Het die Boerevolk nog deugde?

Eens op ‘n tyd was die Boerevolk aangeprys vir ondermeer die deugde van dapperheid, vryheidsliewendheid, pligsgetrouheid en lojaliteit. Westerlinge het toe ander waardes gehad as wat hulle vandag het. Toe was sulke deugde bewonderenswaardig en ‘n voorbeeld om na te streef. Dit was een van die hoofredes waarom daar soveel mense in Europa was wat die Boeresaak tydens die Anglo-Boereoorlog ondersteun het. ‘n Klein volkie was in ‘n desperate stryd teen ‘n oormag gewikkel vir die behoud van hulle deugde en waardes.

Hoe staan sake vandag? Het ons as volk nog deugde? Wat presies is deugde en is daar in die moderne wêreld nog tyd en plek vir deugde?

In die Westerse wêreld is die denke oor deugde te danke aan wysgere uit die antieke tyd. Dit het gelei tot die formulering van die vier kardinale deugde. Die woord “kardinaal” kom van die Latynse woord vir  “skarnier”. Alle ander deugde wentel om hierdie vier. Hierdie deugde is ‘n voorvereiste vir elke ander deug om te bestaan. Hierdie vier is: Prudentia (versigtigheid, verstandigheid, wysheid), Iustitia (regverdigheid, regskapenheid), Fortitudo (moed, sterkte) en Temperantia (gematigheid, matigheid, selfbeheersing).

Met die koms van die christendom, is daar drie teologiese deugde bygevoeg, naamlik geloof, hoop en liefde. Saam met die kardinale deugde vorm dit die Sewe Deugde. Vir elke deug is daar ook ‘n ondeug. Die sewe ondeugde is hoogmoed, afguns, woede, luiheid, gierigheid, gulsigheid en onkuisheid. Dit word ook die Sewe Hoofsondes genoem. In die klassieke deugetiek is gemeen dat die besit van deugde tot die geluk sou lei, waar hulle gemeen het dat geluk die hoofdoel van die lewe is. Vir die kerk was deugde ten nouste verbonde aan goeie werke en sonde.

Die Protestants-Calvinistiese siening van deugde word ook die Pruisiese deugde genoem. Hierdie siening is sedert Frederik Wilhelm I van Pruise se bewind verkondig en bevorder. Hierdie deugde sluit in: opregtheid, beskeidenheid, eerlikheid, fluksheid, reglynigheid, geregtigheid, pligsgetrouheid, pligsbewussyn, ordelikheid, stiptelikheid, redelikheid, netheid, spaarsamigheid, onkreukbaarheid, betroubaarheid, dapperheid, selfdissipline, gehoorsaamheid en doelgerigtheid. Ook die Boerevolk het hierdie eienskappe as deugde beskou.

In Galasiërs 5:19-26 word die gevolge van die sondige natuur vergelyk met die gevolge van ‘n lewe wat deur die Heilige Gees beheers word: … maar julle ken die dade van die menslike natuur; dit is: seksuele oortredings, onreinheid, wellustigheid, aanbidding van afgode, towery, vyandskap, tweedrag, jaloesie, woede, hardkoppigheid, misleiding, valse leringe, afguns, moord, dronkenskap, orgies en soortgelyke dinge en dat die wat hierdie dinge doen, soos ek vroeër gesê het en nou weer sê, nie die Koninkryk van God sal erf nie. Die vrugte van die Gees is liefde, blydskap, vrede, geduld, sagte omgee, goedheid, vertroue, nederigheid en selfbeheersing. Teen sulke dinge is geen wet in plek nie, maar dié wat aan Die Gesalfde Een behoort, het die menslike natuur met al sy passies en begeertes gekruisig. Ons moet daarom in die Gees leef en aan die Gees oorgee en laat ons nie sonder lof en eer wees nie; mekaar slegmaak en jaloers wees op mekaar nie. (PWL). Alhoewel hierdie eienskappe soortgelyk is aan deugde en ondeugde, is daar een groot verskil. Deugde is van toepassing op almal, ook heidene, maar die vrugte van die Gees is slegs van toepassing op persone wat die Pad van Lewe volg.

Ons eerste waarneming is dat deugde en ondeugde van toepassing is op individue. ‘n Groep sal sulke deugde en ondeugde slegs kan vertoon indien die meeste lede van die groep dit vertoon. Byvoorbeeld: die Japannese is bekend vir netheid. Dit is slegs moontlik omdat die meeste Japannese netheid beoefen. Daar is seker lui Duitsers ook, maar as volk is hulle bekend vir hul hardwerkendheid. In die geval van die Boerevolk beteken dit dat wanneer die meerderheid lede van die volk ‘n bepaalde deug vertoon, daar gesê sal kan word dat dit ‘n deug van die volk is.

Hoe gebeur dit dat iemand deugde het? Jy word nie daarmee gebore nie, jy moet dit aanleer. Meestal begin die leerproses van kindsbeen af by jou ouers en die gemeenskap waarin jy groot word. Aanvanklik sal dit dalk moeilik gaan en sal jou boude dikwels brand. Later kom dit vanself, dit het deel geword van wie jy is. Die volwassenes sal doelbewus deugde moet bevorder en ondeugde moet afkeur.

Kan mens ondeugde afleer? Ek is seker daarvan, maar dit sal moeilik wees. Mens sal eers jouself moet ken, iets wat nie vanselfsprekend is nie. Meeste mense sal nie sukkel om hul sterkpunte te ken nie, maar dit is makliker om iemand anders se swakpunte raak te sien as jou eie. Om jou swakpunte te herken en erken kan net gebeur indien jy brutaal eerlik met jouself is. Gewoonlik moet daar eers ‘n krisis wees wat jou dwing om jouself te ondersoek.

Mens kan ook kies om deugde aan te leer en ondeugde af te leer. Sommige persone volg ‘n program van selfverbetering waarmee daar gepoog word om ‘n beter mens te word.

Het die Boerevolk nog dieselfde deugde as wat ons voorouers met die Groot Trek en Anglo-Boereoorlog gehad het? Of het ons dit op die platteland agtergelaat toe ons verstedelik het? Sedert 1902 het ons baie veranderinge beleef. Ons staan dikwels verslae as ons lelike goed in ons eie geledere oplet. Waar kom dit vandaan?

Om Boer en Boerevolk te wees is nie net iets uiterlik nie, dit is ook innerlik. Ons het nie net ‘n stoflike kultuur nie, ons het ook ‘n geestelike kultuur. Ons geestelike kultuur sluit deugde en ondeugde in. Ons behoort, soos van ouds, herkenbaar te wees aan ons deugde.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Ander Wit Suid-Afrikaners

Daar is ten minste twee verskillende groepe blankes in Suid-Afrika. Die een is die Boerevolk, die ander een is …? Die Boerevolk is ‘n eiesoortige etniese groep met ‘n eie taal, kultuur en geskiedenis. Die ander blankes noem ons voorlopig die Ander Wit Suid-Afrikaners. Is hierdie Ander Wit Suid-Afrikaners ‘n etniese groep of is hulle ‘n rasgroep? Wêreldwyd word erken dat etniese groepe regte het, maar daar is geen erkenning van regte vir rasgroepe nie.

Die Boerevolk se stamouers uit Europa het veral uit drie groepe gekom: Nederlanders, Nederduitsers en Hugenote. Daar was ook ‘n vierde groep uit Europa wat hulle aan die Kaap kom vestig het, die 1820 Setlaars uit Brittanje. ‘n Minderheid van hulle het ook stamouers van die Boerevolk geword. Hulle is ook as pioniers aan die Oosgrens gevestig. Hulle was aan dieselfde omgewing en omstandighede blootgestel as die Boere pioniers. Blykbaar het die twee groepe ook goed met mekaar oor die weg gekom. Nogtans was daar groot onderlinge taal, kultuur en godsdiensverskille wat veroorsaak het dat hulle nie in een groep saamgesmelt het nie.

Die Setlaars was Brits en het uit verskillende dele van die Verenigde Koninkryk gekom. Uit ‘n etniese oogpunt was hulle Engelse (Anglo-Saksers), maar daar was ook minderhede Walliesers, Iere en Skotte. Die Anglo-Saksers was verwant aan die Nederduitsers. Hulle het uit verskillende distrikte gekom en het ook aan verskillende Britse Protestantse kerke behoort. Die een gemeenskaplike eienskap wat hulle wel gehad het, was dat hulle Engelssprekend was. Hulle het gekom uit ‘n tradisie van individualisme waar die individu belangriker is as die groep.

Hulle en hulle nageslag het nooit ‘n eie afsonderlike identiteit ontwikkel nie. Aanvanklik het hulle hulself beskryf as Britte of Engelse. Van vroeg in die 20ste eeu af word hulle gesamentlik as Engelssprekende Suid-Afrikaners beskryf. Die Boere het hulle Britte of Engelse genoem. Deesdae word daar gepraat van Wit Engelssprekende Suid-Afrikaners – oftewel Wesas.

Na 1820 het nog nuwe immigrante uit die Britse Ryk hulle in Suidelike Afrika kom vestig. Hulle het aansluiting gevind met die reeds bestaande Britse bevolking. Nie almal was etnies Engels nie, daar was ook mense van ander etnisiteite wat verkies het om Engelstalig en Brits te wees.

Die Wit Engelssprekende Suid-Afrikaners het hiernatoe gekom met ‘n nostalgiese idee van “home” en hulle omgewing Brits gemaak deur middel van argitektuur, meubels en plante. Hulle het hulle sportsoorte, politieke stelsel, feeste en lewenswyse gevestig. Hulle was trots daarop om Brits te wees. Hierin is hulle versterk deur Brittanje se invloed op Suid-Afrika. Die Engelssprekendes was lojaal aan hulle vors en aan die Britse Ryk. Begrippe soos “home” en “King and country” was algemeen gebruik.

Anders as by die Boerevolk, was etnisiteit en godsdiens nie so belangrik vir Engelssprekendes nie. Om Brits te wees, moes jy lojaal wees aan die Kroon, die Ryk en die Britse kultuur. Jy moes ook aan Engels voorkeur gee. Afrikaanssprekendes kon ook Brits wees as hulle angliseer. So ook mense uit ander wit volke, byvoorbeeld Jode.

Britsheid het nie die Engelssprekendes verhinder om terselfdertyd Suid-Afrikaners te wees nie. Daar was by hulle geen konflik tussen hierdie twee identiteite nie. Suid-Afrikanisme is aangemoedig deur sosiale kontak tussen Engelssprekendes en Afrikaanssprekendes. Onder andere kon hulle saam sport beoefen onder die naam Springbokke. Oorwinnings in die twee Wêreldoorloë het Suid-Afrikanisme versterk. Hierdie ideologie se groot vyand was Afrikaner-Nasionalisme en het groot terugslae beleef met die verkiesing van 1948 en Republiekwording van 1961.

Na Republiekwording het daar ‘n vervreemding tussen Engelssprekende Suid-Afrikaners en Brittanje ontstaan. Brittanje moes haar leierskap in die Engelssprekende wêreld afstaan aan die Verenigde State. Verder het die gevoel ontstaan dat Brittanje die koloniale Engelssprekendes in die steek gelaat het, soos gedemonstreer met Rhodesië. Die Engelssprekendes het hulle veiligheid en lewenswyse so belangrik geag dat hulle gewillig was om die Bosoorlog te ondersteun. Met die Bosoorlog het ‘n nuwe verhouding tussen Afrikaanssprekendes en Engelssprekendes ontstaan. Tweetaligheid het algemeen geword en daar was meer huwelike tussen die twee groepe. Nog Engelssprekendes het verafrikaans.

Vandag is daar min Engelssprekendes wat hulle groep se identiteit kan omskryf en ‘n visie vir hulle as ‘n eiesoortige groep kan uitspel. In Suid-Afrika is Engels nie meer hulle eie taal nie, hulle is nou ‘n minderheid onder die Engelssprekende bevolking. Hulle sien Suid-Afrika steeds as ‘n eenheidstaat volgens die oorspronklike Britse koloniale grense. Dit is hulle land. Na 1994 was hulle eufories oor die ekonomiese welvaart wat hulle verwag het. Nou het hulle sinies geword oor die verswakkende ekonomie, toenemende misdaad en korrupsie. Hulle leef hulle uit in besigheid, sport en buitelug aktiwiteite.  Emigrasie na ander, hoofsaaklik wit, Engelssprekende lande vind ook plaas.

Die Wit Engelssprekende Suid-Afrikaners het ‘n groot invloed op die kultuur en lewenswyse van die Afrikaanssprekende Suid-Afrikaners uitgeoefen. Sommige Engelssprekendes het deel van die Boerevolk geword. Sommige Afrikaanssprekendes het verengels en Engelssprekende Suid-Afrikaners geword. As gevolg van Suid-Afrikanisme het baie Afrikaanssprekende blankes vervreemd geraak van hulle etniese bande. Van die vele dinge wat uit die Britse kultuur ontleen is, sluit in die viering van Kersfees, die tradisies rondom huwelike, ‘n politieke stelsel met politieke partye, ensovoorts.

Is die Wit Engelssprekendes ‘n volk?  Of moet ons eerder vra: is die Ander Wit Suid-Afrikaners ‘n volk? Die Boerevolk het ‘n eie taal ontwikkel, ons het ‘n eie geskiedenis, ons het die trauma van nederlaag en vernedering, ons het ‘n eie stoflike kultuur geskep, ons het ‘n eie geestelike kultuur. Die Ander Wit Suid-Afrikaners het dit nie. Die grootste saambindende eienskap van die Ander Wit Suid-Afrikaners is die ideologie van Suid-Afrikanisme.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Daar staan ‘n huis op die voorposte

Die Boerevolk het allerlei goed wat eie aan ons is en waarna ons met trots kan wys. Die vraag is of die Boerevolk ook ‘n eie huisbou-styl ontwikkel het as deel van ons kultuur. Het ons ‘n eie unieke boustyl wat nêrens anders voorkom nie? Die probleem is dat die Britte tydens die Anglo-Boereoorlog ‘n groot deel van ons erfenis afgebrand het. Gevolglik is daar min voorbeelde in die Vrystaat en Transvaal van ‘n eiesoortige huisbou-styl.

Hoe ‘n volk se bouwerk lyk, wys ook iets van die volk se karakter – wie hy is en waar hy vandaan kom. ‘n Volksboustyl het uit ‘n sekere volk ontwikkel om aan praktiese behoeftes, in ‘n bepaalde tydvak en omstandighede, te voldoen. Dit volg nie die style wat elders in gebruik is nie, dit volg ook nie die modes nie, en dit volg ook nie die nuutste boumetodes nie. Daar is ‘n verskil tussen welgestelde mense se argiteksontwerpte huise en huise wat self gebou word met materiaal wat plaaslik beskikbaar is.

Die eerste huise aan die Kaap was tydelike plankhuise. Later was daar Kaapse kothuise met een deel die kombuis en sitkamer en die ander deel die slaapvertrek. Dit was van klei of klip, het dik mure gehad met rietdakke. Hierdie styl was die voorloper vir die Kaaps-Hollandse styl. Die Kaaps-Hollandse styl het teen die einde van die Kompanjiestydperk ontwikkel. Welvarende mense aan die Wes-Kaap het argitekte gehuur en swierige wonings opgerig. Kenmerkend van hierdie styl is die Nederlandse gewel, groot vensters met klein ruite, bolig, staldeur, luike, houtwerk groen geverf, staandak en die huis naby aan die hoofweg.

Op die voorposte in die binneland is hierdie styl nie nagevolg nie. Die pioniers het, by aankoms op ‘n nuwe plek, net tydelike huisvesting opgerig – hulle het nie eiendomsreg op die grond gehad nie. Aanvanklik was die wa die woning. Dan is ‘n kookskerm gebou met pale in die grond en toegemaak met lang gras en velle. Binnekant die skerm is klei teen die pale gegooi en glad gepleister. Droë velle is gebruik vir die deur.

Wanneer hulle lank op een plek gebly het, het hulle hartbeeshuise gebou. (Die naam kom waarskynlik van harde+bies+huis). Die afmetings van die beplande huis is op die grond geteken, dan is vore al met die buitelyn gegrawe. Binne die vore is lang slap pale geplant. Die twee rye pale se bopunte is na mekaar toe gebuig en aan mekaar vasgemaak. Dit was die kantmure en dak. Tussen die pale is kleiner latte ingevleg om die mure te vorm. Dit is dan met klei bedek. Bolangs is harde biesies en gras gebruik as dekking. Sommige hartbeeshuise het regop mure gehad met ‘n aparte gras- of rietdak. Binne is dit dan verdeel in slaapkamers en voorhuis, met die kookskerm buite. ‘n Hartbeeshuis was vinnig om te bou maar nie baie sterk nie.

Wat maak mens as jy op ‘n plek is waar daar nie bome en biesies is nie? Dan bou jy ‘n kleihuis. Daar word ‘n voor gegrawe vir die fondament, dit word met klippe opgevul. Die mure word bo-op met klein klippe en klei gebou. ‘n Alternatiewe boumetode was om lae klei bo-op die fondament te bou. Die klei is gemaak van grond en beesmis en word getrap tot dit soos ‘n deeg is. Miershope is gebruik om ‘n klei te maak vir die vloer. Die vloer is dan met beesmis gesmeer. As daar nie gras vir ‘n grasdak was nie, is ‘n platdak opgesit. Die platdak het ‘n helling gehad sodat reënwater kan afloop. Die platdak is gemaak van pale wat teen mekaar gepak is en toegesmeer is met klei. Nog ‘n manier was om roustene te maak en daarmee te bou. Houtkissies word gemaak waarin gebreide klei gedruk is. Dit word dan gelos tot dit goed droog is en gebruik om mure te bou.

Sommige pioniers het dadelik ‘n permanente huis gebou. Die ander het eers vir ‘n ruk in ‘n tydelike huis gebly en dan later ‘n permanente huis gebou. Die boumateriaal het gewissel volgens wat in die omgewing beskikbaar was. Gewoonlik het die eienaar self die huis ontwerp en gebou.

Voordat ‘n plaashuis gebou kon word, moes daar besluit word waar op die plaas die werf gaan wees. Die werf bestaan nie net uit die huis nie, maar daar is ander geboue – soos waenhuis en skure – ook nodig. Die beskikbaarheid van water was die belangrikste oorweging van waar die werf uitgelê gaan word. Die helling van die grond was ook belangrik vir die afloop van reënwater. Dikwels is die geboue op die werf so geplaas dat dit vir verdediging gebruik kon word.

Die Diepkloof Plaasmuseum (Suikerbosrand Natuurreservaat, Heidelberg, Transvaal) is die oorspronklike werf en geboue wat ‘n Marais-gesin in die 1850’s opgerig het. Die plaas was een van die min wat nie tydens die Anglo-Boere Oorlog afgebrand is nie. Dit is gerestoureer tot so na moontlik aan die oorspronklike. Die geboue is die hoofhuis, ‘n tweede huis vir die oudste seun, ‘n skool en ‘n waenhuis met ‘n werkswinkel. Voor die geboue is ‘n stroompie met ‘n klein dammetjie. Daar is ‘n tuin, ‘n vrugteboord en krale – almal met klipmure rondom. Vir my onkundige oog lyk die boustyl soos die Karoo-boustyl.

Omtrent 1873/74 het Paul Kruger, die latere president van die ZAR, ‘n verdiepinghuis op sy plaas Boekenhoutfontein (naby Rustenburg) gebou. Eenvoudige boumetodes en materiaal uit die omgewing is gebruik. Die mure is dik en ru afgewerk, die vloere was perskepitte en in ‘n ander deel beesmis en bloed. Die huis het ‘n portaal, voorhuis, kombuis, drie slaapkamers, kelder en solder. Ander geboue was ‘n waenhuis, buitegeboue, varkhok en lemoenboord. Die huis word beskryf as Karoo-styl en is vandag ook ‘n museum.

Vir ‘n dorpshuis was leiwater belangrik. Daarvoor is kanale aangelê en was daar ‘n waterfiskaal aangestel om leibeurte te administreer.  ‘n Dorpshuis het gewoonlik aan die straat gegrens en die groot agterplaas was gebruik vir tuine. Die sakedeel was uitgelê op die droë erwe. Daar was plek gemaak vir ‘n kerk, winkel, poskantoor, polisie, landdros en skool. Daar was ook ‘n kerkplein waar waens parkeer kon word. Die markplein was vir produkverkope en die dorpsmeent was die openbare weiveld.

Die Karoo het nie deurgeloop onder die verskroeide aarde taktiek van die Britte nie. Daar staan nog baie ou huise wat deur pioniers gebou is. Hierdie huise is van natuurlike materiale soos roustene, klei en klippe gebou. Die vloere was ondermeer met perskepitte gemaak. Die vensters het skuiframe en hortjies. Die deure is “kruisdeure”. Die plafonne is hoog en die stoepdakke is geboë. Die huise is aangenaam om in te woon en is aantreklik vir die oog. Dit is dieselfde soort huise as wat op Diepkloof en Boekenhoutfontein gebou is. Blykbaar staan hierdie boustyl bekend as die Karoo-styl. In Oranië word nuwe huise en woonstelle in hierdie styl gebou met groen dakke en wit mure.

Die Kaaps-Hollandse styl is te danke aan Wes-Kaapse patrisiërs. Die Karoo-styl is ontwikkel deur die Oos-Kaapse pioniers en saam met die Groot Trek geneem. Die Karoo-styl is die volksboustyl van die Boerevolk.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Vastrap of aanstap

Wat is volksdanse en volksmusiek nou eintlik? Ons ken Skotse swaarddanse en doedelsakke. Ons ken ook Zoeloedanse. Maar wat van ons, die Boerevolk? Het ons nie ook ons eie etniese musiek en danse nie? Volksdanse is tradisionele danse wat deur ‘n volk beoefen is in die dae voor radio. In Nederland, byvoorbeeld, sluit volksdanse die wals en polka in. Die danse word begelei deur ondermeer die viool en trekklavier. Hulle volksdanse is ook sterk beïnvloed uit Skotland en Engeland.

Voordat daar gedans kan word, moet daar musiek wees, en voordat daar musiek kan wees, moet daar musiekinstrumente wees. Die eerste mens wat musiekinstrumente gemaak het, was ‘n afstammeling van Adam se seun Kain – die een wat sy broer Abel vermoor het. Dit staan in Genesis 4:21: Die naam van sy broer was Jubal. Hy was die vader van almal wat op siters en fluite speel.

Die musiekinstrumente wat meestal in Boeremusiek gebruik word, is konsertina, kitaar, trekklavier, banjo en baskitaar. Die klavier, kontrabas, traporrel, elektroniese klawerbord, tjello, mondfluitjie en viool word ook gebruik. Hier en daar word ‘n saag, klarinet en teekis-bas gebruik. Meestal word die musiek op gehoor gespeel en nie van bladmusiek af nie. Elke orkes het sy eie manier van speel en sy eie unieke klank. Boeremusiek is informele musiek wat bedoel is om sosiale danse te begelei. Van die oudste Boeremusiek nommers is nooit genoteer nie en die oorspronklike komponiste is onbekend. Dit is van een geslag na die volgende oorgedra. Die gebruik is om nommers waarvan die komponis onbekend is, te klassifiseer as “tradisioneel”.

Ons stamouers het danse en musiek uit verskillende streke in Europa saamgebring. Hierdie danse was oorspronklik volksdanse en plattelands. Hier het dit ingeburger geraak en ‘n eie karakter ontwikkel. Die tydmate is dieselfde, maar Boeremusiek het ‘n eie kenmerkende klank daaraan gegee. Boeremusiek en Boeredanse gaan hand aan hand.

Daar is nie veel inligting oor musiek en dans aan die Kaap van Goeie Hoop tussen 1652 en 1800 nie. Na die Britse Besetting in 1806 het musiekinstrumente meer beskikbaar geword. Boeremusiek is by danse en partytjies gespeel met instrumente wat beskikbaar was. Dansplekke was redelik ver van mekaar af en musiekinstrumente moes vervoerbaar wees. Die viool, en later die konsertina, het min plek gevat en kon maklik vervoer word.

Boeredanse verwys na dansvorme wat gekoppel is aan ooreenstemmende Boeremusiek-wysies. Die verskillende Boeredanse is die wals, seties, polka, masurka, paddika, kadriel, lansers en kotiljons. Elkeen van hierdie danse het ‘n eie tradisie.

Die een dansritme wat oorspronklik en eie is aan die Boerevolk is die vastrap. Die woord vastrap het ‘n idiomatiese betekenis as: moed hou en aanhou. Hoewel die vastrap algemeen is by Boeremusiek, is die dans self nie meer bekend nie. Daar is drie uiteenlopende beskrywings van vastrap as ‘n soort dans. Die eerste is dat dit ‘n soort riel was wat deur een persoon alleen gedans word. Die tweede is dat dit met die “barn dance” ooreenstem en baie populêr was by jongmense. Die derde is dat dit verwant was aan die polka. Die naam vastrap het ook verwys na ‘n dansparty.

Tot omstreeks 1940 was Boeredanse baie populêr by partytjies, troues en ander dansgeleenthede. Ten spyte van sommige kerke se siening dat dans sonde is, het dans ‘n behoefte onder die Boerevolk vervul. Mense het moeite gedoen en groot afstande afgelê om danse by te woon.

Daar is gedans in huise, buitegeboue, skure en selfs op grasperke. By uitsonderlike geleenthede is ‘n saal gehuur. Die dansplek is versier met lanterns, kerse en lampe. Sitplekke was dikwels strooibale, kissies of selfs sakke mielies. Dansplekke se vloere het bestaan uit grond, klei, beesmis, hout, perskepitte en sement. In die ou dae was misvloere algemeen, maar dit was ook stowwerig. Die vloer moes gereeld besprinkel word. Die woorde “balke toe” het beteken die dansers moet aan die balke hang sodat die vloer besprinkel kon word. Die vloere moes ook glad gemaak word. Daarvoor is semels, meel, poeier, seepvlokkies of kersvet gebruik.

Vandat die eerste 78-spoed plate gemaak is, is Boeremusiek opgeneem en het orkeste soos die Vyf Vastrappers, die Vier Transvalers en die Ses Hartbrekers landswyd bekend geword. Met die landswye Groot Trek eeufeesviering in 1938, het Boeremusiek ‘n groot oplewing beleef. Vandag is daar klubs wat die Boeredanse bewaar en beoefen.

Volkspele is iets anders as Boeredanse. Dit het in die 1940’s ontstaan as ‘n georganiseerde poging om tradisionele danse daar te stel. Sweedse volksdanse was die inspirasie en as basis is piekniek-speletjies gebruik. Die eerste danse wat gebruik was, is uit Sweeds vertaal. In 1941 is ‘n handleiding opgestel en die Reddingsdaadbond het by die organisasie daarvan betrokke geraak. Kursusse is aangebied om Volkspele te vestig as ‘n kulturele aktiwiteit.

Van die piekniek-spele wat gebruik is om Volkspele te ontwikkel, was speletjies soos “Siembaba” en “Japie my Skapie”. Kenmerkend van Volkspele is die gebruik van die aanspreekvorms “neef” en “niggie”. Die kleredrag wat voorgeskryf word, is die Voortrekkersdrag van omstreeks 1836. Spesifiek die deftige drag van destyds wat by spesiale geleenthede gedra is.

Boeremusiek en Boeredanse het ‘n kragtige assosiasie met ‘n spesifieke volksgroep. Dit dateer uit ‘n tyd toe hierdie volksgroep internasionaal bekend was as die Boere. Volkspele het ontstaan as ‘n poging om Afrikanernasionalisme te bevorder. Verder was Volkspele (wat veronderstel was om ‘n spel en nie ‘n dans te wees nie) waarskynlik meer aanvaarbaar vir kerke as wat Boeredanse was.

Beide Boeredanse en Volkspele maak aanspraak daarop om ons volk se etniese danse te wees. Kan daar twee wees?

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Kan ons nog werk?

Ek het al verskeie kere, uit verskillende bronne, gehoor dat lede van die Boerevolk wat in die buiteland werk, ‘n goeie naam het as werkers. Hulle is hoog in aanvraag. Hulle is ou skool: goed opgelei, het goeie ondervinding en hulle skrik nie vir harde werk en lang ure nie. Hierdie mense is meestal van die ouer garde wat nog diensplig verrig het. Dit is nie noodwendig waar van almal nie, tog is dit die indruk wat by buitestaanders gewek word. Dit is goed om te hoor dat die Boerevolk nie net ‘n plan kan maak nie, maar ook goeie werk kan lewer.

Die toekoms van die Boerevolk kan deur ons werkvermoë gemaak of gebreek word. Wanneer ‘n volkstaat realiseer, sal die sukses en voortbestaan daarvan bepaal word deur volkseie arbeid en selfwerksaamheid. As ons dit kan regkry, sal dit ‘n ingrypende verandering in ons volksaard veroorsaak. Dit sal heel moontlik ook traumaties wees.

Die gebruik van goedkoop vreemde arbeid is by ons so ingeburger dat dit moeilik gaan wees om daarvan af te sien. Reeds van vroeg in ons geskiedenis af was die gebruik van vreemde arbeid algemeen. Die Khoi en die San wou nie eintlik arbeiders wees nie, gevolglik moes die Kompanjie slawe invoer. Later, na die vrystelling van slawe, het ons voorouers swart arbeiders begin gebruik. Een van die nadele daarvan was dat daar ‘n houding by ons ontstaan het dat sekere soorte werk benede ons is. Ons eie mense het nie meer ongeskoolde werk verrig nie, dit was gegee aan vreemdes wat bereid was om vir minimum lone te werk.

Volkseie arbeid sal ‘n grondbeginsel moet wees met die stigting van ‘n volkstaat. Heel moontlik iets wat in die volkstaat se grondwet verskans sal moet word. Die regering van daardie volkstaat sal streng wetgewing in plek moet hê en dit doeltreffend moet kan toepas. Die gebruik van vreemde arbeid sal op een of ander manier gepenaliseer moet word. Terselfdertyd sal gebruik van volkseie arbeid en selfwerksaamheid beloon moet word. Hoekom? Want as jy vreemde arbeid toelaat, verswak jy die samestelling van die bevolking en laat jy vreemde kulture toe in jou eie land. Dit lei ook tot toelating van vreemdes om in jou land te woon en jy sal behuising moet voorsien. Dit sal ook die brood uit jou volksgenote se monde neem want werkgewers gaan goedkoper werkers verkies. Dit is presies wat voorheen gebeur het.

Die gebruik van vreemde arbeid het ook ekonomiese implikasies. Die probleem is die koste van arbeid. Om winsgewend te wees, moet ondernemings hulle salarisse en lone so laag as moontlik hou. Vir ‘n onderneming is goedkoop vreemde arbeid die oplossing vir sy probleme. Daar sal dus ‘n konflik tussen die volkstaat se regering en die ondernemings binne die volkstaat wees – veral groot ondernemings – wat dan weer nadelig kan wees vir noodsaaklike buitelandse beleggings.

Selfwerksaamheid beteken dat elkeen sy eie vuilwerk self sal moet doen. Veral gesinne moet sonder bediendes klaarkom en alles in en om die huis self kan doen. Dit sal ook op plase en besighede toegepas moet word. Daar is ook metodes, soos meganisasie, wat gebruik kan word om selfwerksaamheid te bevorder. Dit mag egter duur wees.

Om oor te skakel na volkseie arbeid sal ‘n revolusie moet plaasvind. Beide werkgewer en werknemer sal ‘n groot verandering in denke moet maak. Die werkgewer, wat ‘n volksgenoot is, sal nie sy werknemer, wat ook ‘n volksgenoot is, dieselfde kan behandel as wat hy ‘n vreemde werker behandel nie. Die afstand tussen werkgewer en werknemer sal baie nader wees. Aan die ander kant, sal die werknemer moet besef dat daar meer van hom verwag sal word. Natuurlik is daar ook die kwessie van vergoeding. Werknemers uit die Boerevolk sal voel dat hulle ‘n gepaste lewenspeil moet kan handhaaf.

Terwyl ek hier skryf, is daar derduisende volksgenote wat werkloos is. Talle het geen heenkome nie. Daar is verskeie redes wat hiertoe aanleiding gegee het. Voor die huidige bedeling was daar maatreëls wat blanke werkers beskerm het en was werkloosheid minimaal. Laag geskoolde blankes kon ‘n leefbare loon verdien. Ander het om een of ander rede hulle werk verloor en kan nie ‘n ander aanstelling kry nie. Nog ander is ongeskik verklaar en mag nie meer werk nie. Daar is ook ‘n gedeelte wat nie wil werk nie en van welsyn afhanklik wil wees.

Ons sal ‘n nuwe werkkultuur moet ontwikkel. Harde werk alleen sal nie die wa deurtrek nie. Soos die Duitsers, sal ons moet werk maak van deeglikheid. Ons sal die trots op goeie vakmanskap moet bevorder. Ons sal slegs die pyp kan rook as ons produkte en dienste van die beste is.

Hierdie veranderings lê tans in die toekoms en dit gaan hoofsaaklik deur die jonger garde beleef word. Dit is hulle wat moet leer om hard te werk. Hulle sal moet kies om gehalte werk te lewer. Hulle sal moet gewoond raak om sonder goedkoop ongeskoolde werkers klaar te kom. Sal die jonger garde opgewasse wees? Hulle sal nou al moet begin om voor te berei. Hulle sal vaardighede moet bemeester. Dit is immers hulle en hulle kinders se toekoms wat op die spel is.

Ons, die Boerevolk, moet ons voorberei op ‘n ingrypende verandering in ons houding en benadering oor werk. Die toekoms gaan heel anders wees as die verlede en die hede. Jy kan dit sien as ‘n ramp of jy kan dit sien as ‘n uitdaging. Feit is, as daar vir ons volk ‘n toekoms is, sal hierdie verandering onafwendbaar wees.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is jy ‘n Boer of is jy ‘n Suid-Afrikaner?

Voor 1910 het Suid-Afrika nie bestaan nie. Daar was nie so ‘n land nie. Die woord Suid-Afrika was gebruik om ‘n geografiese gebied aan te dui, soos byvoorbeeld Noord-Afrika of Oos-Europa. Die benaming Zuid-Afrikaansche Republiek was wel gebruik vir die Transvaal gebied, maar nie vir enige ander gebied nie.

Met die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika in 1910, het Britse Imperialiste ‘n lank gekoesterde ideaal bereik . Die manier hoe die storie vertel word, bring mens onder die indruk dat dit slegs oor die vereniging van die blankes gegaan het. Blykbaar het sir George Grey al in die 1850’s gedink om die verskillende lande in suidelike Afrika te verenig. Op daardie stadium was die Colonial Office nie oortuig dat dit uitvoerbaar was nie. In 1867 het Kanada as ‘n federasie van 3 Britse kolonies ontstaan. Die sukses hiermee is opgevolg met ‘n plan van aksie vir suidelike Afrika. Die probleem was dat die Britte net beheer oor ‘n kleinerige gebied gehad het. Die Boere van die republieke het hulle eie lande gehad en het nie belang gestel om hulle onafhanklikheid prys te gee nie. Daar was ook groot gebiede waar Swartmense oor hulleself regeer het. ‘n Plan moes met die wederstrewiges gemaak word.

Sir Bartle Frere was aangestel as Britse Hoë Kommissaris in suidelike Afrika om die Policy of Confederation te implementeer. Volgens hierdie beleid moes hy die verskillende Britse kolonies, die onafhanklike Boererepublieke en onafhanklike swart volke onder gesamentlike Britse beheer bring.

Die gebied wat deur die Britte Kaffraria (die lande van die Xhosas) genoem was, is stuk-stuk deur Brittanje geannekseer en by die Kaapkolonie ingelyf. Volgende aan die beurt was Transvaal. Sir Theophilus Shepstone het die Transvaalse republiek doodluiters namens Brittanje geannekseer. Hierna vestig Frere sy aandag op die Zoeloe koninkryk. Zoeloeland word ingeval, maar die Britte verloor. Die Boere van Transvaal veg terug en die Eerste Vryheidsoorlog volg. Die Britte verloor. In 1895 is daar die Leander Starr Jameson inval van Transvaal, maar dit misluk. Zoeloeland word in 1897 deur die Natalkolonie geannekseer. Hierna volg die Anglo-Boere Oorlog en die twee Boererepublieke kom onder Britse beheer. Nou was die pad oop vir die stigting van Suid-Afrika.

Daar was nou vier selfregerende Britse kolonies: Kaap, Natal, Transvaal en Vrystaat. ‘n Konferensie is belê om die vereniging van die vier selfregerende kolonies te bespreek. Natal wou ‘n federasie hê, maar die res het ‘n unitêre staat verkies. Die kompromie was ‘n unitêre staat met provinsies wat uitgebreide magte sou hê. Die geskil oor ‘n hoofstad is opgelos deur vier hoofstede te hê. Die Kaap se stemreg is verskans. Engels en Hollands het die twee amptelike tale geword. ‘n Wetsontwerp is opgestel en in Mei 1909 goedgekeur en na die Britse Regering gestuur. Die House of Commons en die House of Lords het dit onveranderd goedgekeur en koning Edward VII het dit onderteken. Die Vrede van Vereeniging was op 31 Mei 1902, die Unie van Suid-Afrika het op 31 Mei 1910 tot stand gekom. Hoekom dink ons 31 Mei is ‘n goeie datum?

Daar was nou ‘n nuwe land op die wêreldkaart, Suid-Afrika. Al die inwoners, (wit, swart of wat ook al) was Suid-Afrikaners. Nou kon begin word met die Nasiebou. Nasiebou is ‘n politieke proses wat deur propaganda die publiek wil oortuig dat iets wat nie bestaan nie wel bestaan. Nie-blankes het vir alle praktiese doeleindes geen seggenskap gehad nie. Die African National Congress is in 1913 gestig. Die Boere was onder dwang Suid-Afrikaners en die Rebellie breek in 1914 uit. Uiteindelik het Nasiebou meer gerig gewees op versoening tussen Boer en Brit en om ‘n blanke nasie tot stand te bring wat Brits sou wees. As teenvoeter is die benaming Afrikaner gebruik om al die blanke Afrikaanssprekendes saam te snoer.

Oral ter wêreld het die groot moondhede oplossings, wat etnisiteit geïgnoreer het, op verowerde gebiede afgedwing . Hulle oplossings was in hulle eie belang. Jare later, na veel lyding, dan ontplof daardie oplossing. Dink byvoorbeeld aan die Balkan, aan Sirië en Irak. Suid-Afrika sal heel moontlik dieselfde weg volg.

Intussen sing ons Ons vir jou, Suid-Afrika.

Alle Boere woon nie noodwendig in Suid-Afrika nie. Daar is ook Boere in ander lande. Etnisiteit word nie beperk deur politieke grense nie.

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Boeremedisyne destyds en nog steeds

Ons het bederf geraak met mediese fondse. Nie lank terug nie, was die gemiddelde persoon lid van ‘n mediese fonds. Het jy ‘n kwaal, gaan jy dokter toe. Die dokter gee ‘n voorskrif, jy gaan apteek toe. Indien nodig, gaan jy hospitaal toe. Die fonds betaal. Vandag is daar baie mense wat nie meer aan ‘n mediese fonds behoort nie. Jy kan nog mediese hulp kry by ‘n kliniek of hospitaal wat aan die staat behoort. As dit moet. Die soort mediese hulp wat jy by die dokter, apteek en hospitaal kry, staan bekend as skoolgeneeskunde.

Ons pionier-voorouers het min met skoolgeneeskunde te doen gekry. Doer op die voorposte was daar nie dokters, apteke en hospitale nie. Die mediese hulp wat hulle gebruik het, staan bekend as volksgeneeskunde. Onder ander volke sal volksgeneeskunde toordokters en uitdryf van bose geeste insluit, maar nie by die Boerevolk nie. Ons erfenis was Boeremedisyne en Boererate. Ons voorouers het ook riglyne oor siektes in die Bybel gesoek. Hulle het ook tydskrifte, almanakke en doktersboeke geraadpleeg. Natuurlik het hulle ook die ouer geslag, wat meer ondervinding van siektes het, gevra. Oor die algemeen was die pioniers baie gesond. Hulle was aktief en die lug was skoon. Hulle voedsel was organies en gesond.

Nog voor Van Riebeeck na die Kaap gekom het, was die Hollanders bekend vir hulle mediese kennis en medisyne. Aan die Kaap het ‘n eiesoortige geneeskunde ontstaan. Dit was gebaseer op die Hollandse volksgeneeskunde maar is aangevul met nuwe kennis en is aangepas by plaaslike omstandighede. Pioniers kon ‘n bliktrommeltjie koop met talle vakkies en hokkies binne-in. Dit was die Hollandse huisapteek en het ‘n groot verskeidenheid middels bevat. Hierdie apteek was ‘n noodsaak en het orals saamgegaan. Hoewel die trommeltjie nie meer gemaak word nie, word meeste van die medisynes nog gemaak en is dit by apteke en supermarkte beskikbaar.

Van die bekendste middels wat in so ‘n trommeltjie was, was: Arnikatinktuur, Balsem-Kopiva, Bruindulsies, Duiwelsdrek, Entressdruppels, Groen Amara, Haarlemensis, Helmontskruie, Hoffmannsdruppels, Jamaikagemmer, Kanferolie, Lewensessens, Naeltjie-olie, Paragoriese-elikser, Rabarberpoeier, Rooilaventel, Ruitersalf, Staaldruppels, Turlington, Versterkdruppels, Witdulsies en Wonderkroonessens. (Ongelukkig word Staaldruppels nie meer gemaak nie. Dit was, volgens my, die doeltreffendse middel om bloeding mee te stop.)

Hierdie medisynes kan in sekere klasse ingedeel word: Druppels wat direk op die aangetaste deel gedrup word of in ‘n klein bietjie water gedrup word en gedrink word. Poeiers wat met water gedrink word. Pille word ook gedrink. Balsems is vloeibare plantaardige produkte wat op wonde en sere gesmeer word. Tinkture is ‘n aftreksel in alkahol wat verdun moet word. Salwe word uitwendig aangesmeer. Essens is ‘n gekonsentreerde aftreksel in vloeistofvorm. Bitters word uit kruie gemaak en het ‘n onaangename smaak.

In elke trommel was daar ‘n boekie met beskrywings van verskillende siektes en ‘n opsomming van die medisynes wat gebruik kan word.  Deur ondervinding is baie kennis opgedoen van algemene siektes en watter middele daarvoor help. Indien hierdie medisyne opgeraak het, en hulle kon nie ander kry nie, het hulle gaan soek vir plante wat bekend was as geneeskragtige plante. Meestal kon dit in die kruietuin gevind word.

Vir uitslagsiektes is kruidjie-roer-my-nie-wortels en wilde dagga-wortels, elk afsonderlik of saam, gekook. Vir stuipe by babatjies het hulle tiemie, wynruit en kougoed gebruik.  Kougoed, wat in die Noordkaap groei, was ook ‘n goeie slaapmiddel.  Tandpyn is behandel met die blare van garingbome en gekneusde malvablare was gebruik vir liddorings. Plante wat ‘n moet vir die kruietuin was, was kankerbossie, beukesbossie, kruisement en roosmaryn. Kruie wat in die veld gegroei het, was helmontskruie, boegoe, wilde olien, kalkoentjiebos, en kersbos.

Behalwe die Hollandse medisyne en kruie, het die pioniers ook ander huishoudelike middels gebruik. Medisinale terpentyn en boegoe-asyn was vir wonde en kneuse gebruik. Asyn was gebruik vir verstuitings. Ander middels was wit uie vir swere en swelsels, bokvet en naeltjies vir sere, blomswawel vir uitslae.

Dan was daar ook ‘n wondermiddel, iets wat vir alles werk, ‘n middel vir die wat desperaat is. Dassiesweet. Op die kranse waar dassies bly, is daar ‘n donkerkleurige aanpaksel op die rotse. Hierdie aanpaksel moet met hamer en beitel afgehaal word. As dit warm gemaak word, word dit sagter. Gekook in water word dit vir inwendige siektes gebruik. Gesmelt en gemeng met bokvet is dit gebruik vir sere en wonde. Moet net nie, voor jy dit gebruik, vra wat die oorsprong van dassiesweet is nie. Vra eers wanneer jy dit klaar gebruik het.

Ons voorouers het nie juis bygelowe en vreemde goed vir behandeling van siektes gebruik nie. Hulle het die beste mediese kennis en medisyne wat tot hulle beskikking was, gebruik. Deur oorlewering van een geslag na die ander het hierdie mediese kennis behoue gebly. Wanneer daar nuwe inligting ontvang was, het hulle dit bygevoeg. Natuurlik is daar siektes en kwale wat nie so gesond gemaak kon word nie, waar ‘n dokter noodsaaklik was. Maar as daar nie ‘n dokter was nie, dan was dit maar so. Die mens is ‘n sterflike wese. Dit is hartseer, maar dit is die werklikheid.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die laaste Pasga

Hier by ons is Paasfees altyd ‘n lang naweek want Vrydag en Maandag is openbare vakansiedae. Die ideale geleentheid om iewers heen te gaan of om jou jaarlikse verlof te neem. Terwyl jy jou welverdiende rus geniet, vier jy nog Paasfees? Hoeveel mense weet nog waarom daar ‘n Paasfees is?

Behalwe om vakansie te hou, is daar drie elemente betrokke by ons hedendaagse Paasfees: die oeroue Europese lente feesvierings,  die Ou Testamentiese Pasga (Pesach) en die kruisiging en opstanding van Christus.

Die Europese lentefeeste het ingesluit lentevure, simboliese verbranding van ‘n pop, die eet van eiers, die simbool van die haas, paasbolletjies met groen takkies en bloeisels. Lentevure het die son, na die winter, terug verwelkom. Na die winter was vrugbaarheid van mens, dier en plant belangrik. Die mense het rondom die vure gedans. ‘n Pop is verbrand as simbool dat die winter oorwin is.  Die Germane se fees het simboliese handelinge, offerhandes en ‘n offermaaltyd ingesluit. Die eier was die simbool van ontkieming en nuwe lewe. Eiers was weggesteek en moes gesoek word. Die haas is gesien as ‘n besondere vrugbare dier en is met die eier verbind. Die paasmaaltyd was om die oorwinning oor die winter te vier. Dit was die paganistiese gebruikte in Europa.

As gevolg van die verspreiding van die evangelie, het die Kerk tot stand gekom. Aanvanklik was die Rooms-Katolieke Kerk die enigste Kerk in Wes-Europa. Reeds vroeg was die Kerk in kompetisie met die paganisme en is van die paganistiese gebruike oorgeneem in die Kerk. Die Kerk het ‘n ander interpretasie aan die paganistiese gebruike gegee. Die lentevuur word die Paasvuur, die simbool van Nuwe Lig en die simbool van vreugde oor die opstanding van Christus. Die verbranding van die pop word die simboliese verbranding van Judas Iskariot. Die eier word die Paaseier en die simboliese betekenis daaraan gegee is die herrysenis van Christus. Die paasbolletjie  (“hot-cross bun”) en die paasmaaltyd word die Paaslam en is die simbool van Christus se offerhande aan die kruis en oorwinning oor die dood.

Die Protestante het gepoog om die Kerk te suiwer van paganistiese gebruike. Gevolglik het ons voorouers nie hierdie gebruike geken nie, dit is eers later tydens Britse Kolonisasie ingevoer. Beskrywings van Paasfees aan die Kaap vertel dat op Goeie Vrydag mense in die oggend gewerk het en in die middag kerk toe gegaan het. Hulle het nie Christus se lyding gevier nie, net Sy dood en begrafnis. Paasfees was Maandag namiddag verby.

Die Kommersiële wêreld het die paganistiese gebruike ingevoer om omset oor Paasfees te bevorder. Die mens hou van kleurryke en geromantiseerde tradisies en koop graag sulke produkte. Vandag is toerisme oor Paasfees ‘n belangrike bron van inkomste.

Die oorspronklike Paasfees is die Pasga in die Ou Testament (Hebreeus: pesach). Dit is die herdenking van toe YHWH Israel uit Egipte bevry het. Met die Tiende Plaag is Israel aangesê om ‘n lam te slag en die bloed daarvan op die deurkosyne te smeer. Die Engel van YHWH het in die nag deur die hele Egipte gegaan en elke gesin wat nie die teken van die lam se bloed gehad het nie, se eersgebore seun en/of dier het gesterf. Waar gesinne wel deur die bloed van die lam beskerm is, het die Engel van YHWH verby gegaan (in Engels “passed over”). Omdat die Pasga onmiddellik gevolg word deur die Fees van Ongesuurde Brode, word ongesuurde brood tydens die Pasga geëet. Hierna was die opdrag dat hulle dit eers, wanneer hulle in die beloofde land is, moet vier. (‘n Uitsondering het plaasgevind na die tabernakel voltooi is.) Daarna moes dit jaarliks in hulle eie land gevier word. Die Pasga is een van die belangrikste feeste van Judaïsme en word by hulle gesien as ‘n fees wat eksklusief op hulle van toepassing is. Daar is wel christelike groepe wat dit ook onderhou.

Bybelgelowige christene vier oor die algemeen nie die Pasga nie. Hulle vier die dood en opstanding van Christus. Yeshua, die Gesalfde, is die paaslam wat vir die mensdom geslag is. Dit was die laaste Pasga want daarna was die instelling nie meer nodig nie, alles is volbring. Yeshua is gekruisig op die dag van die Pasga. Die Dood gaan verby diegene wat deur Sy bloed bedek word.

Die dag van die kruisiging het begin die Donderdag met sononder en geduur tot die Vrydag sononder. Daardie laaste dag het begin met die aandete van Yeshua en Sy volgelinge. Daartydens het Hy, onder andere, die nagmaal ingestel. Na die ete, in die vroeë oggendure, is Yeshua gearresteer en gemartel. Vroegoggend het Sy verhoor begin. Die middag is Hy gekruisig en is Hy dood. Laatmiddag is Hy begrawe. Dit was die gebeure op Goeie Vrydag. Die Sondagoggend vroeg was Yeshua se graf leeg. Hy het in Sy eie krag liggaamlik uit die dood  opgestaan. Op die Sondag, en daarna, het Hy groot getalle mense ontmoet en hulle het bevestig dat Hy lewe. Hierdie Sondag word Opstandingsdag genoem. Opstandingsdag is die belangrikste dag in die geskiedenis van die mensdom. Het Hy nie opgestaan nie, was daar geen christene en geen christendom nie. Die christendom bestaan slegs omdat Hy opgestaan het uit die dood. Dit is hierdie gebeure wat deur christene as Paasfees gevier word.

Vir die wat op die Gesalfde vertrou, was die kruisiging en opstanding van Yeshua die laaste pasga. Vir Judaïsme het Yeshua nie opgestaan nie en handhaaf hulle hul tradisie van jaarlikse pasga vierings. Vir die kommersiële wêreld is daar geld om te maak. Vir paganiste is daar eiers om te eet. Vir vakansiegangers is daar pret en plesier.

Die volgelinge van Yeshua herdenk Sy kruisiging en opstanding deur die viering van die nagmaal. Dit gebeur nie net een keer per jaar nie, dit word gereeld gedoen. Alhoewel die nagmaal op Paasfees dieselfde behoort te wees as enige ander nagmaal, voel baie om iets spesiaal op Paasfees te doen.

My besorgdheid is oor die Boerevolk. Ons is die nageslag van Protestante. Wat beteken Paasfees vandag vir ons? Is Paasfees bloot ‘n tyd om te ontspan en te kuier? Of is dit ‘n tyd vir afgode? Dink ons aan die Gesalfde van YHWH? Wat ons op Paasfees doen, bepaal ons volk se aard en toekoms.

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Wet van Abraham

YHWH het aan Noag en sy kinders sekere opdragte gegee. Omdat alle mense van Noag en sy seuns afstam, was hierdie opdragte geldig vir die hele mensdom. Genesis 9:1-7 gee die besonderhede: En God het Noag en sy seuns geseën en aan hulle gesê: Wees vrugbaar en vermeerder en vul die aarde. Die vrees en die skrik vir julle sal wees oor al die diere van die aarde en al die voëls van die hemel: alles wat op die aarde beweeg, en al die visse van die see. Hulle is in julle hand oorgegee. Alles wat beweeg en lewe, sal julle voedsel wees. Net soos die groen plante, gee Ek dit alles aan julle. Net die vleis met sy siel, met sy bloed, mag julle nie eet nie. Maar wat julle eie bloed betref, dit sal Ek eis: van al die diere sal Ek dit eis. Ook van die mens, van die een teenoor die ander, sal Ek die siel van die mens eis. Hy wat die bloed van ‘n mens vergiet, sy bloed sal deur die mens vergiet word; want God het die mens na sy beeld gemaak. Maar julle, wees vrugbaar en vermeerder; wemel op die aarde en vermeerder daarop.

Volgens die leerstellings van Judaïsme (in die Talmoed), het YHWH die Sewe Wette van Noag aan die mensdom gegee. Volgens die Rabbyne is dit die volgende: (1) Verbod op afgodery, (2) verbod om God se Naam te minag, (3) verbod op moord, (4) verbod op onsedelikheid, (5) verbod op diefstal, (6) verbod op die eet van ‘n lewendige dier se vleis, (7) verpligting om ‘n regstelsel in te stel. Volgens die Rabbyne is enige nie-Jood wat hierdie wette onderhou ‘n “regverdige heiden” en verseker van ‘n plek in die wêreld wat kom.

YHWH het geen ander wette aan mense gegee voor Moses nie. Dus van Noag tot Moses het slegs die Wet van Noag gegeld. Dit het ook vir Abraham, Isak en Jakob gegeld. Moses se wette het eers 430 jaar ná Abraham gekom.

Galasiërs 3:6 verduidelik dit so: Net soos Abraham in God geglo het, en dit is hom tot geregtigheid gereken. Galasiërs 3:11-14 sê verder: En dat niemand deur die wet by God geregverdig word nie, is duidelik; want die regverdige sal uit die geloof lewe. Maar die wet is nie uit die geloof nie, maar die mens wat hierdie dinge doen, sal daardeur lewe. Christus het ons losgekoop van die vloek van die wet deur vir ons ‘n vloek te word—want daar is geskrywe: Vervloek is elkeen wat aan ‘n hout hang— sodat die seën van Abraham na die heidene kan kom in Christus Jesus, en dat ons die belofte van die Gees deur die geloof kan ontvang. 

Abraham is dus nie geregverdig omdat hy die Wet van Noag nagekom het nie, hy is geregverdig omdat hy YHWH geglo en vertrou het. Judaïsme is dus verkeerd. Dit was dan ook waar van Isak en Jakob. Wat van Abraham se ander nageslag? Ismael en sy nageslag, die kinders wat Abraham by Ketura gehad het, sy kleinseun Esau. Abraham het sekerlik almal grootgemaak om YHWH te glo en te vertrou. Is dit dus geldig om te sê dat ook hulle geregverdig sou wees indien hulle YHWH geglo en vertrou het?

Wat dan van Noag se ander nageslag? Noag het sekerlik hulle ook geleer van YHWH. Sou hulle ook regverdig verklaar kon word as hulle YHWH geglo en vertrou het? Net soos Abraham. Ons weet natuurlik nie of daar sulke persone was nie, want die geskiedenis praat nie van hulle nie. Nogtans was dit, selfs al is dit teoreties, moontlik gewees. Soos met Job.

Die ware “regverdige heidene” is dus nie die wetsonderhouders nie, dit is die wat YHWH vertrou. Soos Abraham en Isak en Jakob gedoen het. Moses seker ook?

Natuurlik sou ons verwag dat almal wat “regverdige heidene” is, nie misdadigers was nie. Hulle sou seker nie gesteel en gemoor het nie. Hulle sou ook nie afgode gedien het nie. Hoe kan jy YHWH vertrou en ook ‘n afgod dien? Omdat hulle YHWH geglo en vertrou het, sou hulle Hom gerespekteer het. Waarvoor was Noag se wet dan nodig? Vir die wat nie “regverdige heidene” was nie?

Die Wet van Abraham was om YHWH te glo en vertrou. Niks meer en niks minder nie.

 

 

 

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Op soek na ‘n tipiese Boer

Hoe lyk ‘n tipiese Boer? Dis maklik, jy kyk hoe lyk die slagoffers van plaasaanvalle. Hulle is tipiese Boere. Lyk jy soos ‘n slagoffer dan lyk jy ook soos ‘n tipiese Boer.

Die Boerehaters het hul eie voorstelling van hoe ‘n Boer veronderstel is om te lyk. Volgens hulle, is ‘n Boer ‘n onbeskaafde lummel, iemand wat ander mense haat. Hierdie voorstelling is eintlik niks nuut nie, dit was voorheen ook gedoen. Kyk maar na die Britse propaganda tydens die Anglo-Boere Oorlog. Of selfs vroeër tydens die probleme aan die Oosgrens. Vir hierdie mense is daar niks wat ons reg doen nie.

Boerehaters het redes hoekom hulle ons so voorstel. Hulle haat ons as ‘n volk. Hulle haat alle volke want etnisiteit staan in hulle pad. Etnisiteit en nasionalisme gaan saam en hulle is internasionaliste en globaliste. Ons is ‘n baie klein en onbelangrike volkie. Ons het nie mag nie en ons kan niks aan hulle maak nie. Nogtans wil hulle ons uitroei.

Die metodes wat hulle teen die Boerevolk gebruik is om alles omtrent ons negatief te stel. Hulle stel ons voor as onredelik, onsedelik en sonder integriteit. Hulle bevraagteken ons motiewe en stel ons as ongevoelig voor. Hulle ontken die bestaan en bestaansreg van die Boerevolk. Hulle beroep hulle op emosie en sentiment. Hulle gee voor dat hulle omgee vir die armes en verdruktes, maar hulle is skynheilig. In die geheim staan hulle gevoelloos teenoor die armes en verdruktes. Hulle is ook leuenaars en propagandiste. Propaganda is om die leuen te herhaal tot dit geglo word. Die eienaardige is, dat alles waarvan hulle ons beskuldig, eintlik waar is van hulleself. Ons weet hoe die tipiese Boerehater lyk.

Sommige van ons drink brandewyn met coke, ander weer drink net skoon coke, ek hou die meeste van koffie. Sommiges dra baarde, ander is glad geskeer. Party vloek lekker, ander sal nie dat ‘n vloekwoord oor hulle lippe gaan nie. Party van ons mense haat mense van ander rasse, maar die meeste doen nie.

Wat het ons wat lede van die Boerevolk is in gemeen met mekaar? Dit is aan ons wit velle wat plaasaanvallers ons uitken. Meeste van ons praat Afrikaans, dit wil sê Boereafrikaans (ook bekend as Standaard Afrikaans). Daar is die wat lede van die susterskerke is, daar is die wat lede van pinksterkerke is, daar is die wat aan ander kerke behoort, daar is die wat aan huiskerke behoort, daar is ander wat nie aan enige kerke behoort nie. Ek meen die meeste lede van die Boerevolk is protestants, maar nie noodwendig calvinisties nie. Daar is niks tipies aan ons nie, ons verskil van mekaar. Dit is met ander volke ook so. Die individue wat ‘n etniese groep opmaak, verskil.

Ons identifiseer met dieselfde hoogtepunte en laagtepunte in ons geskiedenis. Soos iemand een keer gesê het: “We came with different ships, but now we are in the same boat”. Ons woon op verskillende plekke maar nogtans is ons een volk. Ons doen verskillende beroepe. Die wat op lande werk, dra kakieklere. Die wat in fabrieke werk, dra blou oorpakke. Die kantoorwerkers dra ‘n pak klere en ‘n das. Daar is die wat ons voorstel as draers van tweekleurhemde. Ek het myne gekoop want dit was die enigste hemde in die winkel wat twee sakke het en wat 100% katoen is. Die etiket sê dit is in Sjina gemaak. Die Sjinese maak seker nie net daardie hemde vir Boere nie.

Gestel dat ons, vir een of ander rede, nodig het om tradisionele kleredrag te dra. Wat is ons tradisionele kleredrag? Daar is al lang debatte daaroor gevoer, maar ek is nie bewus daarvan dat ‘n algemeen aanvaarde oplossing gevind is nie. Dit sal waarskynlik iets uit ons pioniersgeskiedenis moet wees. Hulle het meestal tuisgemaakte klere gedra.  Sommige het die drag van die Voortrekkers voorgestel, ander die drag wat tydens die Anglo-Boere Oorlog gedra is. Dit kan ook nie kisklere wees nie, maar ook nie alledaagse werksklere nie. Ons kleredrag word nie meer tuisgemaak nie, dit word in winkels gekoop. Die koste daarvan moet nie te hoog wees nie want baie van ons het dit nie te breed nie.

So, hoe lyk ‘n tipiese Boer? Dalk kan iemand die slagoffers van plaasaanvalle se gewoontes en gebruike gaan bestudeer. Wat was hulle voorkeur drankie? Aan watter kerk het hulle behoort? Het hulle graag rugby op die TV gekyk? Gereeld gebraai?

Indien iemand nog nie agtergekom het wat aan die gang is nie, daar is ‘n volgehoue aanslag teen die Boerevolk. ‘n Aanslag om die Boere uit te roei, te vernietig. ‘n Volksmoord is aan die gang.

 

 

 

 

 

 

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin