het by hulle gestaan. Toe Hy dan vir hulle sê: Dit is Ek, het hulle agteruitgegaan en op die grond geval.  Yeshua die Gesalfde is EK IS, dit wil sê YHWH. Toe Hy dit sê het hulle terug gedeins en neergeval. Die PWL-vertaling gee Johannes 18:4-6 so weer: Omdat Yeshua alles geweet het wat met Hom sou gebeur, het Hy uitgegaan en vir hulle gevra: “Wie soek julle?” Hulle antwoord Hom: “Yeshua, van Natzeret.” Yeshua sê vir hulle: “ אנא אנא – Ek is, was, sal wees Wie Ek is, was, sal wees.” Y’hudah, die een wat Hom sou oorgee, het by hulle gestaan. Toe Yeshua vir hulle sê: “ אנא אנא – Ek is, was, sal wees Wie Ek is, was, sal wees,” het hulle agteruit beweeg en op die grond neergeval.

EK IS WAT EK IS het die Wet aan Moses gegee op die berg Sinai. Yeshua die Gesalfde is EK IS WAT EK IS. Derhalwe: Yeshua het die Wet aan Moses gegee.

Israel het die Wet van Moses net nou en dan nagekom. Dit het so gegaan vir omtrent 900 jaar, toe het YHWH genoeg gehad en die Babiloniërs gestuur om Jerusalem en die Tempel te vernietig en die volk in ballingskap weg te voer. Dit word die Eerste Tempel Tydperk genoem. Eers was daar die tydperk voor die tempel gebou is van omtrent 480 jaar. Israel het die tabernakel verwaarloos, die verbondsark gebruik as ‘n gelukbringer en toe veroorsaak dat die Filistyne dit buit. Van die eerste koning af tot die koninklike opvolging beëindig is, was Israel se geloof beïnvloed deur wie aan bewind was. Wanneer die koning YHWH gedien het, het Israel dit ook gedoen. Wanneer die koning afgode gedien het, het die volk dieselfde gedoen.

Na die ballingskap het Israel die Tempel herbou en het sommige van hulle probeer om ernstig oor hulle godsdiens te wees. Die tydperk tussen die vernietiging van die eerste en tweede tempels word die Tweede Tempel Tydperk genoem. Na die ballingskap het Israel teruggekeer na Juda. Die tempel en stad is herbou en daar is gepoog om die volk te suiwer. Daar is besef dat die ramp wat hulle getref het, van God kom. Die Wet van Moses is van toe af met meer erns gelees. Dit is in hierdie tydperk dat die Skrifgeleerdes, Fariseërs en Sadduseërs ontstaan het. Die studie van die Wet en die interpretasie daarvan het aandag gekry. Dit is hierdie mense se interpretasies waaroor Yeshua met hulle gebots het. Hulle het ‘n mensgemaakte godsdiens ingestel.

Nadat Israel vir Yeshua die Gesalfde verwerp het, is die tempel en stad deur die Romeine vernietig. Met die vernietiging van die tempel, het die bring van offerandes onmoontlik geraak. Daar was nie meer priesters nodig nie. Dit was nie meer moontlik om alles wat die Wet van Moses vereis het na te kom nie. Die invloed van Skrifgeleerdheid het toegeneem en teen die 6de eeu na Christus het die Rabbynse Judaïsme ontstaan. Rabbynse Judaïsme is vandag die hoofstroom in die Joodse geloof. Volgens hulle is daar ‘n geskrewe Wet en ‘n mondelingse Wet en hulle erken albei. Voorheen het groepe soos die Sadduseërs en Hellenistiese Judaïsme die bestaan van ‘n mondelingse Wet teengestaan.

Yeshua die Gesalfde het dikwels met die Joodse voormanne gebots oor hulle interpretasie van die Wet. In Sy Bergpredikasie het Hy Sy verduideliking gegee van wat die Wet eintlik beteken. Verder sê Hy in Matteus 5:17: Moenie dink dat Ek gekom het om die wet of die profete te ontbind nie. Ek het nie gekom om te ontbind nie, maar om te vervul. Wat het Hy daarmee bedoel? Hy het die Wet gegee, die Wet het na Hom verwys, Hy het alles gedoen wat die Wet vereis. Met Sy dood en opstanding is al die vereistes van die Wet nagekom. Hy het die Wet vervul. Vir diegene wat Hom vertrou, is die Wet nagekom in Hom en deur Hom. Nou is dit slegs Hy op wie ons ons oë moet rig.

Daar is ‘n wydverspreide siening onder Jode en Christene dat Yeshua die Wet afgeskaf of verander het. Yeshua het wel met die godsdienstige leiers se interpretasies verskil, maar Hy het nie met die Ou Testament verskil nie. Dit is belangrik om te onderskei tussen wat Yeshua regtig gesê het en dit wat mense dink Hy gesê het.

Vroeg in die Nuwe Testament lees ons van die Judaïseerders. Hulle was Christene wat Joodse gebruike en praktyke in die gemeentes wou inbring. Spesifiek wou hulle hê dat Christene wat nie Jode was nie (dus uit die heidenvolke) die Jode se godsdienspraktyke moes navolg. Onder meer wou hulle vereis dat gelowiges uit die heidenvolke besny moes word. Hulle wou die Wet van Moses en die Evangelie van Christus verenig. Vir hulle was die kruisiging en opstanding van die Gesalfde nie voldoende nie, hulle wou iets daarby voeg. Yeshua kon op Sy eie nie die mens red nie, die mens kon nie net deur vertroue op Yeshua gered word nie, die mens moes self daarvoor werk deur ook iets te doen.

Die waarheid is dat die wat Yeshua vertrou, die Heilige Gees ontvang. Die Heilige Gees gee aan die mens ‘n nuwe natuur wat in staat is om God tevrede te stel. Lewe in die Gees is vry van wettisisme en wetteloosheid. Die Gees van God is in die mens en produseer die vrugte van die Gees. Die mens wat onder beheer van die Heilige Gees is, het nie die geskrewe Wet nodig nie.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die 1992 Referendum: slapriem of flater?

Die huidige situasie waarin blankes in Suid-Afrika verkeer, is direk as gevolg van die Referendum van 17 Maart 1992. Almal wat toe nog nie kon stem nie, dit wil sê almal wat in 2018 nie ouer as 44 is nie, is dus nie verantwoordelik daarvoor dat ons nou in tamatiestraat sit nie. Die van ons wat toe kon stem, almal ouer as 44, moet ons verantwoord teenoor die jonger geslag.

Sedert 1992 het blankes bykans alle politieke mag verloor. Baie het ook hul werk verloor of het na die buiteland geëmigreer. Daar is deesdae etlike plakkerskampe waar witmense woon. Hulle is geheel en al afhanklik van private skenkings van voedsel en klere. Die nuwe grondwet van FW de Klerk, ‘n beloofde regstaat, bied weinig beskerming aan minderheidsgroepe. Baie blankes voel dat hulle tenagekom is en deur hulle eie mense uitverkoop en verraai is. Afrikaans as ampstaal is bykans volledig afgeskaf ten gunste van Engels. Dit word alhoemeer duidelik dat ons die slagoffers van volksmoord geword het. Die moord, verkragting en marteling van blankes is steeds aan die toeneem. Die referendum het die Boerevolk tot op die rand van uitwissing gebring.

Sedert die Nasionale Party (NP) in 1948 aan bewind gekom het, het hy met elke verkiesing net sterker geword. Teenstanders het besef dat hulle nooit op ‘n demokratiese manier die NP tot ‘n val sou bring nie. Gevolglik het hulle die NP begin rysmier en kort voor lank is die party van binne verander tot iets anders as wat dit oorspronklik was. Dit het in die geheim gebeur en die meeste NP-ondersteuners het dit nie agtergekom nie. Dit is gedoen onder die dekmantel van “hervorming”. Die wat nie hiermee wou saamgaan nie, het geen ander keuse gehad as om pad te gee uit die NP en om nuwe politieke partye en organisasies te stig nie. Onder die leierskap van FW de Klerk het die NP die dienaars van internasionale belange geword. Die NP het aansienlike steun van sy oorblywende ondersteuners verloor en daar het ‘n wesentlike gevaar ontstaan dat die Konserwatiewe Party (KP) die volgende algemene verkiesing kon wen. Indien dit gebeur, sou nie net die NP se “hervormings” daarmee heen wees nie, dit sou ook ‘n terugslag vir die internasionale belange wees.

De Klerk en sy raadgewers het ‘n briljante oplossing gekry en ‘n referendum uitgeroep. Slegs blankes kon stem en moes die volgende vraag goedkeur of afkeur: Ondersteun u die voortsetting van die hervormingsproses wat die Staatspresident op 2 Februarie 1990 begin het en wat op ‘n nuwe grondwet deur onderhandeling gemik is? Hierdie keuse voor blanke kiesers sou onherroeplik wees, daar sou nie weer ‘n geleentheid wees om hieroor te stem nie. Omtrent 86% van die blankes het in hierdie referendum gestem en 68% van hulle het “ja” gestem. Hierdie uitslag het almal, binnelands en buitelands, verras.

Dit was verbasend dat veral die Afrikaanssprekende blankes, wat altyd as rassiste voorgehou is, vrywillig hulle politieke mag en voorregte prys gegee het. Daar was selfs persone wat dit as ‘n wonderwerk beskou het. Wat het die meerderheid blankes oortuig om so ‘n besluit te neem? Het hulle so ‘n blindelingse vertroue in die bekwaamheid van de Klerk en sy span gehad? Het niemand hulle gewaarsku dat hulle ‘n fout sal maak om aan de Klerk ‘n blanko tjek te gee nie? Of was dit hul christelike naasteliefde wat hulle so laat besluit het?

Een moontlikheid waarom die blankes “ja” gestem het, kan wees omdat hulle inherent goedhartig en mensliewend was. Dat hulle aan nie-blankes dieselfde gegun het as wat hulle self gehad het. Daar was, en is moontlik nog steeds, ‘n kerklike leerstelling van sosiale geregtigheid (social justice) onder die naam van christelike naasteliefde. Dit moet onthou word dat dit nie die blanke publiek was wat allerlei apartheidsvergrype gepleeg het nie, dit was die staat, onder beheer van die Nasionale Party, wat dit gedoen het. (Let daarop dat die grootste vergrype plaasgevind het nadat die “verligtes” beheer oor die NP verkry het.)

Nog ‘n moontlikheid is dat die blankes vir FW de Klerk geglo en vertrou het. Hy is gesien as een van ons mense wat nie sy eie mense in die steek sal laat nie. Hy het op televisieskerms voorgekom as ‘n redelike en beredeneerde persoon. Die media het vertel dat hy, ‘n gewone prokureur, ‘n briljante regsgeleerde was en dat sy konsep van ‘n “regstaat” die oplossing vir die toekoms was. Daar is geglo dat hy, vanweë sy posisie, oor inligting beskik wat die publiek nie het nie en dat hy dus beter weet. Hy is voorgehou as ‘n eerbare persoon wat sy bes gedoen het, maar wat deur sy onderhandelaars in die steek gelaat is.

‘n Verdere moontlikheid is dat blankes “ja” gestem het as gevolg van intimidasie. Dat hulle bang was vir die gevolge indien hulle “nee” sou stem. Dat hulle, hulle gesinne, hulle loopbane en hulle besighede teenspoed gaan kry. Andersins kon dit wees dat hulle, oor baie jare, ‘n soort “breinspoeling” ondergaan het wat hulle denke gekondisioneer het. Of dalk was hulle slagoffers van doeltreffende propaganda.

Die NP se “ja” veldtog was iets wat nog nooit voorheen in Suid-Afrika gesien was nie. Die NP het groot vergaderings gehou, advertensies in koerante en op televisie geplaas. Die koerante het spesiale afslag op die advertensies gegee. Die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (deesdae die SABC) was ‘n staatsbeheerde korporasie en het die NP gesteun. Hulle het allerlei metodes gebruik om die NP gunstig en sy opponente ongunstig te laat lyk. Die NP se veldtog is deur die media, die Demokratiese Party (DP), die internasionale gemeenskap en die groot korporasies gesteun. Verskeie groot maatskappye (Anglo-American, Barlow Rand, BP, Caltex, FNB, Murray & Robberts, Shell, Standard Bank) het openlik hulle werknemers bearbei om “ja” te stem. Verskeie sakeleiers het die Private Sector Referendum Fund gestig en omtrent R1-miljoen ingevorder om die NP te ondersteun. Daar was ook klagtes dat sommige werkgewers gedreig het om werknemers wat “nee” stem te ontslaan. Verder was daar predikante wat tydens eredienste hulle lidmate aangemoedig het om “ja” te stem. Daar is persone wat meen dat sport ‘n deurslaggewende rol gespeel het in die keuse om “ja” te stem. Suid-Afrikaanse blankes het ‘n beheptheid met sport en hulle wou die sportboikot beëindig. Bekende professionele sportlui het op televisie verskyn en die kiesers aangemoedig om “ja” te stem.

Die enigste werklike bedreiging vir de Klerk en sy bondgenote was die “regse gevaar”. Baie tyd, energie en geld is spandeer om die KP en ander konserwatiewe groepe te bestry. Hulle was ‘n groter gevaar vir de Klerk as die ANC en die SAKP met hulle gewapende magte. Een plakkaat het ‘n foto vertoon van ‘n gemaskerde en gewapende blanke met die woorde: “Jy kan hierdie man stop!” Dit was in ooreenstemming met die propaganda wat konserwatiewes as onbeskaafde geweldenaars voorgestel het. De Klerk het by herhaling die versekering gegee dat hulle nie mag gaan prysgee nie, maar dat hulle magsdeling gaan instel. Die “nee” veldtog het min geld gehad, het nie afslag by koerante gekry nie, het geen ondersteuning by die media gekry nie en moes hoofsaaklik deur plakkate hulle boodskap oordra. Die “nee” veldtog het gewaarsku dat die NP se onderhandelings op ‘n swart meerderheidsregering gaan afstuur. Hulle het ook selfbeskikking vir blankes voorgestaan. Dit was eers na die referendum dat die KP vir ‘n volkstaat te vinde geword het.

Vandag weet ons een ding met sekerheid. Om “ja” te stem was die verkeerde besluit. Daaraan kan niks gedoen word nie, ons kan dit nie herroep nie.

Die wêreld praat van die 1992 Referendum as die einde van apartheid. Gaan daar in die toekoms ook gesê word dit was die einde van die Boerevolk?

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Boerevolk en sy handewerk

Jy weet hoe dit is met toeriste. Mens wil graag ‘n aandenking koop van die plek waar jy was of van die mense wat jy daar ontmoet het. Is daar toeriste wat aandenkings van die Boerevolk wil hê? Is daar iewers plekke waar sulke aandenkings te koop is? Ons praat nie van Suid-Afrikaanse aandenkings nie, ons praat van Boerevolk aandenkings.

Hier en daar is daar lede van die Boerevolk wat tradisionele handwerk doen, handgemaakte items uit ons eie kultuur. Nogtans kom dit my voor asof ons nie ‘n eie volwaardige handwerkkultuur ontwikkel het nie. Niks waaraan ons uitgeken kan word nie. Daar is vandag winkels wat handwerk benodigdhede verkoop en kunsmarkte waar handwerk produkte verkoop word, maar dit is nie noodwendig tradisionele produkte van die Boerevolk nie. Niks vergelykbaar met die kantbereiding van die Faroërs nie. Ook niks soos die Afrikavolke se handwerk wat by toeristeplekke verkoop word nie.

Ons kultuur is op die voorposte van die Kaap van Goeie Hoop gevorm. Op die voorposte moes ons voorgeslagte selfonderhoudend wees. Hulle moes velle brei, rieme maak, velskoene maak en swepe vleg. Dit was alles alledaagse gebruiksitems en daar was nie versiering en kunstigheid by betrokke nie. Hulle het self tabakpype gemaak en die vrouens het soms mooi tabaksakkies vir die mans gemaak, maar dit het verlore gegaan. Die meubels en huisraad was meestal eenvoudig en funksioneel. Tuisgemaakte klere was alledaagse werksklere, kisklere was aangekoop.

‘n Pionier moes noodgedwonge vele ambagte beoefen. Hy moes boer en het van sy gereedskap self gemaak, hy moes ook self alle herstelwerk doen. Tot om en by 1920 was landbouwerktuie van hout. ‘n Ploeg sal van hout wees, maar die skare van yster. Hooivurke is self gesny. Die regte hout kan heelwat slyt voordat dit onbruikbaar word. Hy was ook ‘n bouer, klipwerker, smit en leerlooier. Hy moes ook koeëls giet en brandewyn (mampoer) stook. Die pionier se vrou moes broodbak, konfytkook, bottermaak, kerse maak en koskook. Mure afwit, patrone maak met blousel, misvloere smeer, naaldwerk en velwerk is ook gedoen. Vrugte is ingelê en gedroog.

Die pionier moes meestal sy eie meubels maak, van melkstoeltjie tot katel. Sulke tuisgemaakte meubels was eenvoudig en funksioneel. Dikwels was dit opvoubaar sodat dit saam geneem kan word as getrek word. Sitplekke was met riempies gevleg. Indien meubels versier word, was inlegwerk gewild. Daar was ‘n voorliefde, saamgebring uit die stamlande, om ligkleurige en donkerkleurige hout saam te gebruik. Verskeie soorte kiste is as huisraad gebruik: meelkiste op hoë pote wat ook as tafel diens gedoen het, wakiste vir pakplek (in die huis en op die wa) en voetstofies van hout. Kuipe en balies is vir verskillende gebruike gemaak. Botterbakke is met ‘n knipmes uitgekerf.

Om al hierdie dinge te kon doen moes die pionier vindingryk wees. Dit is waar ons idioom ‘n Boer maak ‘n plan vandaan kom.

Die ontwikkeling van die kakebeenwa was ‘n besonderse prestasie. Die Nederlandse boerewa was nie opgewasse vir die plaaslike omstandighede nie. Die kakebeenwa was so ontwerp dat dit uitmekaar gehaal kon word en weer aanmekaargesit kon word. Dit het ‘n kaptent gehad en die uitleg was met die oog op praktiese behoeftes. Dit was groter en sterker as die boerewa. Dit was moontlik die sterkste en duursaamste wa wat in daardie tyd gebou is. ‘n Wa het maklik 50 jaar gehou. Die kakebeenwa was vir 200 jaar sonder verandering gemaak en het eers met die opkoms van transportry in onbruik geraak. Niemand weet wie se idee die kakebeenwa oorspronklik was nie, maar dit was sekerlik een van ons belangrikste kultuurprodukte.

In Europa, en in Amerika, was waens getrek deur perde. Aan die Kaap was daar te min perde en moes osse noodgedwonge as trekdiere gebruik word. ‘n Bulkalf is in die eerste winter na sy geboorte geknip. Op 3 jaar is daar begin met die leerproses. Osse moes geleer word om hulle name te ken, elkeen het ‘n spesifieke plek in die span gehad en elkeen was met ‘n ander os gepaar. ‘n Span osse se uithouvermoë was 4 ure sonder vrag, hulle het 5 kilometer per uur beweeg en met 2 spanne kon 32 kilometer per dag getrek word. Ook die os het deel van ons kultuur geword.

Sonder water kan niemand nie. Die selfonderhoudende pionier kon ‘n put grawe, studamme en keerwalle bou en waterkanale en besproeingsvore grawe. In later jare het die windpomp gehelp met watervoorsiening.

Daar is vandag nog mense wat belangstel om meer selfonderhoudend te wees. Voordat daar elektrisiteit was, het mense ‘n houtskool koelkas gebou om voedsel langer te bewaar. Inderwaarheid moes daar minstens 2 wees: een vir suiwel en ‘n ander vir vleis. Die vleishuisie was met stene gebou met openinge tussenin vir ventilasie. Die openinge is met houtskool gevul en met sifdraad bedek. Die huisie word dan natgehou deur water van bo af te laat drup. Nadat staaldromme beskikbaar geword het, is ‘n donkie gebou vir verwarming van water. ‘n Struktuur is gebou waarop ‘n staaldrom gemonteer is en ‘n vuur is daaronder gemaak. Pype is aangelê om die warm water binnenshuis te gebruik.

Die selfonderhoudende pionier het oor die vaardighede beskik om ‘n groot verskeidenheid dinge te kon doen. Voordat daar by die Boerevolk ‘n eie vakmanskap kon ontwikkel, het die Britte gekom met hulle stelsel van vakleerlinge, gildes en vakunies. Mens kan net wonder hoe ‘n eie ontwikkelde vakmanskap sou gelyk het.

Hierdie selfonderhoudendheid het by baie lede van die Boerevolk oorgegaan in ‘n doen-dit-self kultuur. Een rede waarom mens die doen-dit-self opsie kies kan as gevolg van die produk self wees: dit is te duur, dit is nie beskikbaar nie, of dit voldoen nie aan die vereistes waarvoor dit benodig word nie. ‘n Ander rede is vir persoonlike bevrediging: iemand het ‘n skeppende drang, dit is ‘n uitdaging om iets self te kan doen, of dit is inherent aan iemand se eie aard. Baie verskillende aktiwiteite kan as doen-dit-self beskryf word: Verbeterings en instandhouding in en om die huis en ook verskillende soorte handwerk. Die “gereedskap” van die doen-dit-self praktisyn bestaan uit inligtingsbronne (boeke, video’s, kursusse) en gespesialiseerde gebruiksitems (handgereedskap, kraggereedskap, kombuisgereedskap, kunsgereedskap, ensovoorts).

By doen-dit-self gaan dit om eie gebruik, om eie behoeftes. By handwerk gaan dit om produkte te maak om te verkoop of om as geskenke te gee.

Kultuurprodukte word gemaak vir kommersiële winsbejag of om tradisie en kultuur te bewaar. So kan een persoon mampoer stook om aan drankwinkels te verkoop terwyl ‘n ander persoon mampoer stook om op volksfeeste te verkoop. Dieselfde produk maar met verskillende motiewe. Daar is fabrieke wat produkte, wat kultuurprodukte was, op groot skaal vervaardig en verkoop. Kommersiële produkte voldoen ook aan ander vereistes (byvoorbeeld wetgewing) en dit veroorsaak dat dit nie meer ‘n kultuurproduk is nie.

So gebeur dit dat jy ‘n plek soos Krugerhuis besoek en daar allerlei Suid-Afrikaanse goedjies kan koop. Jy kan net nie enige iets van jou eie kultuur daar kry nie – want jy het jou eie museums weggegee. Andersins kan jy by die supermark van jou eie kultuurprodukte koop – onder ‘n Engelse naam en volgens ‘n aangepaste resep. Maar alles is nie verlore nie – miskien is daar iewers ‘n tannie wat waatlemoenkonfyt kook of ‘n oom wat ‘n karwats vleg. Maar miskien ook nie, dalk is hulle al oorlede.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Jannes en Jambres in die laaste dae

Daar is mense wat glo dat alles in die wêreld net beter word en gaan aanhou beter word. Die Bybel sê die teenoorgestelde. As mens die Bybel lees, verneem jy dat daar ‘n tyd sal kom wanneer alles ‘n toppunt van slegtheid gaan bereik. Dit word genoem  die laaste dae.

Daar word in die Bybel verwys na tekens wat sal aandui dat dit die laaste dae is. Een van hierdie tekens is hoe die mense in daardie tyd gaan wees. Dit vind ons in 2 Timoteus 3:1-9: Maar weet dit, dat daar in die laaste dae swaar tye sal kom. Want die mense sal liefhebbers van hulleself wees, geldgieriges, grootpraters, trotsaards, lasteraars, ongehoorsaam aan hulle ouers, ondankbaar, onheilig, sonder natuurlike liefde, onversoenlik, kwaadsprekers, bandeloos, wreed, sonder liefde vir die goeie, verraaiers, roekeloos, verwaand, meer liefhebbers van genot as liefhebbers van God; mense wat ‘n gedaante van godsaligheid het, maar die krag daarvan verloën het. Keer jou ook van hierdie mense af. Want uit hulle is die wat in die huise insluip en arme vroue gevange neem wat met sondes belaai is en deur allerhande begeerlikhede gedryf word, wat altyd leer en nooit tot die kennis van die waarheid kan kom nie. En net soos Jannes en Jambres Moses teëgestaan het, so staan ook hierdie mense die waarheid teë, mense verdorwe in die verstand, onbetroubaar ten opsigte van die geloof. Maar hulle sal nie verder voortgaan nie, want hulle dwaasheid sal vir almal duidelik wees, soos ook dié van daardie manne geword het. (OAV)

Die PWL-Vertaling praat van  “harde tye”, die King James van  “perilous times”. Buitengewoon moeilike tye wat sal kom. Moeilik om ‘n egte christen te wees.

Die Apostel sê die laaste dae sal uitgeken word aan hoe sleg mense gaan word en dan noem hy die eienskappe wat die slegte mense sal hê. Dit begin met: mense sal liefhebbers van hulleself wees. Die res van die slegte eienskappe vloei hieruit voort. Wanneer mense se eie belange, hulle eie begeertes, hulle eie menings meer sal saak maak as enige iets anders. Hulle sal geen gevoel vir ander hê nie, geen empatie hê nie. Mense sal meen dat hulle altyd reg is, nooit verkeerd is nie, nie nodig het om skuld te erken nie, nie nodig het om vergifnis te vra nie. Hulle sal selfs dink hulle is belangriker as God.

Eintlik was hierdie kenmerke nog altyd teenwoordig by die ganse mensdom. Die van ons wat langer in die tand is, meen ons kan sien hoe die mensdom agteruitgaan. Mense is nie meer soos vroeër nie. Die wêreld is slegter as voorheen. Wat veroorsaak dit? Daar word alhoemeer aan mense gesê: dit is nie jou skuld as jy sleg is nie. Dit is iemand anders of iets anders se skuld. Dit is jou ouers se skuld, dit is iets wat in jou kleintyd gebeur het se skuld, dis ‘n aangebore toestand wat jy het, dit is iemand wat iets aan jou gedoen het, dit is die omgewing, dit is die onreg van die gemeenskap, ensovoorts. Die slegte mens het ‘n verskoning vir hoekom hy sleg is: dit is nie sy skuld nie. Hy het nie nodig om ‘n beter mens te word nie. Derhalwe het hy ook nie nodig om te verander nie, hy het nie genade en vergifnis nodig nie, hy het nie nodig om ‘n goeie verhouding met God te hê nie.

Maar die Apostel skryf nie aan die mensdom nie, hy skryf ook nie van die ganse mensdom nie. Hy skryf aan sy vriend en helper oor hoe dit binne die christendom sal word. Sommige christene sal in die laaste dae ‘n vorm van godsdiens hê, maar hulle sal ver van God se krag af wees. Dit is vanselfsprekend dat as iemand meen hy is altyd reg, dan sal selfs God verkeerd wees. Die krag van God werk om slegte mense te red, los te koop, te bevry uit die mag van die bose. Iemand kan slegs vergewe word vir iets as hy erken dat hy verkeerd is. As hy nie skuld erken nie, waarvoor moet hy dan vergewe word? Dit sal mense wees wat hulleself christene noem en wat dink hulle kan voor God staande bly, dat hulle mag besluit wat reg en verkeerd is en dat God daarby moet inval. Christene wat ontken dat God die gesag het om aan hulle voor te skryf.

Paulus sê aan Timoteus om waaksaam te wees. Hy moet bedag wees op die werkswyse van hierdie slegte mense in die christendom. Hulle wil graag die ander gelowiges oorhaal om soos hulle te wees. Hulle teiken die vroue van die gemeente. Sommige vroue is goedgelowig en word maklik vasgevang in die leuens wat verkondig word. Timoteus moet daarop let dat daar christene is wat leer en leer en niks vorder nie. Dit wat hulle leer sink nie in nie en hulle lewenswyse verander nie. Hulle beoefen nie dit wat hulle leer nie, hulle dink geestelike groei het met vermeerdering van kennis te doen, of hulle dink dit is ‘n emosionele belewenis. Dit is alles tekenend van hoe die laaste dae sal wees.

Om Timoteus te help om beter te verstaan, noem Paulus die voorbeeld van Jannes en Jambres. Net hier hak ons vas. Wie was Jannes en Jambres? Hulle word nêrens elders in die Bybel genoem nie. Timoteus het sekerlik geweet van wie Paulus praat, maar ons weet nie. As hulle as voorbeeld gegee word, moet ons ten minste weet wie hulle was en wat hulle gedoen het. Is daar dalk buite die Bybel enige inligting oor hulle?

Daar is inderdaad brokkies inligting oor hulle in Judaïstiese legendes. Sommige daarvan is redelik vergesog. Plinius die Ouere, die Romeinse geskiedkundige, maak melding van Moses, Jannes en Lotapea as Joodse towenaars uit die ou tyd. Die christelike teoloog Origenes het verwys na ‘n boek oor Jannes en Jambres wat Paulus se bron kon gewees het. Meer onlangs is daar fragmente van ‘n ou manuskrip gevind wat bekend staan as: The Apocryphon of Jannes and Jambres the magicians, vertaal deur Albert Pietersma.

Blykbaar was hierdie Jannes en Jambres twee van die towenaars of wyse manne wat vir die Farao van Egipte gehelp het om Moses teen te staan. Volgens Plinius was hulle, nes Moses, Israeliete. Hulle het nie net vir Moses teengestaan nie, hulle het ook hul eie volk teengestaan en het uiteindelik vir YHWH teengestaan. Paulus sê dat in die laaste dae daar mense soos Jannes en Jambres onder die christene sal wees: so staan ook hierdie mense die waarheid teë, mense verdorwe in die verstand, onbetroubaar ten opsigte van die geloof.

Paulus se raad aan Timoteus is: Keer jou ook van hierdie mense af. Wie is hierdie mense? Hulle is nie politici, bankiers of die mafia nie. Hulle is christelike predikers en leiers wat verskillende titels gebruik. Hulle verkondig nie ‘n ander godsdiens nie, hulle verkondig ‘n verdraaide vorm van die christelike geloof. Hulle is soos geheime agente, insypelaars wat voorgee om eg te wees. Hulle is lief vir die kalklig, vir geld en vir invloed. Hulle maak aanspraak daarop dat hulle wonderwerke kan doen. Hulle verkondig die dinge van die gevalle wêreld. Hulle verkondig sukses in die wêreld, en sukses word gemeet aan geld en roem. Dit is ‘n vals en verdraaide evangelie. Hulle is die Jannes en Jambres van die laaste dae.

 

 

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is Boerekos superieur?

Deesdae is alles net teorie en niks praktyk nie. Ek het ook ‘n teorie. My teorie is dat die Boerevolk se kultuur superieur is want dit word deur die sogenaamde “Blanke Suid-Afrikaners” nagevolg. Almal braai, almal eet biltong, almal gebruik blatjang. Maar dit is alles die Boerevolk se kultuurgoed – Boerekos – wat deur hulle “Tradisionele Suid-Afrikaanse Kos” genoem word.

Nou weet ons dat niemand die Boerevolk sy eie goed gun nie. Een van die aanslae teen ons kultuur is om ons eiegoed toe te skryf aan iemand anders. Byvoorbeeld dat van ons Boerekos geregte van Oosterse slawe afkom. Hierdie fiksie is gepopulariseer in sekere tydskrifte en kookboeke. En moenie die politici vergeet nie.

Die Europeërs wat van 1652 af hulle aan die Kaap kom vestig het, was reeds bekend met die gebruik van speserye in kos. Hulle koskultuur, hoofsaaklik van Hollandse oorsprong, is verder versterk deur die Hugenote en die Mogol politieke gevangenes. Teen 1725 het die eiesoortige Kaapse koskultuur sy beslag gekry. Hierdie vroeë Kaapse koskultuur is dieselfde as wat vandag as Boerekos bekendstaan.

Die eerste Europeërs het aanvanklik gesukkel om te oorleef. Hulle was noodgedwonge verplig om te leer jag en veldkosse te gebruik. Luukses was daar nie en hulle moes leer om met minder verskeidenheid klaar te kom. Vleis was skaars en hulle moes staatmaak op die eet van groente. Dit het tot gevolg gehad dat dit ‘n kenmerk van Boerekos geword het dat daar verskeie groentes op tafel was.

Slawe het uit verskeie kontinente en lande gekom. In hulle lande van herkoms was hulle van die armste van die armstes en het slegs oorlewingskos geken. Hulle het moontlik ‘n bydrae tot Boerekos gemaak deur die gee van name aan geregte. Indien die name wel van hulle af gekom het, het die oorspronklike betekenis in hulle lande van herkoms iets heel anders gewees as wat die Kaapse gereg was. Die Kaapse geregte self het al bestaan voordat daar slawe aan die Kaap was. Die enigste nuwe invloed van buite was hoe om korrelrige rys te kook.

Die Britse anneksasie van die Kaap in 1806 het ‘n groot invloed gehad op ons koskuluur. Sommige Kapenaars het ‘n voorliefde vir alles wat Engels was, gehad. Hulle het dus die Engelse kookkuns slaafs nagevolg en hulle eie kultuur prysgegee. (Dit ten spyte daarvan dat die Engelse nog nooit bekend was vir lekker kos nie.) Nie almal was ingenome met die Engelse nie en sommige “Dutchmen” het die Groot Trek onderneem om van hulle af weg te kom. Die Voortrekkers kon eers nadat hulle gevestig was, begin om groente, kruie en speserye te kweek. Na die Anglo-Boere Oorlog was baie van die Boerevolk erg verarm en het gesukkel om te oorleef. Gevolglik het hul eie Boerekos van hulle tafels af verdwyn. Dit was eers later in die twintigste eeu dat die Boerevolk weer op die been kon kom en weer hulle eie koskultuur kon beoefen.

As ek ‘n koskenner was, sou ek Boerekos in twee afdelings gegroepeer het: kos wat dadelik geëet word en kos wat vir latere gebruik bewaar moes word. Kosse wat dadelik geëet word sou mens dan verder kan verdeel in kos wat in die kombuis berei word, en potjiekos en braaivleis wat buite berei word.

Dit was van oudsher af noodsaaklik om kossoorte te kan bewaar. Dit is gedoen op verskeie maniere soos pekel, droging, beroking, inlê en verwerking in iets anders soos souse, asyn en konfyt. Die Boerevolk is veral bekend vir biltong, Boerebeskuit, blatjang ensovoorts.

Veeboere in die Swellendam en Graaff-Reinet distrikte het, ten spyte van groot veekuddes, ‘n harde bestaan gevoer. Die opset by so ‘n plaas was om baie groente en vrugtebome te plant. Die lae reënval het veroorsaak dat min graan geplant is.  Deur vee van die hand te sit kon koffie, suiker, en speserye gekoop word. Ander produkte wat verkoop of verruil kon word was botter en velle. Ander produkte wat aangekoop moes word was kledingstowwe, kruit en gereedskap. Onder hulle het ‘n eiesoortige koskultuur ontstaan waarin vleis die stapelvoedsel was. Vars vleis is verkry deur vee te slag of deur wild te jag. Wanneer vars vleis nie beskikbaar was nie, het die veeboere soms maande lank van biltong gelewe. Hierdie voorliefde vir vleis bestaan vandag nog by die Boerevolk.

Op lang reise moes kos by die huis voorberei en saamgeneem word. Dit is padkos genoem. Tot onlangs toe was daar nie eetplekke langs snelweë nie en is padkos saamgeneem wanneer met vakansie gegaan is.

Bobotie is van Europese oorsprong en het saam met Van Riebeeck na die Kaap gekom. Die naam bobotie is al vroeg in die Kaap gebruik. Die Verenigde Volke se internasionale resepboek verkeer onder die verkeerde indruk dat bobotie van die slawe af kom en dat dit ‘n “tipies Suid-Afrikaanseˮ gereg is. Sosaties word ook verkeerdelik as afkomstig van slawe beskou. Frikkadelle het ‘n baie ou geskiedenis en het van Europa af gekom. In ‘n tipiese bredie word skaapvleis stadig geprut tot dit sag is en daarna word groente en speserye bygevoeg. Potbraai is ‘n metode om taai vleis sag te maak. Dit kom oorspronklik uit Brabant.

Daar is geen ander Boerekos produk wat so gewild soos Boerewors is nie. Die maak van wors bestaan al duisende jare. Elke worsmaker van Van Riebeeck tot vandag het gehelp om Boerewors te ontwikkel. Daar is ook ‘n wetlike vereiste dat Boerewors uit minstens 90% vleis en 10% speserye en ander middels moet bestaan en dat nie meer as 30% vet mag bevat nie. Gewoonlik word koljander en naeltjies in die speserye gebruik. Goeie Boerewors word van die beste vleissnitte gemaak en die speserye word so vermeng dat daar nie een smaakmiddel is wat oorheers nie. Boerewors is baie gewild by die Boerevolk en ook by baie ander Suid-Afrikaners en uitgewekenes.

Potjiekos is ‘n eg Boerekos gereg en word saam met boerewors, biltong, melktert, koeksisters en bobotie as tipiese Boerevolk geregte beskou. Die pot is oorspronklik afkomstig van die Nederlandse hutspot (ook genoem “dutch-oven”) en is van gietyster. ‘n Tipiese potjiekosresep het een of ander vleis as basis saam met groente en sous. Gewoonlik word die bestanddele in lae geplaas en glad nie geroer nie. Dit is baie gewild by die Boerevolk.

Om vleis te braai is baie oud en het uit Europa hierheen gekom. Braai hier by ons het by die Boerevolk begin, maar het ook gewild geword by ander Suid-Afrikaners. Dit is ‘n sosiale tradisie waartydens (meestal) vleis op ‘n rooster of ander braaier gaar gemaak word. Bykosse sluit in broodjies, slaai, aartappels of patats. Mieliepap is dikwels ook ‘n bykos. Daar is verskillende metodes van braai: oor oop kole, met ‘n ketelbraaier, met ‘n spitbraai, met ‘n gasbraaier of met ‘n skottelbraai. ‘n Braai is ‘n sosiale geleentheid wat spesifieke tradisies en norme het.

Daar is drie gebiede waar ander kultuurgroepe met Boerekos verbind word. Een is die vergissing by sommige persone dat Europese geregte wat deur Van Riebeeck saamgebring is, eintlik by die Maleier slawe ontstaan het. Tweedens is die populariteit van Boerekos by blanke nie-etniese Suid-Afrikaners. (Het blanke nie-etniese Suid-Afrikaners ‘n kultuur?) My gevolgtrekking is dat ten spyte van propaganda, die Boerevolk se kultuur sterker is as hulle “kultuur”. In die derde plek sien ons dat baie produkte wat vroeër tuisgemaak was, nou kommersieel vervaardig en bemark word – met Engelse handelsname. Dit wil klink of hierdie vervaardigers wil voorgee dat hierdie egte Boerekos-produkte geskep of vervolmaak is deur Engelse.

Gewoonlik neem die verowerdes die kultuur van die veroweraars aan – byvoorbeeld die Kapenaars na die Britse besetting. Ten opsigte van Boerekos werk dit anders. Die Boerevolk is die verowerdes en hulle koskultuur word oorgeneem deur die veroweraars. Kan dit wees dat die Boerevolk ‘n beter en sterker kultuur het as wat die veroweraars het?

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Nuwe Testamentiese gemeente en die hedendaagse kerk

Wanneer mens die Nuwe Testament lees, word jy getref deur hoeveel die Nuwe Testamentiese gemeentes verskil het van die hedendaagse kerk. Soos dag by nag. Hoe het so ‘n groot afwyking gebeur? Ons vra dit nie bloot uit nuuskierigheid nie, ons vra dit want dit is wesentlik om te verstaan wat gebeur het en wat vandag van ons verwag word. Die verlede verklaar die hede.

Die tydperk direk na die Apostels en tot die Eerste Konsilie van Nicea word die pre-Niceaanse tydperk genoem. Dit word onderverdeel in die tydperk van die Apostoliese Vaders (skrywers wat tussen ongeveer 90 en 160 n.C. geskryf het) en die Pre-Niceaanse Kerkvaders (skrywers wat tussen ongeveer 120 en 325 n.C. geskryf het). Die Eerste Konsilie van Nicea, in 325 na Christus, was die finale doodskoot van die gemeentes wat deur die Apostels tot stand gebring was. Dit was toe daar ‘n verenigde kerk (kerkgenootskap of kerkorganisasie) ontstaan het. Hierdie kerkgenootskap is terselfdertyd deur die staat erken en die vervolging van christene het opgehou. Die proses van verandering het dus al voor 325 n.C. begin.

Die Nuwe Testament is geskryf deur persone wat Yeshua (Jesus) persoonlik geken het en daarna deur die Heilige Gees geïnspireer was om alles wat die volgelinge van Yeshua sal nodig hê op skrif te stel. Na die Apostels nie meer daar was nie, moes vasgestel word watter geskrifte geïnspireerd was en watter nie. Van hierdie pre-Niceaanse skrywers het lyste gemaak van geskrifte wat deur christene in hulle omgewing gebruik was. Dit was geskrifte wat deur die gelowiges self as geïnspireerd beskou was. Dit is aan hierdie skrywers te danke dat ons weet watter geskrifte van vroeg af gebruik was. Die Fragment van Muratori dateer uit ongeveer 170 n.C. en bevestig dat 22 geskrifte as betroubare Apostoliese geskrifte gereken was. In 185 n.C. het Irenaeus (Frankryk) na 21 boeke verwys. Hippolytus (Italië) het in 220 n.C. ook ‘n lys van boeke opgestel. Origenes (Egipte) het in 225 n.C. 27 boeke uitgewys. Eusebius (Palestina) het 26 boeke in 324 n.C. genoem. Deur vas te stel watter boeke as geïnspireerd beskou is, kon ook vasgestel word watter boeke nie geïnspireerd was nie. Die latere besluite oor die kanonieke boeke het slegs bevestig wat reeds praktyk was.

Die Apostels het al te doen gekry met dwaalleringe. Hulle grootste probleem was die Judaïseerders, christene wat Judaisme wou toepas binne die liggaam van Christus. Ketterse groepe het, volgens die pre-Niceaanse geskrifte, eers in die tweede eeu na Christus ontstaan. Kettery is ‘n bewustelike en opsetlike afwyking van die fundamentele geloofsleer. ‘n Groot probleem met hulle was dat hulle dieselfde boeke gebruik het as wat die gemeentes gebruik het. Die pre-Niceaanse skrywers het gevolglik aandag gegee aan die verwerping van ketterse leerstellings, geskrifte wat nie geïnspireerd was nie en die verdediging van die christelike geloof.

Docetisme was een van die eerste ketterse groepe. Hulle het geleer dat Yeshua (Jesus) nie ‘n fisiese liggaam gehad het nie, dit het net gelyk of Hy een het. Ignatius van Antiogië het hulle weerlê. Marcionisme was die leer van ‘n sekere Marcion. Vir Marcion was die God van die Ou Testament en die God van die Nuwe Testament twee verskillende gode. Hy het die hele Ou Testament verwerp en het slegs Lukas en dele van Paulus se briewe as Heilige Skrif erken. Verskeie van die vroeë skrywers het teen sy leerstellings geskryf. Vroeg in die tweede eeu het die Gnostisisme ontstaan. Die naam kom van ‘n Griekse woord wat  “kennisˮ beteken. Dit was ‘n mengsel van die christelike leer en ander heidense gelowe en filosofieë.

Dit het by sommige christelike gemeentes gebeur dat hulle nie meer die leiding van die Heilige Gees gevolg het nie. Hulle het al meer vertrou op menslike leiers. Hulle het ook nie meer as die liggaam van Christus gefunksioneer nie. Dit het die Heilige Gees bedroef. Sulke gemeentes het geestelik “doodˮ geword. Iewers in die 160’s het ‘n sekere Montanus getuig dat hy ‘n besoek van die Heilige Gees ontvang het en dat hy geroep is om te profeteer. Twee vroue het ook ‘n roeping as profetesse gekry. By die Montaniste was profesie meer gesaghebbend as uitsprake van menslike leiers. Die pre-Niceaanse skrywer Tertullianus het later by die Montaniste aangesluit. Hoewel hulle ketters genoem was, sou hulle vandag waarskynlik deel van die pinksterbeweging gewees het.

Die versterking van menslike leierskap is voorgestaan deur Ignatius van Antiogië (35 – 107 n.C.). Hy was ‘n Apostoliese Vader, dit wil sê hy het een of meer van die Apostels persoonlik geken. Hy het homself as ‘n opvolger van die Apostels beskou. Hy was Biskop van Antiogië en het 7 briewe geskryf. In die Nuwe Testament is ‘n ouderling en biskop dieselfde amp. Ignatius was die eerste persoon wat geleer het dat elke gemeente ‘n biskop moet hê en dat dit ‘n hoër amp as ouderling is. Hierdie leer het eers laat in die 2de eeu algemeen geword. Hy was ook die eerste persoon wat van ‘n “katolieke kerkˮ gepraat het.

Hierdie leer van Ignatius was die begin van die agteruitgang binne die christelike gemeentes. Een mens het nou die hoofleier in die gemeente geword, Yeshua was nie meer die hoofleier nie. Die gemeente het ‘n gewone menslike instelling geword. Die kerkgenootskap wat in die 4de eeu tot stand gekom het, was georganiseer volgens die model van die Romeinse Ryk – hierargies. Die kerkgenootskap was nou ‘n “regspersoonˮ en kon grond besit vir kerkgeboue, begraafplase en kerklike amptenare. Die biskoppe was gesien as die direkte opvolgers van die Apostels. In Later jare het die kerkgenootskap betrokke geraak by die burgerlike administrasie en het biskoppe ‘n belangrike politieke rol vervul.

Die volgende stap agteruit was dat sommige leiers hulle heil in geleerdheid gesoek het. Die opvolgers van die Apostoliese Vaders, word Kerkvaders genoem. Dit was vanuit die geledere van die pre-Niceaanse Kerkvaders wat die eerste teoloë gekom het. Clemens van Alexandrië (150 – 215 n.C.) het gewerk daaraan om die christelike leer en die Griekse wysbegeerte met mekaar te versoen. Origenes van Alexandrië (185 – 254 n.C.) het die eerste filosofiese uiteensetting van christelike leerstellings gemaak. Van sy sienings was so onbybels dat hy as ketter verklaar is. Athanasius van Alexandrië (293 – 373 n.C.) word onthou vir sy rol in die Eerste Konsilie van Nicea. Oor die algemeen word teologie gesien as soortgelyk aan filosofie, ‘n intellektuele besinning oor God en mens. Dit het gelei daartoe dat daar ‘n skeiding gekom het tussen geleerdes (ingewydes wat hul eie “taalˮ praat) en leke (buitestaanders) wat aangewese is op wat aan hulle gesê word. Leke het meestal nie ‘n Bybel besit nie, kon niks vir hulleself vasstel nie en was geestelik afhanklik van die kerkgenootskap.

En dit is die tragiese verhaal van hoe die liggaam van Christus, wat ‘n organisme is, die kerk, wat ‘n organisasie is, geword het. Maar alles was nie verlore nie. Regdeur die geskiedenis was daar groepe buite die kerkgenootskappe wat waarlik die Nuwe Testamentiese gemeente was. Die betroubare getuienis was en word steeds gelewer.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die penvoerder van die Boek van die Gelofte

Hoekom is die Gelofte van Bloedrivier so ‘n groot probleem vir so baie mense? Dit lyk of alles moontlik gedoen word om dit te diskrediteer. Die rede is dat Bloedrivier ‘n getuienis is. Dit is die getuienis wat stil gemaak moet word. Ons het reeds gesien dat die bewoording van die Gelofte weens onbekende redes verander is.

Het jy byvoorbeeld geweet dat die Voortrekkers, as deel van die Gelofte van Bloedrivier, onderneem het om die oorwinning in ‘n boek op te teken? Is dit gedoen? Het hulle hierdie belofte nagekom? Dit is nagekom. Die boek staan bekend as: Jan Gerritze Bantjes se joernaal oor die Slag van Bloedrivier en is in pdf-formaat beskikbaar by http://www.bloedrivier.org/gelofte/index.php/geskiedenis/die-bloedrivier-gelofte Die oorspronklike joernaal was ook in De Zuid-Afrikaan gepubliseer in Januarie en Februarie 1839.

Jan Gerritze Bantjes, wat die joernaal gehou het, is op 8 Julie 1817 in die Graaff-Reinet distrik gebore. Hy het op 1 Januarie 1837 by die Groot Trek aangesluit. Hy was toe 19 jaar oud en ongetroud. Dit wil voorkom of hy die enigste een van sy familie was wat aan die Groot Trek deelgeneem het. Die leke-prediker Erasmus Smit het gemeen Bantjes is skrander en talentvol en het hom gevra om met die godsdiens-oefeninge te help. Bantjes was ook vaardig met die pen en was Gerrit Maritz se sekretaris. Hy het ook die verdrag tussen Retief en Dingaan opgestel.

Hierna het Bantjes sekretaris van Andries Pretorius geword en het ook vir die Boere-Volksraad ‘n joernaal bygehou. As gevolg van sy pligte, was hy teenwoordig by die vergaderings van die Volksraad en van die Hoof-Kommandant. Hy was ook teenwoordig toe die besluit oor die Gelofte geneem is. Hy was verder ook een van die manskappe in die Bloedrivier-laer wat teen die Zoeloes geveg het. Jan Gerritze Bantjes was gevolglik ‘n ooggetuie van alles. Die joernaal wat hy gehou het, was die amptelike dokument van die Volksraad en is deur hulle goedgekeur. Indien daar enige iets was wat hy neergeskryf het wat nie korrek was nie, was daar genoeg ander ooggetuies wat beswaar kon maak.

Na Bloedrivier was hy Klerk van die Volksraad en prokureur in Pietermaritzburg. In 1840 het hy na die Kaapkolonie teruggekeer en verskillende betrekkings op verskillende plekke beklee. Hy is in 1887 op Potchefstroom oorlede. Hy is omstreeks 1839 getroud met Matthysina Germina Clasina Knoedzen (weduwee van Jan Oosthuizen). Een van sy kinders, ook Jan Gerritze, was ‘n medeontdekker van die hoofgoudrif in Johannesburg. Daar was ook ‘n Bantjes wat op St Helena as krygsgevangene gesterf het, maar dit is tans onbekend of daar ‘n verwantskap was.

As jy nie die Gelofte en Bloedrivier kan stil maak nie, kan jy die probeer om die persoon wat alles neergeskryf het te diskrediteer. Met ander woorde, as jy nie iets aan die boodskap kan doen nie, dan kry jy iets teen die boodskapper. Daar word gesê dat Jan Gerritze Bantjes ‘n kleurling was.

Hierdie aantyging word geïllustreer in die volgende 2 aanhalings. Die eerste aanhaling is ‘n verdraaiing in Afrikaans van Erasmus Smit se dagboek: Die Voortrekkers se dominee, Erasmus Smit, het in sy dagboek geskryf: “Mnr. De Klerk het ’n jong kleurlingman saam met hom gebring, en aangesien laasgenoemde sekere talente had, het ek hom versoek om ’n passasie te lees en te sing. Sy naam is Jan Bantjes.” Let op dat Erasmus Smit hier as ‘n dominee voorgestel word om gewig aan sy woorde te gee. Let verder daarop dat Erasmus Smit se woorde in aanhalingstekens gegee word. Die oorspronklike Nederlandse teks lees: In Erasmus Smit se Dagboek is daar op Zondag, 1 Jan. 1837 die volgende inskrywing: ‘De hr. De Klerk heeft ‘n schrander brein jonkman met zich medegebracht; en daar deze enige talenten heeft, verzocht ik hem in de kerk voor te lezen en te zingen. Hij voldeed mij zeer wel; zijn naam is Jan Bantjes; maar hij heeft zich binnenkort zelf aan deze diens onttrokken; en hij vond veel schrijfwerk bij de heren in dit leger. Let daarop dat die jongman ‘n skrander brein het en nie ‘n skrander bruinman is nie. Die gedeelte in aanhalingstekens verskil heeltemal van die vorige. Let ook op dat Bantjes hom van die godsdienstige pligte onttrek het omdat hy baie skryfwerk gekry het.

Nêrens elders word Jan Gerritze Bantjes ‘n kleurling genoem nie. Hy was nie gereken saam met die kleurlinge wat by Bloedrivier was nie. Hy is deurgaans deur die Voortrekkerleiers as ‘n gelyke behandel. Ook in sy huwelik en latere loopbaan het hy deurgegaan as ‘n blanke. Die foto van hom wat op die internet vertoon word, toon ook duidelik aan dat hy nie soos ‘n kleurling gelyk het nie.

Jan Gerritze Bantjes se stamvader (sy oupagrootjie) was Jan Gerrit Bantjes van Winschoten in Nederland. Hy het in 1755 met die skip “Stadwyk” in die Kaap aangekom. Hy tree, in Paarl, op 5 Maart 1758 in die huwelik met Hilletje Agnita Jacobsz. Sy was die dogter van Jan Jacobsz en Johanna Agnita (Pieterz) Jacobsz. In 1760 word hy ‘n burger en tree vir die tweede keer in die huwelik. Uit sy huwelik met Hilletje Agnita het hy net een seun gehad, hy was ook as Jan Gerrit gedoop. Hy was getroud met Maria Adriana Vermeulen. Hy was die oupa van Jan Gerritze van Bloedrivier. Bernhard Louis Bantjes (getroud met Isabella Johanna Adriana Swanepoel) was die vader van Jan Gerritze van Bloedrivier.

Daar was ‘n greintjie waarheid in die bewering dat Jan Gerritze Bantjes ‘n kleurling was. Sy een oumagrootjie was van gemengde afkoms. Van sy 8 grootjies was 1 van gedeeltelike slawe afkoms. Dit was Hilletje Agnita Jacobsz van de Caab, sy stammoeder. Die beskrywing “van de Caabˮ is gebruik waar iemand nie ‘n van gehad het nie en plaaslik gebore was. Hilletje Agnita het wel ‘n van gehad, dus is dit onduidelik hoekom sy as “van de Caabˮ beskryf is. Die meeste persone wat so beskryf was, was slawe – maar nie almal nie. Die meeste geslagsregisters identifiseer haar vader as: Jan Jacobus/Jacobs/Jacobsz, gebore in 1685 en oorlede 1737. Hy was die seun van Jacob van Macassar en Maria van Guinea (albei slawe). Hilletje Agnita se moeder word geïdentifiseer as Anna/Johanna Agnita Pieters/Pietersze, gebore 1695,  dogter van Andreas Pietersze (van Lubeek, Noord-Duitsland) en Maria Domingo, ‘n voormalige slavin (moontlik van Bengaalse afkoms, die Bengale is etnies Indo-Aries). Hilletje Agnita Jacobsz is in 1737 gedoop. Die doopgetuies was Theunis van Aart en Hilletje (Kervel) van Aart. Dit kom voor of Hilletje Agnita vernoem is na Hilletje van Aart (peetma?) en haar moeder Johanna Agnita Pieterze.

Die “gemengde bloedˮ in Jan Gerritze Bantjes se are was so min dat dit eintlik geen effek op hom gehad het nie. Dit het nie van hom ‘n kleurling gemaak nie en hy is nie as een aangesien nie. Dit alles het natuurlik net mooi niks te doen met die Gelofte, Bloedrivier, of die amptelike verslag daaroor nie.

Deur te sê dat hy kleurling was, word geïmpliseer dat kleurlinge minderwaardig is want hulle sou nie in staat gewees het om ‘n betroubare verslag oor die Gelofte en Bloedrivier te gee nie. Aan die ander kant, as hy wel ‘n kleurling was, bewys dit dat die Voortrekkers nie rassiste was nie en ook nie die uitvinders van apartheid was nie.

Jan Gerritze Bantjes se joernaal oor die Slag van Bloedrivier is die korrekte en amptelike verslag wat die Voortrekkers beloof het om te laat opteken. Hierdie joernaal is die getuienis wat hulle aan hul nageslag nagelaat het.

(Terloops, in die joernaal is geen melding van kersfees nie. Waarskynlik was die Voortrekkers glad nie bekend met kersfees nie.)

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Waarom is die woorde van die Gelofte verander?

Oor die laaste klompie jare het ek Geloftefeeste op 5 verskillende plekke bygewoon. Volgens die organiseerders groei die bywoning en is daar elke jaar meer mense as die vorige jaar. Interessant ook is die groot getalle jongmense, met klein kindertjies, wat dit bywoon. Nog iets wat ek waarneem is die Boerestyl kleredrag van die jonger manne.

Mens wonder of daar ‘n oplewing in belangstelling is. Sedert die Groot Verraad was daar ‘n groot aanslag teen die Gelofte en Geloftedag. Die groter kerkgenootskappe, kultuurorganisasies en politici het hulle gedistansieer van hierdie dag. Diegene wat deur die Boerehaat geïntimideer was, het nie meer die dag ondersteun nie. Wat het verander? Moontlik het die besef begin deurdring dat ons as volk tans in ‘n soortgelyke situasie verkeer as waarin die Voortrekkers was by Bloedrivier.

Geloftefeeste was sedert 1838 nog altyd jaarliks gevier. Wat wel verskil het, is die aard van die feeste. Sommige was tuis as ‘n familiefees gevier. Ander was as groot volksfeeste gevier. Daar was ook die wat as kerkdienste gevier was. Die bywoning van feeste het ook gewissel. Soms min mense, ander kere enorme skares.

Die meeste Geloftefeeste word gereël deur ‘n plaaslike Feeskomitee. Die Feeskomitee bestaan uit vrywilligers wat alles beplan en organiseer. Landwyd is daar, volgens een webwerf, meer as 70 onafhanklike Geloftefeeskomitees. Sover ek kan vasstel, is daar nie een saambindende Geloftefees organisasie nie. Die feeste waar ek was, het 4 verskillende elemente: daar is ‘n soort kerkdiens, daarna volg ‘n feesrede, die Gelofte word voorgelees en daar is verskillende kultuuraktiwiteite. Die komitee benodig dus ‘n predikant, iemand wat die feesrede kan lewer, mense wat die verversings verskaf en mense om die kultuuraktiwiteite te behartig. Die aktiwiteite moet ook vir kleiner kinders voorsiening maak. ‘n Perseel word benodig. Sommige komitees beskik oor hul eie persele maar ander moet ‘n plek huur. Alles kos geld en fondse moet verkry word. Om die fees by te woon, is gewoonlik gratis, maar daar word wel ‘n kollekte opgeneem.

Die hou van ‘n kerkdiens as deel van die fees het in 1864 in Natal ontstaan. Van 1910 tot omstreeks 1990 het die groter kerkgenootskappe toenemend betrokke geraak by Geloftefeeste. Sedert 1990 het van die groter kerkgenootskappe hulle onttrek aan Geloftefeeste. Die kerkdiens as deel van die fees het nogtans bly voortbestaan as ‘n tradisie. Derhalwe is dit vir die Geloftefeeskomitees nodig om ‘n predikant te soek wat bereid is om die diens te behartig. Baie predikante stel nie belang nie of dalk verbied hulle kerkgenootskappe dit. Blykbaar is predikante van die Evangelies Gereformeerde Kerk, die Hervormde Kerk, die Afrikaanse Protestantse Kerk en die Vrye Gereformeerde Kerk meer gewillig om die diens by Geloftefeeste te lei.

In die tydperk na 1880 het die lewering van ‘n feesrede gebruiklik geword. Op 16 Desember is volksvergaderings gehou en het bespreking van aktuele sake plaasgevind. Die gedagte van die feesrede is dat die spreker die eietydse situasie en die gebeure by Bloedrivier met mekaar moet verbind. Om sin en betekenis aan die Gelofte te gee. Om vandag ‘n geskikte spreker te kry is moeilik. Eerstens moet dit iemand wees wat bereid is om dit te doen. Daar is heelwat persone wat bang is om in die openbaar standpunt in te neem. Die spreker moet ook in staat wees om ‘n toepaslike boodskap oor te dra. Hy sal ook interessant moet wees en dit sal help as hy ‘n redelik bekende persoon is. Die feesrede moet nie net nog ‘n vervelige toespraak wees nie, maar dit moet mense kan trek en iets gee om oor te dink.

Die kultuuraktiwiteite wissel volgens die bronne en talente wat plaaslik beskikbaar is. ‘n Boerekommando in tradisionele drag met historiese vlae is altyd gewild. Sommige komitees het ‘n kanon wat gevuur word. Op een plek is daar ‘n demonstrasie van skiet met ‘n voorlaaier, by ‘n ander een ‘n demonstrasie van sweepslaan. Partykeer is daar tradisionele eet- en drinkgoed beskikbaar. Daar is ook Boeresport wat aangebied word. ‘n Ander een het ‘n interessante museum. Baie van die aktiwiteite is in die buitelug. As dit reën moet daar ‘n ander plan gemaak word. Dit is waarskynlik die pret van die kultuuraktiwiteite wat die grootste trekpleister na Geloftefeeste is.

Een item wat by alle Geloftefeeste teenwoordig is, is die lees van die Gelofte. Die weergawe van die Gelofte wat vandag algemeen gebruik word (die Moderne Gelofte), is in die begin van die 20ste eeu inmekaargeflans uit die vier oorspronklike Geloftebeskrywings. Die eerste beskrywing is die amptelike notulering van die Boere Volksraad (Oorspronklike Gelofte), soos opgeteken deur J.G. Bantjes (klerk van die Volksraad) tydens die gebeure by Bloedrivier. Die tweede is die Kommandantsverslag van A.W.J. Pretorius aan die Volksraad twee weke na die Slag van Bloedrivier. Die derde is die brief van die Volksraad aan ‘n Kaapse koerant. Die vierde is die herinneringe van Sarel Cilliers 30 jaar later op sy sterfbed. Die eerste drie stem ooreen met mekaar, Sarel Cilliers se herinneringe verskil daarvan.

Die Oorspronklike Gelofte lui soos volg: “om zo de Heere ons de overwinning geven mogt, ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen,” – en dat zy ook moesten afsmeken, de hulp en bystand van God, om deze gelofte zeker te kunnen volbrengen, en dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, opdat het ter Eere van God gevierd mag worden.

Die Moderne Gelofte is so bewoord: Hier staan ons voor die heilige God van hemel en aarde om ‘n gelofte aan Hom te doen dat as Hy ons sal beskerm en ons vyand in ons hand sal gee, ons die dag en datum elke jaar as ‘n dankdag soos ‘n Sabbat sal deurbring, en dat ons ‘n Huis tot Sy eer sal oprig waar dit Hom behaag, en dat ons ook aan ons kinders sal sê dat hulle met ons daarin moet deel tot nagedagtenis ook vir die opkomende geslagte, want die eer van Sy Naam sal verheerlik word deur die roem en die eer van oorwinning aan Hom te gee.

Soos gesien kan word is daar verskille tussen die Oorspronklike Gelofte en die Moderne Gelofte. Die eerste groot verskil is dat die oorspronklike beloof om ‘n huis te stig (instel of vestig) tot God se gedagtenis, terwyl die moderne ‘n huis wil oprig (bou) tot God se eer. Die betekenis van “huis” is ‘n woonplek, “stig” is om tot stand te bring. Die bedoeling was klaarblyklik dat die Voortrekkers beloof het om ‘n volk tot stand te bring tussen wie daar ‘n woonplek vir God sou wees. Daar is dus nie verwys na die bou van ‘n kerkgebou nie. Ten tyde van die Gelofte was al die Voortrekkers in elk geval onder tug en kerkloos. Hulle het ook nie ‘n predikant gehad nie, ‘n leek het die dienste gelei. Die gebeure van 16 Desember 1838 was nie net die redding van een groepie Voortrekkers nie, dit was ook die geboorte van ‘n volk. Om ‘n volk te wees wat deur ‘n Gelofte tot stand gekom het, is nie ‘n geringe saak nie. Minagting of losmaking van die Gelofte bring die volk se bestaansreg in gedrang.

Die moderne weergawe het die woorde: ons die dag en datum elke jaar as ‘n dankdag soos ‘n Sabbat sal deurbring. Dit staan glad nie in die oorspronklike nie. Dit kan seker nie kwaad doen om Geloftedag as ‘n afgesonderde dag te vier nie. Maar dit is nie beloof nie en word nie vereis nie. Die aard van Geloftedag is ‘n dag van dankbaarheid en blydskap, derhalwe ‘n feestelike geleentheid. In die oorspronklike is die voorneme om die gebeure in ‘n boek op te teken (die Volksraad se Joernaal?), terwyl die moderne weergawe dit weglaat.

Hoe het dit gebeur dat die Gelofte wat voorgelees word (Moderne Gelofte), verskil van die amptelike beskrywing (Oorspronklike Gelofte)? Die een moontlikheid is dat daar mense was wat verkeerdelik vir J.G. Bantjes as ‘n kleurling aangesien het. Gevolglik is die Volksraad se amptelike beskrywing verander omdat die sekretaris as ‘n kleurling aangesien is. Let wel, die Volksraad was self ooggetuies van alles en het die beskrywing van die Gelofte goedgekeur. ‘n Ander moontlikheid is dat daar in die twintigste eeu persone was wat die bewoording verander het om met hul eie ideologie ooreen te stem. Indien dit die geval was, sou dit skandalig wees.

Die Gelofte en die gebeure by Bloedrivier was in meer as een opsig ‘n keerpunt in die geskiedenis. Die militêre oorwinning oor Dingaan het die Zoeloes se tirannie (Mfecane) in Suidelike-Afrika finaal gebreek. Daarna kon ander swart volke bly voortbestaan. Ten spyte van die werk van sendelinge, was daar voor Bloedrivier geen bekeerlinge tot Christus onder die Zoeloes nie. Bloedrivier het die deur tot die kerstening van die Zoeloes oopgemaak. Na Bloedrivier het die meerderheid Nederlandssprekendes van Suidelike-Afrika besef dat hulle ‘n gesamentlike lotsverbondenheid het. 16 Desember 1838 was die geboortedag van die Boerevolk.

Die gebed was om te bly voortbestaan. Die belofte was dat ons onderneem om vir God ‘n woonplek tussen ons te maak. Die nakoming van die Gelofte bepaal of die Boerevolk ‘n toekoms het, of daar ‘n rede is dat ons mag bly voortbestaan.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Gesalfde Lewe

As jy vir my wil vertel dat Yeshua, die Gesalfde (Jesus Christus), nie bestaan nie, moet jy dit liewers vir iemand anders gaan vertel. Ek weet Hy bestaan net so seker as wat ek weet my eie broer bestaan. As jy vir my wil vertel dat die Bybel nie die geïnspireerde Woord van God is nie, moet jy dit ook vir iemand anders gaan vertel. Ek weet net so seker as wat ek weet dat die HAT ‘n woordeboek is, dat die Bybel die Woord van God is. Kan ek dit bewys? Moet ek? Moet ek ook bewys dat die son vanoggend opgekom het?

As ‘n reël is dit nutteloos om in redenasies betrokke te raak met mense wat vyandig is teenoor Yeshua en diegene wat op Hom vertrou. Dit is nutteloos want sulke persone kan en wil nie oortuig word nie, ongeag wat jy sê of doen. Daardie persoon kan nie oortuig word tot ‘n ander standpunt nie, en hy kan die volgeling van Yeshua ook nie oortuig van sy standpunt nie. Waarop hy ookal sy argument baseer, wetenskap of filosofie of religie of wat ook al, dit is nie relevant nie. Vertroue op Yeshua is gebou op ‘n persoonlike verhouding met Yeshua.

Dit is iets anders wanneer iemand deur sulke redenasies op soek is na antwoorde. Dan is daar vrae wat gevra word om inligting te bekom of om iets te verstaan. In so ‘n geval is dit moontlik om ‘n sinvolle gesprek te hê, al sou daardie persoon ook nie jou siening of antwoorde  aanvaar nie. Dan is dit ‘n debat en nie ‘n argument nie.

Die mens is nie net ‘n liggaam nie. Daar is iets binne hom wat meer is as sy liggaam, hyself. Van oudsher af word hierdie self die siel genoem. Van nog altyd af weet mense dat hulle ‘n siel is wat in ‘n liggaam woon. Hulle het ook nog altyd geweet dat daar ‘n skeiding kom wanneer die liggaam sterf. Weet jy dit of weet jy dit nie? Die vraag wat mense nog altyd gevra het, was: wat gebeur met die siel wanneer die liggaam sterf?

Daar is nog iets in die mens, iets wat diep binne in sy self is. Dit is ‘n bewussyn dat daar iets groter en meer as die mens is. Ek vermoed meeste mense is nie bewus van hierdie bewussyn nie, jy moet eers iets uitsonderlik beleef om daarvan bewus te word. Hierdie bewussyn word gees genoem en dit is waar sommige mense bewus word van iets groters as hulleself.

Wat beteken dit alles? Dat daar meer aan die mens is as wat die oog kan sien. Jy kan dit aanvaar of verwerp. Jou keuse.

Wanneer iemand op die punt kom waar hy Yeshua aanvaar, gebeur daar iets. Daar kom ‘n groot vrede binne daardie persoon, ‘n vrede wat die verstand te bowe gaan. As jy dit nie wil glo nie, gaan vra daardie persoon, gaan vra almal wat op Yeshua vertrou. Almal sal dieselfde ding sê. Dit is maar die begin, daarna sal daar nog goed gebeur. Onder andere sal daardie persoon ‘n ongekende blydskap ervaar. Nou kan jy op en af spring, jy kan spoeg en skree, maar wat hierdie persoon ondervind is werklik en direk as gevolg van sy aanvaarding van Yeshua.

Die van ons wat op Yeshua vertrou, het ‘n verhouding met hom. Nie in ons verbeelding nie, in ons binneste, in ons gees. Sien, in jou gees het iets gebeur – dit het lewend geword. Yeshua het deur die Heilige Gees binne in jou gees kom woon. Nou leef Hy Sy lewe in en deur jou. Dit is ‘n realiteit, ‘n daaglikse belewing, ‘n praktiese werklikheid.

Dit is nie al nie, dit is nog net die begin. Hierdie gees in jou wat lewend geword het, is by wyse van spreke nog ‘n baba. Hy moet nog groot gemaak word en ‘n volwassene word. Hoe gebeur dit?

Die handboek wat jy in jou opvoeding nodig het is die Bybel. Kom ons noem dit jou akademiese onderrig. Ek weet nie of dit verpligtend is om die Bybel te bestudeer nie, maar dit is definitief wys. Jy kan ander christelike boeke ook gebruik, maar slegs indien hulle die Bybel korrek verstaan en oordra. Ongelukkig is baie van hierdie boeke net goed om jou te mislei. Om een of meer te kry wat die moeite werd is, is nie maklik nie. Jy moet persone soek wat betroubaar is en wat jou raad kan gee.

Vir jou praktiese opleiding het jy die hulp van die Heilige Gees nodig. Hierdie praktiese opleiding kan vergelyk word met vakleerlingskap. Jy moet leer om dinge te kan doen. In die proses moet iemand jou sê wat jy moet doen en jou dan wys hoe om dit te doen. Daarna moet jy dit self doen. Die eerste paar pogings mag jy dalk misluk, maar uiteindelik kry jy dit reg. Wat presies is dit wat jy moet leer om te doen? Wel dit is geestelike dinge. Soos hoe om YHWH te vertrou. Hoe jou karakter verander moet word. Om op te hou om verkeerde dinge te doen (soos om ongeduldig te wees) en om regte dinge te doen (soos om geduldig te wees). Natuurlik ook om op te hou slegte dinge te doen (soos om selfsugtig te wees) en om goeie dinge te doen (om ander mense bo jouself te stel). Ensovoorts.

Die leerproses word aangehelp deur swaarkry en beproewings. Om in swaarkry standvastig te wees is nie ‘n kleinigheid nie. Beproewinge en teenspoed maak jou sterker. Maar daar is ook vervolging.

Jou Meester, Yeshua, was nie populêr nie. Hy het die mense, insluitend die godsdienstige leiers, teengestaan. Die meeste mense het hom gehaat hoewel hy niks gedoen het om dit te verdien nie. Jy is nie belangriker as jou Meester nie. As hy vervolg was, sal jy ook vervolg word. Bloot omdat jy Hom volg en vertrou. Vir my lyk dit of selfs vreemde mense wat jou nie ken en niks van jou weet nie, op ‘n manier besef jy is anders as hulle. Sommige vind jou afstootlik maar ander voel aangetrokke tot jou. Dit nog voor jy iets gesê of gedoen het.

Om Yeshua te vertrou is nie ‘n ideologie nie. Jou opinie tel nie. Vat dit of los dit. Niemand is verleë oor jou nie.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Waar is al die Apostels heen?

Almal is bewus daarvan dat die “kerk” van die Nuwe Testament en die kerk van vandag nie dieselfde ding is nie. Waar en wanneer het die Vergadering van Uitgeroepenes, wat deur Yeshua se Afgevaardigdes (Apostels) tot stand gebring is, verander in ‘n mensgemaakte godsdienstige organisasie? Om dit vas te stel, moet ons op die geskiedenis ingaan. Eers die apostels, dan hulle opvolgers die Apostoliese Vaders, dan die wat daarna gekom het.

Soos almal weet, het Yeshua (Jesus) 12 persone gekies as Sy studente (dissipels). Een van hulle, Judas Iskariot, het Hom verraai en selfmoord gepleeg. Die oorblywende 11 het Hy aangestel as Sy Afgevaardigdes (Apostels) om Sy boodskap bekend te maak aan alle mense. Wat het van hulle geword? Waarheen het hulle gegaan en wat het hulle gedoen? Het hulle kerke gestig en biskoppe aangestel?

Inligting oor die Apostels se doen en late is skraps. Boonop is dit wat wel beskikbaar is, nie altyd betroubaar nie. Baie daarvan kan beskryf word as “fop inligting”. Kerkgroepe het elkeen hul eie oorlewerings en tradisies wat drasties van mekaar verskil. Selfs die werk van geskiedkundiges is dikwels nie betroubaar nie. Nie eers Sherlock Holmes sal nie kan ontrafel wat waar en wat verdigsel is nie. Dit is die aard van kerkgeskiedenis.

Andréas en sy broer, Simon Petrus, was afkomstig van Betsáida. Hy was die eerste volgeling van Yeshua en het sy broer Petrus van Yeshua vertel. Eusebius, die geskiedkundige, skryf dat Andréas in Skithië die boodskap van Yeshua verkondig het. Dit is min-of-meer die moderne Wit-Rusland, Rusland en Ukraine. Daarna het hy noordwaarts gegaan en die boodskap verkondig tot by die hedendaagse Kiëf en Nowgorod. Hy het ook in die omgewing van die Swart See en die Dnieperrivier gewerk. Daarna was hy in Thracië en toe suid na Achaea waar hy op ‘n X-vormige kruis gekruisig was.  Wladimir die Grote het hom in 988 tot die christendom bekeer en die christelike godsdiens as staatsgodsdiens ingestel. Voor Wladimir was die hele Kiëf-Roes heidens. Ek kon nog nie inligting opspoor wat vertel hoe die gemeentes voor Wladimir daar uitgesien het nie. Blykbaar is die eerste biskop in 864 deur die Patriarg van Konstantinopel aangestel.

Bartholoméüs (ook bekend as Nataniël) was vanaf Kana in Galilea. Hy en Filippus het in Sirië en Klein-Asië die boodskap verkondig. Bartholoméüs en Thaddéüs het ook in Armenië die evangelie verkondig. Blykbaar is Bartholoméüs se vel afgeslag terwyl hy nog gelewe het en daarna is sy kop afgekap. In Armenië is die christene vir die volgende 2 eeue vervolg. Dit het geëindig toe die koning van Armenië die christelike geloof aanvaar het en dit die staatsgodsdiens gemaak het. Die eerste biskop van Armenië was Gregorius die Verligter. Hy was gebore in 257 na Christus en is nie deur ‘n Apostel aangestel nie.

Jakobus seun van Sebedéüs en broer van Johannes, was een van die “binnekring” van die twaalf dissipels. Hy het as apostel opgetree in Jerusalem en Judea. Hy was die eerste apostel wat as martelaar gesterf het. Herodus Agrippa het hom in 44 na Christus laat onthoof.

Jakobus seun van Alpheus, se moeder was Maria. Hierdie Maria was blykbaar ‘n suster van Maria die moeder van Yeshua, en was getroud met Cleophas. Sy broer was Judas Thaddéüs. Dit word vertel dat hierdie Jakobus die evangelie in Egipte verkondig het en in Ostrakine deur heidene gekruisig is. Daar is geen verdere inligting oor hom beskikbaar nie.

Johannes seun van Sebedéüs en Salomie, broer van Jakobus, was ook ‘n lid van Yeshua se “binnekring”. Paulus het Johannes, Petrus en Jakobus die broer van Yeshua as die “drie pilare” van die gemeente in Jerusalem beskou. Paulus het gepraat van ‘n groot deur wat in Efese oopgegaan het. Efese het, na die christene uit Jerusalem gevlug het, die Apostels se “hoofkantoor” geword. Johannes het hom ook daar gevestig. Klein-Asië was van groot belang in die verspreiding van Yeshua se boodskap en Johannes was gemoeid met al die gemeentes daar. Die Sewe Gemeentes in Openbaring was almal in Klein-Asië. Die briewe in Openbaring is gerig aan die “boodskapper van die gemeente” – nie aan ‘n biskop nie. Johannes was ook vir ‘n tyd verban na die eiland Patmos. Hy het die Evangelie van Johannes, 1 Johannes, 2 Johannes, 3 Johannes en Openbaring geskryf.  Polycarpus, latere ouderling van Smyrna, was een van Johannes se studente. Polycarpus het vertel dat Johannes in ‘n vat kokende olie gegooi is, maar dat hy niks oorgekom het nie. Johannes het omtrent 100 jaar oud geword en van natuurlike oorsake gesterf.

Judas Thaddéüs was ook bekend as Lebbéüs of Taddai of Adai. Blykbaar was hy die broer van Jakobus seun van Alpheus. Volgens onbevestigde tradisie het hy Yeshua se boodskap verkondig in Armenië, Mesopotamië en Persië. ‘n Verhaal word vertel dat hy in Edessa die evangelie verkondig het aan die Joodse gemeenskap en die eerste gemeente begin het. Hy het ook die kort brief Judas geskryf. Later het hy ook na ander plekke gegaan en is met pyle in Ararat doodgemaak. Daar was duidelike verskille tussen die gemeentes binne die Romeinse Ryk en die, soos Edessa, in die Ooste.

Matthéüs, ook bekend as Levi, was ‘n belastinggaarder van beroep toe hy Yeshua ontmoet het. Hy was die seun van Alpheus. Dit is onseker of hy verwant was aan Jakobus en Judas. As belastinggaarder was hy deur die Jode gesien as ‘n erge sondaar. Toe Yeshua hom roep, het hy alles net so gelos en Yeshua gevolg. Hy het die Evangelie van Matthéüs in Hebreeus geskryf. Daar is geen betroubare inligting oor wat later van Matthéüs geword het nie. Volgens Nicephorus het Matthéüs die boodskap van Yeshua in Ethiopië verkondig. Daar was ‘n Joodse gemeenskap daar. Matthéüs het ook ‘n student gehad met die naam Platon.

Simon, ook genoem Petrus of Kefa, was ‘n broer van die Apostel Andréas. Hy was ook ‘n lid van Yeshua se “binnekring”. Hy was afkomstig van Galilea en getroud. Petrus was dikwels die segsman vir die 12 dissipels en dit kom voor of hy as ‘n leier opgetree het. Petrus was die Apostel aan die Jode, terwyl Paulus die Apostel aan die nie-Jode was. Yeshua het aan Petrus die “Sleutels van die Koninkryk” gegee. Hiermee het Petrus vir die Romein Cornelius, asook alle nie-Jode, toegelaat tot die Koninkryk. Petrus het baie gereis om bestaande gemeentes te besoek, dikwels saam met Johannes. Hy was in Samaria, Joppe, Ceasarea, Antiochië, Klein-Asië en selfs in Babilon. Hy het ook twee briewe geskryf: 1 Petrus en 2 Petrus. Daar is ‘n vertelling dat die Evangelie van Markus deur Petrus gedikteer is. Hierdie Markus het ook die boodskap van Yeshua in Alexandria, Egipte, gebring. Daar is geen betroubare getuienis dat Petrus ooit in Rome was nie. Dit word deur verskeie bronne vertel dat hy gekruisig is, maar die besonderhede daarvan is onbekend. Daar word beweer dat sy graf op die Olyfberg in Jerusalem gevind is, met sy naam daarop.

Filippus die Apostel en Filippus die Evangelis was twee verskillende persone. Die Apostel was vanaf Bethsaida. Hy het 3 dogters gehad en sy suster, Mariamne het saam met hom gereis. Nadat Yeshua hom geroep het, het hy vir Nataniël vertel dat hy die Gesalfde ontmoet het. Volgens Ortodokse bronne was hy eers in Jerusalem, daarna in Galilea en daarna in Griekeland. Hy was ook vir ‘n ruk in Efese saam met Johannes. Later is hy na Frigië (sentraal Turkye) en word in Hierapolis onderstebo gekruisig. Hy word ook verbind met Narcissus van Athene en Nikodemus van Azota. Na sy dood het sy suster Mariamne sy werk voortgesit.

Simon die Yweraar is die onbekendste van al die Apostels. Daar is geen sekerheid oor waarom hy  “die Yweraar“ genoem word nie. Een tradisie oor hom vertel dat hy na Yeshua se hemelvaart na Egipte gegaan het, daarna deur Noord-Afrika na Spanje en Brittanje. ‘n Ander tradisie vertel dat hy na Georgië gegaan het. Hy sou as martelaar gesterf het in Brittanje of Persië of Georgië.

Thomas was van Galilea af. Hy was die dissipel wat getwyfel het oor Yeshua se opstanding. Hippolytus skryf dat Thomas die boodskap verkondig het van Parthië af, deur Persië en Afghanistan tot in Indië. Dit word gesê dat hy in 72 na Christus in Indië met ‘n spies doodgesteek is. Die eerste christene in Indië was die Thomaschristene, wat in 1552 Katoliek geword het. Aanvanklik het hulle min kontak met ander christene gehad en het hulle gefunksioneer soos Thomas hulle geleer het.

Matthías is deur die ander Apostels gekies om Judas Iskariot te vervang. Volgens geskiedkundige bronne is hy in 80 na Christus dood en is in Jerusalem begrawe. Hy het die boodskap verkondig in die omgewing van die Kaspiese See en Kappadosië in sentraal-Turkye. Hy sou ook die apokriewe boek Die Evangelie van Matthías geskryf het (hierdie boek is tans verlore).

Die Heilige Gees het dit goedgevind om die werk en woorde van Paulus, die buitestaander, te bewaar. Van al die Apostels is dit Paulus wat ons die beste inligting gee oor hoe die Vergadering van Uitgeroepenes (gemeente) gelyk het en gefunksioneer het. Die boodskap van Yeshua is altyd eerste, weens hulle spesiale status, aan die Jode gebring. Daarna is dit aan nie-Jode verkondig. Die Uitgeroepenes het meestal in huise vergader. Daar was nie spesiale geboue nie. Daar was ook nie ‘n saambindende organisasie nie. Wanneer hulle ‘n ruk aan die gang was, is daar geskikte persone uit hul eie geledere as  “ouderlinge” aangestel. Oorspronklik was “biskop” en  “ouderling” dieselfde ding. Die mensgemaakte “amp” biskop het na die Apostels ontstaan en dit was ‘n heerser oor ‘n groot gebied se gemeentes. Hulle was van buite af aangestel, dikwels as ‘n politieke aanstelling, en was nie uit die geledere van die gemeentes nie en ook nie op grond van die voortreflikheid van hulle lewe en getuienis nie.

Dit wat die Heilige Gees deur die Apostels tot stand gebring het, was iets heeltemal anders as dit wat ons “kerk” noem. Het die Heilige Gees in later jare Yeshua se volgelinge anders gelei as wat Hy die Apostels gelei het? Of het die oorspronklike Vergadering van Uitgeroepenes bly voortbestaan tot vandag toe?

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin