Die Makkabeërs en die vagevuur

Die Makkabeërs was ‘n dapper Israelse priesterlike familie wat vir hulle volk in die bres getree het. Hulle het nie bedoel om ‘n oorlog te begin nie, hulle het net geweier om afgode te dien. Daarom was hulle lewens in gevaar en moes hulle die wildernis invlug. Daar in die wildernis het ander wat ook geweier het om afgodery te aanvaar by hulle aangesluit. Saam het hulle ‘n rebellemag op die been gebring om die Griekse afgodery en die Griekse kultuur teen te staan. Keer op keer het hulle teen ‘n groot oormag te staan gekom en oorwin. Voor elke geveg het hulle YHWH se hulp gevra en na die tyd het hulle Hom gedank.

Die eerste leier van die familie was Mattathias. Na sy dood is hy opgevolg deur sy seun Judas. Judas is opgevolg deur sy broers Simon en Jonathan. Die boek 1 Makkabeërs vertel die volledige geskiedenis van die “Makkabeër-familie” (al die broers) terwyl die boek 2 Makkabeërs hoofsaaklik handel oor Judas die Makkabeër. Die familie was leiers in Israel van 167 vC tot 63 vC. Dit was die tyd tussen die Ou en Nuwe Testamente.

Dit wat in hierdie tydperk sou gebeur, is lank voor die tyd aan die Profeet Daniël geopenbaar. Daniël 8, 10 en 11 verwys na die ontstaan van die Griekse Ryk en hoe dit later in vier verdeel sou word. Alexander die Grote, koning van Masedonië, het in ‘n kort tydjie ‘n groot gebied verower, maar sy ryk het ook net ‘n kort tydjie geduur. Na sy dood is sy ryk deur sy vier generaals onder mekaar verdeel en het elkeen van hulle ‘n deel gekry om oor te regeer. Die generaal wat Babilonië gekry het se naam was Seleucus I en die generaal wat Egipte gekry het se naam was Ptolemaeus I. Die ander 2 generaals (wat nie in die Bybel genoem word nie) was Lysimachus wat Thrakië gekry het, en Kassander wat Masedonië gekry het. In Daniël 11 word daar gepraat van die “Koning van die Noorde” en die “Koning van die Suide”. Die Koning van die Noorde was die regeerder van Babilonië en die Koning van die Suide was die regeerder van Egipte. Die oorloë tussen die konings van die Noorde en Suide het 200 jaar geduur en Israel was in die middel daarvan vasgevang.

Een van die konings van die Noorde, Antiochus IV Epiphanes, was ‘n tipe van die Antichris en het die tempel in Jerusalem onteer. Sommige Israelse leiers in Judea wou graag die Griekse lewenswyse hul eie maak en die Griekse gode aanbid. Antiochus IV Epiphanes was ingenome hiermee en het die Israelse godsdiens verbied. Hy het, onder andere, die skatte van die tempel gesteel en varke op die altaar geoffer. Hy het ook beveel dat die Israelse volk offers aan afgode moet bring, varkvleis moet eet en dat besnydenis met die dood strafbaar sal wees. Dit het daartoe gelei dat ‘n plattelandse priester (dus ‘n Leviet), met die naam Mattathias, hierteen in verset gekom het. Mattathias se seun Judas se bynaam was Makkabeus en dit is waar die naam Makkabeërs vandaan kom. Die geskiedenis van Mattathias en sy seuns is opgeteken in die boeke 1 en 2 Makkabeërs.

Die twee boeke volg nie op mekaar nie, dit is 2 heeltemal verskillende boeke. Albei word as deuterokanoniek beskou deur die Rooms-Katolieke en Oosters-Ortodokse Kerke. Protestante en Judaïsme dink nie hierdie boeke behoort in die Bybel te wees nie. 1 Makkabeërs is meer van ‘n geskiedenisboek, daar is nie veel godsdiens daarin nie. 2 Makkabeërs is ‘n godsdiensboek wat ook geskiedenis in het. Ander bronne bevestig dat albei boeke ‘n betroubare weergawe van die geskiedenis gee.

Ten opsigte van 2 Makkabeërs bestaan daar ‘n leerstellige geskil. Die Rooms-Katolieke Kerk het ‘n lering wat bekend is as die “vagevuur”. Na die dood gaan die siele van afgestorwenes na die “vagevuur” om daar gelouter te word. Dit wil sê dit is geredde mense wie se sondes nog nie deur die bieg, voor hulle dood, verwyder is nie. Hierdie siele moet dan gesuiwer word. Die persoon se familie en vriende kan sy verblyf in die “vagevuur” verkort deur gebede en goeie dade. 2 Makkabeërs 12 word gebruik as ‘n bevestiging van hierdie leer.

Daar is interessante inligting in 2 Makkabeërs wat nie in die Bybel voorkom nie. 2 Mak 1:18-36 vertel van hoe die vuur van die altaar, wat voor die ballingskap weggesteek was, verander het in ‘n vloeistof (nafta). In 2 Mak 2:1-8 word vertel hoe die profeet Jeremia die tent en die verbondsark in ‘n grot weggesteek het en die ingang verseël het. Die marteldood van die bejaarde Eleazar, omdat hy geweier het om die varkvleis wat geoffer was, te eet, word verhaal in 2 Mak 6:18-31. Hoofstuk 7 gaan oor ‘n moeder wie se 7 seuns, een na die ander, voor haar oë dood gemartel is. Hulle wou ook nie die geofferde vark eet nie. 2 Mak 12:39-45 vertel die volgende van gebede vir gevalle vegters: On the next day, as by that time it had become necessary, Judas and his men went to take up the bodies of the fallen and to bring them back to lie with their kinsmen in the sepulchres of their fathers. Then under the tunic of every one of the dead they found sacred tokens of the idols of Jamnia, which the law forbids the Jews to wear. And it became clear to all that this was why these men had fallen. So they all blessed the ways of the Lord, the righteous Judge, who reveals the things that are hidden; and they turned to prayer, beseeching that the sin which had been committed might be wholly blotted out. And the noble Judas exhorted the people to keep themselves free from sin, for they had seen with their own eyes what had happened because of the sin of those who had fallen. He also took up a collection, man by man, to the amount of two thousand drachmas of silver, and sent it to Jerusalem to provide for a sin offering. In doing this he acted very well and honorably, taking account of the resurrection. For if he were not expecting that those who had fallen would rise again, it would have been superfluous and foolish to pray for the dead. But if he was looking to the splendid reward that is laid up for those who fall asleep in godliness, it was a holy and pious thought. Therefore he made atonement for the dead, that they might be delivered from their sin.

Dit is die aangehaalde gedeelte in hoofstuk 12 wat vir Rooms-Katolieke die regverdiging vir die leer van die “vagevuur” gee. ‘n Heel ander interpretasie is ook moontlik. Die marteldood van Eleazar en die moeder en haar 7 seuns het in die middeleeue mense se verbeelding aangegryp en hulle is tot heiliges verklaar. Daar is ‘n mening dat Hebreërs 11:35 na hierdie persone se marteldood verwys.

Die Makkabeërs het daarin geslaag om te verhoed dat hulle volk vergrieks. Hulle het die afgodery in Israel uitgeroei. Hulle het, nadat Antiochus IV Epiphanes die tempel ontheilig het, weer die tempel gereinig.

Moet 1 en 2 Makkabeërs in die Bybel ingesluit word? Vir my klink 1 Makkabeërs nie na ‘n Bybelboek nie, maar dit is die moeite werd om gelees te word. 2 Makkabeërs is ‘n perd van ‘n ander kleur. Vir my klink dit na ‘n Bybelboek. As ons Ester insluit in die Bybel, hoekom dan ook nie vir 2 Makkabeërs nie? Die bid vir afgestorwenes in hoofstuk 12 het, ten regte of onregte, gebeur. Beteken dit dat ons dit moet sien as ‘n opdrag of voorbeeld om te volg? Ek dink nie so nie.

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Groot Stilte tussen die Ou en Nuwe Testamente

Tussen die laaste boek van die Ou Testament, Maleagi, en die eerste boek van die Nuwe Testament, Matteus, is daar die Groot Stilte van omtrent 400 jaar. YHWH het niks verder vir Israel te sê gehad nie. Daar was nie meer profete nie en ook geen nuwe openbaring nie. Dit, op sigself, is net so skokkend as die verwoesting van die tempel in 587 voor Christus en die ballingskap van die Israeliete wat daarmee saam gegaan het. Dit moes hulle laat wakker skrik, maar dit het nie.

Daar het heelwat in daardie 400 jaar gebeur. Tydens Maleagi se lewe was Israel nog onder die heerskappy van Persië. Daarna het die Grieke oorgeneem. Soos aan Daniël geopenbaar, is die Griekse Ryk in 4 verdeel en was daar die stryd tussen die Konings van die Noorde en die Konings van die Suide, met Israel in die middel. In hierdie tyd kom Israel in opstand onder aanvoering van die Makkabeërs. Daarna het die Romeine die beheer oorgeneem en het hulle Herodes koning van Judea gemaak.

Die grootste veranderinge in Israel tydens die 4 eeue van stilte was op godsdienstige terrein. Die hoofrede vir die ballingskap en die verwoesting van die tempel was omdat hulle ook afgode aanbid het. Hulle het steeds YHWH by die tempel aanbid, as hulle Hoofgod, maar hulle het ander gode ook aanbid. Tydens die ballingskap het die leiers van Israel dit probeer regstel en het die Israelitiese godsdiens (Judaïsme) monoteïsties (die geloof dat daar slegs een god is) geword. Om te verhoed dat hulle weer terugval in afgodery, het hulle die studie en onderrig van die Torah (die Wet van Moses) die kern van Judaïsme gemaak.

Tydens die Ou Testamentiese tyd het Israel as volk YHWH slegs aanbid by die tempel in Jerusalem. Die bring van offerhandes was ‘n integrale deel daarvan. Die priesters was die godsdienstige leiers en het die diens by die tempel behartig. (Dit is nodig om te onderskei tussen die volk se verhouding met YHWH en indiwidue se persoonlike verhouding met YHWH. Talle individue het ‘n persoonlike verhouding met YHWH gehad, en Hom nie net by die tempel aanbid nie.) YHWH het profete gestuur om die volk en leiers, wanneer nodig, aan te spreek. Tydens die ballingskap was daar nie meer ‘n tempel nie en YHWH kon nie meer ritueel aanbid word nie. Om hierdie probleem te oorkom, het die leiers van Israel sinagoges gestig. Sinagoges was in hoofsaak ‘n plek waar die Wet bestudeer is en waar onderrig daarin gegee is. Tog is aanbidding ook beoefen deur die sing van Psalms en gebede. Gebede het gedien as plaasvervanger van offerhandes. Nadat Serubbabel die tempel herbou het, is godsdiens by beide tempel en sinagoge beoefen. Die sinagoge was ‘n mensgemaakte instelling en nie ‘n opdrag van YHWH nie.

Saam met die sinagoges het ‘n nuwe soort Skrifgeleerde ontstaan. Voorheen het Skrifgeleerdes hulle met die oorskryf van die Skrifte besig gehou. Hierdie nuwe Skrifgeleerdes was die voorgangers van die Rabbynse Judaïsme wat na Christus ontstaan het. Na die ballingskap was daar baie vreemde invloede wat op Israel ingewerk het. Om hulle eie identiteit te bewaar, het die onderrig en toepassing van die Torah belangrik geword. Derhalwe moes ‘n omvattende kode opgestel word en aan die volk oorgedra word. Hiervoor was opgeleide deskundiges nodig. Hierdie geleerdes moes die Skrif interpreteer en toepas. Die twee hoofbeginsels van die Skrifgeleerdes was om mondelingse tradisies te bevorder en om die wet af te baken. Daar was nou twee bronne vir die Wet: die geskrewe wet en die mondelingse tradisies van vorige geslagte geleerdes. Die mondelingse oorgelewerde tradisies is later op skrif gestel en vervat in die Talmoed. In die opstel van reëls wat deur die volk gehoorsaam moet word, het hulle afgewyk van die hart en siel van die oorspronklike Wet. Hulle interpretasies het die oorspronklike betekenis van die Wet vernietig. Die Skrifgeleerdes het in die sinagoge die Torah gelees, kommentaar daarop gelewer en hulle studente daarin onderrig.

Tydens die 400 jaar van stilte, het daar ‘n aantal sektes in Judaïsme ontstaan. Een was die Fariseërs. Hoewel iemand beide ‘n Skrifgeleerde en ‘n Fariseër kon wees, moet daar tussen hulle onderskei word. Die ideologie van die Fariseërs was afsondering op grond van beide die geskrewe en die mondelingse Wet. Hulle het aangehou om reëls en wette by te voeg totdat godsdiens ‘n te swaar las vir die mense geword het. Hulle was bekend daarvoor dat hulle in die openbaar hulle godsdienstigheid vertoon het. So sou hulle in die straat loop en elke nou en dan eers stop om neer te buig in gebed. Alhoewel hulle min was, het hulle groot invloed gehad. Hulle het ook die grootste invloed by die sinagoges gehad.

Die Sadduseërs het hoofsaaklik bestaan uit lede van die welgestelde en invloedryke families. Hulle ambisie was om hulleself onmisbaar te maak vir die regeerders van die dag. Op hierdie wyse kon hulle hul eie idees en sake bevorder. Hulle het gemeen dat God nie inmeng in politieke sake nie, hulle moet self werk om politieke doelwitte te bereik. Hulle het nie geglo in wonderwerke, engele en die opstanding uit die dood nie. Hulle het slegs die geskrewe Wet aanvaar. Na die dood van Herodes die Grote het hulle groter invloed verkry as wat hulle voorheen gehad het. Die Romeine het die Hoofpriester toegelaat om die dag tot dag sake in Jerusalem te hanteer.

Daar was nog groepe. Die Herodiane word nie in die Nuwe Testament as ‘n godsdiensgroep beskryf nie. Daar was ook die Essene, maar hulle word nie in die Nuwe Testament genoem nie.

Die Sanhedrin het ook ontstaan in die tyd tussen die Ou en Nuwe Testamente. Dit was ‘n teokratiese hof en die hoogste hof van die Joodse volk en het oor burgerlike en godsdienstige sake beslis. Die Sanhedrin het uit 71 lede bestaan: die Hoofpriester, 24 verteenwoordigers uit die priesterdom, 24 “ouderlinge” of “regeerders”, en 22 Skrifgeleerdes. Een van die Sanhedrin se pligte was om die Messias te identifiseer.

Gedurende die 400 jaar se Groot Stilte het Judaïsme verander in ‘n mensgemaakte godsdiens. ‘n Wettiese godsdiens. Die oorspronklike bedoeling van die Wet van Moses, soos ook telkemale deur die profete verduidelik is, het verlore geraak. Yeshua, die Gesalfde, het van meet af aan met die godsdienstige leiers gebots. Dit was Yeshua en Sy apostels wat die Wet korrek verstaan en toegepas het, nie die godsdienstige leiers nie. Uiteindelik het hierdie leiers aangedring dat Yeshua gekruisig moet word.

Die geskiedenis van Israel is ‘n tragiese verhaal. Van Uitverkore Volk tot Verwerpte Volk. Al waarom hulle nie volkome uitgeroei was nie, was omdat YHWH sy beloftes aan Abraham, Isak en Jakob nagekom het. Omdat Hy ‘n oorblyfsel vir Homself laat oorbly het. Omdat die Gesalfde nog moes kom. Omdat alles nog nie afgehandel is nie.

 

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is die Boek van Jubileë gesaghebbend?

Ek het so pas die Boek van Jubileë gelees. In Engels. Die boek is ook bekend onder die name Klein Genesis, Apokalips van Moses en nog meer. Die boek word as ‘n gesaghebbende Bybelboek beskou deur Beta Israel (die swart Jode wat oorspronklik van Ethiopië afkom) en die Ethiopiese Ortodokse Kerk. Die oudste en beste manuskripte is vertalings in die Ge’ez taal van Ethiopië.

Die boek word ‘n pseudepigrafiese geskrif genoem. Dit verwys na ‘n ou geskrif, wat tussen omtrent 200 v.C. en 200 n.C. ontstaan het en wat ten onregte aan ‘n bekende persoon toegeskryf is. Dit was die tydperk van die opkoms van die skrifgeleerdes waartydens Judaïsme wetties geword het. Die naam “pseudepigrafies” beteken “onder ‘n vals naam” geskryf. Waar dit op die Ou Testament betrekking het, verwys dit na ‘n Joodse godsdienstige geskrif. Sulke geskrifte moet onderskei word van kanonieke, deuterokanonieke en apokriewe geskrifte.

Oor presies wanneer die Boek van Jubileë geskryf is, kan ons nie seker wees nie. Sommige geleerdes meen tussen 150 en 160 v.C. Dit is geskryf nadat die Ou Testament in Grieks vertaal is (die Septuagint). Die boek self beweer dat ‘n engel dit dikteer het, en dat Moses dit neergeskryf het. Dit het gebeur terwyl Moses op die berg Sinaï was (meer as ‘n duisend jaar voor Christus). Geleerdes dink dat dit in werklikheid geskryf is deur ‘n Fariseër in die tyd van die Makkabeërs.

Dit is interessant hoe die boek ooreenstemming toon met die Bybelboek Genesis. Die manier hoe dit geskryf is, is soortgelyk aan hoe die Bybelboeke geskryf is. Vir die leser klink dit gesaghebbend. Dit voorsien meer besonderhede oor sekere sake wat nie in Genesis is nie, byvoorbeeld die name van die vroue van Bybelse persone.

Die benaming “Jubileë” kom daarvan dat die boek die geskiedenis van Genesis 1 af tot by Moses, interpreteer in veelvoude van sewe. ‘n Jubilee is ‘n tydperk van 7 sabbatsjare of 49 jaar. Die Boek van Jubileë gebruik ‘n heel ander kalender en berekening van tyd as wat Moses ingestel het. Die boek gee die lengte van ‘n jaar aan as 364 dae, volgens die son, en nie die Hebreeuse kalender volgens die maan nie.

Die boek gee ook bykomende inligting oor die engele. Vier klasse engele word genoem. Henog was die eerste skrywer en hy is deur engele geleer om te kan skryf. Die Ethiopiese weergawe vertel dat, voor die vloed van Noag, die kinders van Set en die kinders van Kain vermeng het en reuse verwek het. Ander weergawes volg die Boek van Henog wat beweer dat engele en mense vermeng het en reuse verwek het.

Volgens die Boek van Jubileë is Hebreeus die taal wat in die hemel gepraat word. Dit was die oorspronklike taal van die mensdom. Na die spraakverwarring by die toring van Babel, het Hebreeus verlore gegaan en het die mense net hul eie nuwe tale geken. Gevolglik moes engele vir Abraham leer om Hebreeus te praat en skryf.

Daar is ‘n paar leerstellige probleme tussen die Boek van Jubileë en die kanonieke Bybelboeke. Volgens Jubileë was die gevolge van die Sondeval beperk tot Adam en die diere (die diere het die vermoë om te praat, verloor) Die gevalle toestand van die mens word eerder toegeskryf aan die dade van die gevalle engele voor die vloed.

Die (Ou Testamentiese) wet is op tablette in die hemel geskryf en is vir ewig vas. Die wet word deur engele aan mense geopenbaar. Daar is dus nie profesie of verdere openbaring moontlik nie.

Die Boek van Jubileë het die Islamitiese boek, die Koran, beïnvloed. Dit het dieselfde siening van hoe openbaring plaasvind: Hemelse geskrifte wat deur engele bekend gemaak word. Daar is ooreenkoms tussen Jubileë en Koran oor die rol van Abraham. Die Koran noem Bybelse persone profete, ook vanuit Jubileë. Verskeie ander sake is ook deur die Koran ontleen uit Jubileë.

Die boek maak weinig melding van die Messias en niks belangriks word aan Hom toegeskryf nie. Die Messiaanse ryk sal geleidelik tot stand kom. Soos die mens ten goede verander, sal die natuur ook verander totdat daar ‘n nuwe hemel en aarde is. Dan sal mense 1 000 jaar oud word en na hul liggaamlike dood onsterflik wees in die geesteswêreld. (Daar is dus nie ‘n liggaamlike opstanding uit die dood nie.)

Wat my nogal interesseer is die indeling van die geskiedenis in jubilee tydperke. Kan daar ‘n patroon wees? Sover kon ek nog nie voldoende bevestiging vind dat dit wel so is nie. Nogtans is Daniël se 70 x 7 sewes (=490) gelyk aan 10 jubilee jare van 49 jaar elk.

Die Boek van Jubileë, buiten in Ethiopië, was nog nooit ingesluit by die Bybel nie. Dit is sekerlik nie ‘n Goddelik geïnspireerde boek nie. Die bykomende inligting wat dit bevat, kan nie bevestig word nie.

 

 

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Moet die boek van Serubbabel in die Bybel wees?

Het jy al gehoor van die boek van Serubbabel? Jy weet, dáárdie Serubbabel, die man aan wie die reg op die koningskap van Dawid gegee is. Daar waar die verloop van die geskiedenis verander het. Die vriend van Koning Darius van die Perse. Die man wat die tempel in Jerusalem herbou het. Daar is ‘n paar dinge omtrent hierdie man wat interessant is.

Ek dink dit is ‘n boek wat saam met die Bybel gelees behoort te word. Die boek van Serubbabel is my naam vir die Derde Boek van Esra, ook bekend as 1 Esdras of 2 Esdras, afhangende van wie praat. Ek sal dit verder 1 Esdras noem want dit begin by gebeure voor die Bybelboek Esra. Die grootste deel van die inhoud van hierdie boek is identies aan gedeeltes in drie ander boeke van die Ou Testament. Die res, dit wat oorspronklik is en slegs in hierdie boek voorkom, gee inligting wat nie in die Ou Testament is nie.

Hoofstuk 1 = 2 Kronieke 35:1 tot 36:21. Dit is van Koning Josia van Juda se dood af tot met die verwoesting van Jerusalem. Hoofstuk 2:1-14 = Esra 1:1-11. Dit handel oor die edik van Koning Kores om die tempel te herbou en die opdrag aan Sesbassar, vors van Juda. Hoofstuk 2:15-26 = Esra 4:7-24. Dit was die eerste poging om Jerusalem en die tempel te herbou en die verydeling daarvan van Koning Kores se tyd af tot Koning Darius se tyd.

Hoofstukke 3 en 4 is oorspronklik. Dit kom slegs voor in die Derde Boek van Esra. Dit vertel hoe Serubbabel ‘n vriend van Koning Darius geword het en gestuur word om die tempel in Jerusalem te herbou. Hoofstuk 5:4-6 is oorspronklik.

Hoofstuk 5:7-73 = Esra 2:1-4:5. Dit is ‘n lys van ballinge wat teruggekeer het na Jerusalem en Juda. Hoofstuk 6 tot 7:9 = Esra 5:1 tot 6:18. Dit vertel van nog ‘n poging om die bou van die tempel te verhinder en van die voltooing van die tempel. Hoofstuk 7:10-15 = Esra 6:19-22. Die viering van die Pasga. Hoofstuk 8:1 tot 9:36 = Esra 7:1 tot 10:44. Die ballinge wat saam met Esra teruggekeer het. Hoofstuk 9:37 tot vers 55 = Nehemia 7:73-8:12. Esra lees die Wet voor.

Die eerste vraag oor Serubbabel is: Wie was Sesbassar, die vors van Juda? In Esra 1 word die taak om die tempel voorwerpe terug te neem na Jerusalem toe opgedra aan Sesbassar. In Esra 5:16 word gesê Sesbassar het die fondamente van die tempel gelê. Daarna word sy naam nie weer genoem nie. Maar verderaan in Esra, word gesê dat dit Serubbabel was wat die tempel se fondament gelê het. In 1 Esdras 6:18-19 word Serubabbel en Sesbassar in dieselfde sin as dieselfde persoon beskryf. Die kort antwoord is, volgens 1 Esdras, dat Sesbassar en Serubbabel dieselfde persoon was.

Die tweede vraag oor Serubbabel is of hy die kleinseun van Koning Jegonja was. Die kinkel in die kabel is in Jeremia 22:28-30 waar die profeet sê Jegonja sal as kinderloos opgeskryf word en sy nageslag sal nie op die troon van Dawid sit nie. In Mattheus 1:12 is Sealtiel die seun van koning Jegonja en die vader van Serubbabel. Maar in Lukas 3:27-28 word gesê Sealtiel was die seun van Neri en die vader van Serubbabel.  Effektief hou die koninklike geslag op by Jegonja – maar die huis van Dawid kan nie ophou voor die Gesalfde nie gekom het nie. Die oplossing lê daarin dat Jegonja die laaste koning uit die nageslag van Salomo was, maar dat Neri, Sealtiel en Serubbabel uit die nageslag van Nathan (Dawid se ander seun) was. Serubbabel was die “kleinseun” van Jegonja in erfopvolging en die kleinseun van Neria uit die bloedlyn van Nathan.

Die derde vraag is: hoekom het Koning Darius van die Perse besluit dat die tempel in Jerusalem herbou moet word? Hoekom het die Persiese konings ‘n goeie gesindheid teenoor die Judeërs gehad? Koning Ahasveros was met Ester getroud en Mordechai het ‘n vertroueling van die koning geword. Koning Kores het opdrag gegee dat die tempel in Jerusalem herbou moet word. Koning Darius het dit bevestig. Koning Artasasta gee aan Nehemia toestemming om die mure van Jerusalem te herbou.

1 Esdras vertel hoe dit gebeur het dat Serubbabel hoë aansien by Koning Darius gekry het. Drie lyfwagte van die koning het debat gevoer na aanleiding van die vraag: “wie of wat is die sterkste?” Serubbabel se antwoord was vir die koning en sy raadgewers die beste en die koning verhef Serubbabel tot “bloedverwant”. Serubabbel vra die koning dat hy die tempel in Jerusalem mag herbou. Die koning gee toestemming.

Hierdie Serubbabel word die vors van Juda en ‘n direkte voorouer van Yeshua, die gesalfde. In hom kom die geslagsregisters van Mattheus en Lukas bymekaar uit. Volgens die kanonieke boeke van die Bybel alleen, is die geskiedenis van Serubbabel nie heeltemal duidelik nie. Uit die deuterokanonieke boek 1 Esdras leer ons meer van hierdie persoon.

 

 

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is Khabouris die oudste Nuwe Testament?

In watter taal is die Nuwe Testament oorspronklik geskryf? Grieks of Aramees? As ons hierdie vraag kan beantwoord, kom ons nader aan die oorspronklike woorde van Yeshua (Jesus) en die apostels.

Die oudste en mees volledige Griekse kodekse (‘n kodeks is ‘n antieke handgeskrewe boek) is Kodeks Vaticanus en Kodeks Sinaiticus. Kodeks Sinaiticus is in 1859 deur Graaf Tischendorf gevind in ‘n klooster op die berg Sinai (dit is waarskynlik nie Moses se Sinai nie). Hierdie kodeks bevat die helfte van die Griekse Ou Testament en die hele Griekse Nuwe Testament. Sinaiticus word gedateer uit die laaste helfte van die 4de eeu. Kodeks Vaticanus is ontdek in die biblioteek van die Vatikaan. Dit bevat bykans die volledige Griekse Ou en Nuwe Testamente. Dit word gedateer uit die middel van die vierde eeu. Albei hierdie kodekse is belangrik in Westerse lande en kerke waar gemeen word dat die Nuwe Testament in Grieks geskryf was.

Voorheen was die Yonan Kodeks die oudste Armeense kodeks. Dit het sedert die 4de eeu aan die Yonan familie behoort. Dit was egter nie ongeskonde nie en Mnr. Norman Malek-Yonan en Mnr. Dan MacDougald, albei Amerikaners, het in 1966 gaan soek na ‘n beter weergawe van die Aramese Nuwe Testament. So het dit gebeur dat hulle die Khabouris Kodeks opgespoor het by ‘n klooster in Kurdistan naby die Khabourrivier. Die Khabouris Kodeks is ‘n mooi en goed opgepaste antieke manuskrip en bevat al 22 boeke (die Aramese Nuwe Testament het oorspronklik net 22 boeke gehad) van die Nuwe Testament. Die Khabouris is ‘n kopie van ‘n nog ouer manuskrip. Die fisiese manuskrip dateer uit 1ooo n.C. Die merkwaardigste is dat dit ‘n inskripsie bevat wat sertifiseer dat dit ‘n akkurate kopie van die oorspronklike manuskrip is. Hierdie oorspronklike manuskrip word in die inskripsie gedateer as begin van die 4de eeu of vroeër. Die Khabouris was geskryf op lamsperkament met olyfhout omslae en versier met goud. Die Khabouris is volledig geskryf in Aramees, die taal van Yeshua en die apostels. Nog ‘n Aramese kodeks is die Crawford Manuskrip uit die 12de eeu. Dit bevat al 27 boeke van die Nuwe Testament in Aramees.

Die Khabouris self is nie die oudste kodeks nie, maar die oorspronklike waaruit die Khabouris gekopieer was, sal die oudste Nuwe Testament wees. Daar mag natuurlik nog ‘n ouer manuskrip met nuwe inligting gevind word. Wat vastaan, is dat die Nuwe Testamentiese kanon reeds aan die begin van die vierde eeu na Christus bestaan het. Derhalwe is daar geen dispuut oor watter boeke in die Nuwe Testament moet wees nie.

Yeshua en Sy dissipels se huistaal was Aramees. Dit is absurd om te beweer dat hulle met mekaar sou gesels in Grieks. Maar in watter taal het die dissipels geskryf?

Een stelling wat gemaak word, is dat Grieks die enigste wêreldtaal tydens die Nuwe Testamentiese tydperk was. Dan word daar ‘n teenstrydige stelling gemaak dat Aramees ‘n wêreldtaal was wat van Indië in die Ooste tot by Griekeland in die Weste gebruik is. Wie gaan jy glo? Die laaste stelling klink meer sinvol en pas beter in by wat ons weet. Die apostel Thomas het blykbaar die Evangelie tot in Indië verkondig. Sekerlik nie in Grieks nie.

Die apostels het dikwels aangehaal of verwys na die Ou Testament. Van hulle lesers, en al hulle teenstanders, sou sekerlik hulle Ou Testamentiese aanhalings nagegaan het. Indien die apostel se aanhaling nie strook met wat in jou kopie van die Ou Testament staan nie, kon jy dit uitwys dat hy die Skrif verdraai (en daar is juis heelwat verskille). Beide die Apostel en sy lesers sou dieselfde weergawe van die Ou Testament moes gebruik. Die apostels se grootste teenstanders was Skrifgeleerdes.

Indien Grieks die skryftaal van die apostels was, sou hulle sekerlik die Griekse Ou Testament, die Septuagint, gebruik het. Ons sal dan verwag dat die apostel se Ou Testamentiese aanhaling presies sal ooreenstem met die Septuagint. Dit doen nie altyd nie. Soms stem dit ooreen met die Septuagint maar somtyds nie. Van hierdie aanhalings stem weer ooreen met die Aramese Targums. Ons het vroeër aangevoer dat daar ‘n Oorspronklike Ou Testament in Hebreeus was, waaruit die Septuagint vertaal is. Dit is vanuit hierdie Oorspronklike Ou Testament wat aanhalings gemaak is.

Derhalwe, indien die skrywers van die Nuwe Testament uit die Hebreeus aanhaal, en die Hebreeus en Grieks verskil, sou hulle lesers Hebreeus moes geken het (of hulle kon die skrywers van bedrog beskuldig het). Paulus se benadering was dat die evangelie eerste aan die Jode gebring word, en daarna aan die nie-Jode. Wanneer hy op ‘n nuwe plek gekom het, het hy eerste die plaaslike sinagoge besoek. In watter taal was die sinagoge se Ou Testament? Gesonde verstand dui op ‘n Aramese Nuwe Testament.

Die Khabouris Kodeks word sedert 2004 vertaal in Engels. Verskeie boeke is reeds in PDF-formaat beskikbaar. Daar is ook ‘n Vlaamse vertaling (amper Afrikaans) gedoen deur Jean-Paul Goethals in 2008. Dit sal interessant wees om ‘n vergelykende studie te maak tussen die vertalings vanuit Grieks en die vanuit Aramees.

Ongelukkig is daar nie ‘n Ou Testament beskikbaar wat uit Aramees vertaal is nie.

 

 

 

 

 

 

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Boek van die Opregte – wat daarvan?

Die Boek van die Opregte (ook genoem Die Boek van Jasher) word beskryf as ‘n belangrike geskrif wat betroubaar en feitelik is, dat dit verkeerdelik uit die Bybel weggelaat is en dat die Bybel op twee plekke daaruit aanhaal. Is dit waar of nie?

Daar is eintlik twee boeke met dieselfde naam. Die eerste daarvan (ook genoem Pseudo-Jasher) is in 1751 deur Jacob Ilive uitgegee. Daar is gou vasgestel dat hierdie ‘n vervalsing is en die uitgewer het 3 jaar tronkstraf gekry. Indien jy Die Boek van die Opregte wil lees, maak seker dat dit nie hierdie een is nie.

Die tweede Boek van die Opregte is ook bekend as Sefer ha Yasher en is ‘n Hebreeuse midrash (‘n rabbynse geskrif wat die geskrewe en mondelingse Torah interpreteer). Die eerste uitgawe van hierdie boek was in 1552. Hoewel vertalings van hierdie boek dit beskryf as die “oorspronklike” Boek van die Opregte, is dit nie ‘n aanspraak wat in Rabbynse Judaïsme gemaak word nie. Dit word ook die “antieke” Boek van die Opregte genoem, wat dit wel is.

Van die 1552 uitgawe kan geen afskrif gevind word nie, die oudste bestaande manuskrip kom uit 1625. In die voorwoord word vertel dat die oorspronklike brondokument in 70 n.C. in die verwoeste Jerusalem gevind is. Behalwe vir dit wat in die voorwoord staan, kon geen bewyse gevind word wat dit bevestig nie. Daar is twyfel oor die boek se ouderdom aangesien die name van die lande waar Noag se afstammelinge hulle gevestig het, name is wat eers in die Middeleeue ontstaan het. Rabbi Leon Modena het hom sterk teen hierdie geskrif uitgespreek.

Die boek vertel die geskiedenis van Adam en Eva af tot en met die verowering van die Beloofde Land aan die begin van Rigters. Dele van die boek stem ooreen met wat in die Ou Testament vertel word. Ander dele klink of dit bykomende inligting tot die Ou Testament verskaf. Daar is stellings wat onwaarskynlik klink: sneeu voor die vloed, ‘n wolf wat praat en ‘n elf maande oud baba wat praat. Daar is verskeie plekke waar Jasher en die Ou Testament van mekaar verskil. Die grootse probleem met Jasher is dat daar gedeeltes is wat onbybels is. Ragel praat vanuit die graf met Josef. Dit word deur YHWH verbied. Benjamin praktiseer sterrewiggelary, ook verbode. Gebeure in ander gedeeltes van die boek verskil heeltemal van die Ou Testament.

Die sterkste argument vir die Boek van die Opregte voer aan dat daarna verwys word in die Ou Testament. Daar is twee plekke waar daar na hierdie boek verwys word. Joshua 10:12-13 “Staan dit nie geskrywe in die Boek van die Opregte nie?” 2 Samuel 1:18-27 “… dit is geskrywe in die Boek van die Opregte.” Volgens die Ou Testament klink dit of daar wel ‘n boek met die naam “Boek van die Opregte” bestaan het en dat dit selfs ouer as 2 Samuel moet wees. Indien dit so is, is die vraag of die boek wat ons het dieselfde boek is as wat in die Ou Testament vermeld word.

‘n Groter probleem is die vraag of die tekste in die Ou Testament korrek is. En, sowaar as wat padda manel dra, hierdie twee tekste in ons Ou Testament verskil van die Septuagint (die Griekse vertaling van die Ou Testament wat omtrent 300 jaar voor Christus gedoen is). Ons het al voorheen aangetoon dat die Masoretiese Teks (wat die grondteks van ons vertalings van die Ou Testament is) verskil van die Septuagint en die Oorspronklike Ou Testament wat deur Yeshua (Jesus) en Sy apostels gebruik is.

Verder is die Boek van die Opregte nie deel van die Ou Testamentiese boeke wat in die Septuagint is nie. Dit beteken dat die boek nie in 300 voor Christus bestaan het nie, of andersins dat dit nie as geïnspireerde Skrif beskou is nie.

Die Boek van die Opregte wat tans in omloop is, kan nie gereken word as ‘n belangrike boek nie. Dit mag interessant wees om te lees, maar die leser moet bedag wees op dwalinge daarin. Dit is sekerlik nie feitelik of betroubaar nie. Dit word verder betwyfel of daar na so ‘n boek in die Oorspronklike Ou Testament verwys was.

Hierdie is duidelik ‘n boek wat eerder te doen het met Rabbynse Judaïsme as met die christendom. Dit is slegs die Mormoonse kerk wat die boek erken. Daar is selfs ‘n vermoede dat Rabbi Akiba en die Raad van Jamnia betrokke kon wees by die ontstaan van hierdie boek.

 

 

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Ou Testament en die Boek van Henog

Daar is heelwat belangstelling in die Boek van Henog met die groot vraag daaragter: moet dit in die Bybel wees? Alternatiewelik: Hoekom is dit uit die Bybel uit weggelaat? Henog is tog ‘n persoon in die Bybel, en ‘n uitsonderlike persoon daarby. Die Boek van Henog is ‘n godsdienstige boek wat op dieselfde manier as ander Bybelboeke geskryf is. Dit klink en lyk na ‘n Bybelboek. Daar is ook ‘n vers in die Nuwe Testament wat klink of dit aangehaal is uit Henog.

Daar is 3 verskillende boeke wat Boek van Henog genoem word. Dit word van mekaar onderskei deur die name 1 Henog (die Etiopiese Henog), 2 Henog (die Slawiese Henog) en 3 Henog (die Hebreeuse midrash). Hierdie 3 boeke is heeltemal verskillend van mekaar. Sou iemand dus praat van die Boek van Henog, word gewoonlik bedoel 1 Henog (maar ons moet eers seker maak ons verstaan reg).

Henog word ‘n apokriewe of pseudopigrafiese boek genoem. Wat beteken dit? Dit is belangrik om die verskil tussen hierdie tipes geskrifte te verstaan want dit het alles met die saak te doen.

Die 39 boeke van die Ou Testament wat in Protestantse Bybels is, word kanoniek genoem. Kanoniek beteken dat almal saamstem dat dit boeke is wat Heilige Skrif is. Dit is in alle christelike Bybels en dit is ook die boeke wat in die Hebreeuse Ou Testament (die Masoretiese Teks) is. Die deuterokanonieke boeke is boeke wat in Katolieke en Ortodokse Bybels is, maar nie in Protestantse Bybels en ook nie in die Masoretiese Teks nie. Hierdie boeke was wel ingesluit in die Griekse vertaling van die Oorspronklike Ou Testament (die Septuagint). Apokriewe (in Protestantse kringe) kan deuterokanonieke boeke beteken, maar dit sluit ook ander geskrifte in wat nie in die Septuagint was nie.  Hierdie ander geskrifte word pseudopigrafie genoem. Dit is boeke wat voorgee om deur ‘n sekere persoon geskryf te wees maar wat in werklikheid deur iemand anders geskryf is.

Die rol van die Septuagint is baie belangrik in die beoordeling van sulke geskrifte. Dit was ‘n vertaling van die Oorspronklike Ou Testament (uit Hebreeus) wat ongeveer 3 eeue voor Christus gedoen is. Die boeke in die Septuagint was dus die boeke wat erken was as Heilige Skrif ten tyde van Yeshua en die apostels. Indien ‘n boek nie deel van die Septuagint was nie, was dit ook nie as Heilige Skrif erken nie. (Die Masoretiese Teks het eers in die 7de tot 11de eeu tot stand gekom, meer as ‘n duisend jaar na die Septuagint.)

1 Henog word slegs as Heilige Skrif erken deur Beta Israel (‘n Joodse godsdiensgroep van Ethiopië) en die Etiopiese en Eritrese Ortodokse Tewahedo Kerke. Die Mormoonse Kerk erken (tot ‘n mate) ook die boek. Dit is waarskynlik oorspronklik geskryf in Aramees, maar het slegs volledig behoue gebly in die Ge’ez taal van Ethiopië. Moderne geleerdes meen die boek is tussen 300 voor Christus tot 100 na Christus geskryf (derhalwe nie deur Henog self nie).

1 Henog bestaan uit 5 hoofafdelings: Boek I handel oor die engele, hulle val en die gevolge vir die mensdom. Boek II (Gelykenisse) verwys na die oordeel van die gevalle engele. In Boek III word die beweging van hemelliggame aan Henog geopenbaar. Boek IV is visioene oor die geskiedenis van Israel. Boek V is ‘n brief van Henog. Geleerdes meen hierdie was oorspronklik 5 verskillende boeke wat op verskillende tye geskryf is en toe later in een boek versamel is.

Christelike kerke (behalwe die Tewahedo kerke) het teen die 4de eeu na Christus, besluit om 1 Henog nie in die Ou Testament op te neem nie. Die Etiopiese Kerk sien 1 Henog as ‘n geïnspireerde boek en Henog as die eerste skrywer in die geskiedenis van die mensdom. Die Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae (die Mormoonse Kerk of die LDS), beskou die oorspronklike Boek van Henog as Heilige Skrif.

Die Nuwe Testamentiese boek Judas 1:14-15 klink of dit ooreenstem met 1 Henog 1:9, en asof Judas dit aangehaal het uit 1 Henog. Indien dit so is, sal dit beteken dat 1 Henog apostoliese goedkeuring het (met die voorbehoud dat 1 Henog wel deur Henog – die een in Genesis – geskryf is.) Dat Judas die man Henog aanhaal is ongetwyfeld so, maar of hy 1 Henog die boek aanhaal, is ‘n heel ander saak. Dit kon net sowel wees dat Judas ‘n mondelingse oorlewering aanhaal wat ook in 1 Henog aangehaal word.

2 Henog (die Slawiese Henog) is ‘n pseudopigrafiese geskrif wat waarskynlik oorspronklik in Grieks geskryf is en wat volledig behoue gebly het in ‘n Oud-Slawiese vertaling. 2 Henog bestaan uit 4 afdelings: Henog word deur 2 engele deur 6 hemels begelei, dan word hy deur Gabriel na die 7de hemel geneem, dan gee hy instruksies aan sy seuns en dan beskryf hy priesterlike opvolging.

3 Henog is ook ‘n pseudopigrafiese boek wat vertel hoe Henog verander is in die engel Metatron.

Om terug te keer na die oorspronklike vrae: Hoekom is Henog uit die Bybel weggelaat of moet Henog in die Bybel wees? Die antwoord is dat nie een van die Henog boeke ooit deel van die Ou Testament was nie (behalwe in Ethiopië) en ook nie moet wees nie. Dit was nie in die Septuagint nie en dus ook nie in die Oorspronklike Ou Testament nie.

Hoe moet ons hierdie boek hanteer? Dit is interessant om te lees, maar dit is nie geïnspireerde Skrif nie. Die inligting daarin is ook nie noodwendig korrek nie. Wees dus versigtig om dit as feitelik te aanvaar.

Daardie boeke wat deuterokanoniek is, word nie as onwaar beskou nie en kan met vrug gelees word. Hulle is ook nie teenstrydig met die kanonieke boeke nie. Hulle was in die Septuagint en dus ook in die Oorspronklike Ou Testament.

 

 

 

 

 

 

 

 

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die boeke van die Ou Testament

Christene verskil oor watter boeke in die Ou Testament moet wees, en watter nie. Rofweg sou mens kon sê dat dit hoofsaaklik verskille is tussen Protestante, Katolieke en Ortodokses. Elkeen het natuurlik sy eie redes waarom ‘n boek in die Bybel, of nie in die Bybel nie, moet wees. Daardie boeke wat ingesluit word, word “die kanon” genoem.

Protestante en Mormone (ook bekend as die Heiliges van die Laaste Dae) aanvaar slegs die boeke in die Hebreeuse Ou Testament (die Tanakh) as kanon. Die 24 Hebreeuse boeke is verdeel in 39 verskillende boeke. Die Katolieke, Ortodokse en Oosterse kerke het ander boeke ook in hulle kanons. Protestante noem die boeke wat hulle uitsluit “apokriewe boeke”, Katolieke noem dit “deuterokanoniek”, die Grieks Ortodokses noem dit “anagignoskomena”.

Die boeke wat die Katolieke meer het as die Protestante is Tobit, Judit, 1 Makkabeërs, 2 Makkabeërs, Wysheid van Salomo, Wysheid van Ben Sirag en Brief van Jeremia. Altesaam het hulle 46 boeke in hulle Ou Testament.

Die Ortodokses se kanon bestaan uit die 46 boeke wat die Katolieke erken, plus 1 Esdras, 3 Makkabeërs, 4 Makkabeërs, Gebed van Manasse, Barug en Psalm 151. As ek reg tel, is dit 51 boeke. Hierdie bykomende boeke is opgeneem in die Septuagint (die Griekse vertaling van die Ou Testament wat gedoen is tussen 280 en 130 v.C), maar nie in die Tanakh (die Masorete se Hebreeuse Ou Testament wat tussen die 7de en 10de eeue n.C tot stand gekom het) nie.

Die Septuagint en die Masoretiese teks verskil op baie plekke van mekaar. Aanhalings uit die Ou Testament in die Nuwe Testament, stem oor die algemeen meer ooreen met die Septuagint as met die Masoretiese Teks. Dit is dus duidelik dat die Masoretiese Teks (en dus ook die Tanakh en die Protestantse Ou Testament) nie die beste bron is nie.

In die vroeë jare van die Christendom was die enigste weergawes van die Ou Testament die Griekse Bybel (Septuagint) en die Aramese Bybel (Peshitta). Indien daar toe reeds ‘n kanon bestaan het, moes dit bestaan het uit dieselfde boeke as wat in hierdie twee Bybels was.

In die westelike deel van die Romeinse Ryk het Latyn die algemene taal geword. In omtrent 400 n.C het die Pous aan die geleerde Hiëronymus opdrag gegee om die Bybel in Latyn te vertaal. Hierdie vertaling staan bekend as die Vulgaat. Hiëronymus het die grootste deel van sy vertaling uit Hebreeus gedoen. Sommige van die boeke wat in die Septuagint is, kon hy nie in Hebreeus opspoor nie en gevolglik het hy daardie boeke uitgesluit uit sy vertaling. Hierna het die Katolieke die boeke in die Vulgaat as kanoniek aanvaar.

Die oudheid van die Peshitta word wyd en syd erken. Die presiese ontstaan van die Siries-Aramese vertaling (uit Hebreeus) is tans onbekend, maar dit word teruggevoer na die 1ste of 2de eeu n.C. Hierdie Ou Testament stem wesentlik ooreen met die Ou Testament wat deur Palestynse Jode gebruik is. Dit sluit ook die Apokriewe Boeke in. Die oorspronklike Ou Testament was nie verdeel in kanonieke en apokriewe afdelings nie, alles was een Ou Testament.

Daar is Afrikaanse vertalings van die Apokriewe Boeke beskikbaar. Die eerste staan bekend as “Ou-Testamentiese Apokriewe” deur PA Verhoef, die tweede is “Apokriewe Ou en Nuwe Testament: Verlore boeke uit die Bybelse tyd” deur Jan van der Watt en Francois Tolmie. Hierdie boeke is nie in Afrikaanse Bybels nie en moet apart aangekoop word. Dit is, sover ek kan vasstel, ook nie elektronies beskikbaar nie. Daar is ook ander boeke wat bemark word as “apokrief”, byvoorbeeld “Die boek van Henog” en “Die boek van Jasher”. Hierdie boeke is nie deel van enige kanon nie en was nie ingesluit in die oorspronklike Ou Testament nie.

Vir diegene wat die Bybel sien as “Die Woord van God” en “Die Heilige Skrif” is dit belangrik om te weet watter boeke gesaghebbend is en watter nie. Dit is immers YHWH se kommunikasie met ons, Sy openbaring van Homself aan ons.

 

 

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Van prentjies tot letters

Tot en met die toring van Babel, was Adam se taal die enigste taal wat bestaan het. Daarna het hierdie taal, as gevolg van die spraakverwarring, verander in ‘n menigte tale. Dit was natuurlik gesproke taal.

Maar wat van die geskrewe taal? Hoe het skrif ontstaan en hoe het dit verander? Het die spraakverwarring ‘n invloed gehad op skrif?

Niemand weet wie skrif uitgevind het nie. Ons weet ook nie wat die rede was hoekom dit in die eerste plek nodig was om te skryf nie. Miskien het die mense, na hulle vermeerder het, verder uitmekaar begin woon en was dit nodig om met mekaar te kon kommunikeer. Dalk was dit nodig om ooreenkomste eerder skriftelik as mondelings te sluit om dispute uit te skakel. Ek weer dink skrif is uitgevind sodat die Bybel geskryf kon word.

Dink daaraan. Iemand het skrif uitgevind, maar daar was niemand wat dit kon lees nie. Dit sal totaal sinloos wees. Skrif en lees gaan saam, die een kan nie sonder die ander nie.

Die Bybel vertel die mens se geskiedenis van die begin af en ek is oortuig dat dit die oudste geskrif is wat bestaan. Die heel oudste geskiedenis is opgeteken in die boek Genesis. Genesis bestaan uit 12 antieke boeke wat op mekaar volg. Die oudstes is geskryf op ‘n manier wat soortgelyk is aan hoe ou kleitablette geskryf is. Dus het Moses iewers in besit gekom van ‘n klompie antieke geskrifte (op kleitablette) wat moontlik in ‘n ouer taal en skrif geskryf was. Hy het dit toe oorgeskryf in die taal en skrif van sy tyd. Die skryfmateriaal in Moses se dae was ook anders as wat in antieke tye gebruik is.

Voor die tweede millenium voor Christus, was die taal en skrif proto-Semities (die taal voor Babel). Die skrif van hierdie ou taal was die fondament van alle latere skrifstelsels – ook die Latynse alfabet en Sjinese skrif. Tydens die tweede millenium voor Christus, was die algemene taal in die Midde-Ooste proto-Wes-Semities (Aramees, met Hebreeus wat later uit Aramees ontwikkel het) en die skrif kan dieselfde genoem word. Hierdie was die tydperk van Abraham, Moses en Dawid en die tyd toe ‘n groot gedeelte van die Bybel tot stand gekom het. Die skrif wat van omtrent 1000 v.C. tot omtrent 300 v.C. gebruik was word paleo-Hebreeus genoem. Dit was die skrif wat tydens die tyd van die Profete gebruik is.

Danksy die navorsing van André H Roosma, kan ons nou iets verstaan oor die begin van skrif. Iemand wil iets kommunikeer aan iemand anders, daar is ‘n boodskap wat oorgedra moet word. Die boodskap word opgebreek in begrippe wat voorgestel word deur ‘n prentjie of simbool. Sê maar die boodskap is dat die koning dood is. ‘n Simbool wat “koning” voorstel en ‘n simbool wat “dood” voorstel, word gebruik.

Destyds was die oer-os (aurog) gesien as die sterkste en belangrikste dier. ‘n Prentjie of simbool van ‘n oer-os het die betekenis van “die belangrikste” of “die sterkste” of “die eerste” gedra.  ‘n Ander begrip is “binne” of “deel van” en dit word verteenwoordig deur ‘n prentjie van die binnekant van ‘n tent. Nog ‘n voorbeeld is die prentjie van ‘n deur. Dit verteenwoordig die begrip “ingang” of “beweging”. So het daar 22 simbole ontstaan en hierdie simbole was die begin van skrif. Deur hierdie prentjies op ‘n sekere manier langs mekaar te rangskik, kry dit ‘n groter betekenis.

Die oud-Hebreeuse skrif was oorspronklik ook prentjies. Later het dit verander in ‘n alfabet waar die prentjie ‘n letter geword het. Hierdie alfabet het uit 22 letters, wat almal konsonante was, bestaan. Omdat daar nie vokale was nie, moes uitspraak mondelings oorgedra word. Nog later is begin om die regte vokale en uitspraak aan te dui met diakritiese tekens. Diakritiese tekens is kolletjies en strepies op of in die letters.

Moderne Hebreeus (sedert die Middeleeue) word met vierkantige letters geskryf. Dit verskil aansienlik van die skrif waarmee die grootste deel van die Ou Testament oorspronklik geskryf is.

Ten spyte van al hierdie veranderings in skrif deur die eeue heen, het die boodskap van die Bybel behoue gebly. Die Bybel is YHWH se kommunikasie met ons, Sy skepsels. Dit is goed om te weet dat dit wat ons lees betroubaar en vas is.

Vandag gebruik ons weer prentjies. Dink aan emosiekone (emojis) en ikone.

 

Save

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die oorspronklike Nuwe Testament

aramees

In die fliek Passion of the Christ praat die Romeine Latyn en die Jode (Judeërs) Hebreeus-Aramees. Hoe sou dit gewerk het as die Jode in die fliek Grieks gepraat het?

Die hoofstroom geleerdes (hulle noem hulleself serious scholars) glo die Nuwe Testament is oorspronklik deur Jode in Grieks geskryf. Hierdie is die gevestigde en wydverspreide siening. Daar word geglo dat Grieks, na Alexander se verowerings (335 – 323 v.C.), die lingua franca van die Midde-ooste geword het.

Daar is ook ‘n minderheidsiening dat die Nuwe Testament oorspronklik in Aramees geskryf is, dit word die Peshitta Primacy genoem. Aramees was die algemene taal in die Midde-ooste sedert die Assiriese Ryk tot die Islamietiese verowerings (omtrent 700 v.C. tot 700 n.C.). Hoewel Grieks meer belangrik geword het, het die gebruik van Aramees toegeneem en was dit die belangrikste taal in daardie gebied.

Volgens ‘n argeoloog wat die Dooie See Rolle bestudeer, Yigael Yadin, was Aramees die skryftaal van daardie tyd. Hy het waargeneem dat die skryftaal van Aramees na Hebreeus verander het teen omstreeks 135 n.C.

Volgens die Joodse historikus Josephus (37 n.C. tot 100 n.), kon hy nie daarin slaag om Grieks te bemeester nie. Dit was ‘n algemene probleem onder sy volksgenote en nie meer as 2 of 3 kon daarin slaag om Grieks onder die knie te kry nie. Dit sou dus vreemd wees as, byvoorbeeld, Joodse vissermanne Grieks kon skryf.

Die pro-Griekse kamp verwys na Paulus wat van Tarsus was en geskryf het aan Christene wat in Griekssprekende stede gewoon het. Dit is vir hulle ‘n bewys dat die Nuwe Testament in Grieks geskryf is. Hier volg ‘n vergelyking van een teks wat lig op die saak werp. (In Engels omdat nie alles in Afrikaans beskikbaar is nie.)

In Efesiërs 4:8 haal Paulus Psalm 68:18 aan: Wherefore he saith, When he ascended up on high, he led captivity captive, and gave gifts unto men. (KJV).

Psalm 68:18 volgens die Masoretiese Teks sê: Thou hast ascended on high, thou hast led captivity captive: thou hast received gifts for men; yea, for the rebellious also, that the LORD God might dwell among them. (KJV).

Dieselfde vers in die Engelse vertaling van die Septuagint lees: Thou art gone up on high, thou hast led captivity captive, thou hast received gifts for man, yea, for they were rebellious, that thou mightest dwell among them. (Die Masoretiese teks stem ooreen met die Septuagint.)

Die voor-Christus Siriese Peshitta stel die psalm soos volg: You ascended on high, led captivity captive and gave gifts to the sons of men (Dit stem ooreen met Paulus se aanhaling.)

Wat leer ons hieruit? Paulus gebruik die Hebreeus-Aramese Ou Testament, nie die Griekse Septuagint nie (natuurlik ook nie die Masoretiese teks nie). Die enigste bron wat Paulus kon gebruik het, was die Siriese Peshitta (of ‘n ander teks wat daarmee ooreenstem).  Die mense aan wie hy skryf, moes sekerlik dieselfde Siriese Ou Testament gebruik het, anders sou hulle hom kon aanspreek dat sy aanhaling verkeerd is en dat hy die Skrif verdraai.

Ons Afrikaanse en Engelse weergawes van die Nuwe Testament is vertaal uit Griekse manuskripte soos The Greek New Testament. Die Griekse manuskripte is op hulle beurt weer vertaal uit Aramees. Dit beteken dat ons vertalings nie uit die oorspronklike gedoen is nie.

Waarom moet ons dit weet? Agtergrond kennis is belangrik by die studie van die Bybel. Dit is ook nodig om hoofstroomdenke te toets en te bevraagteken. Anders word ons passiewe meelopers. Ons kan nooit rus in ons soeke na die beste teks nie, die soeke na die oorspronklike teks van die Bybel.

 

 

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin