Die getuienis van ‘n sondaar

Ek is ‘n sondaar. As jy ook ‘n sondaar is, dan het ons heelwat in gemeen. Waarskynlik verskil my sondes en jou sondes van mekaar. My sondes is dalk erger as jou sondes, daarom moet ek liewer stilbly oor jou sondes. Oor my eie sondes moet ek ook stilbly want ek skaam my daaroor.

Mens kan op ‘n algemene manier weet jy is ‘n sondaar. Jy weet dit want die Bybel sê so. Of iemand anders sê so. Dan is daar ‘n ander manier hoe jy weet jy is ‘n sondaar. Diep binne in jou is jy bewus daarvan dat daar iets verkeerd is binne in jou wese. Daar is in jou iets wat nie so moet wees nie. As jy in jou siel inkyk, sien jy ‘n verskrikking. Dit is oor hierdie soort sondaar waaroor dit hier gaan. By hierdie sondaar is daar ‘n besef van verlorenheid. Daar is ook ‘n worsteling oor doelloosheid. Is dit moontlik dat dinge anders kan wees? Dat ‘n mens anders kan wees as wat hy nou is?

Ek het ‘n storie gehoor van ‘n sendeling wat gesukkel het om die evangelie aan heidene te verkondig. Hy verander toe van taktiek. Hy vra die mense wie, volgens hulle, is die grootste sondaar van almal. Hulle gee toe ‘n naam en adres. Die sendeling gaan soontoe en vra die man of dit waar is dat hy die grootste sondaar is. Die man bars in trane uit en erken dat hy die grootste sondaar is. Hy was die sendeling se eerste sukses en as gevolg van hom het baie ander gevolg.

Die sondaar moet weet hy is ‘n sondaar. Hy moet weet hy is verlore. Hy weet nie of hy uit sy ellende bevry kan word nie. Hy weet ook nie wat bevryding hom gaan kos nie. Gaan bevryding die moeite werd wees? Die sondaar sal baie desperaat moet wees om gered te word.

Sonde is nie net dat jy vloek, steel of seksueel losbandig is nie. Sulke goed is net simptome van ‘n groter probleem. Die groot probleem is die verwydering tussen jou en YHWH, jou Skepper. Jy is vervreemd van Hom, jy ken Hom nie, jy respekteer Hom nie. Hierdie verwydering geld vir elke mens vanaf sy geboorte. Dit het ontstaan by die eerste mense, by die sondeval van Adam en Eva. Toe het daar vyandskap tussen die mens en YHWH gekom. Die sondaar se groot probleem is dat hy ‘n vyand van YHWH is.

Wanneer die sondaar tot die besef kom van die duisternis en vuilheid binne in homself, dan eers word hy bereid om gered te word. Want sien, iemand kan net gered word as hy gered wil word. As hy nie gered wil word nie, dan kan niks vir hom gedoen word nie. Die sondaar moet op sy knieë neerval en smeek om gered te word want dan wys hy dat hy dit opreg bedoel. Dit is die begin.

Die vyandskap tussen die sondaar en YHWH moet beëindig word en vervang word met ‘n nuwe verhouding. Die nuwe verhouding sal gebou moet word op die besef van Wie en Wat YHWH is. YHWH is nie ‘n mens nie, die sondaar moet voor Hom neerval en in ontsag Sy gesag erken. Maar die mens is ‘n bedrieglike wese. Hy sal vandag in sy nood enige iets sê en doen om gered te word, môre het hy dit vergeet en val weer terug in sy vorige manier. Daarom sal die sondaar wat smeek om gered te word ook getoets moet word of hy in die nuwe verhouding kan volhard. Die pad van redding is nie maklik nie, dit was duur om daar te stel.

Redding is nie vanselfsprekend nie. YHWH stel vereistes wat nagekom moet word. Daar is net een pad wat gevolg kan word. Vir die wat eerlik en ernstig is, is die beloning groot. In die eerste plek word die sondaar se vyandskap met YHWH beëindig. Die resultaat daarvan is dat die sondaar innerlike vrede ontvang. Wat voorheen onmoontlik was, word nou moontlik. Nou word dit moontlik dat hy sy privaat sondes kan oorwin en laat vaar.

Die pad van redding is ook die pad van lewe. Redding lei tot ware lewe en ware lewe is om in die regte verhouding met YHWH, jou Skepper, te wees. Dan kry jou lewe doel en betekenis. Dan eindig alles nie in die graf nie, die graf word die begin van iets nuuts. YHWH is nie ver weg nie, Hy is naby en Hy wil hê dat sondaars, soos ek, Hom moet vind. YHWH word gevind in Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus). Hy is die Pad van Lewe. In Hom is daar redding vir sondaars. In Hom word die gyselaars van die sondeval vrygelaat.

Wat beleef die sondaar wanneer hy gered word? Eerstens is hy gevul met ‘n groot vreugde. Dan beleef hy ‘n innerlike vrede wat nie beskryf kan word nie. Die groot las wat op hom was, het verdwyn. Die groot duisternis binne hom is nou lig. Die gevoel van verlorenheid is nie meer daar nie. Sy lewe kry nou betekenis. Hierdie verandering binne hom is so groot dat dit ondenkbaar is dat hy sy ou lewe sal wil terug hê.

Nadat die sondaar gered is, is hy nog steeds sondig. As hy voorheen gevloek, gesteel en seksueel losbandig was, is hy nog steeds so. Vir YHWH is dit onaanvaarbaar. Gevolglik begin daar nou ‘n proses om hierdie sondigheid uit te roei. Met wortel en tak, net soos onkruid. Stukkie vir stukkie, stap vir stap, word die geredde sondaar verander. Die vieslikheid en vuilheid moet weg.

Al het die sondaar ‘n godsdienstige agtergrond, moet hy nuut begin. Hy word nou ‘n student en moet onderrig word in die nuwe lewe. Dit is praktiese kennis wat opgedoen moet word. Die onderrig is nie net vir ‘n rukkie nie, dit is lewenslank. Die sondaar gaan ook nie ‘n kwalifikasie kry nie, en van ‘n salaris is daar geen sprake nie. Die leerplan is om sy Redder en sy Skepper persoonlik te leer ken.

Moet nie dink dat almal verheug is wanneer ‘n sondaar gered word nie. In die hemel is daar wel groot blydskap, maar nie op aarde nie. Die geredde sondaar moet weet dat hy teenstand gaan kry. Teenstand uit alle oorde. Hy gaan nou in ‘n groot oorlog wees en hy sal krag en deursettingsvermoë nodig hê.  In hierdie oorlog sal daar nederlae en oorwinnings wees. Maar hy sal hulp kry wanneer dit nodig is. Sy redding is te belangrik om prys te gee.

Die probleem van die mens is geleë in die diepste wese van die mens. Dit is waar sonde is. Redding moet daar plaasvind. Die stryd vind daar plaas. Die oorwinning word daar behaal. Die beloning is daar. Die sondaar se getuienis is van dit wat daar, in sy diepste wese, gebeur het en nog steeds gebeur.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Daar staan ‘n huis op die voorposte

Die Boerevolk het allerlei goed wat eie aan ons is en waarna ons met trots kan wys. Die vraag is of die Boerevolk ook ‘n eie huisbou-styl ontwikkel het as deel van ons kultuur. Het ons ‘n eie unieke boustyl wat nêrens anders voorkom nie? Die probleem is dat die Britte tydens die Anglo-Boereoorlog ‘n groot deel van ons erfenis afgebrand het. Gevolglik is daar min voorbeelde in die Vrystaat en Transvaal van ‘n eiesoortige huisbou-styl.

Hoe ‘n volk se bouwerk lyk, wys ook iets van die volk se karakter – wie hy is en waar hy vandaan kom. ‘n Volksboustyl het uit ‘n sekere volk ontwikkel om aan praktiese behoeftes, in ‘n bepaalde tydvak en omstandighede, te voldoen. Dit volg nie die style wat elders in gebruik is nie, dit volg ook nie die modes nie, en dit volg ook nie die nuutste boumetodes nie. Daar is ‘n verskil tussen welgestelde mense se argiteksontwerpte huise en huise wat self gebou word met materiaal wat plaaslik beskikbaar is.

Die eerste huise aan die Kaap was tydelike plankhuise. Later was daar Kaapse kothuise met een deel die kombuis en sitkamer en die ander deel die slaapvertrek. Dit was van klei of klip, het dik mure gehad met rietdakke. Hierdie styl was die voorloper vir die Kaaps-Hollandse styl. Die Kaaps-Hollandse styl het teen die einde van die Kompanjiestydperk ontwikkel. Welvarende mense aan die Wes-Kaap het argitekte gehuur en swierige wonings opgerig. Kenmerkend van hierdie styl is die Nederlandse gewel, groot vensters met klein ruite, bolig, staldeur, luike, houtwerk groen geverf, staandak en die huis naby aan die hoofweg.

Op die voorposte in die binneland is hierdie styl nie nagevolg nie. Die pioniers het, by aankoms op ‘n nuwe plek, net tydelike huisvesting opgerig – hulle het nie eiendomsreg op die grond gehad nie. Aanvanklik was die wa die woning. Dan is ‘n kookskerm gebou met pale in die grond en toegemaak met lang gras en velle. Binnekant die skerm is klei teen die pale gegooi en glad gepleister. Droë velle is gebruik vir die deur.

Wanneer hulle lank op een plek gebly het, het hulle hartbeeshuise gebou. (Die naam kom waarskynlik van harde+bies+huis). Die afmetings van die beplande huis is op die grond geteken, dan is vore al met die buitelyn gegrawe. Binne die vore is lang slap pale geplant. Die twee rye pale se bopunte is na mekaar toe gebuig en aan mekaar vasgemaak. Dit was die kantmure en dak. Tussen die pale is kleiner latte ingevleg om die mure te vorm. Dit is dan met klei bedek. Bolangs is harde biesies en gras gebruik as dekking. Sommige hartbeeshuise het regop mure gehad met ‘n aparte gras- of rietdak. Binne is dit dan verdeel in slaapkamers en voorhuis, met die kookskerm buite. ‘n Hartbeeshuis was vinnig om te bou maar nie baie sterk nie.

Wat maak mens as jy op ‘n plek is waar daar nie bome en biesies is nie? Dan bou jy ‘n kleihuis. Daar word ‘n voor gegrawe vir die fondament, dit word met klippe opgevul. Die mure word bo-op met klein klippe en klei gebou. ‘n Alternatiewe boumetode was om lae klei bo-op die fondament te bou. Die klei is gemaak van grond en beesmis en word getrap tot dit soos ‘n deeg is. Miershope is gebruik om ‘n klei te maak vir die vloer. Die vloer is dan met beesmis gesmeer. As daar nie gras vir ‘n grasdak was nie, is ‘n platdak opgesit. Die platdak het ‘n helling gehad sodat reënwater kan afloop. Die platdak is gemaak van pale wat teen mekaar gepak is en toegesmeer is met klei. Nog ‘n manier was om roustene te maak en daarmee te bou. Houtkissies word gemaak waarin gebreide klei gedruk is. Dit word dan gelos tot dit goed droog is en gebruik om mure te bou.

Sommige pioniers het dadelik ‘n permanente huis gebou. Die ander het eers vir ‘n ruk in ‘n tydelike huis gebly en dan later ‘n permanente huis gebou. Die boumateriaal het gewissel volgens wat in die omgewing beskikbaar was. Gewoonlik het die eienaar self die huis ontwerp en gebou.

Voordat ‘n plaashuis gebou kon word, moes daar besluit word waar op die plaas die werf gaan wees. Die werf bestaan nie net uit die huis nie, maar daar is ander geboue – soos waenhuis en skure – ook nodig. Die beskikbaarheid van water was die belangrikste oorweging van waar die werf uitgelê gaan word. Die helling van die grond was ook belangrik vir die afloop van reënwater. Dikwels is die geboue op die werf so geplaas dat dit vir verdediging gebruik kon word.

Die Diepkloof Plaasmuseum (Suikerbosrand Natuurreservaat, Heidelberg, Transvaal) is die oorspronklike werf en geboue wat ‘n Marais-gesin in die 1850’s opgerig het. Die plaas was een van die min wat nie tydens die Anglo-Boere Oorlog afgebrand is nie. Dit is gerestoureer tot so na moontlik aan die oorspronklike. Die geboue is die hoofhuis, ‘n tweede huis vir die oudste seun, ‘n skool en ‘n waenhuis met ‘n werkswinkel. Voor die geboue is ‘n stroompie met ‘n klein dammetjie. Daar is ‘n tuin, ‘n vrugteboord en krale – almal met klipmure rondom. Vir my onkundige oog lyk die boustyl soos die Karoo-boustyl.

Omtrent 1873/74 het Paul Kruger, die latere president van die ZAR, ‘n verdiepinghuis op sy plaas Boekenhoutfontein (naby Rustenburg) gebou. Eenvoudige boumetodes en materiaal uit die omgewing is gebruik. Die mure is dik en ru afgewerk, die vloere was perskepitte en in ‘n ander deel beesmis en bloed. Die huis het ‘n portaal, voorhuis, kombuis, drie slaapkamers, kelder en solder. Ander geboue was ‘n waenhuis, buitegeboue, varkhok en lemoenboord. Die huis word beskryf as Karoo-styl en is vandag ook ‘n museum.

Vir ‘n dorpshuis was leiwater belangrik. Daarvoor is kanale aangelê en was daar ‘n waterfiskaal aangestel om leibeurte te administreer.  ‘n Dorpshuis het gewoonlik aan die straat gegrens en die groot agterplaas was gebruik vir tuine. Die sakedeel was uitgelê op die droë erwe. Daar was plek gemaak vir ‘n kerk, winkel, poskantoor, polisie, landdros en skool. Daar was ook ‘n kerkplein waar waens parkeer kon word. Die markplein was vir produkverkope en die dorpsmeent was die openbare weiveld.

Die Karoo het nie deurgeloop onder die verskroeide aarde taktiek van die Britte nie. Daar staan nog baie ou huise wat deur pioniers gebou is. Hierdie huise is van natuurlike materiale soos roustene, klei en klippe gebou. Die vloere was ondermeer met perskepitte gemaak. Die vensters het skuiframe en hortjies. Die deure is “kruisdeure”. Die plafonne is hoog en die stoepdakke is geboë. Die huise is aangenaam om in te woon en is aantreklik vir die oog. Dit is dieselfde soort huise as wat op Diepkloof en Boekenhoutfontein gebou is. Blykbaar staan hierdie boustyl bekend as die Karoo-styl. In Oranië word nuwe huise en woonstelle in hierdie styl gebou met groen dakke en wit mure.

Die Kaaps-Hollandse styl is te danke aan Wes-Kaapse patrisiërs. Die Karoo-styl is ontwikkel deur die Oos-Kaapse pioniers en saam met die Groot Trek geneem. Die Karoo-styl is die volksboustyl van die Boerevolk.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die haatveldtog teen President Burgers

Vir baie mense sal dit vreemd klink as ons President Thomas Francois Burgers ‘n Boereheld en groot Boereleier noem. Hy was dit. Hoekom sal dit dan vreemd klink? Want hy word swart gesmeer deur sy eie mense. Nie net sy tydgenote nie, vandag nog steeds. Hy word vals beskuldig as ‘n liberalis, ‘n vrymesselaar, ‘n verraaier en ‘n swakkeling. In werklikheid was hy ‘n skrander en talentvolle man wat die fluit bespeel het, hy het met sy skryfwerk uitgemunt, hy was ‘n goeie spreker en het ‘n fyn humorsin gehad. En hy was sy tyd ver vooruit.

Thomas Francois Burgers was ‘n Boerseun, gebore 1834 in Graaff-Reinet. Hy het op Graaff-Reinet groot geword en skool gegaan. Na skool het hy in Nederland vir predikant studeer en verwerf daar sy doktorsgraad. Hy is in 1858 getroud met ‘n Skotse meisie en in dieselfde jaar word hy leraar van die NG Kerk Hanover. Burgers het hom teen die oppergesag van sy kerk se formuliere en geloofsleer verset en eerder verkondig wat in die Woord van God staan. In sy eie gemeente was hy besonder gewild en was gereken as ‘n goeie prediker.

Sy eerste probleme met die Kaapse NG Kerk het begin, voor hy nog ‘n gemeente gehad het, oor sy  “onaanvaarbareˮ fluitspelery. In 1861 is hy aangespreek omdat van sy gemeentelede, vervul met die Heilige Gees, al singend deur Graaff-Reinet se strate gery het. In 1862 is ‘n formele klag teen hom ingebring deur iemand wat hom nog nooit gesien of gehoor het nie. Hierdie klag is nie op die manier wat die kerkwet voorskryf, hanteer nie. Hierna volg ‘n lang reeks ongerymdhede in die hantering van die klag. Uiteindelik is Burgers in 1864 skuldig bevind omdat hy bepalings van die belydenisskrifte sou oortree het en is as predikant geskors.

Burgers het die saak na die hooggeregshof geneem. Die hooggeregshof bevind in 1865 dat die Sinode se vonnis van nul en gener waarde is en dat die kerk al die regskostes moes betaal. Die Sinode appelleer na die Privy Council in Londen. In 1867 gee die Privy Council uitspraak ten gunste van Burgers. Die Sinode wou hulle nie daarin berus nie en wou die Koningin van Engeland nader, maar regsadvies het bevind dat hulle geen gronde het nie. Met die Sinodesitting van 1870 was dit duidelik dat daar twee kampe in die kerk was. Na heftige argumente is met 52 teen 44 stemme besluit om Burgers weer tot die kerk toe te laat.

Die groot vyandskap teen Burgers het blykbaar van die teoloë van Stellenbosch gekom. Hy is beskuldig dat hy liberale teologie aanhang en dat hy met die rasionalisme besmet is. Daar is geen duidelike bewyse hiervoor gelewer nie. Daar was klaarblyklik ‘n persoonlike vendetta teen hom.

In hierdie tyd van vervolging begin hy skryf. Hy skryf sketse oor sy ondervindings en waarnemings. Die sketse getuig van sy besondere talent om te hekel sonder om simpatie met die gehekeldes te verloor. Hy skryf Nederlands maar die dialoog was in die spreektaal, Afrikaans. Sy sketse gee aan die leser ‘n kyk op die kultuur en gebruike in sy tyd. Vandag word sy skryfwerk beskou as ‘n hoogtepunt van sy tyd se prosa.

Thomas Francois Burgers was nie onbekend in die Transvaal nie. Die Transvalers het nie ooghare vir die Kaapse Kerk gehad nie. Die Kaapse Kerk het die Voortrekkers onder tug geplaas. Burgers het in 1871 die Transvaal besoek en by etlike gemeentes van die Hervormde Kerk eredienste gelei. Met sy Schetsen uit de Transvaal het Burgers goed gepraat van die Transvalers, hulle kerk en hulle toekomsmoontlikhede.

In 1871 was daar ‘n ernstige politieke krisis in die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR). Dit het ontstaan as gevolg van die diamantvelde aan die Wesgrens. Daar was verskeie volksraadslede wat aangedring het dat President M.W. Pretorius ontslaan moes word. Pretorius het oneervolle ontslag vrygespring deur self te bedank. Die Volksraad het D.J. Erasmus as waarnemende staatspresident aangewys. ‘n Vereiste is gestel dat ‘n nuwe president bekwaam moes wees om die Britse Diplomasie die hoof te bied. Omdat dit twyfelagtig was dat daar binne die republiek ‘n geskikte persoon gevind sou word, is die grondwet gewysig om dit moontlik te maak dat nie-burgers as president verkies kan word. Moontlike kandidate was Theophilus Shepstone van Natal, hoofregter Harding van Natal, die Vrystaatse president Jan Brand en dr. T.F Burgers van Hanover. Uiteindelik was die keuse tussen Burgers en William Robinson met Burgers wat, in 1872, met ‘n oorweldigende meerderheid verkies is as die nuwe president.

Daar was etlike ernstige sake wat die dringende aandag van die nuwe president vereis het. Daar was die krisis op die Wesgrens. Die land se finansies was in ‘n haglike toestand en daar was min ekonomiese vooruitsigte. Die onderwys was in ‘n treurige toestand. Swartes binne die land was gereeld opstandig. Dan was daar die Britse koloniale ambisies om te hanteer.

Burgers se oplossing vir die diamantveld krisis was om direk met die Tswana stamleiers te onderhandel. So het hy die Keate-uitspraak ongedaan gemaak. Die vorige president, M.W. Pretorius, en sy tesourier-generaal het glad nie geweet wat met die land se finansies aangaan nie. Daar was geen rekordhouding nie. Burgers het ‘n lening by die Cape Commercial Bank gemaak om die waardelose note en skuldbriewe te vervang. Die ontdekking van goud by Lydenburg het gehelp om die land se ekonomie te verbeter. Die eerste Burgersponde is in 1874 geslaan. Die grootste enkele uitgawe van die ZAR was die betaling van kommandolede. Burgers was verplig om dit te staak. Hieroor was daar groot ongelukkigheid. Om die onderwys te standardiseer en uit te bou het Burgers die kerkskole vervang met Staatskole. Daarmee het hy die vyandskap van sommige predikante op die hals gehaal. Die probleme wat die ZAR met swartes gehad het, het die voortbestaan van die staat bedreig. Daar was groot druk uit die buiteland deur antislawerny groepe. Die Paswet, wat voor Burgers se termyn opgestel is, het nie gewerk nie. Hy het gemeen die Britte kan dit teen die ZAR gebruik in die diamantveld krisis.

Burgers het die eerste museum, biblioteek, botaniese tuin en gimnasium in die ZAR gevestig. Burgers het besef dat ‘n Boerekoerant nodig is en het met Jan Celliers ooreengekom om De Volkstem in Pretoria uit te gee. President Burgers en die volksraad was ten gunste van ‘n verandering van die landsvlag en landswapen, maar die burgers nie.

President Burgers wou toegang tot ‘n nie-Britse hawe hê en het Europa besoek om geld te leen vir die bou van ‘n spoorlyn na Delagoabaai. Die Britte het alles in hul vermoë gedoen om Burgers in Europa te diskrediteer. Die spanning hieroor het sy gesondheid geknou. In 1876 het die firma Insinger ingewillig om die geld aan die ZAR te leen en is die Lebombo Spoorwegmaatskappy gestig.

Britse wapensmokkelaars het 400,000 gewere aan swart stamme verkoop. Delwers in die Lydenburg omgewing het in konflik met die swart hoofman Sekhukhune gekom. Die Britse regering het na geleenthede gesoek om die ZAR te annekseer. Toe die Sekhukhune-oorlog uitbreek, was Burgers in Europa. Die waarnemende president wou nie die verantwoordelikheid op hom neem nie. Toe Burgers terug is, gee die volksraad hom opdrag om die oorlog te beëindig. Die kommandos het steeds vir Burgers verkwalik dat hy hulle vergoeding weggeneem het en het geweier om te help. Die oorlog kon ook die planne vir ‘n spoorlyn verongeluk. Uit desperaatheid het Burgers verbande op sy plase in die Richmond omgewing gaan uitneem om huursoldate te kry om die oorlog te beëindig. Burgers het persoonlik die leiding geneem en Sekhukhune tot oorgawe gedwing.

Burgers het by verskeie geleenthede die volksraad gewaarsku oor Brittanje se anneksasieplanne. Hulle het hom nie ernstig opgeneem nie en dit as bangmaakstories afgemaak. In 1877 daag Shepstone met 25 polisiemanne en 8 amptenare in Pretoria op, kwansuis om griewe te bespreek. Ten spyte van Burgers se protes, word die Transvaal as Britse gebied geannekseer. Vir Burgers was dit ‘n persoonlike ramp, hy was verarm omdat hy sy persoonlike bates moes verpand ten einde sy land te help. Die Britte het onderneem om aan hom ‘n jaarlikse pensioen van £500 te betaal mits hy wegbly uit die Transvaal. Dit is laat betaal en ook net vir ‘n kort tydjie. Hy kon nie werk kry nie en hy en sy gesin swerf rond in uiterste armoede. Verder is hy ernstig siek met inwendige bloeding en in een oog bykans blind. Hy probeer om op gehuurde grond te boer maar is nie suksesvol nie. Hy sterf in 1881 op 47-jarige ouderdom. Sy weduwee, Mary Burgers, is verarmd en verneder deur haar man se volk. Sy gaan egter voort om haar kinders op te voed om trou te wees aan sy volk. Tydens die Anglo-Boere Oorlog sluit haar seuns as vrywilligers aan by die Boerekommandos en haar dogters dien as verpleegsters by Boere-ambulanse.

Burgers se vyande het, na anneksasie, tot hulle eie voordeel by die Britte ingeskakel. In later jare verstaan Paul Kruger vir Burgers. Hy volg in ‘n groot mate dieselfde beleid as Burgers. In 1895 laat hy Burgers se stoflike oorskot met eerbewys in Pretoria herbegrawe. Hy het nie toegelaat dat daar in sy teenwoordigheid afbrekende aanmerkings oor Burgers gemaak word nie. Kruger sou van Burgers gesê het:  “Hij had zijn Land en Volk erg lief, maar was zijn tyd ver vooruit.”

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

‘n Groot Bybelse vertaalfout

Waar die woord kerk vandaan kom en wat sy oorspronklike betekenis was, is nie absoluut seker nie. Waarom die woord  kerk in die Bybel gebruik word, in plaas van die korrekte woord, is ‘n kwessie van bespiegeling. Waarom dit nie reggestel word nie, kan ek ook nie sê nie.

Die oorsprong van die woord kerk word gegee as afkomstig van dieselfde Germaanse woord waar sirkel ook vandaan kom. Alternatiewelik is dit van ‘n Griekse woord kyriakos wat die heer se huis beteken. Nog ‘n teorie is dat dit van die songodin Cirece afkom. Kom ons aanvaar dus dat kerk van kyriakos afkom want dit is uit Grieks en klink of dit Bybels kan wees.

Die slegte nuus is dat dit nie die woord kyriakos is wat as kerk vertaal word nie. Dit is die woord ekklesia wat as kerk vertaal word. Ekklesia beteken iets heel anders, dit beteken nie die heer se huis nie, dit beteken vergadering van uitgeroeptes. Nou hoekom sal sommige vertalings van die Bybel ekklesia nie vertaal as vergadering van uitgeroeptes nie maar as kerk?

Wat beteken die woord kerk? Taalkundig kan die woord kerk verwys na ‘n kerkgebou, ook na ‘n organisasie van Christene wat ‘n sekere denominasie verteenwoordig, dit kan ook verwys na ‘n sekere groep mense wat gereeld op ‘n plek bymekaar kom en gewoonlik ge-affiliëer is met ‘n sekere denominasie. In die Nuwe Testament was daar nie sulke geboue nie, ook nie denominasies nie en ook nie sulke groepe mense nie. Derhalwe, dit wat die woord kerk beskryf en beteken kom glad nie in die Nuwe Testament voor nie. Die woord kerk is ‘n vreemde woord en behoort nie in die Bybel te wees nie.

Hoe het dit gebeur dat hierdie vreemde woord in die Bybel gekom het? Die oorspronklike Protestantse vertalings was korrek en het ekklesia reg vertaal. Byvoorbeeld die Engelse vertaling van Tyndale het ekklesia vertaal as ”congregation”. Die woord ”congregation” beteken ”to gather into a body”. Die Statenvertaling het ekklesia vertaal as gemeente. Luther het ”gemeinde” gebruik. Die oorspronklike betekenis van gemeente in Nederlands en Duits is ‘n ”eenheid van openbare bestuur” (soos ‘n dorpsbestuur). Die woord ekklesia het in die Ou Testament verwys na ‘n vergadering van die volk. In die Griekse stadstate was dit ‘n vergadering van verteenwoordigers wat die stad bestuur.

Die woord  ”congregation” is in die King James Version vervang met die woord  ”church”. Koning James I van Engeland het opdrag gegee dat ‘n nuwe vertaling van die Bybel gedoen moet word. Hy het aan die vertalers 15 opdragte gegee waaraan die vertaling moes voldoen. Koning James I het vereis dat die nuwe vertaling moes ooreenstem met die ekklesiologie  van die Church of England (Anglikaanse Kerk). Dit moes die kerk se episkopaalse struktuur en ook die kerk se geloof in geordende ampte reflekteer. Gevolglik is die Bybel so vertaal dat dit ‘n kerkgenootskap moes pas. Die woord ”church” beteken dus in die eerste plek kerkgenootskap of denominasie.

Goed, maar dit is in Engels. Hoe raak dit Afrikaans? Die Ou Afrikaanse Vertaling (OAV) van 1933/1953 het, in die voetspore van die Statenvertaling, ekklesia as gemeente vertaal. Die afwyking in Afrikaans het met die Nuwe Afrikaanse Vertaling (NAV) van 1983 gekom. In hierdie vertaling word ekklesia vertaal as kerk. Effektief beteken dit dat die vergadering van uitgeroeptes verander is na die vergadering van die kerkgenootskap se geordende ampsdraers. Dit is ‘n wesentlike verandering van die Bybel.

Watter weergawe van Matteus 16:18 klink korrek: ”En Ek sê vir jou: Jy is Petrus, en op hierdie rots sal Ek my kerk (d.w.s. kerkgenootskap) bou, en die magte van die doderyk sal dit nie oorweldig nie.” (NAV). Of: ”en Ek sê verder vir jou: ‘Jy is Kefa. Op Hierdie Rots sal Ek My vergadering van uitgeroeptes bou en die hekke van Sh’ol sal nie daarteen kan staan nie.” (PWL).

Miskien kan die ekklesia met hierdie voorbeeld verduidelik word. Die Skaapwagter roep die skape wat aan Hom behoort om na Hom toe te kom. Daar is baie skape, maar nie almal behoort aan Hom nie. Die skape wat aan Hom behoort hoor Sy stem en hulle herken Sy stem. Die skape gaan na die Skaapwagter toe en versamel om Hom. Nou lei die Skaapwagter Sy skape na waar daar goeie weiding is.

Ons het tot dusver aanvaar dat die Germaanse woord kerk afkomstig is van die Griekse woord kyriakos wat huis van die heer beteken. Dit verklaar dalk hoekom daar na ‘n kerkgebou verwys word as die ”huis van die Here”. Dit is natuurlik ook foutief.

Indien die vertaling van ekklesia as kerk net ‘n fout was (almal maak foute), hoekom word dit dan nie reggestel nie?

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Volkloses stig ‘n volk

Hoe het dit gebeur dat ons Duitse stamouers hulle aan die Kaap van Goeie Hoop kom vestig het? Wou hulle ‘n kolonie vir Duitsland kom oprig? Was dit so beplan of was dit toevallig? Of was daar vir hulle geen ander keuse nie?

Die wêreld van 1652 het heeltemal anders gelyk as wat dit vandag lyk. Die moderne staat Duitsland het eers in 1871 tot stand gekom toe Otto von Bismarck daarin geslaag het om ‘n klomp kleiner state te verenig. Voor 1871, het “Duitsland” bestaan uit ‘n klomp vorstedomme wat onafhanklik van mekaar was. Die mense van die vorstedomme het kultureel, godsdienstig en taalgewys van mekaar verskil.

Die eerste verskil tussen die noordelike en die suidelike Duitse state was taal. Die Hoogduitse klankverskuiwing het tot gevolg gehad dat die noord-westelike state Nederduits gepraat het en dat die suid-oostelike state Hoogduits gepraat het. Nederduits, ook bekend as Platduits, is naby aan Nederlands. Van hierdie gebiede waar Nederduits gepraat was, sluit in Neder-Sakse, Noordryn-Wesfale, Lippe, Hamburg, Bremen, Schleswig-Holstein, Mecklenburg, Wes-Pommeranië, Sakse-Anhalt, Brandenburg en Pruise. Daar was ook minderhede in Hesse, Nassau, Rynland-Palts wat Nederduits gepraat het. Selfs buite die huidige Duitsland is Nederduits gepraat in Poland, Oos-Pruise, Latvië en Estonië.  Indien ‘n stamouer uit een van hierdie gebiede gekom het, was hy of sy vir alle praktiese doeleindes Nederlands-sprekend.

‘n Tweede verskil tussen die noordelike en suidelike Duitse vorstedomme was godsdiens. Die noordelike state het Protestants geword en die suidelike state het Katoliek gebly. Die Protestante het bestaan uit Lutherane, Calviniste, Mennoniete en Arminiane. Daar was ook minderhede Protestante in Katolieke state. Daar was aanvanklik relatiewe vrede tussen Katoliek en Protestant na die Godsdiensvrede van Augsburg in 1555. Mettertyd het die verhoudings versleg en tot spanning tussen die twee groepe gelei.

Die Dertigjarige Oorlog begin in 1618 en eindig met die vrede van Wesfale in 1648. Die meeste Europese moondhede was betrokke. Die hoofoorsaak was die spanning wat tussen Duitse Katolieke en Duitse Protestantse state geheers het. Die Protestante het hul verenig in die Protestantse Unie en die Katolieke het hulle verenig in die Katolieke Liga. Die Katolieke aanslag was gelei deur die Oostenrykse en Spaanse Ryke teen die Protestantse state. Denemarke, Swede en Frankryk het die Protestante gesteun.

Oorlog het uitgebreek nadat Ferdinand II, koning van Bohemië en toekomstige keiser van die Heilige Romeinse Ryk, probeer het om Katolisisme af te dwing op sy onderdane. Die Protestantse adel in Bohemië het hierteen in opstand gekom en die koning se verteenwoordigers gedefenestreer (by die venster uitgesmyt).

Die Dertigjarige Oorlog was een van die mees verwoestende godsdiensoorloë in Europa, tussen ses en twaalf miljoen mense het gesterf. Hele streke se bevolkings is deur hongersnood en siektes uitgewis. Die soldate, waarvan baie huursoldate was, is gefinansier deur plundery en afpersing. Dit het enorme swaarkry en lyding vir die burgerlikes veroorsaak. Gesinne en hele families is uitgewis. Plase en dorpe was onbewoonbaar. Baie mense het nie meer huise gehad nie, hulle was sonder enige heenkome. Die oorlog het geëindig met die verdrae van Osnabrück en Münster, wat deel was van die Vrede van Wesfale.

Terwyl die Duitse state in ellende gedompel is, het dit met Nederland aansienlik beter gegaan. Die Nederlandse Goue Eeu het in 1648 begin. Die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie is al in 1602 gestig en was die grootste maatskappy in die wêreld. Die Kompanjie het werksgeleenthede gebied oral waar hulle bedrywig was, ook aan die Kaap van Goeie Hoop.

Baie Duitsers het na die Kaap gekom, maar nie almal het gebly nie. Die wat hulle aan die Kaap gevestig het, het nie net uit die noordelike state gekom het nie, ‘n minderheid het uit die suidelike state gekom. Daar was ook ‘n paar Duitse predikante wat na die Kaap gekom het. Die stamvaders van sommige bekende families was afkomstig uit Noordryn-Wesfale, Hesse, Schleswig-Holstein, Hamburg, Bremen, Magdeburg, en Hameln – dus van die noordelike state.

Die eerste Duitsers aan die Kaap was soldate in diens van die Kompanjie. So gou moontlik het hulle vryburgers geword. Nie almal was landbouers nie. Baie van hulle het ambagte beoefen. Hulle was kleremakers, messelaars, skrynwerkers, skoenmakers, smitte, meulenaars, bakkers, en tuiniers.   Daar was ook dokters en aptekers.  Omtrent die helfte van die onderwysers aan die Kaap was Duitsers.

Dit was meestal Duitse mans wat na die Kaap gekom het. Hier het hulle ondertrou met meisies van Nederlandse en Franse afkoms. Taal was nie ‘n probleem nie, Nederduits en Nederlands (die amptelike taal van die Kompanjie) was baie na aan mekaar. Die Kompanjie het nie godsdiensvryheid toegelaat nie, daar was net een kerk – die Nederduitse Hervormde Kerk wat Calvinisties was. Baie van die Duitsers was waarskynlik reeds Calviniste sodat daar nie ‘n probleem hiermee was nie. Die Duitsers het verspreid tussen die Nederlanders en Franse gewoon en het dieselfde omstandighede en omgewing gedeel. Enige ander kultuurverskille het of aanvaarding by almal gevind, of dit het uitgesterf.

Ons merk dus dat ons vroeë stamouers, hoewel hulle van verskillende streke in Europa gekom het, heelwat eienskappe in gemeen gehad het. Net sommige Franse moes Nederlands leer, die res was eintlik eentalig. Al hierdie stamouers was Calviniste. Normaalweg sal ons Calvinisme as ‘n teologiese stroming beskou, maar in hierdie verband het dit ‘n kulturele rol gespeel. Die lewensbeskouing en waardestelsel van ons stamouers was almal dieselfde en dit was wat hulle aan hulle nageslagte oorgedra het. Verder is dit opmerklik dat hulle almal duur betaal het vir hulle godsdienstige oortuigings.

Dit wil amper lyk asof ons stamouers nie op ‘n lukraak wyse in die Kaap beland het nie. Vir elkeen van hulle was dit uitkoms uit verskrikking, ‘n redding uit nood. Is dit toevallig dat ons wesenlik uit ‘n eensoortige groep mense ontstaan het?  Is daar voorbeelde van ander volke wat so ontstaan het?

Ons stamouers en ook hulle nageslagte het deur groot beproewings gegaan. Dit het hulle gevorm en hulle taai gemaak. Was hulle lyding en standvastigheid vergeefs? Sal die volk wat uit hulle ontstaan het, bly voortbestaan?

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin