Veels geluk, liewe maatjie

Is daar by die Boerevolk enige unieke gebruike ten opsigte van verjaardae? Gebruike of tradisies wat nie onder ander volke voorkom nie, gebruike en tradisies wat deur ons voorouers begin is. As daar is, kon ek dit nie opspoor nie. Dit lyk of ons verjaardae vier op dieselfde wyse as in Engeland en Europa. Die koek met kersies en geskenke aan die een wat verjaar.

Verjaardagviering by klein kindertjies, by tieners en by volwassenes verskil van mekaar. By die kleintjies word maatjies genooi en, behalwe die koek en lekkernye, is daar ook speletjies om almal besig te hou. Dit alles word deur die ouers gereël. Tieners reël hulle eie partytjies met tienermusiek en dans. Afhangende van ouerlike toesig, mag daar ook aktiwiteite wees wat andersins ontoelaatbaar sal wees. Volwassenes se verjaardagvieringe wentel dikwels om ‘n ete. Dit kan ‘n braai wees of ‘n ete vir die genooide familie en vriende.

Die Bybel het nie riglyne oor verjaardae nie. Slegs een verjaardagviering word vermeld, die verjaardag van die Egiptiese Farao in Gen 40:20. Die Bybel se stilswye hieroor is vermoedelik omdat die Bybelse kalender op die maan se siklus bereken is. Die Romeine (ons gebruik hulle kalender) het verjaardae met rowwe partytjies en groot geskenke gevier. Van die vroeë kerkvaders het verjaardagvieringe afgekeur. In die middeleeue het die Europese adel hulle geboorteherdenkings gevier, die gewone mense het die Heiliges se geboortes herdenk. Vandag vier christene oor die algemeen wel verjaardae, hoewel daar sekere godsdiensgroepe is wat dit nie doen nie.

‘n Deurgangsrite is wanneer ‘n indiwidu die status van een ouderdomsgroep verlaat om die status van ‘n ander ouderdomsgroep te betree. Deurgangsrites verskil van een etniese groep na die ander. By ons is byvoorbeeld mondigwording en kerklike “aanneming” sulke rites. By die Boerevolk, was die “aanneming” in die kerk ‘n baie belangrike saak. Sou ‘n jong persoon nie slaag om “aangeneem” te word nie, was dit ‘n groot skande vir die familie. Die eintlike proses was die deurloping van “kategese”. Wanneer dit voltooi was, kon die jongeling “belydenis van geloof aflê”. Hierna was die jongeling ‘n volwasse lidmaat van die kerk.

Nie alle verjaardae is gelyk nie, sommiges is meer belangrik as ander. Wanneer volwassenes ‘n sekere mylpaal bereik, soos om 40 jaar oud te word, is dit ‘n groter geleentheid as sê 39. Daar is ook ander belangriker verjaardae soos aftree-ouderdom (wat ook die oorgang van een status na ‘n ander is) en ouderdomme soos 70, 80, 9o en 100.

Mondigwording is wanneer ‘n jong persoon oorgaan van kind tot volwassene. Die ouderdom van mondigwording word deur die betrokke land se regstelsel bepaal, dit is dus nie ‘n etniese aangeleentheid nie. Om ‘n sekere ouderdom te behaal gee aan daardie persoon sekere regte en verantwoordelikhede. Afhangende van die toepaslike regstelsel kan dit die reg gee om skool te verlaat, of om militêre diens te doen, of om in te stem tot seksuele omgang. Mondige persone mag ook die reg hê om sonder ouerlike toestemming in die huwelik te tree. Hulle mag ook stem in verkiesings, hulle mag alkohol en tabak koop, hulle mag lotery kaartjies koop of hulle mag ‘n bestuurderslisensie kry. Hulle is dan nie meer kinders nie en mag hulle eie besluite neem en kontrakte sluit. Daarmee saam is hulle ten volle aanspreeklik vir hulle dade en moet hulle verantwoordelikheid daarvoor neem. In sommige lande is daar meer as een ouderdom waarop hierdie regte en verantwoordelikhede oorgedra word, byvoorbeeld op 16 een ding, op 18 ‘n ander ding en op 20 die res.

In die dae van die V.O.C. was 25 die ouderdom van mondigwording. Tydens die pionierstydperk was dit van meer belang dat die kinders in staat moes wees om ‘n selfstandige boerdery te behartig. Dit word vertel dat ‘n seun met sy 16de verjaardag ‘n geweer en pyp present gekry het. Meisies was al van 14 af hubaar.

In ‘n groot deel van die wêreld, word verjaardae gevier met ‘n spesiaal gebakte koek waarop iets geskryf is en die persoon se ouderdom aangedui word. Gewoonlik is daar soveel kerse as die persoon se ouderdom, of alternatiewelik ‘n nommerkers. Die persoon wat verjaar moet die kerse doodblaas en ‘n wens maak. Dan is dit gebruiklik om aan die indiwidu wat verjaar, ‘n geskenk te gee wat pas by sy ouderdom. Daar mag ook ‘n heildronk ingestel word. Die stuur van verjaardagkaartjies het betreklik onlangs in gebruik gekom. Vandag word gelukwense ook deur telefoonoproepe en teksboodskappe gestuur.

Partytjies het dikwels ook ‘n tema. Die gaste trek so aan dat dit by die tema pas. Kunstenaars word ook soms gehuur om die partytjie op te vrolik, byvoorbeeld ‘n nar of ‘n orkes.

Daar is heelwat volwassenes wat sê dat hulle nie hul eie verjaardae belangrik ag nie en dit vergeet. Nogtans is dit lekker as jou geliefdes jou verjaardag onthou en jou bederf. ‘n Suksesvolle verrassingspartytjie se geheim is dat die persoon wat verjaar nie daarvan uitvind nie. Verkieslik moet hy die indruk kry dat sy familie en vriende sy verjaardag vergeet het. Die oorgang van teleurgesteldheid na blydskap is iets kosbaars om te beleef.

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Laat 'n boodskap

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui