Watter kerk is die Boerekerk?

Is daar iets soos ‘n Boerekerk of volkskerk? Die ding is dat alle kerkgenootskappe eintlik internasionalisties is. Dit is om twee redes so. Die eerste is dat die Evangelie vir alle mense van alle etniese groepe is, sendingwerk moet gedoen word. Die tweede is dat kerkgenootskappe gewoonlik bande het met ander kerke en organisasies wat in ander lande is en wat ander tale praat. Nasionalisme is boonop ‘n politieke begrip en kerke behoort nie politiek te bedryf nie.

Nog iets om in gedagte te hou, is dat kerkverwantskap nie deur volkskunde ingesluit word nie. Dit sal wel aandag gee aan ‘n volk se geestelike kultuur, wat byvoorbeeld spookstories insluit, maar nie kerklikheid as sodanig nie. As ek aan die Iere dink, dan dink ek Katoliek. Hoewel die oorgrote meerderheid Iere Katoliek mag wees, word dit nie as ‘n etniese eienskap gereken nie. Een rede daarvoor is dat dit nie net Iere is wat Katoliek is nie, daar is ander lande en volke wat ook Katoliek is. As ‘n Ier ophou om ‘n Katoliek te wees, hou hy nie op om ‘n Ier te wees nie.

Tydens die bewind van die Kompanjie was daar nie godsdiensvryheid nie, hulle het slegs die Nederduitse Gereformeerde Kerk toegelaat. Dit was nie ‘n probleem nie, want die Vryburgers was hoofsaaklik vlugtelinge wat aan soortgelyke kerke behoort het. Die Kompanjie het die aanstelling van predikante en die vestiging van gemeentes beheer. Daar is tydens die Kompanjie se bewind slegs 5 gemeentes gevestig – almal nie verder as 130 kilometer van Kaapstad af nie. Die Pioniers in die binneland het die predikant en kerk maar min gesien en moes self die Bybel lees en probeer verstaan.

Nadat die Britte die Kaap gekoloniseer het, is godsdiensvryheid ingestel. Die Kaapse Nederduitse Gereformeerde Kerk het uitgebrei en het in 1824 reeds 14 gemeentes gehad. Die houding van hierdie kerk teenoor die pioniers in die binneland was teleurstellend. Ondermeer het hulle die Groot Trek afgekeur, Voortrekkers is onder sensuur geplaas en nie een van hulle predikante wou die Voortrekkers bedien nie. Hulle het hul eie mense in die steek gelaat.

Die Voortrekkers het dus hulle eie kerk in 1837 gestig – die Nederduits Hervormde Kerk. In opdrag van Piet Retief is Erasmus Smit in 1837 as predikant georden. ‘n Amerikaanse sendeling, ds. Daniel Lindley, het tussen 1841 en 1846 ook gehelp. Van 1882 af was daar samesprekings tussen die Nederduits Hervormde Kerk en die Nederduits Gereformeerde Kerk oor kerkvereniging. Dit is in 1885 deurgevoer. Baie lidmate het verkies om nie deel van die vereniging te wees nie en die Nederduits Hervormde Kerk het bly voortbestaan.

In die vroeë 1800’s het die Nederduitse Gereformeerde Kerk in die Kaapkolonie die “nuwe” Psalmboek ingevoer. Vir sommige lidmate was van hierdie liedere onaanvaarbaar. Verder is daar in die regering van die kerk meer mag aan die staat en sinodes gegee en is die gesag van plaaslike kerkrade ondergeskik gemaak. In 1859 is ‘n vergadering belê waar 300 lidmate hulle laat inskrywe het as lidmate van die Gereformeerde Kerke in Suidelike-Afrika.

Die Afrikaanse Baptiste Kerk is in 1867 op Cornelia in die Vrystaat gestig. Dit was die direkte gevolg van een persoon, JD Odendaal, se strewe om te weet wat God omtrent die doop verwag. JD Odendaal het self die Bybel bestudeer om ‘n antwoord te soek. Hy het self nog nooit van die Baptiste gehoor nie. Hy ontmoet toe ‘n perdeverkoper wat sy begrip van die Bybel as tipies Baptisties herken het. Hy word in 1867 gedoop en in 1875 tot die bediening georden as leraar. Die Afrikaanse Baptiste Kerk het ‘n tipiese Afrikaanssprekende kultuur en ‘n evangelies-behoudende benadering tot kerkwees.

Die Sewendedagadventistekerk in Suidelike-Afrika het in 1887 ontstaan. Pieter Wessels het in 1885 uit die Gereformeerde Kerk bedank om Saterdag as die sabbatdag waar te neem. Eindelik het agt gesinne sy voorbeeld gevolg. Die Sewendedagadventisme glo dat Yeshua (Jesus) in die nabye toekoms na die aarde sal terugkeer. Hulle onderhou Saterdag as hul godsdienstige rusdag.

Die Christelike Vereniging van Suid-Afrika is gestig in 1892. ‘n Klompie mense in die Wes-Transvaal het die behoefte gehad aan ‘n dieper geloofslewe en het begin met die hou van gereelde bidure. By een so ‘n biduur was daar ‘n manifestasie van die Heilige Gees. Dit het tot gevolg gehad dat bywoning van die bidure vermeerder het. Dit was die begin van die Pinksterbeweging. Nie lank nie, toe is daar teenstand uit die kerk en is die persone wat die bidure bywoon onder sensuur geplaas. Dit het gelei tot die stigting van ‘n nuwe kerk.

Hierdie was die kerklike toneel tot en met die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog.  Lidmate van al die kerke het op die slagveld gesneuwel en in die konsentrasiekampe gesterf. Predikante en ouderlinge is as krygsgevangenes weggestuur en verskeie kerke en argiefstukke is verbrand. Na die oorlog was daar groot geestelike behoeftes by die Boerevolk.

In Suidelike-Afrika het die 1860-herlewing in die Kaapse Nederduits Gereformeerde Kerk, die heiligheidsbeweging van Dr Andrew Murray en die Sionistebeweging van John Alexander Dowie die pad voorberei vir die Pinksterbeweging. Die armblankevraagstuk na die Anglo-Boere Oorlog het ook ‘n rol gespeel. Die Apostoliese Geloofsending het in 1908 ontstaan. Daar was nie ‘n kerkskeuring nie, dit was as gevolg van ‘n ondervinding van vervulling met die Heilige Gees. Die Volle Evangelie Kerk het ‘n groot aanhang onder Afrikaanssprekendes. Die kerk het in 1910 ontstaan toe ‘n groep weggebreek het uit die AGS. Die Spadereën Kerk het in 1928 van die AGS afgeskei. Die Pinkster-Protestantse Kerk het in 1958 van die AGS afgeskei.

Die Heiligheidsbeweging het onder invloed van John Wesley in Amerika ontstaan. Dr Andrew Murray het in Suidelike-Afrika ook ‘n soortgelyke invloed gehad. Die Kerk van die Nasarener het hieruit ontstaan en is in 1917 gestig. Die Heilsleër het ook uit die Heiligheidsbeweging ontstaan.

Die Evangelies-Gereformeerde Kerk is in 1944 gestig weens ‘n siening dat daar afvalligheid binne die NG Kerk was. Die Vrye Gereformeerde Kerke het saam met immigrante uit Nederland gekom en is in 1950 gestig.

Die Charismatiese beweging het in die 1960’s ontstaan binne die historiese kerke. Hulle het ook die doop met die Heilige Gees verkondig. In die 1970’s het daar ook onafhanklike Charismatiese Kerke ontstaan. Oor die algemeen is hulle veelrassig en Engelstalig, nogtans het hulle ook heelwat Afrikaanssprekende lidmate.

Die Afrikaanse Protestantse Kerk is in 1987 gestig deur ontevrede lidmate van die NG Kerk. Verskeie sake het ‘n rol gespeel: die NG Kerk se politieke standpunte, die 1983-bybelvertaling en sekere leerstellige verskille. Die Afrikaanse Protestantse Kerk se standpunt is dat die Kerk van Christus onder elke volk en kultuur verinheems moet word. Om dieselfde taal te praat, beteken nie noodwendig dat mense aan dieselfde kultuur behoort nie. Dit was die kerklike toneel onder Afrikaanssprekende Blankes voor die magsoorgawe.

Al meer mense het ‘n weerstand ontwikkel teen die dogma en rituele van die gevestigde kerkgenootskappe. Hulle is organisasies en nie organismes nie. Daar is ‘n gebrek aan die ervaring van ware geestelike lewe. Die boodskap van bekering en wedergeboorte word nie verkondig nie. Dit het gelei tot die ontstaan van “huiskerke”. Sommiges steeds onder toesig van ‘n kerkgenootskap, ander heeltemal los van kerkgenootskappe.

Daar is ook mense wat, om verskeie redes, nie kerklik inskakel by enige van die bogenoemde nie. Dit beteken nie noodwendig dat almal van hulle geen godsdiens het nie. Ook nie dat hulle ‘n ander godsdiens as die christelike geloof aanhang nie. Daar is wel onder die kerkloses volgelinge van Yeshua, die Gesalfde, maar hulle kon nog nie ‘n groep opspoor wat aan hulle behoeftes voldoen nie.

Die Boerevolk is verspreid onder baie verskillende kerkgenootskappe en kerkbewegings. Nie een van hierdie kerkgenootskappe kan aanspraak daarop maak dat hy die volk verteenwoordig nie. Die een gemeenskaplike kerklike kenmerk is die protestantisme. Ons sou dus kon sê dat die Boerevolk van vandag Protestants is, maar niks meer nie. Om te sê dat die volk Calvinisties is, is nie korrek nie. Sommige kerkgenootskappe mag Calvinisties wees, maar nie almal nie. Dink byvoorbeeld aan die groot getal mense in die pinkstertradisie. Die gewone lidmate weet ook nie wat Calvinisme nou eintlik is nie.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Laat 'n boodskap

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui