Vreemde gebeure met die verwoesting van die Tweede Tempel

Die Tweede Tempel in Jerusalem is in die jaar 70 na Christus verwoes en verbrand en niks het oorgebly nie. Dit was maar omtrent 37 jaar na die kruisiging, opstanding en hemelvaart van Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus). Die Nuwe Testament was toe al (behalwe miskien vir Openbaring) klaar geskryf. Baie van die apostels was al dood. Die meeste volgelinge van Yeshua het alreeds uit Jerusalem gevlug weens vorige vervolging deur hulle volksgenote. Dit was die einde van ‘n era en ‘n belangrike gebeurtenis om van te weet.

Daar het eienaardige goed gebeur met die vernietiging van die stad en van die tempel. Die tempel is vernietig op die 9de van die maand Av in die jaar 70 na Christus. “Toevallig” is die Eerste Tempel vernietig op die 9de van die maand Av in die jaar 587 voor Christus. Maar dit is nie al nie. Na die Eksodus stuur Moses verkenners na Kanaan, hulle kom terug en 10 uit die 12 rapporteer dat Kanaan nie verower kan word nie. Die Israeliete weier om na Kanaan te gaan – op die 9de dag van die maand Av – en moet 40 jaar in die woestyn rondswerf. Toe die Jode in 133 na Christus teen die Romeine rebelleer, rig die Romeine ‘n slagting onder hulle aan. Natuurlik op die 9de van die maand Av. In 1290 na Christus word Jode uit Engeland gesit op die 9de van die maand Av. In 1492 word Jode uit Spanje verban, weereens op die 9de van die maand Av. Die Jode herdenk hierdie datum as ‘n dag van hartseer.

Aan Daniël, die profeet, is geopenbaar dat die Jode uit ballingskap sal terugkeer na die Eerste Tempel verwoes was in 587 voor Christus. Dan sal hulle Jerusalem en die tempel herbou. Daarna sal die Gesalfde kom en deur Israel verwerp word. Nadat die Gesalfde verwerp is, sal Jerusalem en die tempel weer verwoes word. Let op dat die Gesalfde dus voor 70 na Christus moes gekom het. Daniël 9:26: Ná die twee en sestig tydperke van sewe weke sal Die Gesalfde Een doodgemaak word en die stad sal sonder ‘n heerser wees en die afgesonderde stad sal saam met die komende koning vernietig word en die einde daarvan sal ‘n reuse verbanning wees en aan die einde van die oorlog, word verlatenheid vasgestel. (Aanhalings uit die PWL-vertaling).

Yeshua het oor Jerusalem en die tempel geprofeteer in Lukas 21:5-6: Toe sommige oor die tempel praat, sy mooi klippe en versierings van geskenke, sê Yeshua vir hulle: “Die tyd sal kom dat al hierdie dinge wat julle na kyk afgebreek sal word en daar nie een klip op ‘n ander gelaat sal word nie.”  En ook in Lukas 21:20: en wanneer julle sien dat Yerushalayim omsingel is deur troepe, dan moet julle weet dat sy vernietiging naby is. Ek is van mening dat hierdie profesie aansluit by die gelykenis in Lukas 20:9-16 en veral vers 16: Hy sal kom en daardie werkers vernietig en die wingerd aan ander gee.”

Die Joodse historikus, Flavius Josephus, was in Jerusalem tydens die val van die stad. Hy was ‘n ooggetuie van alles wat plaasgevind het. Hy het alles wat gebeur het, opgeteken in sy werk The Jewish War. Onder andere rapporteer hy dat daar, voor die verwoesting begin het, allerlei vreemde tekens plaasgevind het. Hy het hierdie tekens gesien as afkomstig van God, maar dit was deur die meeste mense en hul leiers geïgnoreer.

Daar was ‘n sekere Jesus, die seun van Ananus, wat vier jaar voor die oorlog begin het, in ‘n tyd toe daar vrede en voorspoed was, Jerusalem toe gekom het vir die Huttefees. Hy het onverwags begin uitroep: “’n Stem uit die Ooste, ‘n Stem uit die Weste, ‘n Stem uit die Vier Winde, ‘n Stem teen Jerusalem en die Heilige Tempel, ‘n Stem teen hierdie hele volk!”. Hy het dit dag en nag in al die strate van die stad gedoen. Sommige vooraanstaande mense was verontwaardig hieroor. Hulle het die man laat vang en hom laat slaan. Ten spyte daarvan het hy aangehou om deur die strate te loop en roep. Hierop het die heersers gedink dat daar iets boos in die man was en het hom na die Romeinse Prokurator geneem. Die Prokurator het hom verder laat slaan totdat die bene in sy liggaam sigbaar was. Tog het die man nie gepleit of trane gestort nie. By elke slag van die sweep was sy antwoord: “Wee, wee Jerusalem!” En toe die Prokurator hom uitgevra het, het hy niks geantwoord nie. Die Prokurator het tot die gevolgtrekking gekom dat die man mal is. Hierdie man Jesus het vir sewe jaar en vyf maande hiermee aangehou sonder om hees of moeg te word.

Tydens die Pesag was ‘n ster wat na ‘n swaard gelyk het bokant die stad. Daar was ook ‘n komeet wat vir ‘n hele jaar gesien kon word. Op die 8ste van die maand Nissan, teen die negende uur van die nag, was daar ‘n sterk lig wat vir ‘n halfuur lank rondom die altaar binne die tempel geskyn het. By dieselfde fees was daar ‘n koei, wat deur die hoëpriester gelei is om geslag te word, wat binne die tempel geboorte gegee het aan ‘n lam.

Die oostelike hek van die binnehof was van koper en baie swaar. Dit het twintig mans gevat om met moeite die hek oop en toe te maak. Hierdie hek het op die sesde uur van die nag vanself oopgegaan. Die wagte in die tempel het na die owerste van die tempel gegaan en hom daarvan vertel. Die owerste het gaan kyk en die hek kon nie weer sonder groot moeite toegemaak word nie. Die meer ernstige mense het dit verstaan as ‘n teken dat die veiligheid van die heilige tempel beëindig was en dat die poort vir hulle vyande oopgemaak is. Hulle het openlik daaroor gepraat en gesê dat verwoesting oor hulle kom. ‘n Paar dae later het ‘n ongelooflike verskynsel plaasgevind. Net voor sonsondergang kon strydwaens en gewapende soldate gesien word wat tussen die wolke beweeg en die stad omsingel.

Tydens die Pinksterfees, toe die priesters in die binnehof van die tempel ingaan om hul gebruiklike werk te doen, het hulle ‘n aardskudding gevoel en ‘n harde geluid gehoor. Daarna hoor hulle stemme binne die tempel wat sê:  “Laat ons hiervandaan weggaan”. Dit herinner aan Esegiel 10:18: Toe het die Gemanifesteerde Teenwoordigheid van YHWH vanaf die drumpel van die tempel vertrek en oor die gérubs gaan staan.

Die opstand van die Jode teen die Romeine het in 66 na Christus begin toe die Prokurator beslag gelê het op die silwer in die tempel. Die Romeine het, in die proses om die opstand te onderdruk, 3,600 burgerlikes dood gemaak. Nie lank nie, toe is Judea en Galilea ook in opstand. Daar was verskeie Joodse faksies en hulle het teen mekaar begin veg. Daar was swak dissipline, swak leierskap en swak voorbereiding. Op een stadium het hulle, heel onverklaarbaar, hul eie voedselvoorraad vernietig. Die Romeine het die stad omsingel en geïsoleer. Niks kon in of uit nie. Mense het van hongersnood en siektes gesterf. Die hoëpriester se vrou moes oorskiet kos op straat bedel. Daar was kannibalisme. Uiteindelik het die Romeine deur die mure gebreek en ‘n groot slagting onder die Joodse bevolking aangerig. Wie nie gesterf het nie, is as slawe verkoop.

Die Jode het eerste met brandstigting begin, en die Romeine het daarmee voortgegaan. Toe daar niks meer was om te plunder nie en niemand meer om te vermink en dood te maak nie, het die Romeinse soldate die stad verwoes en die tempel aan die brand gesteek. Toe hulle klaar was, was daar niks oor om te wys dat daar ‘n stad was nie. Die bome, tuine en versierings was nie meer daar nie. Feitlik alle tekens dat daar ‘n groot en belangrike stad bestaan het, was uitgewis.

Die Romeinse soldate het die bevel van hulle generaal verontagsaam deur die tempel aan die brand te steek. Daar was groot hoeveelhede goud en silwer wat in die tempel bewaar was. Die hitte van die vuur het die goud en silwer gesmelt en dit het in die krake tussen die klippe ingeloop. Die soldate, in hulle gierigheid, het die reuse klippe losgebreek om by die goud en silwer uit te kom. Toe hulle klaar was, was daar letterlik nie meer een steen op ‘n ander oor nie.

Vir ons is dit belangrik om kennis te neem dat die argiewe ook vernietig is. Die argiewe sou oorspronklike manuskripte van die Ou Testament, manuskripte van ander boeke, geslagsregisters en so meer bevat het. Die oorspronklike rekords van die Jode se geskiedenis, kultuur en godsdiens was daarmee heen.

Waaraan skryf die Jode die verwoesting van Jerusalem en die tempel toe? Hulle gee toe dat die Eerste Tempel verwoes was omdat die volk skuldig was aan afgodery, losbandigheid en moord. Israel het God verwerp. Volgens hulle is die Tweede Tempel verwoes as gevolg van onderlinge haat onder mekaar. Dit was nie omdat hulle God verwerp het nie.

70 na Christus was ‘n draaipunt. Daar het ‘n verdere verwydering tussen Judaïstiese Jode en Christen Jode gekom. Verder het die nie-Joodse christene meer dominant as die Joodse christene geword.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Het die apostel Paulus persoonlik vir Jesus geken?

Die oorweldigende meerderheid  “deskundiges“ sal onmiddellik sê  “nee“. Daar is nêrens in die kanonieke (en apokriewe) boeke ‘n uitdruklike stelling dat Paulus (ook bekend as Saul) vir Yeshua (Jesus) geken het voor die kruisiging nie. Maar dan is daar ook nêrens ‘n uitdruklike stelling wat sê dat Paulus nie vir Yeshua voor die kruisiging geken het nie.

Nogtans, wanneer mens die Nuwe Testament lees, kry mens ‘n “aanvoeling“ dat Paulus wel vir Yeshua geken het en na Hom geluister het. Natuurlik bewys die “aanvoeling“ net mooi niks. Waar kom die “aanvoeling“ vandaan?

Van al die apostels is Paulus die bekendste. Dit is te danke daaraan dat hy prominent in die laaste deel van die boek Handelinge genoem word en ook dat hy in sy briewe soms iets oor homself sê. Nogtans is al hierdie inligting skraps en is daar baie vrae oor hom wat nie beantwoord kan word nie. Die boek Handelinge behoort eintlik die “Handelinge van die Heilige Gees“ genoem te word aangesien dit eintlik vertel wat die Heilige Gees deur mense gedoen het. Met ander woorde, Paulus as persoon is nie belangrik nie, wat die Heilige Gees deur hom gedoen het, is belangrik. Paulus het nie graag oor homself gepraat nie, hy het deurgaans oor Yeshua gepraat. Yeshua is belangrik, nie Paulus nie.

So ook in sy briewe. Paulus het geweldige teenstand beleef. Hy as persoon was dikwels die teiken van vyandige aanslae teen Yeshua. In sulke omstandighede was hy geforseer om sekere dinge oor homself te sê ter wille van sy getuienis van Yeshua. Derhalwe gee hy slegs die minimum inligting oor homself.

Paulus het in Jerusalem groot geword. Hy het ook daar onder Gamaliël studeer. Met die steniging van Stephanus was hy ook daar. Hy het ook ‘n suster gehad wat daar gewoon het. Hy sou ook as Fariseër Paasfees bygewoon het. Dit sou verbasend wees as hy nie van Yeshua se besoeke aan Jerusalem geweet het nie. As Fariseër en onderhouer van die Wet van Moses, sou mens dink dat hy sou belangstel in wat Yeshua gesê en gedoen het. In teendeel, mens sal wonder hoe dit moontlik kon wees dat Paulus nie vir Yeshua gesien en gehoor het nie.

In 2 Korintiërs 5:16 sê Paulus: Van nou af ken ons niemand meer na die uiterlike nie. Selfs al het ons ook Die Gesalfde Een na die uiterlike geken, ken ons Hom nou nie meer so nie. Dit is nie deurslaggewend nie, maar wel moontlik dat hy hiermee sê dat hy Yeshua geken het. Ook in 1 Korintiërs 9:1 sê hy: Is ek nie vry nie? Is ek nie ‘n afgevaardigde nie? Het ek Yeshua, Die Gesalfde Een, ons Meester, nie gesien nie? Is julle nie my werk in my Meester nie? In Handelinge 9:4-5 gee Yeshua nie net sy naam aan iemand wat Hom nie ken nie, maar maak Hy Sy ware identiteit bekend: Hy val op die grond neer en hoor ’n stem vir hom sê: “Sha’ul, Sha’ul, waarom vervolg jy My? Dit is hard vir jou om teen die prikkels te skop.” Hy sê: “Wie is U, my Meester?” Ons Meester antwoord: “אנא אנא – Ek is, was, sal wees Wie Ek is, was, sal wees, Yeshua van Natzeret, wat jy vervolg.”  (Aanhalings uit die Bybel is uit die PWL-vertaling). Ons kan ook vra: teen watter prikkels het Paulus geskop?

Die volgende gedeeltes uit Paulus se briewe klink of Paulus eerstehands Yeshua se leringe gehoor het: Romeine 12:9-21, Romeine 13:8, Galasiërs 5:14, 1 Korintiërs 7:10-11, 1 Korintiërs 9:14, 1 Timoteus 5:18. 1 Tessalonisense 4:15-17 is interessant, Paulus haal iets aan wat Yeshua gesê het, maar wat nie deur enige ander evangelis of apostel vermeld word nie: want dit sê ons vir julle na aanleiding van die boodskap van ons Meester, dat ons wat in die lewe oorbly wanneer ons Meester kom, die wat dood is, nie sal vóór wees nie, want Hy, ons Meester, sal vanaf die hemel afkom met ‘n bevel, met die stem van die hoof engel en met die geklank van die trompet van God en dié wat in Die Gesalfde Een gesterf het, sal eerste opstaan en dan sal ons wat nog in die lewe is, saam met hulle as een in die wolke ingedra word na ‘n ontmoeting met ons Meester in die lug en op die manier sal ons vir altyd by ons Meester wees.

Een van die belangrikste redes waarom die moontlikheid dat Paulus vir Yeshua geken het nie vandag bespreek of oorweeg word nie, is te danke aan die invloed van die moderne teologie. Dit lyk dikwels of dit die doel van die moderne teologie is om aan te voer dat die Bybel ‘n menslike boek is en foutief is. Gevolglik word daar baie aandag gegee aan allerlei redenasies wat die boodskap van Yeshua ongedaan wil maak. Die vraag of Paulus vir Yeshua geken het, is deur vroeëre geleerdes ernstig opgeneem. Vandag is hierdie werke vergete.

Indien dit waar sou wees dat Paulus wel vir Yeshua voor die kruisiging geken het, wat sal die betekenis daarvan vir ons wees? In Galasiërs 1:15 noem Paulus dit dat God hom reeds in die baarmoeder afgesonder het. Hy was toe al bestem om ‘n apostel van Yeshua te word. Daar word nie voor sy Damaskuspad ervaring gesê dat Paulus ‘n probleem met Yeshua gehad het nie. Dit was vir hom ‘n skok toe Yeshua vra waarom vervolg jy My? Hy was bekend met Yeshua en Sy boodskap en het nie ‘n probleem daarmee gehad nie. Hy het eers na Yeshua se opstanding ‘n probleem ontwikkel. Hierdie probleem was nie met Yeshua nie, maar blykbaar met die mense wat verkondig het dat Yeshua uit die dood opgestaan het. Op die pad Damaskus toe, besef Paulus dat Yeshua werklik leef en dat Hy die Gesalfde is. Hierna het Paulus in sy getuienis altyd klem gelê op die werklikheid van die opstanding. Keer op keer het hy die opstanding van die dooies beklemtoon en bevestig dat Yeshua, die Gesalfde, die eerste Een was wat uit die dood opgestaan het.

Het Paulus vir Yeshua in die vlees geken? Besluit maar self.

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

‘n Groot Bybelse vertaalfout

Waar die woord kerk vandaan kom en wat sy oorspronklike betekenis was, is nie absoluut seker nie. Waarom die woord  kerk in die Bybel gebruik word, in plaas van die korrekte woord, is ‘n kwessie van bespiegeling. Waarom dit nie reggestel word nie, kan ek ook nie sê nie.

Die oorsprong van die woord kerk word gegee as afkomstig van dieselfde Germaanse woord waar sirkel ook vandaan kom. Alternatiewelik is dit van ‘n Griekse woord kyriakos wat die heer se huis beteken. Nog ‘n teorie is dat dit van die songodin Cirece afkom. Kom ons aanvaar dus dat kerk van kyriakos afkom want dit is uit Grieks en klink of dit Bybels kan wees.

Die slegte nuus is dat dit nie die woord kyriakos is wat as kerk vertaal word nie. Dit is die woord ekklesia wat as kerk vertaal word. Ekklesia beteken iets heel anders, dit beteken nie die heer se huis nie, dit beteken vergadering van uitgeroeptes. Nou hoekom sal sommige vertalings van die Bybel ekklesia nie vertaal as vergadering van uitgeroeptes nie maar as kerk?

Wat beteken die woord kerk? Taalkundig kan die woord kerk verwys na ‘n kerkgebou, ook na ‘n organisasie van Christene wat ‘n sekere denominasie verteenwoordig, dit kan ook verwys na ‘n sekere groep mense wat gereeld op ‘n plek bymekaar kom en gewoonlik ge-affiliëer is met ‘n sekere denominasie. In die Nuwe Testament was daar nie sulke geboue nie, ook nie denominasies nie en ook nie sulke groepe mense nie. Derhalwe, dit wat die woord kerk beskryf en beteken kom glad nie in die Nuwe Testament voor nie. Die woord kerk is ‘n vreemde woord en behoort nie in die Bybel te wees nie.

Hoe het dit gebeur dat hierdie vreemde woord in die Bybel gekom het? Die oorspronklike Protestantse vertalings was korrek en het ekklesia reg vertaal. Byvoorbeeld die Engelse vertaling van Tyndale het ekklesia vertaal as ”congregation”. Die woord ”congregation” beteken ”to gather into a body”. Die Statenvertaling het ekklesia vertaal as gemeente. Luther het ”gemeinde” gebruik. Die oorspronklike betekenis van gemeente in Nederlands en Duits is ‘n ”eenheid van openbare bestuur” (soos ‘n dorpsbestuur). Die woord ekklesia het in die Ou Testament verwys na ‘n vergadering van die volk. In die Griekse stadstate was dit ‘n vergadering van verteenwoordigers wat die stad bestuur.

Die woord  ”congregation” is in die King James Version vervang met die woord  ”church”. Koning James I van Engeland het opdrag gegee dat ‘n nuwe vertaling van die Bybel gedoen moet word. Hy het aan die vertalers 15 opdragte gegee waaraan die vertaling moes voldoen. Koning James I het vereis dat die nuwe vertaling moes ooreenstem met die ekklesiologie  van die Church of England (Anglikaanse Kerk). Dit moes die kerk se episkopaalse struktuur en ook die kerk se geloof in geordende ampte reflekteer. Gevolglik is die Bybel so vertaal dat dit ‘n kerkgenootskap moes pas. Die woord ”church” beteken dus in die eerste plek kerkgenootskap of denominasie.

Goed, maar dit is in Engels. Hoe raak dit Afrikaans? Die Ou Afrikaanse Vertaling (OAV) van 1933/1953 het, in die voetspore van die Statenvertaling, ekklesia as gemeente vertaal. Die afwyking in Afrikaans het met die Nuwe Afrikaanse Vertaling (NAV) van 1983 gekom. In hierdie vertaling word ekklesia vertaal as kerk. Effektief beteken dit dat die vergadering van uitgeroeptes verander is na die vergadering van die kerkgenootskap se geordende ampsdraers. Dit is ‘n wesentlike verandering van die Bybel.

Watter weergawe van Matteus 16:18 klink korrek: ”En Ek sê vir jou: Jy is Petrus, en op hierdie rots sal Ek my kerk (d.w.s. kerkgenootskap) bou, en die magte van die doderyk sal dit nie oorweldig nie.” (NAV). Of: ”en Ek sê verder vir jou: ‘Jy is Kefa. Op Hierdie Rots sal Ek My vergadering van uitgeroeptes bou en die hekke van Sh’ol sal nie daarteen kan staan nie.” (PWL).

Miskien kan die ekklesia met hierdie voorbeeld verduidelik word. Die Skaapwagter roep die skape wat aan Hom behoort om na Hom toe te kom. Daar is baie skape, maar nie almal behoort aan Hom nie. Die skape wat aan Hom behoort hoor Sy stem en hulle herken Sy stem. Die skape gaan na die Skaapwagter toe en versamel om Hom. Nou lei die Skaapwagter Sy skape na waar daar goeie weiding is.

Ons het tot dusver aanvaar dat die Germaanse woord kerk afkomstig is van die Griekse woord kyriakos wat huis van die heer beteken. Dit verklaar dalk hoekom daar na ‘n kerkgebou verwys word as die ”huis van die Here”. Dit is natuurlik ook foutief.

Indien die vertaling van ekklesia as kerk net ‘n fout was (almal maak foute), hoekom word dit dan nie reggestel nie?

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Wanneer jy jou eie kop wil volg

Aanvanklik, voor ek begin het om op te let, het ek nogal simpatie met koning Saul van Israel gehad. Ek het al ongeduldig geword, oorhaastig gewees, verkeerde besluite geneem. Dit het vir my geklink asof dit Saul se oortredings was en dat hy as gevolg daarvan die koningskap verloor het.

Plaas jou in sy skoene. ‘n Oormag Filistyne was op pad om Israel aan te val. Saul se manne was besig om te dros, party het gaan wegkruip,die res was bewend van vrees. Hy moes iets doen. Die mense het van hom, die koning, verwag om beslissend op te tree. Maar hy moet wag tot Samuel kom, en Samuel sloer om te kom. Dit was ‘n krisis. Het hy nie maar net ‘n menslike fout gemaak nie? Was hy nie dalk net oorhaastig nie? Is hy nie onregverdig behandel nie?

Saul se geskiedenis begin toe Israel ‘n koning wou hê. Die regeringsvorm wat deur YHWH aan hulle gegee was, was ‘n teokrasie. Geen regering deur ‘n koning nie, geen regering deur priesters nie, geen regering deur stamhoofde nie. Slegs God regeer. Dit het wel van tyd tot tyd gebeur dat YHWH vir hulle ‘n rigter gegee het, maar dit was net tydelik en was bedoel om slegs op ‘n sekere situasie van toepassing te wees. Na amper 400 jaar van teokrasie wou Israel toe ‘n monargie hê.

Om ‘n koning te hê is baie duurder as om ‘n rigter te hê. Met ‘n rigter is daar nie ‘n paleis, ‘n staatsdiens, staande mag, raadgewers en personeel nodig nie. ‘n Koning sal dit alles nodig hê en sal ook vergoeding moet ontvang. Gevolglik sal die koning belasting moet instel om die koste van regering te dek.

YHWH het voorsien dat dit mag gebeur en het in Deuteronomium 17:14-20 Sy vereistes gestel waaraan ‘n toekomstige koning moet voldoen. Ten eerste mag die koning nie ‘n uitlander wees nie. Tweedens mag hy nie homself verryk met baie perde, baie vroue, baie silwer en goud nie. Derdens moet hy ‘n afskrif van die wet maak deur dit in ‘n boek te skryf. Ten laaste moet hy sy lewe lank die Bybel (toe was dit seker net die eerste 8 boeke van die Ou Testament gewees) gereeld lees.

Hoe vind jy iemand uit jou eie volk om koning van die volk te word? Dit is ‘n permanente aanstelling, ‘n koning kan nie weer afgedank word nie. As ‘n monargie eers ingestel word, is dit oorerflik en sal die koning se kinders hom opvolg. Al is die volk tevrede met die huidige koning, mag sy opvolgers dalk glad nie soos hy wees nie.

Daar is op 3 maniere bevestig dat Saul die keuse vir koning was. Hy was YHWH se keuse en YHWH het dit aan Samuel, die laaste rigter, gesê. 1 Samuel 9:17: Toe Samuel vir Saul sien, het die HERE hom geantwoord: Hier is die man van wie Ek jou gesê het: Hy sal oor my volk heers. Tweedens moes Saul oortuig word dat hy inderdaad YHWH se keuse vir die koningskap is. Samuel gee aan Saul drie tekens wat sy keuse as koning sal bevestig. Laastens moet die volk oortuig word dat Saul die regte persoon vir die koningskap is. Deur die lot is almal uitgeskakel todat Saul alleen oorgebly het. 1 Samuel 10:24: En Samuel sê aan die hele volk: Sien julle hom wat die HERE uitgekies het? Want daar is nie een onder die hele volk soos hy nie. Toe juig die hele volk en sê: Mag die koning lewe!

In 1 Samuel 10:8 het Samuel die volgende opdrag aan Saul gegee in geval van oorlog: En jy moet voor my uit na Gilgal afgaan, en kyk, ek sal na jou afkom om brandoffers te offer, om dankoffers te slag; sewe dae lank moet jy wag, totdat ek by jou kom en jou bekend maak wat jy moet doen.

Blykbaar het daar niks noemenswaardig gebeur in die eerste jare van Saul se bewind nie. Sy seun Jonatan het ‘n volwasse man geword en was een van die aanvoerders van Saul se staande mag van 3,000 man. Dit was dan ook Jonatan en sy 1,000 man wat die eerste aanval teen die Filistyne geloods het. 1 Samuel 13:3-4: En Jónatan het die wagpos van die Filistyne verslaan wat in Geba was, en die Filistyne het dit gehoor. Daarop het Saul op die ramshoring laat blaas in die hele land om te sê: Laat die Hebreërs dit hoor! En die hele Israel het hoor sê: Saul het die wagpos van die Filistyne verslaan, en ook het Israel homself gehaat gemaak by die Filistyne. So is dan die manskappe opgeroep agter Saul aan na Gilgal toe. Saul het die eer van Jonatan vir homself gevat. 

Saul het die reserviste opgeroep en hulle moes by Gilgal aanmeld. In 1 Samuel 13:5-14 word vertel wat gebeur het en waar Saul gefaal het. Saul was onder groot druk. ‘n Groot mag Filistyne was in aantog. Die Israeliete het hulle wit geskrik, hulle dros en kruip weg. Die wat oorgebly het, was bewend van vrees. Saul het 7 dae lank gewag, maar Samuel kom nie. Hy kon nie langer wag nie, en offer toe self die brandoffer en dankoffer. Net toe daag Samuel op. Saul se verduideliking is nie vir Samuel aanvaarbaar nie. 1 Samuel 13:13: Toe sê Samuel vir Saul: Jy het dwaas gehandel, jy het die gebod van die HERE jou God wat Hy jou beveel het, nie gehou nie; want anders sou die HERE jou koningskap oor Israel vir goed bevestig het.

Wat was nou so erg hieraan? Goed, hy het nie Samuel se opdrag uitgevoer nie, maar hy was onder groot druk. Wat moes hy doen as Samuel glad nie opdaag nie? Hierdie opdrag van wag vir sewe dae was nie net ‘n opdrag van Samuel nie, dit was ‘n opdrag van YHWH. Saul was dus ongehoorsaam aan YHWH. Slegs die priesters was toegelaat om offers aan YHWH te bring, die koning mag dit nie gedoen het nie. Saul het die offers onteer. Saul het skynbaar gedink dat die offers net ‘n seremonie was. Hy het nie veel gedink oor die betekenis daarvan nie. Het hy ooit die wet, wat hy moes ken, gelees? Het hy gedink hy en sy soldate sal die oorlog in eie krag wen, dat YHWH se hulp nie nodig is nie? Saul het nie op YHWH vertrou nie. Saul het nie goeie oordeel gebruik nie. Saul was ‘n dwaas.

Hierna was dit afdraend vir Saul. In 1 Samuel 14 lees ons van die nuwe laagtepunte in sy koningskap. Hy stuur sy manne teen die vyand sonder dat hulle mag eet. Hy hou ook die Verbondsark by hom op die slagveld.

Dan kom ons by die heel ergste in 1 Samuel 15. Israel veg teen Amalek. YHWH gee duidelik opdrag aan Saul wat hy moet doen. Saul doen dit nie. Vir sy oorwinning oor Amalek rig hy ‘n gedenkteken vir homself op. Ergste van alles, hy sê aan Samuel dat hy YHWH se opdrag uitgevoer het. Dit was opsigtelik onwaar. Hoekom doen hy dit? Sê hy maar net so om Samuel tevrede te stel of glo hy werklik dat hy die opdrag uitgevoer het? Dit is verstaanbaar as iemand oor iets lieg en hy weet hy lieg. Dit is ‘n heel ander saak as iemand lieg en hy glo sy eie leuen.

So het dit gebeur dat ‘n man wat in sy jeug groot belofte ingehou het, te gronde gegaan het. Hy het nie vir YHWH ernstig opgeneem nie.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Gideon en sy bende

Lees enige iemand die Bybelboek Rigters? Dit wil sê in die regte Bybel, nie in die Kinderbybel nie. Is daar nut in om Rigters te lees? Is dit nie maar net mooi stories vir Sondagskool nie?

Van die begin van Rigters af tot waar Saul koning oor Israel geword het, was 346 jaar. Elke stam het in sy eie gebied, wat deur YHWH aan hulle toegeken is, gewoon. Die regeringstelsel wat in hierdie tyd in Israel in gebruik was, was ‘n teokrasie. Dit het beteken dat YHWH die alleenheerser oor hulle was. Daar word by herhaling in die boek gesê: In dié dae was daar geen koning in Israel nie. Rigters was nie konings nie, ook nie priesters nie en ook nie regters nie, hulle was militêre leiers.

Voordat Israel die land Kanaan verower het, was dit YHWH se opdrag dat Israel die mense wat toe daar gewoon het, heeltemal moet verdryf. Deuteronomium 20:16-18 gee die redes: Maar van die stede van hierdie volke wat die HERE jou God jou as erfenis sal gee, moet jy niks wat asem het, laat lewe nie. Maar jy moet hulle heeltemal met die banvloek tref: die Hetiete en Amoriete, die Kanaäniete en Feresiete, die Hewiete en Jebusiete, soos die HERE jou God jou beveel het; sodat hulle julle nie leer om te handel volgens al hulle gruwels wat hulle vir hul gode gedoen het, en julle teen die HERE julle God sondig nie. Dit het Israel nie gedoen nie. Hulle was verdraagsame mense en het  in godsdiensvryheid geglo.

Ons lees in Rigters 3:5-7: So het die kinders van Israel dan onder die Kanaäniete, Hetiete en Amoriete en Feresiete en Hewiete en Jebusiete gewoon, en húl dogters vir hulle as vroue geneem en hulle eie dogters aan húl seuns gegee en hul gode gedien. En die kinders van Israel het gedoen wat verkeerd was in die oë van die HERE en die HERE hulle God vergeet en die Baäls en die heilige boomstamme gedien.

Waar hulle wel hierdie volke verslaan het, het Israel verkies om eerder oor hierdie mense te regeer as om hulle uit die land te verdryf. Die gevolge van hierdie versuim om YHWH se opdragte uit te voer, het hulle vir geslagte lank geteister. Wat een geslag duld sal die volgende geslag omhels.

So het dit met Israel gegaan: Dien afgode, word verslaan deur vyande, pleit by YHWH om genade, YHWH wek ‘n rigter op, die rigter verslaan die vyand. Dit gaan ‘n rukkie goed, dan herhaal alles weer. Dit is nie elke keer die hele Israel nie, dit is miskien net een stam. En elke keer ‘n ander rigter. As ek reg tel, was daar altesaam 15 rigters.

In die tyd van Gideon het dit ook so gegaan. Die nuwe geslag het weer in afgodery verval en YHWH stuur toe die Midianiete teen hulle. Elke jaar met oestyd val die Midianiete Israel binne op kamele en roof die oeste en plunder wat geplunder kan word. Dan klim hulle op hulle kamele en gaan huis toe. Tot volgende jaar. Toe die noordelike stamme YHWH om hulp smeek, stuur Hy eers ‘n profeet om hulle te onderrig. Die profeet vertel hulle die geskiedenis, van YHWH se wonderdade en van die verbod op afgodery. Hulle moet eers weet waarom hulle verdruk word.

Sover ons weet, verskyn YHWH vir die eerste keer sedert Moses weer aan ‘n mens, naamlik Gideon. Gideon se sterk punt was sy oortuiging dat YHWH wonderwerke doen. Die Engel van YHWH gee aan Gideon ‘n teken om sy roeping te bevestig. Gideon se eerste taak is die uitroei van afgode aanbidding. Om dit te doen, moet hy teen sy eie vader optree. Dit moet hy doen terwyl hy steeds sy vader respekteer en eer. Almal is kwaad vir Gideon en die mans van die stad wil hom doodmaak. Gideon wil graag seker wees dat hy YHWH reg verstaan en vra ‘n teken as bevestiging dat YHWH vir hulle sal veg.

Die oorlog wat volg is nie tussen Israel en Midian nie, dit is tussen YHWH en Midian. Midian is 135,000 man sterk. In Rigters 7:2-4 verminder YHWH Israel se troepe: Toe sê die HERE vir Gídeon: Die manskappe by jou is te veel vir My om die Midianiete in hulle hand te gee; anders kan Israel hom teen My beroem deur te sê: My eie hand het my verlos. Roep dan nou tog uit voor die ore van die manskappe en sê: Die wat bang is en bewe, kan teruggaan en wegdraai van die gebergte van Gílead af. Toe het daar van die manskappe twee en twintig duisend omgedraai, en tien duisend het oorgebly. Daarop sê die HERE vir Gídeon: Die manskappe is nog te veel; bring hulle af na die water, dan sal Ek hulle daar vir jou uitsoek; en van wie Ek aan jou sê: Hierdie een mag met jou saamgaan—dié mag met jou saamgaan; maar elkeen van wie Ek aan jou sê: Hierdie een mag nie met jou saamgaan nie—dié mag nie gaan nie. Daar bly toe 300 oor. YHWH het 1 soldaat vir elke 450 Midianiete. Die Midianiete is toegerus met oorlogswapens, die 300 Israeliete het elkeen ‘n kruik met ‘n fakkel en ‘n ramshoring.

Die Midianiete het onrustig begin word na een van hulle ‘n slegte droom gehad het. Die slag word beskryf in Rigters 7:20-23: Toe blaas die drie dele op die ramshorings en breek die kruike en hou met hulle linkerhand die fakkels en met hulle regterhand die ramshorings om te blaas, terwyl hulle uitroep: Die swaard van die HERE en van Gídeon! En hulle het bly staan elkeen op sy plek, rondom die laer. Daarop hardloop die hele laer, en hulle skreeu en vlug. En toe die drie honderd op die ramshorings blaas, het die HERE die swaard van die een teen die ander gerig, ja, in die hele laer; en die laer het gevlug na Bet-Sitta, na Seréda toe, tot by die oewer van Abel-Mehóla by Tabbat. En die manskappe van Israel uit Náftali en uit Aser en uit die hele Manasse is opgeroep, en hulle het die Midianiete agternagejaag.

Mens sou dink dat al die Israeliete nou sal saam staan en die Midianiete heeltemal verdryf. Dit het nie gebeur nie. Van hulle het dwars getrek, ander weer het gedink dat Gideon die vyand was. Nadat Gideon hulle gedissiplineer het, vra die Israeliete hom om hulle koning te wees. Dit vind ons in Rigters 8:22-23: Daarop sê die manne van Israel vir Gídeon: Heers oor ons, u sowel as u seun en u kleinseun, want u het ons verlos uit die hand van die Midianiete. Maar Gídeon antwoord hulle: Ek wil nie oor julle heers nie, en ook my seun mag nie oor julle heers nie: die HERE sal oor julle heers. Hulle het die eer aan ‘n mens gegee, nie aan YHWH nie. Gideon was ‘n held en gewild by die vroue. Hy was ook die vader van baie kinders.

Dit is maar treurig as iemand nie in wonderwerke glo nie. Dan glo hy ook nie in ‘n klomp ander goed nie. Hy glo nie die Bybel nie, hy glo nie in Yeshua die Gesalfde se opstanding nie. So ‘n persoon het eintlik geen hoop nie. In ons eie volksgeskiedenis is daar ook gebeure wat ons as wonderwerke beskou. Ons sal ook net uit ons huidige situasie ontkom deur wonderwerke.

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is Hooglied ‘n hygroman?

Hooglied is die seksboek van die Bybel. So sê party mense. Of is daar iets meer aan?

Vreeslik baie teoloë maak gebruik van veronderstellings. Een ding word veronderstel en dan volg daar ‘n klomp gevolgtrekkings op grond van die veronderstelling. Amper alles wat oor die Bybelboek Hooglied gesê of geskryf word, berus op veronderstellings. Daar is twee vrae wat oor die boek gevra moet word: Moet Hooglied in die Bybel wees? En indien wel, wat beteken dit?

Daar word wyd en syd veronderstel dat Hooglied deur Salomo geskryf is. Die opskrif sê: Die hooglied van Salomo. Verder word die naam Salomo ses keer genoem en drie keer word na ‘n ongenoemde koning verwys. Tog beteken dit nie noodwendig dat Salomo self die boek geskryf het nie, dit kan ook wees dat die boek aan hom opgedra is. Dit kon ook tydens sy koningskap geskryf gewees het. Ander opinies is dat die taalgebruik daarop dui dat dit eers na die Ballingskap geskryf is, dus lank na Salomo. Daar is ook ‘n mening dat dit deur ‘n vrou geskryf is. Daar is geen onbetwisbare sekerheid oor wie die boek geskryf het nie.

Nêrens in Hooglied is daar ‘n direkte of indirekte verwysing na God nie. Daar is geen verwysing na godsdiens of geestelike sake nie.  Daar is ook nie in enige ander Bybelboek ‘n verwysing na of aanhaling uit Hooglied nie. Yeshua (Jesus) en die apostels het ook niks oor die boek gesê nie. Wat maak so ‘n boek in die Bybel?

Verder handel die boek oor die romantiese liefde en die fisiese uitdrukking daarvan tussen ‘n man en ‘n meisie. Die beskrywing daarvan kan eroties genoem word.

Al die gewone argumente wat ons sal toepas om te bepaal of ‘n boek in die Bybel moet wees, of nie, dui daarop dat Hooglied nie in die Bybel moet wees nie. Maar dit is. Van lank gelede af.

Hooglied was al by die Griekse vertaling van die Ou Testament (die Septuagint), wat omtrent 200 jaar voor Christus voltooi is, ingesluit. Dit beteken dit was al van vroeg af deel van die Ou Testament. Dit was voor die ontstaan van Judaïsme en die Christendom.

Stelling 1: Die Bybel is die Woord van God. Stelling 2: Hooglied is in die Bybel. Gevolgtrekking: Hooglied is die Woord van God. Indien hierdie redenasie korrek is, dan is dit ons verantwoordelikheid om dit te bestudeer en daaruit te leer. Volgens 2 Timotheus 3:16-17: Die hele Skrif is deur God ingegee en is nuttig tot lering, tot weerlegging, tot teregwysing, tot onderwysing in die geregtigheid, sodat die mens van God volkome kan wees, vir elke goeie werk volkome toegerus. Voldoen Hooglied hieraan?

Oor die inhoud van die boek is daar baie vrae en elke vraag het meer as een antwoord. Is daar twee hoofkarakters of is daar drie? Hoe word die dialoog onderskei? Is die karakters gewone mense of is hulle koninklik? Wat is die struktuur van die boek? Wie het die boek geskryf? Hoeveel persone het die boek geskryf? Is dit een gedig of ‘n paar afsonderlike gedigte?

Daar is ‘n verskeidenheid interpretasies van die boek. In Judaïsme word geglo dat die meisie verwys na Israel en dat God die man is. Derhalwe beteken dit dat daar ‘n huweliksverhouding tussen YHWH en Israel bestaan. Reeds vroeg in die kerk se geskiedenis was daar ‘n interpretasie dat Hooglied verwys na Christus as die bruidegom en na die Kerk as die bruid. Albei hierdie sienings berus op spekulasie en veronderstelling en daar is niks wat dit bevestig nie.

As die boek geneem word soos dit is, volgens wat daar geskrywe staan, handel dit oor die romantiese liefde tussen ‘n man en meisie. Daar is diegene wat tevrede is daarmee en meen dat dit die enigste betekenis van die boek is. God vind die fisiese liefdesverhouding tussen man en vrou goed en mooi en daarom is die boek in die Bybel.

Sover dit die storie van die boek betref, is daar drie verskillende weergawes. Die eerste is van Koning Salomo wat verlief raak op ‘n meisie wat in sy wingerd werk en hy trou dan met haar. Een beswaar hierteen is dat die man nie altyd as ‘n koning voorgestel word nie. Daar is ook nie in Salomo se geskiedenis enige iets wat op so ‘n huwelik dui nie. Die tweede moontlikheid is dat Koning Salomo verlief raak op ‘n meisie wat in ‘n wingerd werk, maar sy is verlief op ‘n skaapwagter. Daar is dus ‘n liefdesdriehoek. Die derde moontlike verhaal is dat die meisie en die man albei gewone mense is. In haar oë sien sy die skaapwagter as ‘n koning en in sy oë sien hy die meisie as ‘n prinses.

Die beeldspraak om die beminde te beskryf, is vir ons moeilik. So beskryf die man die meisie in Hooglied 4:1-3: Hoe mooi is u tog, my vriendin, hoe mooi is u tog, u oë is soos duiwe deur u sluier heen; u hare is soos ‘n kudde bokke wat van die gebergte van Gílead afgolf. U tande is soos ‘n kudde pas geskeerde skape wat van die drinkplek opkom, wat almal tweelinge het, en geeneen onder hulle is sonder lam nie. U lippe is soos ‘n skarlaken band, en u mond is lieflik. U slape is soos ‘n granaatskyf deur u sluier heen. Hare soos ‘n kudde bokke? Tande soos ‘n kudde skape?

Wat is dan die beste interpretasie van die boek? Ons weet nie. Daar is nie een wat sterker aanspraak maak as die ander nie. Maar omdat dit in die Bybel is, en ook omdat dit moeilik is om te verstaan, sou ek dink dat daar ‘n verborge betekenis is. Dit wil sê dat YHWH nog nie die volle betekenis geopenbaar het nie. ‘n Misterie vir nou.

Tans, in ons moderne tyd, is seksualiteit vermaak en bemarking. Dit word vrylik toegepas as ontspanning en sonder verpligtinge en verantwoordelikhede. Die seksualiteit wat in Hooglied beskryf word, is anders. Dit is kuis en slegs bedoel vir een persoon lewenslank.

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Wat van die 10 verlore stamme van Israel?

Die Israeliete van die Bybel laat my stom geslaan. Hoe verklaar jy dit? Hulle was die mees bevoorregte volk op aarde en het dit geminag en weggegooi. Hulle was die uitverkore volk, die een volk wat ‘n verbond met die ware God gehad het, Hy het met hulle gepraat, hulle het met hulle eie oë Sy wonderdade en heerlikheid gesien. Aan hulle het God die beloftes van die Gesalfde gegee. Dit het hulle met stank vir dank beantwoord.

Die Bybelse Israel het ‘n groot swakheid vir afgode gehad. Moses was nog besig om die Tien Gebooie te ontvang, toe breek hulle die heel eerste gebod en maak vir hulle ‘n afgod. So het dit regdeur hulle geskiedenis gegaan, hulle kon maar net nie wegbly van afgode af nie. Een van hulle profete het opgemerk dat daar nêrens op aarde ‘n heidense volk was, wat so ontrou aan hulle valse gode was, as wat Israel aan die ware God was nie. YHWH, die enigste ware God, het alles probeer om hulle terug te bring na Hom toe. Droogtes, peste, vyande. Hy het profete gestuur. Vir ‘n kort rukkie sal hulle terugkeer na die ware God toe, maar dan weer agter afgode aanloop. Uiteindelik het YHWH genoeg gehad en hulle uit hulle land laat wegsleep as bannelinge.

Dit het so gebeur. Aanvanklik was hulle regeringsvorm ‘n teokrasie, YHWH het self oor hulle regeer. Na ‘n paar eeue was hulle ongelukkig daarmee en wou hulle ‘n monargie hê, nes die heidense volke. Na ‘n paar honderd jaar van regering deur ‘n koning, was hulle weer ongelukkig en skeur die een koninkryk in twee. Suidelike Israel word Juda genoem en hulle hoofstad was Jerusalem, noordelike Israel word Efraim genoem en hulle hoofstad was Samaria. Dit was hierdie noordelike Israel wat van hulle ontstaan af “verdraagsaam” teenoor afgode was. Hulle was die eerste deel van Israel wat in ballingskap weggevoer is.

Die volk Israel het uit twaalf stamme bestaan en die populêre opvatting is dat die suidelike koninkryk uit twee stamme bestaan het, en dat die noordelike koninkryk uit 10 stamme bestaan het. Daaruit volg dan die opvatting dat toe noordelike Israel in ballingskap weggevoer is, al tien stamme weggevoer is en nooit weer teruggekeer het nie. Dus word daar gepraat van die “Tien verlore stamme van Israel”. Die 2 en 10 stamme idee is afkomstig uit 1 Konings 11:31: en hy sê vir Jeróbeam: Neem vir jou tien stukke, want so spreek die HERE, die God van Israel: Kyk, Ek gaan die koninkryk uit die hand van Salomo afskeur en aan jou die tien stamme gee; Die 10 stamme word weer genoem in 1 Konings 11:35, maar nêrens anders nie.

Elders word Suidelike Israel (Juda) beskryf as bestaande uit die stamme Juda, Benjamin, Simeon en ‘n deel van Levi. Vier stamme (of as jy wil drie-en-‘n-half), nie twee nie. Daar moet onthou word dat daar ‘n verskil is tussen die mense van ‘n stam en die grondgebied wat aan ‘n stam toegeken is. Toe Noordelike Israel (Efraim) hulle eie alternatiewe godsdiens instel, was daar mense in hulle gebied wat nie tevrede daarmee was nie en uit hulle stamgebiede getrek het na Suidelike Israel (Juda).

In omtrent 732 v.C. het Tiglath-Pileser III, koning van Assirië, Noordelike Israel ingeval. Hy het die stamgebiede van Reuben, Gad en Manasse geannekseer en van die inwoners weggevoer na Assirië toe. Die gebied van Naftali het ‘n Assiriese goewerneur gekry. Noordelike Israel het bly voortbestaan met ‘n kleiner grondgebied tot omtrent 720 v.C. Toe is dit weer ingeval deur Assirië se Sargon II. Daar word gereken dat ‘n vyfde van Noordelike Israel se bevolking weggevoer is en in ander gebiede van die Assiriese Ryk hervestig is. Dit wil sê vier-vyfdes het oorgebly. Die Assiriërs het ook persone uit ander verowerde gebiede in Noordelike Israel hervestig, wat met die plaaslike Israeliete verbaster het. Hulle nageslag was die Samaritane, vernoem na die hoofstad Samaria. Al sou ons aanvaar dat die meerderheid Israeliete verbaster het, beteken dit nie dat almal verbaster het nie. Daar is geen rekords dat die bevolkings van Dan, Aser, Issaskar, Sebulon en westelike Manasse weggevoer is nie. Dus was daar minstens ses stamme (Naftali ingesluit) wat nie weggevoer is nie. Die mense wat weggevoer was, het ten tyde van die skrywe van Konings en Kronieke nog bestaan en was bekend aan hulle volksgenote. Dit is slegs die stamme van Reuben, Gad en Oos-Manasse wie se name nie verder in die Ou Testament voorkom nie. Dit was hulle wat aan die oostekant van die Jordaan gewoon het (Perea in die Nuwe Testament).

Met die Assiriese inval het so baie mense uit Noordelike Israel na Suidelike Israel gevlug dat Koning Hiskia van Juda ‘n nuwe muur om Jerusalem moes bou en ‘n nuwe waterbron moes voorsien. Die bevolking van Jerusalem het blykbaar vyfvoudig toegeneem. In 2 Kronieke 30:1-11 word beskryf hoe Hiskia die mense wat oorgebly het in Noordelike Israel uitgenooi het om die pasga in Jerusalem by te woon. Dit was mense van Efraim, Manasse, Aser, Issaskar en Sebulon wat deur die Assiriërs gespaar is. Ons tel Efraim en Manasse as een stam, die stam van Josef.

Josia van Juda was die laaste goeie koning. Hy het skynbaar oor die oorspronklike grondgebied van Israel se twaalf stamme regeer. Hy het deur die hele gebied gegaan en die altare van afgode vernietig. 2 Kronieke 34:6-7: En in die stede van Manasse en Efraim en Símeon en tot by Náftali, in hulle puinhope rondom, het hy die altare omgegooi, en die heilige boomstamme en gesnede beelde het hy tot stof vergruis en al die sonpilare in die hele land van Israel het hy omgekap. Daarna het hy na Jerusalem teruggekom. 2 Kronieke 34:9: Toe hulle by die hoëpriester Hilkía kom, het hulle die geld afgegee wat in die huis van God gebring was, wat die Leviete, die drumpelwagters, versamel het uit Manasse en Efraim en uit die hele oorblyfsel van Israel en uit die hele Juda en Benjamin en die inwoners van Jerusalem. Net voor die koninkryk van Juda geval het voor Babilonië, het die bevolking van die koninkryk van Juda bestaan uit mense van al twaalf die stamme.

Na die Babiloniese ballingskap, keer die ballinge terug onder leiding van Esra en Nehemia. Esra noem die teruggekeerdes agt keer “Jode” en veertig keer “Israel”. Nehemia noem hulle elf keer “Jode” en twee-en-twintig keer “Israel”. Blykbaar het die benaming “Jode” (Judeërs) en “Israel” dieselfde beteken.

Die ou manier om die land in stamgebiede te verdeel, het verander. In die Nuwe Testament is die land Israel verdeel in vier gebiede, naamlik Judea in die suide, Samaria in die middel, Galilea in die noorde en Perea oos van die Jordaan. Mense van die volk Israel het in al vier gebiede gewoon. In die Nuwe Testament is die profetes Anna van die stam van Aser. Die apostel Paulus sê in Handelinge 26:7: waartoe ons twaalf stamme wat God aanhoudend dag en nag dien, hoop om te kom; oor hierdie hoop, koning Agríppa, word ek deur die Jode beskuldig.

Waar kom die storie van die “Tien verlore stamme van Israel” vandaan? In die 17de eeu was daar ‘n paar uiteenlopende sake gewees wat saamgewerk het om aan hierdie teorie geboorte te gee. Die ontdekking van ‘n klein groepie Sjinese-Jode in Kaifeng, ‘n Joods-Portugese reisiger wat gemeen het dat hy “verlore Israelietiese stamme” in die Andes-berge in Suid-Amerika ontdek het,  en ‘n Joodse Rabbi wat ‘n boek geskryf het oor die Messiaanse eeu wat volgens hom voor die deur was. Deur die jare was daar baie pogings om hierdie “verlore stamme” te identifiseer. Van die aanspraakmakers is die Amerikaanse Rooihuide, Ethiopiese Jode, die Pasjtoene van Pakistan en Afghanistan, Japannese, die Lemba van Suid-Afrika, Britse Israel en vele ander.

Toe Yeshua, die Gesalfde, gekom het, het die mense van Israel twee keuses gehad: hulle kon Hom aanvaar het of hulle kon Hom verwerp het. Indien hulle Hom aanvaar het, en hulle het uit net twee stamme bestaan, sou die Messiaanse Ryk maar klein gewees het.

My vraag is: waarom sou mense graag die “verlore stamme” wou wees? Hulle was afgodedienaars wat deur YHWH verwerp is.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Makkabeërs en die vagevuur

Die Makkabeërs was ‘n dapper Israelse priesterlike familie wat vir hulle volk in die bres getree het. Hulle het nie bedoel om ‘n oorlog te begin nie, hulle het net geweier om afgode te dien. Daarom was hulle lewens in gevaar en moes hulle die wildernis invlug. Daar in die wildernis het ander wat ook geweier het om afgodery te aanvaar by hulle aangesluit. Saam het hulle ‘n rebellemag op die been gebring om die Griekse afgodery en die Griekse kultuur teen te staan. Keer op keer het hulle teen ‘n groot oormag te staan gekom en oorwin. Voor elke geveg het hulle YHWH se hulp gevra en na die tyd het hulle Hom gedank.

Die eerste leier van die familie was Mattathias. Na sy dood is hy opgevolg deur sy seun Judas. Judas is opgevolg deur sy broers Simon en Jonathan. Die boek 1 Makkabeërs vertel die volledige geskiedenis van die “Makkabeër-familie” (al die broers) terwyl die boek 2 Makkabeërs hoofsaaklik handel oor Judas die Makkabeër. Die familie was leiers in Israel van 167 vC tot 63 vC. Dit was die tyd tussen die Ou en Nuwe Testamente.

Dit wat in hierdie tydperk sou gebeur, is lank voor die tyd aan die Profeet Daniël geopenbaar. Daniël 8, 10 en 11 verwys na die ontstaan van die Griekse Ryk en hoe dit later in vier verdeel sou word. Alexander die Grote, koning van Masedonië, het in ‘n kort tydjie ‘n groot gebied verower, maar sy ryk het ook net ‘n kort tydjie geduur. Na sy dood is sy ryk deur sy vier generaals onder mekaar verdeel en het elkeen van hulle ‘n deel gekry om oor te regeer. Die generaal wat Babilonië gekry het se naam was Seleucus I en die generaal wat Egipte gekry het se naam was Ptolemaeus I. Die ander 2 generaals (wat nie in die Bybel genoem word nie) was Lysimachus wat Thrakië gekry het, en Kassander wat Masedonië gekry het. In Daniël 11 word daar gepraat van die “Koning van die Noorde” en die “Koning van die Suide”. Die Koning van die Noorde was die regeerder van Babilonië en die Koning van die Suide was die regeerder van Egipte. Die oorloë tussen die konings van die Noorde en Suide het 200 jaar geduur en Israel was in die middel daarvan vasgevang.

Een van die konings van die Noorde, Antiochus IV Epiphanes, was ‘n tipe van die Antichris en het die tempel in Jerusalem onteer. Sommige Israelse leiers in Judea wou graag die Griekse lewenswyse hul eie maak en die Griekse gode aanbid. Antiochus IV Epiphanes was ingenome hiermee en het die Israelse godsdiens verbied. Hy het, onder andere, die skatte van die tempel gesteel en varke op die altaar geoffer. Hy het ook beveel dat die Israelse volk offers aan afgode moet bring, varkvleis moet eet en dat besnydenis met die dood strafbaar sal wees. Dit het daartoe gelei dat ‘n plattelandse priester (dus ‘n Leviet), met die naam Mattathias, hierteen in verset gekom het. Mattathias se seun Judas se bynaam was Makkabeus en dit is waar die naam Makkabeërs vandaan kom. Die geskiedenis van Mattathias en sy seuns is opgeteken in die boeke 1 en 2 Makkabeërs.

Die twee boeke volg nie op mekaar nie, dit is 2 heeltemal verskillende boeke. Albei word as deuterokanoniek beskou deur die Rooms-Katolieke en Oosters-Ortodokse Kerke. Protestante en Judaïsme dink nie hierdie boeke behoort in die Bybel te wees nie. 1 Makkabeërs is meer van ‘n geskiedenisboek, daar is nie veel godsdiens daarin nie. 2 Makkabeërs is ‘n godsdiensboek wat ook geskiedenis in het. Ander bronne bevestig dat albei boeke ‘n betroubare weergawe van die geskiedenis gee.

Ten opsigte van 2 Makkabeërs bestaan daar ‘n leerstellige geskil. Die Rooms-Katolieke Kerk het ‘n lering wat bekend is as die “vagevuur”. Na die dood gaan die siele van afgestorwenes na die “vagevuur” om daar gelouter te word. Dit wil sê dit is geredde mense wie se sondes nog nie deur die bieg, voor hulle dood, verwyder is nie. Hierdie siele moet dan gesuiwer word. Die persoon se familie en vriende kan sy verblyf in die “vagevuur” verkort deur gebede en goeie dade. 2 Makkabeërs 12 word gebruik as ‘n bevestiging van hierdie leer.

Daar is interessante inligting in 2 Makkabeërs wat nie in die Bybel voorkom nie. 2 Mak 1:18-36 vertel van hoe die vuur van die altaar, wat voor die ballingskap weggesteek was, verander het in ‘n vloeistof (nafta). In 2 Mak 2:1-8 word vertel hoe die profeet Jeremia die tent en die verbondsark in ‘n grot weggesteek het en die ingang verseël het. Die marteldood van die bejaarde Eleazar, omdat hy geweier het om die varkvleis wat geoffer was, te eet, word verhaal in 2 Mak 6:18-31. Hoofstuk 7 gaan oor ‘n moeder wie se 7 seuns, een na die ander, voor haar oë dood gemartel is. Hulle wou ook nie die geofferde vark eet nie. 2 Mak 12:39-45 vertel die volgende van gebede vir gevalle vegters: On the next day, as by that time it had become necessary, Judas and his men went to take up the bodies of the fallen and to bring them back to lie with their kinsmen in the sepulchres of their fathers. Then under the tunic of every one of the dead they found sacred tokens of the idols of Jamnia, which the law forbids the Jews to wear. And it became clear to all that this was why these men had fallen. So they all blessed the ways of the Lord, the righteous Judge, who reveals the things that are hidden; and they turned to prayer, beseeching that the sin which had been committed might be wholly blotted out. And the noble Judas exhorted the people to keep themselves free from sin, for they had seen with their own eyes what had happened because of the sin of those who had fallen. He also took up a collection, man by man, to the amount of two thousand drachmas of silver, and sent it to Jerusalem to provide for a sin offering. In doing this he acted very well and honorably, taking account of the resurrection. For if he were not expecting that those who had fallen would rise again, it would have been superfluous and foolish to pray for the dead. But if he was looking to the splendid reward that is laid up for those who fall asleep in godliness, it was a holy and pious thought. Therefore he made atonement for the dead, that they might be delivered from their sin.

Dit is die aangehaalde gedeelte in hoofstuk 12 wat vir Rooms-Katolieke die regverdiging vir die leer van die “vagevuur” gee. ‘n Heel ander interpretasie is ook moontlik. Die marteldood van Eleazar en die moeder en haar 7 seuns het in die middeleeue mense se verbeelding aangegryp en hulle is tot heiliges verklaar. Daar is ‘n mening dat Hebreërs 11:35 na hierdie persone se marteldood verwys.

Die Makkabeërs het daarin geslaag om te verhoed dat hulle volk vergrieks. Hulle het die afgodery in Israel uitgeroei. Hulle het, nadat Antiochus IV Epiphanes die tempel ontheilig het, weer die tempel gereinig.

Moet 1 en 2 Makkabeërs in die Bybel ingesluit word? Vir my klink 1 Makkabeërs nie na ‘n Bybelboek nie, maar dit is die moeite werd om gelees te word. 2 Makkabeërs is ‘n perd van ‘n ander kleur. Vir my klink dit na ‘n Bybelboek. As ons Ester insluit in die Bybel, hoekom dan ook nie vir 2 Makkabeërs nie? Die bid vir afgestorwenes in hoofstuk 12 het, ten regte of onregte, gebeur. Beteken dit dat ons dit moet sien as ‘n opdrag of voorbeeld om te volg? Ek dink nie so nie.

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Groot Stilte tussen die Ou en Nuwe Testamente

Tussen die laaste boek van die Ou Testament, Maleagi, en die eerste boek van die Nuwe Testament, Matteus, is daar die Groot Stilte van omtrent 400 jaar. YHWH het niks verder vir Israel te sê gehad nie. Daar was nie meer profete nie en ook geen nuwe openbaring nie. Dit, op sigself, is net so skokkend as die verwoesting van die tempel in 587 voor Christus en die ballingskap van die Israeliete wat daarmee saam gegaan het. Dit moes hulle laat wakker skrik, maar dit het nie.

Daar het heelwat in daardie 400 jaar gebeur. Tydens Maleagi se lewe was Israel nog onder die heerskappy van Persië. Daarna het die Grieke oorgeneem. Soos aan Daniël geopenbaar, is die Griekse Ryk in 4 verdeel en was daar die stryd tussen die Konings van die Noorde en die Konings van die Suide, met Israel in die middel. In hierdie tyd kom Israel in opstand onder aanvoering van die Makkabeërs. Daarna het die Romeine die beheer oorgeneem en het hulle Herodes koning van Judea gemaak.

Die grootste veranderinge in Israel tydens die 4 eeue van stilte was op godsdienstige terrein. Die hoofrede vir die ballingskap en die verwoesting van die tempel was omdat hulle ook afgode aanbid het. Hulle het steeds YHWH by die tempel aanbid, as hulle Hoofgod, maar hulle het ander gode ook aanbid. Tydens die ballingskap het die leiers van Israel dit probeer regstel en het die Israelitiese godsdiens (Judaïsme) monoteïsties (die geloof dat daar slegs een god is) geword. Om te verhoed dat hulle weer terugval in afgodery, het hulle die studie en onderrig van die Torah (die Wet van Moses) die kern van Judaïsme gemaak.

Tydens die Ou Testamentiese tyd het Israel as volk YHWH slegs aanbid by die tempel in Jerusalem. Die bring van offerhandes was ‘n integrale deel daarvan. Die priesters was die godsdienstige leiers en het die diens by die tempel behartig. (Dit is nodig om te onderskei tussen die volk se verhouding met YHWH en indiwidue se persoonlike verhouding met YHWH. Talle individue het ‘n persoonlike verhouding met YHWH gehad, en Hom nie net by die tempel aanbid nie.) YHWH het profete gestuur om die volk en leiers, wanneer nodig, aan te spreek. Tydens die ballingskap was daar nie meer ‘n tempel nie en YHWH kon nie meer ritueel aanbid word nie. Om hierdie probleem te oorkom, het die leiers van Israel sinagoges gestig. Sinagoges was in hoofsaak ‘n plek waar die Wet bestudeer is en waar onderrig daarin gegee is. Tog is aanbidding ook beoefen deur die sing van Psalms en gebede. Gebede het gedien as plaasvervanger van offerhandes. Nadat Serubbabel die tempel herbou het, is godsdiens by beide tempel en sinagoge beoefen. Die sinagoge was ‘n mensgemaakte instelling en nie ‘n opdrag van YHWH nie.

Saam met die sinagoges het ‘n nuwe soort Skrifgeleerde ontstaan. Voorheen het Skrifgeleerdes hulle met die oorskryf van die Skrifte besig gehou. Hierdie nuwe Skrifgeleerdes was die voorgangers van die Rabbynse Judaïsme wat na Christus ontstaan het. Na die ballingskap was daar baie vreemde invloede wat op Israel ingewerk het. Om hulle eie identiteit te bewaar, het die onderrig en toepassing van die Torah belangrik geword. Derhalwe moes ‘n omvattende kode opgestel word en aan die volk oorgedra word. Hiervoor was opgeleide deskundiges nodig. Hierdie geleerdes moes die Skrif interpreteer en toepas. Die twee hoofbeginsels van die Skrifgeleerdes was om mondelingse tradisies te bevorder en om die wet af te baken. Daar was nou twee bronne vir die Wet: die geskrewe wet en die mondelingse tradisies van vorige geslagte geleerdes. Die mondelingse oorgelewerde tradisies is later op skrif gestel en vervat in die Talmoed. In die opstel van reëls wat deur die volk gehoorsaam moet word, het hulle afgewyk van die hart en siel van die oorspronklike Wet. Hulle interpretasies het die oorspronklike betekenis van die Wet vernietig. Die Skrifgeleerdes het in die sinagoge die Torah gelees, kommentaar daarop gelewer en hulle studente daarin onderrig.

Tydens die 400 jaar van stilte, het daar ‘n aantal sektes in Judaïsme ontstaan. Een was die Fariseërs. Hoewel iemand beide ‘n Skrifgeleerde en ‘n Fariseër kon wees, moet daar tussen hulle onderskei word. Die ideologie van die Fariseërs was afsondering op grond van beide die geskrewe en die mondelingse Wet. Hulle het aangehou om reëls en wette by te voeg totdat godsdiens ‘n te swaar las vir die mense geword het. Hulle was bekend daarvoor dat hulle in die openbaar hulle godsdienstigheid vertoon het. So sou hulle in die straat loop en elke nou en dan eers stop om neer te buig in gebed. Alhoewel hulle min was, het hulle groot invloed gehad. Hulle het ook die grootste invloed by die sinagoges gehad.

Die Sadduseërs het hoofsaaklik bestaan uit lede van die welgestelde en invloedryke families. Hulle ambisie was om hulleself onmisbaar te maak vir die regeerders van die dag. Op hierdie wyse kon hulle hul eie idees en sake bevorder. Hulle het gemeen dat God nie inmeng in politieke sake nie, hulle moet self werk om politieke doelwitte te bereik. Hulle het nie geglo in wonderwerke, engele en die opstanding uit die dood nie. Hulle het slegs die geskrewe Wet aanvaar. Na die dood van Herodes die Grote het hulle groter invloed verkry as wat hulle voorheen gehad het. Die Romeine het die Hoofpriester toegelaat om die dag tot dag sake in Jerusalem te hanteer.

Daar was nog groepe. Die Herodiane word nie in die Nuwe Testament as ‘n godsdiensgroep beskryf nie. Daar was ook die Essene, maar hulle word nie in die Nuwe Testament genoem nie.

Die Sanhedrin het ook ontstaan in die tyd tussen die Ou en Nuwe Testamente. Dit was ‘n teokratiese hof en die hoogste hof van die Joodse volk en het oor burgerlike en godsdienstige sake beslis. Die Sanhedrin het uit 71 lede bestaan: die Hoofpriester, 24 verteenwoordigers uit die priesterdom, 24 “ouderlinge” of “regeerders”, en 22 Skrifgeleerdes. Een van die Sanhedrin se pligte was om die Messias te identifiseer.

Gedurende die 400 jaar se Groot Stilte het Judaïsme verander in ‘n mensgemaakte godsdiens. ‘n Wettiese godsdiens. Die oorspronklike bedoeling van die Wet van Moses, soos ook telkemale deur die profete verduidelik is, het verlore geraak. Yeshua, die Gesalfde, het van meet af aan met die godsdienstige leiers gebots. Dit was Yeshua en Sy apostels wat die Wet korrek verstaan en toegepas het, nie die godsdienstige leiers nie. Uiteindelik het hierdie leiers aangedring dat Yeshua gekruisig moet word.

Die geskiedenis van Israel is ‘n tragiese verhaal. Van Uitverkore Volk tot Verwerpte Volk. Al waarom hulle nie volkome uitgeroei was nie, was omdat YHWH sy beloftes aan Abraham, Isak en Jakob nagekom het. Omdat Hy ‘n oorblyfsel vir Homself laat oorbly het. Omdat die Gesalfde nog moes kom. Omdat alles nog nie afgehandel is nie.

 

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is die Boek van Jubileë gesaghebbend?

Ek het so pas die Boek van Jubileë gelees. In Engels. Die boek is ook bekend onder die name Klein Genesis, Apokalips van Moses en nog meer. Die boek word as ‘n gesaghebbende Bybelboek beskou deur Beta Israel (die swart Jode wat oorspronklik van Ethiopië afkom) en die Ethiopiese Ortodokse Kerk. Die oudste en beste manuskripte is vertalings in die Ge’ez taal van Ethiopië.

Die boek word ‘n pseudepigrafiese geskrif genoem. Dit verwys na ‘n ou geskrif, wat tussen omtrent 200 v.C. en 200 n.C. ontstaan het en wat ten onregte aan ‘n bekende persoon toegeskryf is. Dit was die tydperk van die opkoms van die skrifgeleerdes waartydens Judaïsme wetties geword het. Die naam “pseudepigrafies” beteken “onder ‘n vals naam” geskryf. Waar dit op die Ou Testament betrekking het, verwys dit na ‘n Joodse godsdienstige geskrif. Sulke geskrifte moet onderskei word van kanonieke, deuterokanonieke en apokriewe geskrifte.

Oor presies wanneer die Boek van Jubileë geskryf is, kan ons nie seker wees nie. Sommige geleerdes meen tussen 150 en 160 v.C. Dit is geskryf nadat die Ou Testament in Grieks vertaal is (die Septuagint). Die boek self beweer dat ‘n engel dit dikteer het, en dat Moses dit neergeskryf het. Dit het gebeur terwyl Moses op die berg Sinaï was (meer as ‘n duisend jaar voor Christus). Geleerdes dink dat dit in werklikheid geskryf is deur ‘n Fariseër in die tyd van die Makkabeërs.

Dit is interessant hoe die boek ooreenstemming toon met die Bybelboek Genesis. Die manier hoe dit geskryf is, is soortgelyk aan hoe die Bybelboeke geskryf is. Vir die leser klink dit gesaghebbend. Dit voorsien meer besonderhede oor sekere sake wat nie in Genesis is nie, byvoorbeeld die name van die vroue van Bybelse persone.

Die benaming “Jubileë” kom daarvan dat die boek die geskiedenis van Genesis 1 af tot by Moses, interpreteer in veelvoude van sewe. ‘n Jubilee is ‘n tydperk van 7 sabbatsjare of 49 jaar. Die Boek van Jubileë gebruik ‘n heel ander kalender en berekening van tyd as wat Moses ingestel het. Die boek gee die lengte van ‘n jaar aan as 364 dae, volgens die son, en nie die Hebreeuse kalender volgens die maan nie.

Die boek gee ook bykomende inligting oor die engele. Vier klasse engele word genoem. Henog was die eerste skrywer en hy is deur engele geleer om te kan skryf. Die Ethiopiese weergawe vertel dat, voor die vloed van Noag, die kinders van Set en die kinders van Kain vermeng het en reuse verwek het. Ander weergawes volg die Boek van Henog wat beweer dat engele en mense vermeng het en reuse verwek het.

Volgens die Boek van Jubileë is Hebreeus die taal wat in die hemel gepraat word. Dit was die oorspronklike taal van die mensdom. Na die spraakverwarring by die toring van Babel, het Hebreeus verlore gegaan en het die mense net hul eie nuwe tale geken. Gevolglik moes engele vir Abraham leer om Hebreeus te praat en skryf.

Daar is ‘n paar leerstellige probleme tussen die Boek van Jubileë en die kanonieke Bybelboeke. Volgens Jubileë was die gevolge van die Sondeval beperk tot Adam en die diere (die diere het die vermoë om te praat, verloor) Die gevalle toestand van die mens word eerder toegeskryf aan die dade van die gevalle engele voor die vloed.

Die (Ou Testamentiese) wet is op tablette in die hemel geskryf en is vir ewig vas. Die wet word deur engele aan mense geopenbaar. Daar is dus nie profesie of verdere openbaring moontlik nie.

Die Boek van Jubileë het die Islamitiese boek, die Koran, beïnvloed. Dit het dieselfde siening van hoe openbaring plaasvind: Hemelse geskrifte wat deur engele bekend gemaak word. Daar is ooreenkoms tussen Jubileë en Koran oor die rol van Abraham. Die Koran noem Bybelse persone profete, ook vanuit Jubileë. Verskeie ander sake is ook deur die Koran ontleen uit Jubileë.

Die boek maak weinig melding van die Messias en niks belangriks word aan Hom toegeskryf nie. Die Messiaanse ryk sal geleidelik tot stand kom. Soos die mens ten goede verander, sal die natuur ook verander totdat daar ‘n nuwe hemel en aarde is. Dan sal mense 1 000 jaar oud word en na hul liggaamlike dood onsterflik wees in die geesteswêreld. (Daar is dus nie ‘n liggaamlike opstanding uit die dood nie.)

Wat my nogal interesseer is die indeling van die geskiedenis in jubilee tydperke. Kan daar ‘n patroon wees? Sover kon ek nog nie voldoende bevestiging vind dat dit wel so is nie. Nogtans is Daniël se 70 x 7 sewes (=490) gelyk aan 10 jubilee jare van 49 jaar elk.

Die Boek van Jubileë, buiten in Ethiopië, was nog nooit ingesluit by die Bybel nie. Dit is sekerlik nie ‘n Goddelik geïnspireerde boek nie. Die bykomende inligting wat dit bevat, kan nie bevestig word nie.

 

 

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin