Het die Boerevolk ‘n eie vlag?

Daar is ‘n verskil tussen ‘n landsvlag en ‘n volksvlag. In die ou dae toe Europa nog uit volkstate bestaan het, was die volk se vlag en die land se vlag dieselfde. Hier by ons was dit nie so nie. Al die Boererepublieke het hul eie vlae gehad, maar nie een was die volk se vlag nie. Het die Boerevolk ‘n eie volksvlag? Is daar ‘n vlag uit ons geskiedenis wat ons volksvlag is of kan wees? Waar pas die Bloedvlag in?

Is die Prinsevlag die eerste vlag wat in Afrika gehys is? Op grond van ‘n seinbrief van Jan van Riebeeck, is vasgestel dat hy die Prinsevlag gehys het met sy aankoms aan die Kaap. Die Prinsevlag, ook bekend as die Oranje-Blanje-Blou, is die eerste vlag in die wêreld met drie ewewydige kleurstroke. Hierdie vlag was so mooi dat dit as inspirasie vir ander vlae gedien het. Die eerste verwysing na hierdie vlag was in 1572 toe die Watergeuse die stad Den Briel ingeneem het. Vermoedelik het hulle die Hollandvlag se rooi vervang met oranje ter ere van Willem die Swyer, Prins van Oranje. Gedurende die Tagtigjarige Oorlog was dit die Protestante se vlag.

In Nederland was nie almal gelukkig met die oranje nie. Teen 1796, toe die VOC op sy laaste bene was, het die rooi, wit en blou die stryd gewen en word dit die Nederlandse vlag. Toe die Koninkryk in 1806 tot stand kom, word die rooi, wit en blou behou as Nederlandse vlag. Die Huis van Oranje, die Nederlandse koningshuis, is van dieselfde familie as Willem die Swyer, maar is nie direkte afstammelinge van hom nie. Die naam  “Oranje“ verwys nie na die kleur nie, dit is van Franse herkoms. Die Nederlandse rooi, wit en blou het nie oor die Kaap gewapper nie, wel die Oranje-Blanje-Blou.

Na 1806 het die Kaap ‘n Britse kolonie geword en het die Union Jack die Prinsevlag vervang. Die Union Jack is saamgestel uit die volksvlae van die Engelse, die Skotte en die Iere. Die Walliese volksvlag is nie ingesluit nie.

Die Voortrekkervlag van A.H. Potgieter was moontlik die eerste ander vlag wat deur ons voorgeslagte gebruik was. Dit was die Kruisvlag van die Hertog van Boergondië en het ‘n rooi oorhoekse St. Andrews kruis op ‘n blou agtergrond.

Kort na die slag van Bloedrivier, is die Republiek van Natalia gestig. Hierdie republiek het van 1839 tot 1843 bestaan. Die Nataliavlag was die Nederlandse rooi, wit en blou, maar in die vorm van drie driehoeke. Die republieke van Goosen en Stellaland het ook ‘n kortstondige bestaan gehad. Die Goosenvlag se vlag het soos die Transvaalvlag gelyk, behalwe dat die blou met swart vervang is. Die swart was afkomstig van die Duitse vlag want daar was ‘n ideaal om Duits-Wes-Afrika en die ZAR nader aan mekaar te bring. Die Stellalandvlag was ‘n wit ster op ‘n groen agtergrond.

Die Republiek van die Oranje Vrystaat se vlag (die Vrystaatvlag) is ontwerp deur die Nederlandse Koning Willem III. Die Nederlandse vlag was in die inkwartier en verder was daar drie oranje en vier wit horisontale strepe aan die buitekant. Die republiek het bestaan van 1857 tot 1902.

Die Nederlands gebore Ds. Dirk van der Hoff het die Transvaalvlag (ook bekend as die Vierkleur), die amptelike vlag van die Zuid-Afrikaansche Republiek, ontwerp. Hierdie vlag het van 1858 tot 1902 oor die republiek gewapper. Die vlag bestaan uit die Nederlandse vlag met ‘n vertikale groen streep aan die linkerkant. Die rede vir die groen streep is nie bekend nie.

Na die Anglo-Boere Oorlog word die Unie van Suid-Afrika in 1910 gestig as ‘n Britse Kolonie. Die Unie het bestaan uit die twee Boererepublieke, die Kaapkolonie en swart gebiede wat deur Brittanje verower is. Van 1910 tot 1928 was die Britse vlag, bekend as die Union Jack, die Unie van Suid-Afrika se enigste vlag.

Die Boerevolk was bitter ongelukkig met hierdie vlag, dit was die vyand se vlag en ‘n simbool van hulle vernedering. In 1925 is daar begin, deur veral Afrikaanssprekende blankes, om aanvoering te doen vir ‘n eie Suid-Afrikaanse vlag. Dit het groot teenstand uitgelok by Engelssprekende blankes. Vir drie jaar het kommissies en organisasies gesoek na ‘n vlag wat albei groepe sou tevrede stel. As ‘n kompromie is die Prinsevlag as basis aanvaar. Dit was die oranje, wit en blou vlag wat die eerste vlag in Suidelike Afrika was. Dit was ook ‘n politiek neutrale vlag. Op die wit baan is drie klein vlaggies aangebring: die Union Jack, die Vrystaatvlag en die Transvaalvlag. In 1928 is hierdie vlag (die Unievlag) as landsvlag saam met die Union Jack aanvaar. Suid-Afrika was die enigste land met twee nasionale vlae. Eers in 1957 het die Union Jack sy status verloor en het die Unievlag die enigste vlag geword. Met die totstandkoming van die Republiek van Suid-Afrika in 1961 is slegs die een vlag behou as nasionale vlag. Die naam is toe verander na Republiekvlag.

Die Ou Suid Afrikaanse vlag is in 1994 vervang met die huidige vlag. Die nuwe vlag was ‘n politieke kompromie tussen die destydse Nasionale Party en die African National Congress. Hierdie nuwe vlag het geen verbintenis met die Boerevolk se kultuur en geskiedenis nie. Die Ou Suid-Afrikaanse vlag was in gebruik tydens die Tweede Wêreldoorlog en die Bosoorlog en baie blankes beskou dit nog steeds as hulle vlag.

In Nederlands beteken bloedvlag ‘n rooi aanvalsvlag wat gehys word voor ‘n sekere taktiese handeling. Dit is rooi met ‘n arm met swaard embleem. By ons word bloedvlag gebruik in die visioene van Siener van Rensburg. Hierdie visione is opgeteken voor die ontwerp van die Ou Suid-Afrikaanse vlag. Siener het die volgende gesê: Die volk sal dinge in sy eie hande neem, en die wat nie wil padgee nie, trap hulle dood. Dan sal daar ‘n groot stilte heers net voor die storm wat geweldig maar kort van duur sal wees. Daar sal een emmer bloed omval en daarin sal ons vlag gedoop word en die bloedvlag sal dan wapper oor ‘n vrye volk. Hier beteken bloedvlag dus ‘n vlag wat in die toekoms die volksvlag gaan wees.

Nog ‘n visioen van Siener word soos volg verhaal: Toe sien oom Niklaas weer die vark hang in Engeland aan die haak – klaar afgeskraap met ‘n vlek aan hom. Ek vra toe aan oom Niklaas wat die vlek dan sou beteken. Toe sê hy dit is nou die Engelse vlek in ons Suid-Afrikaanse vlag. Toe sien oom Niklaas weer die vark hang in Bloemfontein sonder die vlek aan die haak. Dit beteken dat ons vlag weer skoon sal hang oor die Unie van Suid-Afrika. Hy sê toe aan my: “Of ek en jy nog sal leef weet ek nie, want dit sal nog lank wees, want ek sien nog moeilikheid hier in ons land ook met die swartes en wittes hier en daar, maar ons eintlike doel sal bereik word, dat ons vlag weer skoon sal hang oor ons land met ‘n republiek in Suid-Afrika.” (Die Republiek van 1961 het die Unievlag sonder verandering behou.)

Vir my klink dit of Siener gepraat het van die Ou Suid-Afrikaanse vlag (voordat dit nog bestaan het) en dat die verwydering van die vlaggies op die wit baan dit die volksvlag sal maak. Met ander woorde, die Prinsevlag gaan die volksvlag word. Interresant dat die eintlike doel met ‘n eie vlag ‘n “skoon” vlag was sonder die klein vlaggies en veral sonder die Union Jack.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Laat 'n boodskap

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Verpligte velde word met * aangedui