Ongodsdienstige Christene

Foto: http://www.essencerestored.org/two-types-of-meetings-in-the-early-church/

Ingeval daar iemand is wat nie weet waar die naam Christene vandaan kom nie, dit kom uit Handelinge 11:26: En hulle het ʼn hele jaar lank in die gemeente saam vergader en aan ʼn aansienlike skare onderwys gegee; en die dissipels is in Antiochië vir die eerste keer Christene genoem.

Voor dit is die volgelinge van Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) die Weg genoem, Hand 9:2: … en van hom briewe gevra aan die sinagoges in Damaskus, sodat as hy mense sou vind wat van die Weg was, manne sowel as vroue, hy hulle geboeid na Jerusalem kon bring. In Hand 24:5 word die volgelinge van Yeshua ook Nasareners genoem: Want ons het gevind dat hierdie man ʼn pes is en ʼn verwekker van oproer onder al die Jode in die wêreld en ʼn voorman van die sekte van die Nasareners.

Hierdie name is nie deur Yeshua se volgelinge aan hulleself gegee nie, ander mense het hulle so genoem. Aanvanklik was al Yeshua se volgelinge Jode en is hulle gesien as ʼn Joodse sekte, net soos die Fariseërs en Sadduseërs sektes in Judaïsme was.  Toe was hulle die Weg en Nasareners genoem. Eers nadat Petrus die Koninkryk oopgesluit het vir nie-Jode (Hand 10) het mense uit die vreemde nasies ook Yeshua begin volg. Toe het die naam Christen posgevat.

Vandag is die name Christene of Christelike geloof of Christendom vir baie van Yeshua se volgelinge ʼn probleem want dit verwys dikwels na mense wat nie volgelinge van Yeshua is nie. Daar is Ware Christene en Valse Christene, daar is godsdienstige organisasies (kerke) wat hulleself Christelike Kerke noem maar wat mensgemaakte leerstellings verkondig, daar is lande wat Christelike Lande genoem word hoewel min van die burgers volgelinge van Yeshua is, en nog meer. Die Ware Christen wil in hierdie situasie homself onderskei van die res van die Christendom, wat slegs in naam Christene is. Sou die Ware Christene begin om ʼn ander naam te gebruik, dan word dit kort voor lank ook verdraai.

Die woord godsdiens is ook ʼn probleem. Godsdiens is wanneer mense glo dat daar ʼn god of gode is wat aanbid moet word. Hierdie god of gode is verhewe bo die mens en kan die mens bevoordeel of benadeel. Hoe die god of gode optree word bepaal deur of mense sekere reëls en rituele nakom.

Kerke het ook rituele en reëls, party minder, party meer. Kerke is godsdienstige organisasies, ook bekend as kerkgenootskappe of denominasies. Die eerste kerkgenootskap het 300 jaar na Christus ontstaan en is bekend as die Rooms-Katolieke Kerk. Die doel was om erkenning binne die Romeinse Ryk te kry en om die Christelike Geloof te wettig. As ʼn wetlik erkende organisasie is hulle lidmate gevrywaar van vervolging deur die staat en kon hulle ondermeer eiendom besit. In later jare het die een kerkgenootskap verdeel in ʼn Westerse Katolieke Kerk en Oosterse Ortodokse Kerke. Nog later het die Kerkhervorming plaasgevind en het ʼn groot getal Protestantse Kerke ontstaan. Nog meer onlangs het die Pinksterkerke ontstaan en toe Charismatiese Kerke en daarna nog nuwe kerke.

Deur die eeue heen, was daar verskeie krisisse in kerklike geledere wat opgelos is deur die aanvaarding van geloofsbelydenisse. Baie kerkgenootskappe het skriftelike geloofsbelydenisse waarin hulle uiteensit wat hulle interpretasie van geloofsvraagstukke is. Dit dien ook om een kerkgenootskap van ʼn ander te onderskei en om die lede van een kerkgenootskap saam te bind. In ʼn geloofsbelydenis word daar gepoog om die kerkgenootskap se interpretasie van wat die Christelike geloof is, te formuleer.

Elke kerkgenootskap het hul eie rituele (sakramente) en reëls (kerkwet) wat die lede daarvan moet nakom. Indien een of meer persone nie dit gehoorsaam nie, kan die betrokke kerk hulle lidmaatskap opskort. Indien dit ʼn groot leerstellige verskil is, kan die ongehoorsames tot ketters verklaar word. Waar die kerkgenootskap deur die staat erken word, is ketters ʼn onerkende geloofsgroep en het die staat in die verlede dikwels met militêre mag teen hulle opgetree. Die kerkgenootskap is, weens sy verhouding met die staat, ʼn organisasie wat hom ook met wêreldse sake bemoei.

Daar is verskillende redes waarom ʼn individu lid van ʼn sekere kerkgenootskap is. Een daarvan is dat hy as kind binne ʼn sekere kerk opgegroei het. ʼn Ander rede is dat lidmaatskap van ʼn sekere kerk met ʼn spesifieke kultuurgroep verband hou. Dit is nie noodwendig dat ʼn lid van ʼn kerkgenootskap met die geloofsoortuigings van die kerk saamstem nie. Gevolglik het die kerkgenootskap dikwels Ware Christene en Nominale Christene as lede.

As jy vra wat die kenmerke van die Christelike Geloof is, kry jy as antwoord die leerstellings wat deur kerkgenootskappe onderskryf word. Dit verskil van kerk tot kerk, maar dit verskil ook volgens die teologiese opinies van geleerdes. Ware Christene se standpunt sluit in die goddelikheid van Yeshua, Sy kruisdood en opstanding uit die dood en die redding van mense as gevolg daarvan. Die redding van mense is deur genade en nie deur werke nie, dit is slegs deur Christus. Deur genade beteken dat daar nie reëls en rituele is wat nagekom moet word nie, dit beteken dat die mens niks kan doen om dit te verdien nie.

Yeshua het die volgende gesê:

Joh. 3:36  Hy wat in die Seun glo, het die ewige lewe; maar hy wat die Seun ongehoorsaam is, sal die lewe nie sien nie, maar die toorn van God bly op hom.

Joh. 8:24  Ek het dan vir julle gesê dat julle in jul sondes sal sterwe; want as julle nie glo dat dit Ek is nie, sal julle in jul sondes sterwe. 

Joh. 10:9  Ek is die deur; as iemand deur My ingaan, sal hy gered word, en hy sal ingaan en uitgaan en weiding vind.

Joh. 11:25-26  Jesus sê vir haar: Ek is die opstanding en die lewe; wie in My glo, sal lewe al het hy ook gesterwe; en elkeen wat lewe en in My glo, sal nooit sterwe tot in ewigheid nie. Glo jy dit?

Yeshua se apostels het soos volg getuig:

Joh. 3:16-17  Want so lief het God die wêreld gehad, dat Hy sy eniggebore Seun gegee het, sodat elkeen wat in Hom glo, nie verlore mag gaan nie, maar die ewige lewe kan hê. Want God het sy Seun in die wêreld gestuur nie om die wêreld te veroordeel nie, maar dat die wêreld deur Hom gered kan word. 

Hand. 4:12  En die saligheid is in niemand anders nie, want daar is ook geen ander naam onder die hemel wat onder die mense gegee is, waardeur ons gered moet word nie. 

1 Tim. 2:5-6  Want daar is een God en een Middelaar tussen God en die mense, die mens Christus Jesus, wat Homself gegee het as ʼn losprys vir almal, as die getuienis op die regte tyd, …

Die Ware Christelike Geloof is nie die nakoming van reëls en rituele nie, dit is nie ʼn godsdiens nie, dit is nie ʼn kerkgenootskap nie en is ook nie die opinies van geleerdes nie. Dit is ook nie die nakoming van die wet van Moses nie. Yeshua is nie ondergeskik aan Moses nie, Hy is ook nie ondergeskik aan die wet nie.

Die essensie van die Ware Christelike Geloof is die vertroue in ʼn persoon – Yeshua die Gesalfde. Yeshua is die enigste een wat betroubaar is en vertrou kan word. Hy het reeds gedoen wat in die Ou Testament belowe is, Hy gee nou reeds ‘n nuwe innerlike lewe aan almal wat Hom volg, Hy gaan in die toekoms dit wat Hy onderneem het tot stand bring.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Christene buite die kerk: die Waldense

Foto: http://www.lineagejourney.com/reformation/movements/the-waldenses/

Sedert die Apostels tot vandag toe, was daar nog altyd ʼn suiwer getuienis van Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) op aarde. Dit was dikwels buite die kerk, daar was mense wat nie lidmate van die kerke was nie maar wat Yeshua vertrou het, daar was ʼn beter vertaalde Bybel beskikbaar vir die wat soek, en daar was geestelike leiers wat nie wêreldlinge was nie.

Die Apostels het ook ander reise, as wat in Handelinge genoem word, onderneem. Gemeentes het op verskillende plekke in Europa en buite Europa tot stand gekom. In die vierde eeu is die Christelike godsdiens deur die Romeinse Ryk erken en het die Rooms-Katolieke Kerk tot stand gekom. Hoewel kerkgeskiedenis dit laat voorkom of alle Christene in die Rooms-Katolieke Kerk opgeneem is, was daar ook Christene wat hewig van die Roomse kerk verskil het. Baie van hierdie Christene het in afgeleë landelike gebiede, in die wildernis, gewoon. Sulke gemeentes het nie kerkgenootskappe gevorm nie maar het wel met ander saamgewerk. Hierdie gemeentes en groepe het nie aan hulleself name gegee nie en is hoofsaaklik bekend onder name wat hulle vyande aan hulle gegee het.

Die geskiedenis van hierdie Christene het grotendeels verlore geraak. Weens vervolging is hulle eie geskrifte verbrand en is al wat van hulle bekend is dit wat hulle vyande van hulle gesê het. Die Rooms-Katolieke Kerk het die andersdenkendes “ketters” genoem en hulle beskuldig van allerlei dwalinge wat heel moontlik nie waar was nie. Die “ketters” is vervolg en baie het omgekom op brandstapels en deur massamoorde.

Die Christene wat vandag bekend staan as die Waldense, het oorspronklik in die Alpe gewoon, een deel in die suide van Frankryk en een deel in die noorde van Italië. Dit is nie seker of die Waldense, die Vaudois, die Khatare en die Albigensers verskillende bewegings was en of dit een groep was nie. Sommige Hervormers was van mening dat die Waldense al sedert 120 n.C. bestaan het.

Die algemene siening is dat die naam Waldense afkomstig is van ʼn man met die naam Pieter Waldo (Pierre Valdes) van die stad Lyon. Waldo was ʼn welgestelde handelaar in Lyon. Hy het tot die oortuiging gekom om van sy besittings ontslae te raak en die Gesalfde te volg. Matteus 19:21 het ʼn rol gespeel in sy besluit: Jesus antwoord hom: As jy volmaak wil wees, gaan verkoop jou goed en gee dit aan die armes, en jy sal ʼn skat in die hemel hê; en kom hier, volg My. (AOV). Waldo het dit as ʼn saak van dringendheid gesien om die Bybel te ken en het twee geleerdes betaal om die vier Evangelies te vertaal uit oud-Latyns in sy moedertaal, Romaunt (ʼn algemene taal van die 8ste tot 14de eeue in die suide van Europa). Dit was in die jaar 1173 n.C., omtrent 300 jaar voor die Hervorming. Ander persone het by Waldo aangesluit en hulle het bekend geword as die “Armes van Lyon”.

‘n Alternatiewe siening is dat die naam Waldense afkomstig is van die woord “vallei” in Italiaans (Valdesi), Frans (Vaudois) en Romaans (Waldense). Dus: Die Waldense was “die mense van die valleie”.

Die Waldense het die Bybel as die enigste gesag vir geloof en praktyk beskou en het die Rooms-Katolieke Kerk se leer en gebruike verwerp.  Hulle het die Bybel gesien as die onfeilbare Woord van God en dit bestudeer en gememoriseer. Hulle oorspronklike sienings was soortgelyk aan die sienings van die latere Baptiste. Hulle het geglo verlossing kan slegs deur God se genade plaasvind. Tydens die Hervorming was hulle sienings soortgelyk aan dit wat die Hervormers verkondig het.

Aanvanklik het hulle nie met die Rooms-Katolieke Kerk gebots oor leerstellings nie. Die Kerk se probleem met hulle was dat hulle leke was wat sonder goedkeuring gepreek het. Gevolglik is die “Armes van Lyon” tot ketters verklaar. Hulle het gemeentes gestig in Frankryk, Italië, Duitsland, Switserland en elders. Nog ʼn groep, die “Armes van Lombardye” het ontstaan. Kontak met die Hervormers in Switserland het die Waldense oortuig om in 1532 met die Calvinistiese Hervormers te verenig. Uiteindelik het dit wat ʼn geestelike beweging was, ook ʼn kerkgenootskap geword.  Vandag bestaan daar nog Waldense kerkgenootskappe in Italië, Duitsland, Argentinië, Uruguay en die VSA.

Nadat die Waldense met die Hervormers verenig is, het hulle dieselfde vervolging as die Franse Hugenote deurgemaak. In 1545 is die dorpie Merindol in die Suid-Weste van Frankryk deur die Rooms-Katolieke Inkwisisie vernietig. 2000 mense het omgekom en 700 is na die galeie gestuur. In 1560 het die Inkwisisie ʼn massamoord gepleeg op Waldense in die Italiaanse gebied Kalabrië. Waldense het beide kante van die Kottiese Alpe bewoon. Die aan die Franse kant het aan die Franse Godsdiensoorloë deelgeneem en die tydelike voorregte van die Edik van Nantes geniet. Die Italiaanse kant was deel van die Hertogdom van Savoye. In 1560 het die Hertog ʼn militêre mag gestuur om die Waldense uit te wis. Die Waldense het hulleself verdedig en uiteindelik ʼn gunstige verdrag met die Hertog gesluit. In 1655 is nog ʼn groot massamoord gepleeg op die Waldense van Piëmont in Italië.

Aanvanklik het elke gemeente van die Waldense ʼn groot mate van vryheid gehad in hulle doen en late. Dit wil voorkom of sommiges Saterdag as rusdag gehad het, terwyl ander weer Sondag as rusdag gehad het. Daar was ook onderlinge verskille oor die doop en die “breek van brood”. Voor 1500 n.C. het die Waldense nie iets soos kerkgeboue gehad nie. In een geval word gemeld dat hulle eenkeer per maand, gedurende die dag of aand, ʼn gemeentelike byeenkoms (erediens) gehad het. Hulle het nie geordende geestelike leiers gehad nie en het hulle leiers barbes (“ooms”) genoem.

Die Rooms-Katolieke Kerk het die vertaling van die Bybel in volkstale verbied. Die Bybel wat hulle gebruik het, was die Vulgaat, wat hulle vertaling in Latyn was. Die vertaling van die Bybel in Romaunt is nie gedoen uit die Vulgaat nie, maar uit ʼn oud-Latynse vertaling wat ouer as die Vulgaat was. Die voorlopers van Pieter Waldo het hierdie vertaling gebruik want hulle het gemeen die Vulgaat het te veel foute gehad. Hierdie oud-Latynse vertaling is in Noord-Italië gebruik en het bewaar gebly as ʼn suiwerder vertaling uit die oorspronklike. Hierdie vertaling staan bekend as die Itala en word gedateer uit 157 n.C. Die Peshitta (Aramese Nuwe Testament) word gedateer uit 150 n.C. en word as die oudste volledige Bybel beskou.

In die laat vyftiende eeu is talle Griekse tekste van die Bybel herontdek in die weste van Europa. Die Hervormers het hierdie tekste vergelyk met die Vulgaat en afgekom op verkeerde vertalings en foute in die Vulgaat. Vir hulle was dit onaanvaarbaar en hulle ʼn het uitgebreide studie gemaak om die mees korrekte Bybel te bekom. Dit het daartoe gelei dat hulle die Textus Receptus ontwikkel het as ʼn Griekse Nuwe Testament. Van die Hervormers was self Waldense of het familie gehad wat Waldense was. Toe hulle die vertaling van die Bybel in hulle volkstale gedoen het, was die Waldense se Bybel in ag geneem as ʼn belangrike verwysingsbron.

Volgens ʼn ou tradisie het die apostel Paulus die noorde van Italië tydens sy vierde sendingreis besoek. Die gemeentes wat hy hier gestig het, was later bekend as “Oorspronklike Christene”. Die Malan-familie het ontstaan in Piëmont (Italië) en was Christene lank voor Pieter Waldo. Tydens die vervolging van 1112, het ʼn tak van die Malan-familie gevlug na Merindol in suidwes Frankryk. Sedert 1177 is die Christene hier Waldense genoem en sedert die Hervorming is hulle Hugenote genoem. Tussen 1681 en 1720 het ongeveer 200,000 Hugenote uit Frankryk na veilige lande gevlug. Een van hulle was Jacques Malan, die stamvader van een van die Boerefamilies.

‘n Suiwer en betroubare getuienis van Yeshua was nog altyd te vinde. Die vlam van die getuienis het net so helder gebrand soos die vlamme van die brandstapels.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Inleiding tot Joshua

Foto: http://www.biblebios.com/joshua/joshua.htm

Die Bybelboek Joshua is die sesde boek in die Ou Testament en volg chronologies op Numeri en Deuteronomium. Deuteronomium is die laaste van die boeke wat in die Griekse vertalings die Pentateug genoem word. Die boeke wat op die Pentateug volg, is by ons bekend as die Geskiedenisboeke. In Hebreeus word dit die Profete genoem. Joshua is die eerste van die Geskiedenisboeke. In Hebreeus staan die boek Joshua bekend as Yehoshua.

Die naam van die boek is afkomstig van die leier van Israel op hierdie stadium, ʼn man met die naam Joshua. Sy naam is ʼn kombinasie van Jahweh en Hosea en beteken Jahweh Redder. Dit is die selfde naam wat as Jesus of Yeshua in die Nuwe Testament vertaal word. Joshua was uit die stam Efraim en hy was die seun van Nun. Hy is in Egipte gebore as ʼn slaaf en was omtrent 40 jaar oud tydens die Eksodus. Hy was omtrent 80 jaar oud toe hy Moses as leier opgevolg het. Hy het gesterf toe hy omtrent 110 jaar oud was. Joshua was aanvanklik Moses se regterhand, hy het homself bewys as ʼn bekwame militêre aanvoerder en was een van die 12 verkenners wat na Kanaän gestuur is. Hy en Kaleb was die enigste verkenners wat ʼn gunstige verslag gelewer het.

Die boek Joshua noem nie self die naam van die skrywer nie. Volgens tradisies van Judaïsme was die man Joshua, behalwe vir gedeeltes wat na sy dood gebeur het, self die skrywer.

Die boek handel oor die inbesitneming en verdeling van die land Kanaän deur die volk Israel. Dit was ʼn integrale deel van YHWH se groter en langtermyn doel. Hierdie langtermyn doel het YHWH bekend gemaak in ʼn verbond wat hy met Abraham gesluit het (Genesis 17). In Gen. 17:8 sê YHWH aan Abraham: En Ek sal aan jou en jou nageslag ná jou die land van jou vreemdelingskap gee, die hele land Kanaän, as ʼn ewige besitting; en Ek sal vir hulle ʼn God wees. Abraham het uiteindelik ʼn baie groot nageslag gehad, maar die verbond is slegs van toepassing op die (toe nog ongebore) seun Isak en sy nageslag.  Isak het 2 seuns gehad, Esau en Jakob. In Gen. 35:9-29 gee YHWH aan Jakob die naam Israel en bevestig hom as die erfgenaam van die verbond. Gen. 35:12: En die land wat Ek aan Abraham en Isak gegee het, sal Ek aan jou gee; en aan jou nageslag ná jou sal Ek die land gee.

Om die boek Joshua te verstaan, moet die meer onlangse geskiedenis ook in gedagte gehou word. Jakob en sy gesin het in Egipte gaan woon en later het sy nageslag daar slawe geword. Na etlike honderde jare het YHWH ʼn man met die naam Moses geroep. Eks. 3:8: Daarom het Ek neergedaal om hulle uit die hand van die Egiptenaars te verlos en hulle te laat optrek uit daardie land na ʼn goeie en wye land, na ʼn land wat oorloop van melk en heuning, na die woonplek van die Kanaäniete en Hetiete en Amoriete en Feresiete en Hewiete en Jebusiete. By die berg Sinai het YHWH weer Sy verbond met die nageslag van Jakob herbevestig. In Deut. 10:11 word die opdrag om die land in besit te neem weer herhaal: Maar die HERE het vir my gesê: Staan op, gaan heen om voor die volk uit verder te trek, dat hulle kan inkom en die land in besit neem wat Ek aan hulle vaders met ʼn eed beloof het om aan hulle te gee. 

Die verowering van Kanaän, wat in Joshua beskryf word, kon bykans 40 jaar vantevore al plaasgevind het indien die volk Israel hulle nie teen YHWH verset het nie. Dit word beskryf in Numeri 13 en 14. YHWH was so woedend dat Hy die hele volk wou vernietig. Slegs as gevolg van Moses se pleidooi het YHWH besluit om hulle te begenadig. Israel sal ʼn tweede kans kry nadat al die opstandiges uitgesterf het. Van die oorspronklike 12 verkenners het net Joshua en Kaleb oorgebly.

Die doel van die boek is tweërlei: eerstens is dit ʼn verslag met belangrike geskiedkundige inligting vir die nageslag, tweedens (en ook die belangrikste) is dit ʼn verslag van hoe YHWH Sy verbond nagekom het. Die verowering van die land was nie te danke aan menslike vernuf en krag nie, die boek toon duidelik dat YHWH voor Israel uitgegaan het en dit vir hulle moontlik gemaak om die vyandige volke te verdryf. Wanneer Israel gehoorsaam was, het hulle die oorwinning behaal. Wanneer hulle ongehoorsaam was, het hulle nederlae gelei. Israel het nie die land op ʼn skinkbord gekry nie, hulle moes met YHWH saamwerk.

YHWH het aan Israel die land Kanaän gegee in ʼn onvoorwaardelike verbond, hulle moes dit net in besit neem. Om die land te behou was voorwaardelik: hulle moes YHWH se instruksies nakom in die land wat Hy aan hulle gegee het. In Deuteronomium 27 en 28 het Moses die aardse seëninge en vervloekinge uitgespel wat deur hulle gehoorsaamheid of ongehoorsaamheid bepaal sou word.  in Joshua 8:30-35 het die volk hierdie voorwaardes aanvaar.

Die struktuur van Joshua is:

DEEL 1: (JOS 1-12) DIE VEROWERING VAN KANAӒN

  1. Opdrag om te trek ( Jos 1)
  2. Die verkenners en die hoer (Jos 2)
  3. YHWH maak ʼn pad deur die rivier (Jos 3)
  4. Die gedenkteken van 12 klippe (Jos 4)
  5. Die tekens van die verbond (Jos 5)
  6. YHWH verower Jerigo (Jos 6)
  7. Israel se nederlaag by Ai (Jos 7)
  8. YHWH se oorwinning van Ai (Jos 8)
  9. Joshua vra nie YHWH se raad nie (Jos 9)
  10. Toe YHWH na die stem van ’n man geluister het (Jos 10)
  11. Die verowering van die Noorde (Jos 11)
  12. Die gebied wat verower is (Jos 12)

DEEL 2: (JOS 13-22) DIE VERDELING VAN KANAӒN

  1. Opdrag om die land te verdeel (Jos 13:1-7)
  2. Die twee-en-’n-half stamme oos van die Jordaan (Jos 13:8-33)
  3. Kaleb die verkenner se erfdeel (Jos 14)
  4. Juda se erfdeel (Jos 15)
  5. Die erfdeel van Efraim en Manasse (Jos 16)
  6. Die verdere erfdeel van Manasse (Jos 17)
  7. Traagheid om die land te verower (Jos 18:1-10)
  8. Benjamin se gebied (Jos 18:11-28)
  9. Simon se gebied (Jos 19:1-9)
  10. Sebulon se gebied (Jos 19:10-16)
  11. Issaskar se gebied (Jos 19:17-23)
  12. Aser se gebied (Jos 19:24-31)
  13. Naftali se gebied (Jos 19:32-39)
  14. Dan se gebied (Jos 19:40-48)
  15. Joshua se stad (Jos 19:49-51)
  16. Vlugtelingstede (Jos 20)
  17. Levi se stede (Jos 21)
  18. Die stamme oos van die Jordaan gaan huis toe (Jos 22)

DEEL 3: (JOS 23-24) JOSHUA NEEM AFSKEID

  1. Doen so voort (Jos 23)
  2. Laaste vermanings (Jos 24)
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die verlore Sabbat

Foto: https://www.worldslastchance.com/yahuwahs-calendar/die-skepper-se-kalender-a.html

Mense wat die Bybel glo, weet waarom daar weke is. Gen 2:2-3: En God het op die sewende dag sy werk voltooi wat Hy gemaak het, en op die sewende dag gerus van al sy werk wat Hy gemaak het. En God het die sewende dag geseën en dit geheilig, omdat Hy daarop gerus het van al sy werk wat God geskape het deur dit te maak. (Alle aanhalings is uit die AOV.) Die naam Sabbat beteken rus.

Mense wat nie die Bybel glo nie, weet nie waar weke vandaan kom nie. Die week het niks met sterrekundige of natuurlike verskynsels te doen nie en daar is ook geen ander rede waarom daar weke moet wees nie. Ten spyte daarvan was daar deur die geskiedenis heen pogings (deur mense wat nie die Bybel glo nie) om weke in te stel. Party weke was vyf dae lank, ander was ses dae of agt dae lank. Blykbaar wou nie een van hierdie mensgemaakte weke goed werk nie.

Dit is nie seker of die mensdom in die 2500 jaar voor Moses die sewende dag as rusdag onderhou het nie. Daar is geen melding in die boek Genesis wat toon dat mense die Sabbat onderhou het nie. Dit is eers wanneer die volk Israel ter sprake kom dat daar van Sabbat gepraat word. Die Vierde Gebod, in Eks 20:8-11, het dit ingestel: Gedenk die sabbatdag, dat jy dit heilig. Ses dae moet jy arbei en al jou werk doen; maar die sewende dag is die sabbat van die HERE jou God; dan mag jy géén werk doen nie—jy of jou seun of jou dogter, of jou dienskneg of jou diensmaagd, of jou vee of jou vreemdeling wat in jou poorte is nie. Want in ses dae het die HERE die hemel en die aarde gemaak, die see en alles wat daarin is, en op die sewende dag het Hy gerus. Daarom het die HERE die sabbatdag geseën en dit geheilig.

Die Sabbat was deel van die verbond wat YHWH met die volk Israel gesluit het, Eks 31:13-17: Spreek jy met die kinders van Israel en sê: Julle moet sekerlik my sabbatte onderhou, want dit is ‘n teken tussen My en julle in julle geslagte, sodat die mense kan weet dat Ek die HERE is wat julle heilig. Onderhou dan die sabbat, want dit moet vir julle heilig wees. Hy wat dit ontheilig, moet sekerlik gedood word; want elkeen wat daarop werk verrig, dié siel moet uitgeroei word onder sy volksgenote uit. Ses dae lank kan werk verrig word, maar op die sewende dag moet dit wees ‘n dag van volkome rus, heilig aan die HERE. Elkeen wat op die sabbatdag werk doen, moet sekerlik gedood word. En die kinders van Israel moet die sabbat onderhou deur die sabbat te vier in hulle geslagte as ‘n ewige verbond. Tussen My en die kinders van Israel is dit vir ewig ‘n teken; want in ses dae het die HERE die hemel en die aarde gemaak, maar op die sewende dag het Hy gerus en Hom verkwik. Die onderhouding van die Sabbat was ook ‘n verpligting vir elke individuele lid van die volk Israel. ‘n Persoon wat dit nie onderhou het nie, moes die doodstraf ontvang.

Presies wanneer dit die sewende dag was, was vir Israel baie belangrik. In die Ou Testament het Israel ‘n lunisolêre kalender gebruik, soos hulle dit van Moses ontvang het. Kalendermaande het met die nuwe maan begin. Van een nuwe maan tot die volgende duur 29.5 dae, gevolglik het kalendermaande altyd 29 of 30 dae. In ‘n jaar is daar dan 354 dae, 11 dae minder as die sonkalender se 365 dae. Die belangrike Pesagfees moes in die lente plaasvind en die Loofhuttefees in die herfs. ‘n Regstelling vir die 11 dae was gedoen deur ‘n skrikkelmaand by te voeg. Elke maand begin met die nuwe maan (wat ‘n aanbiddingsdag van sy eie is), dan volg 6 werksdae en daarna die Sabbat op die agste dag van die maand. Sabbat val dus altyd op die 8ste, 15de, 22ste en 29ste van elke maand. In die vierde eeu n.C. word die Voorsitter van die Sanhedrin, Hillel II, deur die Romeine gedwing om die lunisolêre kalender te laat vaar en om voortaan die Juliaanse kalender te gebruik.

In Judaïsme is die onderhouding van die Sabbat op die sewende dag van die week ‘n verpligting. Die oorgang na die Juliaanse kalender het beteken dat niemand meer geweet het wanneer die Ou Testamentiese sewende dag was nie. Sedert Konstantyn se hervorming van die Juliaanse kalender onderhou Judaïsme die Romeinse sewende dag, Saterdag, as die Joodse sewende dag. Nog ‘n belangrike gevolg van die kalender verandering was dat weke nou aaneenlopend geword het. Die eerste dag van ‘n nuwe maand (sê maar Woensdag) volg nou direk op die laaste dag van die vorige maand (sê maar Dinsdag). Dit was ‘n totale afwyking van die Ou Testamentiese kalender.

Die moderne sewedag week het ons by die Romeinse Keiser Konstantyn gekry. Hy het in 321 n.C. die Juliaanse kalender verander van ‘n agt dae week na ‘n sewe dae week. Hy het daarin geslaag om met sy hervorming die meerderheid van sy onderdane tevrede te stel. Elke dag van die week is na een van die heidene se gode vernoem, in volgorde van belangrikheid. Vir Christene het hy die eerste dag van die week, die Songod se dag, gegee as ‘n spesiale dag. Vir die Jode het hy die sewende dag van die week, die god Saturnus se dag, gegee as hulle Sabbat. Let wel: die eerste en sewende dae van die Romeine se week – nie die Bybelse week nie.

Die grootste deel van die Christendom het nooit gedink dat Sondag die Ou-Testamentiese Sabbat is nie. Hulle het gemeen die eerste dag van die week is die dag waarop Yeshua opgestaan het uit die dood en het dit die “dag van die Here” genoem en as ‘n heilige dag beskou. Die opstanding van Yeshua was immers die belangrikste dag in die geskiedenis van die mensdom. Verder het hulle op die eerste dag van die Joodse week byeengekom en dit as ‘n dag van aanbidding beskou. Na die kalenderhervorming het hulle ook die Romeinse eerste dag gebruik.

In die Christendom is daar van vroeg af vertoë tot die staat gerig om Sondag ‘n rusdag te maak. Dit het algemeen geword in lande wat nominaal christelik was dat die staat Sondagwette gemaak het. Tot betreklik onlangs was daar in Suid-Afrika ook sulke wette en het kerke gereeld met die regering van die dag oor hierdie wette beraadslaag. Of hierdie wette sedertdien afgeskaf is en of dit net nie meer toegepas word nie, weet ek nie. Slegs noodsaaklike werk is op Sondae gedoen, die meeste mense het nie op Sondae gewerk nie en was tuis by hulle gesinne. Jy kon nie op Sondae gaan inkopies doen nie want die winkels was toe. Dit was ‘n goeie geleentheid om dorp toe te gaan en te sien wat in winkelvensters uitgestal word. Voor die koms van televisie was kuier by vriende en familie gewild. Daar was parke waar mense kon gaan piekniek hou en ontspan. Aangesien die regering al die burgers van die land se belange moes behartig en godsdiensvryheid moes waarborg, was wetgewing nie gemik daarop om gewetensvryheid te beperk nie. Sport op Sondae is toegelaat ten spyte van die teenkanting van kerke.

Alhoewel die meeste Christene die eerste dag van die week, Sondag, as ‘n rusdag gesien het, was daar ook Christene wat gemeen het dat die Ou-Testamentiese Sabbat steeds onderhou moet word. Hulle word dikwels Sewedaags-Sabbatariërs genoem. Vir hulle is Sondag as rusdag nie Bybels korrek nie. Hulle siening is dat die Ou-Testamentiese Sabbat nie net vir Israel bedoel is nie, maar vir alle mense. In navolging van Judaïsme, onderhou hulle ook Saterdae as Sabbat. Kritici sien dit as ‘n vermenging van Judaïsme met die Christendom.

Talle Christene wat Sondag as rusdag toepas, raak verward en dink verkeerdelik dat Sondag die Sabbat is. Hulle wil die eerste dag op dieselfde wyse onderhou as die Bybelse Sabbat.

Die Fariseërs het gereeld strikke vir Yeshua probeer stel. In een so ‘n geval het Hy (Mark 2:27-28) hulle geantwoord: En Hy sê vir hulle: Die sabbat is gemaak vir die mens, nie die mens vir die sabbat nie. Daarom is die Seun van die mens Here ook van die sabbat.

In Hebreërs 4:3-11 word die betekenis van die Sabbat soos volg gegee: Want ons wat geglo het, gaan die rus in, soos Hy gesê het: Daarom het Ek in my toorn gesweer, hulle sal in my rus nie ingaan nie—alhoewel sy werke van die grondlegging van die wêreld af volbring is. Want Hy het êrens van die sewende dag so gespreek: En God het op die sewende dag van al sy werke gerus; en nou hier weer: Hulle sal in my rus nie ingaan nie. Terwyl dit dan so is dat sommige daar ingaan, en diegene aan wie die evangelie eers verkondig is, deur ongehoorsaamheid nie ingegaan het nie, bepaal Hy weer ‘n sekere dag, naamlik vandag, as Hy soveel later deur Dawid spreek, soos gesê is: Vandag as julle sy stem hoor, verhard julle harte nie. Want as Josua aan hulle rus gegee het, sou Hy nie van ‘n ander dag daarná spreek nie. Daar bly dus ‘n sabbatsrus oor vir die volk van God; want wie in sy rus ingegaan het, rus ook self van sy werke soos God van syne. Laat ons ons dan beywer om in te gaan in dié rus, sodat niemand in dieselfde voorbeeld van ongehoorsaamheid mag val nie. 

Die weergawe van die Bloedrivier Gelofte wat sedert die 1930’s algemeen gebruik word, is foutief. Daarin word ondermeer gesê: “ons die dag en datum elke jaar as ‘n dankdag soos ‘n sabbat sal deurbring”. In die amptelike notule van die Volksraad word niks gesê van Sabbat nie. Die amptelike notule het gesê: “dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, opdat het ter Eere van God gevierd mag worden”.

(Met dank aan Sousiewa wat my aandag hierop gevestig het)

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Boerevolk vandag

Foto: https://musteria.blogspot.com/2017/08/druk-god-se-hand-swaarder-op-die.html

Ek het onlangs ʼn kommentaar op sosiale media gelees waarin iemand opmerk dat ons voorgeslagte geweet het wie die volk is en geweet het Wie ons hemelse Vader is. Verder het hy gesê dat ons, vandag, dit nie meer weet nie en dit van voor af moet leer. Ek stem hiermee saam. Ons het groot veranderings die afgelope dekades beleef en soveel dinge het verander dat ons weer vars moet besin oor wie ons is en Wie ons hemelse Vader is.

In die afgelope vyftig jaar het ons as volk verander. Volke is, net soos individue, nie staties nie. Ek neem waar dat ons nou se dae onsself anders beskryf as voorheen. Die verhouding tussen Afrikaans- en Engelssprekende Blankes het dramaties verander. Ons het ook in ons kerklike betrokkenheid ingrypend verander.

Vyftig jaar gelede, toe ek ʼn jong man was, het ons onsself Afrikaners genoem. ʼn Goeie Afrikaner was Blank, Afrikaanssprekend en ʼn lid van een van die Susterkerke. Ons was oor die algemeen behoudend in ons lewensuitkyk en gebruike. Afrikaners het slegs by uitsondering afgewyk van hierdie beskrywing. Daar was hier en daar een wat ʼn ander huistaal gehad het, of lid was van ʼn Pinksterkerk, of dalk ʼn permissiewe lewensuitkyk gehad het. Huwelike tussen Afrikaans- en Engelssprekendes was min en het groot konsternasie aan albei kante veroorsaak. Die meerderheid Afrikaners het die Nasionale Party ondersteun en die meerderheid Engelssprekendes het die Verenigde Party ondersteun. Alhoewel ons toe al verstedelik was, het die meerderheid Afrikaners nog steeds direkte bande met die platteland gehad.

Die Suid-Afrikaanse Grensoorlog (of die Bosoorlog) het van 1966 tot 1989 geduur. In Suid-Afrikaanse geskiedenis was dit die oorlog wat die langste geduur het. Dit was ook die eerste oorlog waar Suid-Afrikaanse Blankes almal aan dieselfde kant geveg het. Hulle het almal onder die Oranje-Blanje-Blou geveg en Die Stem gesing. Die  vorige oorlog was die Tweede Wêreldoorlog waaraan hoofsaaklik Engelssprekende Blankes deelgeneem het (onder die Union Jack). Afrikaners was hoofsaaklik anti-Brits en sou eerder Duitsland, wat tydens die Anglo-Boereoorlog die Boere goedgesind was, ondersteun het.

Die Grensoorlog was ʼn stryd teen Kommunisme. In daardie jare was die Koue Oorlog nog in volle swang en was Kommunisme die groot vyand van die vrye (Westerse) wêreld. Aan die Suid-Afrikaanse kant het lede van al die rasse geveg. Suid-Afrika se bondgenote was anti-Kommunistiese vryheidsvegters soos UNITA en indirek die Verenigde State van Amerika. Aan die Kommunistiese kant het verskeie bevrydingsbewegings, soos die ANC en SWAPO, saam met Kuba geveg. Hulle is indirek gesteun deur die Sowjet-Unie.

Die jong Afrikaners wat opgeroep was om militêre diensplig te doen, was uit Afrikaanse skole en het nie veel met Engelssprekendes van dieselfde ouderdom kontak gehad nie. Die Engelssprekendes was uit Engelse skole. Daar was ook jong mans uit ander Europese kulture. Albei groepe kon mekaar se taal verstaan, maar nie vlot praat nie. Tydens die oorlog het hierdie jong mans uit verskillende agtergronde saam gewoon, saam gewerk, saam geveg en saam gekuier. Na die oorlog het vriendskappe voortgeduur en het die jong Afrikaners en Engelse met mekaar ondertrou. Hulle kinders was nou half Boer en half Brit. Die Veterane van die Grensoorlog is vandag middeljarig en ouer. Uit hulle moet die nuwe leiers kom. Hulle perspektief is anders as wat die vorige geslag se perspektiewe was.

Iets wat ek opmerk is dat daar ʼn naamsverandering besig is om plaas te vind. Die naam Afrikaner word verruil vir die naam Boer. Boer is ʼn goeie naam want dit is ʼn etniese naam met koppeling aan ʼn eie kultuur. Dit koppel ook hedendaagse mense aan ʼn roemryke geskiedenis. ʼn Afrikaner is noodwendig Afrikaanssprekend, ʼn Boer kan ook Engelssprekend wees. Daar was Engelstalige Voortrekkers en Engelstalige burgers van die Republieke wat teen Imperialisme geveg het. Vorige debatte oor die twee name is besig om irrelevant te word. Die volk verkies die naam Boer. Vir vriende oorsee is die Blankes die Boere, vir vyande is die Blankes die Boere.

Vyftig jaar gelede was daar in heelwat huise ʼn krisis as ʼn Gatjieponder en Dopper met mekaar wou trou. Nog erger, met ʼn Apostolie wou trou. Ondenkbaar dat iemand met ʼn Anglikaan sou wou trou. Ook kerklidmaatskap het ingrypend verander. Daar is nie betroubare statistieke nie, maar ek sou raai dat ʼn minderheid volksgenote nog lidmate van die tradisionele Susterkerke is. Daar is verskeie redes vir hierdie verandering: ondertrou met lede van ander kerke, ontevredenheid oor dooie rituele, ontnugtering met kerkleiers, ʼn besef dat godsdiens ook buite die kerk beoefen kan word, en nog meer. Dit wil voorkom of die meeste volksgenote nog die God van hulle voorvaders aanbid, hulle het nie hul godsdiens verloor nie, hulle het ander maniere van aanbidding ontdek.

Ons voorgeslagte was Protestante wat teen die burgerlike en kerklike owerhede in opstand gekom het. Een saak wat hulle na aan die hart gelê het, was die Bybel. Voor die Reformasie het gewone mense nie toegang tot die Bybel gehad nie omdat die Roomse Kerk dit van hulle weerhou het, omdat die Bybel nie in hulle volkstale vertaal was nie en omdat die drukpers nog nie uitgevind was nie. Toe die Bybel wel aan gewone mense in hulle eie tale beskikbaar word, het hulle self die Bybel begin lees en gesien hoeveel verkeerde praktyke daar in die kerk was. Die Bybel was die belangrikste (en soms die enigste) boek wat hulle gelees het.

Met die Groot Trek het elke gesin ʼn Bybel in die wakis gehad. Daar is gereeld “Boekevat” (huisgodsdiens) gehou deur uit die Bybel voor te lees. Die weergawe van die Bybel wat hulle gebruik het was die Statevertaling van 1637. Hierdie vertaling se bronne was die Massoretiese Teks vir die Ou Testament en die Textus Receptus vir die Nuwe Testament. Dit het ook nie apokriewe boeke bevat nie. Hierdie Bybel is eers in 1933 vervang met die Afrikaanse Ou Vertaling. Die Kaapse kerk (NG Kerk) was vyandig teenoor die Voortrekkers en daar het geen opgeleide predikante saam met hulle gegaan nie. Die Voortrekkers was op hulleself aangewese om die Bybel korrek te verstaan. Hulle kennis van hulle hemelse Vader het hulle by hulle ouers en voorouers geleer en opgedoen deur self die Bybel te lees en daarvolgens te leef. Hulle kennis van die Vader het nie uit ander boeke, filosofieë of redenasies gekom nie.

By Bloedrivier het hulle hierdie Vader gesmeek om hulp en Hy het hulle inderdaad gehelp, op ʼn manier wat slegs as ʼn wonderwerk gesien kan word. Dit was by Bloedrivier waar hulle vertroue op die Vader getoets is. Indien hulle iewers in hulle begrip van die Vader fouteer het, dan het Hy dit oorgesien en hulle ten spyte daarvan gehelp. Die Voortrekkers by Bloedrivier se gelofte lui soos volg: “om zo de Heere ons de overwinning geven mogt, ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen.” Om ʼn huis te stig. Waar dit Hom behaag. Dit is nie om ʼn kerk te bou nie, dit is nie om enige iets te bou nie, dit is om ʼn huis te stig.

Dit is nou 180 jaar later en ons sien ʼn tweede Bloukrans voor ons. Moes ons nie nou al ʼn eie land gehad het nie? Hoe het dit gebeur dat ons in hierdie penarie is? Dit is duidelik dat iets iewers verkeerd gegaan het. Daar is mense wat glo dat die Hemelse Vader ons vanselfsprekend nou weer sal help. Hoekom sal Hy? Ou Testamentiese Israel het ook so gedink – totdat die Babiloniërs hulle in kettings weggevoer het. As ons nie die eerste gelofte kon nakom nie, hoekom sal ons ʼn nuwe een nakom? Dit moet ook onthou word dat die Voortrekkers die Gelofte van Bloedrivier aan die Vader aangebied het. Die Vader het nie die Gelofte ingestel nie, ons het. Die Vader het net ons aanbod aanvaar.

Daar is mense wat van mening is dat ons ʼn uitverkore volk is. Die Ou Testament handel hoofsaaklik oor die uitverkore volk Israel. Hierdie mense het van beter geweet, nogtans het hulle YHWH verwerp. Soos hulle reeds deur Moses gewaarsku was, het YHWH groot rampe en ellende oor hulle gebring. Indien ons uitverkore is, beteken dit nie dat YHWH ons vanselfsprekend sal red nie. Hy mag dalk groter teenspoed oor ons bring. Die Ou Testament toon duidelik dat YHWH meer van die uitverkore volk verwag het as wat hy van ander volke verwag het.

Dit is onvermydelik dat ons, as volk, die Vader in die hemel sal moet smeek om ons te red uit die gevaar waarin ons verkeer. Sal Hy ons hierdie keer ook red? Hy kan nie gemanipuleer word of omgekoop word nie. Wat sal Hy van ons verwag? Skuldbelydenis? Weet ons waar ons verkeerd gegaan het? Innerlike opregtheid? Nederigheid?

Ons moet ons hemelse Vader weer leer ken, Wie Hy werklik is. Jesus antwoord hom: “Ek is die weg en die waarheid en die lewe; niemand kom na die Vader behalwe deur My nie.” (Joh 14:6 AOV). Ons kan die Vader nie ken deur die Tien Gebooie te onderhou nie, ons kan Hom nie ken deur naasteliefde nie, ons kan Hom nie ken deur versoening nie. Slegs deur Yeshua (Jesus) kan ons die Vader ken.

 

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Inleiding tot Deuteronomium

Foto: http://www.disciplemagazine.com/www/articles/216.1423

Die Bybelboek Deuteronomium word somtyds die Boek van die Verbond  genoem. Anders as Eksodus-Levitikus-Numeri wat die bepalings van die Wet (Instruksies) bevat, is Deuteronomium Moses se verduideliking van hoe dit toegepas moet word.

Deuteronomium is die laaste van Moses se vyf boeke. Hierdie vyf boeke word in Grieks die Pentateug genoem en in Hebreeus word dit Torah genoem. In Deuteronomium self en elders in die Bybel word Moses as die skrywer aangewys. Die Griekse naam Deuteronomium is afkomstig van ‘n foutiewe vertaling en beteken  “afskrif van die wetˮ. Die Hebreeuse naam is elleh haddebarim wat “dit is die woordeˮ (die eerste woorde in die eerste vers van die boek) beteken.

Die gebeure in Deuteronomium vind 40 jaar na Israel se uittog uit Egipte plaas. Na Israel uit Egipte is, het hulle by die Berg Sinai vertoef om YHWH se instruksies te ontvang. Hierna moes hulle die beloofde land, Kanaan, binnegaan en beset. Ten spyte van YHWH se beloftes en versekerings, het Israel nie op Hom vertrou nie en geweier om die land in besit te neem. As gevolg daarvan moes Israel 40 jaar in die wildernis vertoef tot die geslag wat teen YHWH in opstand was, uitgesterf het. Daar was nou ‘n nuwe geslag wat weer die geleentheid gekry het om die beloofde land in besit te neem.

Die boek Deuteronomium bestaan uit ‘n aantal toesprake wat Moses tot Israel gerig het. Dit is Moses se afskeidswoorde aan sy volk en hy wil seker maak dat die nuwe geslag die verbond wat YHWH met hulle gesluit het, ken en verstaan. Moses en die volk Israel bevind hulle in Moab, op die grens met Kanaan, die beloofde land. Moses gaan nie verder saam met hulle nie, Joshua gaan nou hulle nuwe leier wees. Waar die vorige drie boeke, Eksodus-Levitikus-Numeri, ‘n chronologiese geskiedenis vertel het, onderbreek Deuteronomium dit. Die verdere verloop van die geskiedenis word voortgesit in die boek Joshua.

Die verbond wat YHWH met Israel gesluit het, is ‘n voorwaardelike verbond. YHWH stel sekere voorwaardes wat Israel moet nakom. In ruil gee YHWH aan hulle die land wat Hy aan Abraham beloof het. Die instruksies wat Hy aan hulle gee, moet in die beloofde land toegepas word. Die seën en straf wat aan Israel voorgehou word, hou direk verband met voorspoed en teenspoed in die beloofde land. Moses se profesie verwys daarna dat die beloofde land weer van hulle af weggeneem kan word.

Gevolglik is Deuteronomium nie ‘n wetboek nie, dit is ‘n verbondsboek. Dit omskryf die verhouding wat tussen die twee partye moet bestaan. Dit is ‘n oproep tot ‘n lewenswyse wat Israel moet navolg om YHWH tevrede te stel. Dit vereis gehoorsaamheid aan YHWH as antwoord op YHWH se liefde en genade. YHWH verwag die totale lojaliteit van die volk wat Hy vir Homself gekies het. Dit sal vir Israel lewe en voorspoed bring, maar dislojaliteit en ongehoorsaamheid sal teenspoed oor hulle bring. Moses is besorg daaroor dat die volk mag misluk. Indien dit sou gebeur, sal YHWH hulle verwerp. Nogtans sal YHWH hulle genadig wees indien hulle tot Hom terugkeer. Die verbond lê ook klem op die onderlinge verhoudings tussen die lede van die volk. Dit sluit in versorging van die swakkeres en onderlinge regverdigheid. Die verbond sluit instruksies oor regspleging, sedes en huwelike in.

Die doel van die verbond is dat Israel deur YHWH afgesonder word om eksklusief Sy volk te wees. Dit is nie omdat hulle beter as ander volke is nie, dit is omdat Hy dit aan hulle Vaders beloof het. YHWH stel dit uitdruklik aan Israel dat hulle nie met die ander omringende volke mag vermeng nie. Al hierdie volke aanbid afgode en het godsdienstige praktyke wat vir YHWH onaanvaarbaar is. YHWH onderneem om hierdie volke bietjie-vir-bietjie uit die beloofde land uit te dryf. Israel moet die heidense godsdienstige plekke en voorwerpe heeltemal uitwis. Hulle is nie net afgesonder om die land van heidene te reinig nie, maar om anders te wees as die ander volke. Dit is sodat ander volke kan sien dat YHWH die enigste ware God is.

YHWH se verbond het aardse voordele vir Israel, sien ondermeer Deut 7:12-15: En omdat julle na hierdie verordeninge sal luister en dit hou en volbring, sal die HERE jou God vir jou die verbond en die goedertierenheid hou wat Hy jou vaders besweer het; en Hy sal jou liefhê en jou seën en jou vermenigvuldig, en Hy sal die vrug van jou liggaam seën en die vrugte van jou land, jou koring en jou mos en jou olie, die aanteel van jou beeste en die aanteel van jou kleinvee, in die land wat Hy aan jou vaders met ‘n eed beloof het om aan jou te gee. Geseënd sal jy wees bo al die volke; daar sal by jou geen man of vrou onvrugbaar wees nie, ook nie onder jou vee nie. En die HERE sal elke krankheid van jou wegneem en al die kwaai siektes van Egipte wat jy ken, nie op jou lê nie; maar Hy sal dit lê op almal wat jou haat. (AOV). Die verbond beloof nie ewige lewe of redding uit die mens se verlore toestand nie.

Deuteronomium se invloed in die verdere geskiedenis van Israel (van Joshua tot 2 Konings) is aansienlik. Israel word deurgaans gemeet aan die instruksies wat in Deuteronomium vervat is. Deuteronomium word ook dikwels in die Nuwe Testament aangehaal.

Die struktuur van Deuteronomium is die volgende:

DEEL 1: (DEUT 1 – 4) OM DIE BELOOFDE LAND IN BESIT TE NEEM

  1. Die eerste bevel om die land in besit te neem: Israel weier (Deut 1)
  2. Die tweede bevel om die land in besit te neem: Vermanings (Deut 2 – 4)

DEEL 2: (DEUT 5 – 11) DIE VERHOUDING TUSSEN YHWH EN ISRAEL

  1. Herhaling van die 10 gebooie (Deut 5)
  2. Die belangrikste opdrag (Deut 6)
  3. Israel moet ‘n afgesonderde volk wees (Deut 7)
  4. YHWH onderrig deur dissipline (Deut 8)
  5. Israel het niks om op te roem nie (Deut 9)
  6. Israel moet hulle harte verander (Deut 10:1 – 21)
  7. Die Verbondsland: seëninge en vloeke (Deut 10:22 – 11:32)

DEEL 3: (DEUT 12 – 26) IN DIE BELOOFDE LAND

  1. Slegs aanbidding op die een plek wat YHWH sal aanwys (Deut 12)
  2. Slegs die aanbidding van YHWH mag toegelaat word (Deut 13)
  3. Slegs sekere diere mag vir voedsel gebruik word (Deut 14)
  4. ‘n Nuwe begin elke sewende jaar (Deut 15)
  5. Drie feeste per jaar op die plek wat YHWH sal aanwys (Deut 16)
  6. Die regsproses in die verbondsland (Deut 17)
  7. Die erfenis van die Leviete (Deut 18:1 – 8)
  8. Die Profeet wat kom (Deut 18:9 – 22)
  9. Beskerming van die onskuldige (Deut 19)
  10. Vertrou YHWH in oorlog (Deut 20)
  11. Verskeie gedragsreëls (Deut 21)
  12. Verskeie ander instruksies (Deut 22:1 – 12)
  13. Verlowing en huwelik (Deut 22:13 – 30)
  14. Wie mag toegelaat word in die vergadering van YHWH (Deut 23)
  15. Hertrou en die beskerming van armes en vreemdelinge (Deut 24)
  16. Die erfenis van ‘n oorlede broer (Deut 25)
  17. Laaste opdragte (Deut 26)

DEEL 4: (DEUT 27 – 30) SEËN EN VLOEK

  1. Wat eerste gedoen moet word nadat hulle oor die Jordaan is (Deut 27)
  2. Verdere seëninge en vervloekings (Deut 28)
  3. Waarskuwings (Deut 29)
  4. Profesie van verwoesting en ballingskap (Deut 30)

DEEL 5: (DEUT 31 – 34) MOSES NEEM AFSKEID

  1. Oordrag van gesag aan Joshua (Deut 31)
  2. Die lied van Moses (Deut 32)
  3. Moses seën die stamme van Israel (Deut 33)
  4. Moses sterf (Deut 34)
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Inleiding tot Eksodus, Levitikus en Numeri

Foto: Berg Sinai https://wyattmuseum.com/mt-sinaijebel-lawz

In die Ou Testament is die boeke Eksodus, Levitikus en Numeri drie verskillende boeke. Dit is ook so in die Hebreeuse Ou Testament (die Tanakh). Indien ons na die inhoud van die boeke kyk, behoort dit eintlik net een boek te wees. In die tyd waarin hierdie boeke oorspronklik geskryf was, is dit geskryf op leer wat aanmekaar gelas is en dan opgerol is. Sulke boekrolle was moeilik hanteerbaar as dit te groot word en is dan verdeel in twee of meer rolle. As gevolg hiervan is die een boek verdeel in drie. Vir studiedoeleindes is dit beter om die drie boeke as een aaneenlopende boek te bestudeer.

Die name wat aan die drie boeke gegee is, is in Grieks Exodus (=Uittog), Leuitikon (=Boek van Leviete), arithmoi (Latyn Numeri) (=Getalle). Die Hebreeuse name kom van die eerste woorde in elke boek: Eksodus is Sjemot (=naam), Levitikus is Wajkira (=hy het geroep) en Numeri is Bemidbar (=in die woestyn). Indien ons ‘n gesamentlike naam vir net hierdie drie boeke wil gebruik, sou dit die  “Boek van Instruksies” wees – ooreenstemmend met die Hebreeuse woord Torah. Die grootste deel van die boeke handel oor instruksies wat YHWH (die HERE) aan die volk Israel gegee het.

Die eerste vyf boeke van die Ou Testament (in Grieks die Pentateug en in Hebreeus die Torah) word elders in die Bybel en deur Yeshua (Jesus), die Gesalfde, toegeskryf aan Moses. Dit sluit die moontlikheid in dat dit onder toesig van Moses geskryf is. Die boeke Eksodus, Levitikus en Numeri is ook in dieselfde tydvak geskryf as die gebeure wat daarin voorkom. Al drie boeke kan as ‘n ooggetuie verslag beskou word.

In die eerste boek van die Ou Testament, Genesis, het YHWH ‘n verbond met Abraham gesluit waarin hy ondermeer aan Abraham ‘n nageslag en ‘n land van hul eie belowe het. Abraham se kleinseun Jakob en sy gesin, wat een gedeelte van Abraham se nageslag was, het in ‘n deel van Egipte, wat aan die Farao behoort het, gaan woon. In Eksodus word vertel wat van Jakob se nageslag, nou bekend as die volk Israel, geword het. Hulle het vermeerder in getalle maar het in slawerny verval. YHWH het Sy verbond met Abraham onthou en besluit om hulle te bevry en te neem na die land wat Hy aan Abraham beloof het. In Eksodus ontmoet YHWH die volk Israel by berg Sinai en sluit ‘n verbond met hulle. Hy gee aan hulle Sy vereistes van hoe hulle moet leef, besonderhede van ‘n ontmoetingsplek wat hulle moet bou en aanwysings van hoe om Hom te aanbid. In Levitikus gee Hy die offerstelsel en die pligte van die priesters aan hulle. In Numeri word die volk Israel opgestel om die beloofde land te gaan beset, maar hulle weier om te gaan en dwaal vir 40 jaar rond in die woestyn. Hierna is Moses oorlede en word Joshua die nuwe leier.

Die boeke Eksodus, Levitikus en Numeri is gerig aan die volk Israel. Die doel daarvan is om die ontstaan en die afgesonderde aard van die volk op te teken sodat dit ‘n ewige herinnering vir hulle nageslag kan wees. Dit vertel van YHWH se stryd om hulle los te kry uit slawerny en om ‘n verbondsverhouding met hulle te sluit. Die verbond tussen YHWH en Israel is ‘n voorwaardelike ooreenkoms waarin YHWH vereistes stel wat die volk moet nakom, iets wat die nageslagte ook sal moet doen. Terselfdertyd is daar waarskuwings dat indien die volk nie die vereistes nakom nie, YHWH teen hulle sal optree. Dit alles moet opgeteken en bewaar word sodat die volk dit kan onthou en dit as ‘n getuienis gehou kan word.

Daar is dikwels verwarring oor die tydperk wat Israel in Egipte was. Gen 15:13 en Hand 7:6 noem 400 jaar wat Abraham se nageslag in ‘n vreemde land sou woon.  Die tydperk wat die kinders van Israel (Jakob) in Egipte gewoon het, was 430 jaar (Eks 12:40-41). Die wet van Moses het 430 jaar na die roeping van Abraham gekom (Gal 3:17-17). In Gen 15:16 sê YHWH dat hulle vir 4 geslagte in die vreemde land sou wees. Die nageslag van Jakob se seun Levi (Eks 6:16-20) was Kehat, Amram, Moses – vier geslagte. Daar is ook verskillende ander gegewens wat die tyd tussen Jakob se vestiging in Egipte en die Uittog uit Egipte onder Moses as 215 jaar bereken. Die probleem met hierdie syfers kom in by die Massoretiese Teks (wat as grondteks vir ons vertalings dien). Die Samaritaanse Pentateug en die Septuagint (albei antieke vertalings uit die oorspronklike) se weergawe van Eks 12:40 lees: En die verblyf van die kinders van Israel, en hulle vaders, waar hulle as vreemdelinge vertoef het in die land Kanaän en in Egipte, was 430 jaar. (Let op: Kanaan EN Egipte). Dit word ook deur die historikus Josephus bevestig. Dus 215 jaar van YHWH se belofte aan Abraham tot Jakob se vestiging in Egipte, en 215 jaar van Jakob se vestiging in Egipte tot die Uittog onder Moses, 430 jaar in totaal. Die tydperk van 400 jaar is ‘n ander tydperk wat begin met Abraham se saad Isak en duur tot die Uittog.

Nog iets waaroor daar verskillende menings is, is die roete wat Israel gevolg het. Die roete wat Israel gevolg het, was van Raamses (Avaris) af tot by die berg Sinai. Die ligging van die berg Sinai is dus van groot belang. Hierdie berg was geleë in die land Midian (Eks 3:12), wat vandag deel is van Saoedi-Arabië. Die regte berg Sinai is eers in 1984 deur ‘n amateur argeoloog ontdek en dit is vandag bekend as Jabal al-Lawz. Die roete uit Egipte het deur die Rooi See, dit wil sê die Golf van Akaba, gelei tot by berg Sinai. Daar is oorblyfsels van strydwaens op die bodem van die see gevind. Van die berg Sinai af het hulle getrek na Kades-Barnea, die Wildernis van Paran en die Wildernis van Sin.

Die getal van die volk Israel wat uit Egipte gekom het en in Kanaan gaan woon het, is belangrik in die verstaan van verskeie gedeeltes. In Numeri word gemeld dat twee sensusse gehou is. Die eerste sensus (Num 1:1-4) word gehou in die tweede jaar na die Uittog net voor hulle vertrek na die Beloofde Land. Die tweede word gehou in die veertigste jaar na die Uittog en net na die omswerwinge in die wildernis. Met die eerste is 603,550 krygsmanne van 20 en ouer getel.  Met die tweede is 601,730 krygsmanne getel. Indien hierdie syfers korrek is, sou die hele volk wat uit Egipte gekom het omtrent 2,5 miljoen moes gewees het. Daar is heelwat redes waarom dit onwaarskynlik klink: die logistieke probleme van soveel mense met hulle vee, die vrees vir vyande wat meer en sterker as hulle is, hulle onvermoë om Kanaan ten volle in besit te neem, ensovoorts. Die Hebreeuse woord ehlef word vertaal as duisend, maar kan ook hoofman of leier beteken. Indien ehlef verkeerd vertaal is, sal die totale bevolking van Israel nie meer as 400,000 gewees het nie. Toe Jakob na Egipte verhuis het, was hulle 70 persone. Hulle het vir vier geslagte daar gewoon. Om in vier geslagte te vermeerder tot 2,5 miljoen lyk onwaarskynlik.

Hoewel dit nie werklik van hulp is vir die bestudering van Eksodus nie, is dit wel interessant om Eksodus te vergelyk met Egiptiese geskiedenis. Farao Thutmoses I (Amenoteb) het ‘n dogter Nefure (Hatsheput) gehad wat kinderloos was. Tog is daar standbeelde van haar met ‘n babaseuntjie. Hierdie baba se naam was Senmut en hy dra ‘n versiering wat sy status as erfgenaam van die troon aandui. As volwassene was hierdie Senmut ‘n hoogs opgevoede persoon wat saam met Farao Hatsheput regeer het. Senmut het, toe hy 40 jaar oud was, onder geheimsinnige omstandighede verdwyn. Sy grafkelder was nooit gebruik nie. Na sy verdwyning is amper elke beeld van Senmut se neus afgebreek as simboliese gebaar om sy gees dood te maak. Daar is een oorblywende standbeeld van Senmut waarin getoon word dat hy ‘n arendsneus gehad het – iets wat nie kenmerkend van Egiptenare was nie, maar wel kenmerkend van Israeliete was.

Hier volg die struktuur van die  “Boek van Instruksiesˮ:

BOEKROL 1: EKSODUS

Deel 1: Israel en die roeping van Moses (Eks 1 – 5)

Deel 2: YHWH se stryd teen Farao (Eks 6 – 12)

Deel 3: YHWH lei Israel uit Egipte tot by Sinai (Eks 12 – 18)

Deel 4: Die eerste verbond tussen YHWH en Israel (Eks 19 – 24:11)

Deel 5: ‘n Plek waar Israel vir YHWH kan ontmoet (Eks 24:12 – 31)

Deel 6: Israel verbreek die eerste verbond en sluiting van die tweede verbond (Eks 32 – 34)

Deel 7: Die bou van die Tabernakel (Eks 35 – 40)

BOEKROL 2: LEVITIKUS

Deel 1: Die offers wat Israel aan YHWH moet bring (Lev 1 – 7)

Deel 2: Die inwyding van die Priesterhoof en sy seuns (Lev 8 – 10)

Deel 3: Instruksies oor reinheid (Lev 11 – 15)

Deel 4: Die Dag van Toedekking (Yom Kippur) (Lev 16)

Deel 5: Instruksies aan Israel om as afgesonderde volk te leef (Lev 17 – 22)

Deel 6: Tye wat deur YHWH vasgestel is (Lev 23-25 )

Deel 7: Nakoming van die Verbond – Voorspoed en Teenspoed (Lev 26-27 )

BOEKROL 3: NUMERI

Deel 1: Voorbereidings om na Kanaan te trek (Num 1 – 10:10)

Deel 2: Die trek vanaf Sinai na Kades Barnea (Num 10:11 – 12)

Deel 3: Israel weier om Kanaan binne te gaan (Num 13 – 14)

Deel 4: In die wildernis: ‘n Nuwe geslag moet gereinig word (Num 14 – 20)

Deel 5: Die trek van Kades Barnea na Moab (Num 21)

Deel 6: Bileam, die profeet (Num 22 – 25)

Deel 7: Israel gereed vir die beloofde land (Num 26 – 32)

Deel 8: Bylaes oor verskillende sake (Num 33 – 36)

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Inleiding tot Genesis

Foto: https://creation.com/genesis-in-clay

Wat ons ken as die Ou Testament, word in Hebreeus die Tanakh genoem. Tanakh is nie ‘n naam nie, dit is ‘n akroniem van die drie afdelings van die Hebreeuse Skrifte: Torah, Nevi‘im en Ketuvim (Wet, Profete, Geskrifte). Dit is hoofsaaklik in Hebreeus geskryf, met dele wat in Aramees geskryf is.

Ons benaming vir die eerste vyf boeke van die Ou Testament is die Pentateug. Pentateug beteken die “Vyf Boeke” in Grieks. In Hebreeus word dieselfde vyf boeke die Torah genoem. Torah beteken instruksie, onderrig of wet. Hierdie eerste vyf boeke word as ‘n eenheid beskou omdat al vyf deur Moses geskryf was. Daar is verskeie plekke in die Ou en Nuwe Testament waar bevestig word dat Moses die skrywer van die Torah is. Geoordeel op grond van die inhoud, moet die Pentateug in drie, en nie vyf nie, boeke verdeel wees: Genesis, Eksodus-Levitikus-Numeri en Deuteronomium. Die boek Genesis sluit slegs gedeeltelik en indirek aan by die ander vier boeke van die Pentateug. Genesis is nie deel van die “Wet van Moses“ nie en is ‘n losstaande boek wat handel oor die menslike geslagte wat lank voor Moses geleef het.

Die eerste boek van die Ou Testament (en die Pentateug) se naam is in Grieks Genesis en in Hebreeus is dit Bereshit. Genesis beteken geslagte of geskiedenis en is ‘n vertaling van die Hebreeuse woord toledoth wat “geslagte” beteken. Bereshit beteken “begin”, die eerste woord in die boek. Die toledoth voorsien ‘n natuurlike indeling van Genesis. Die eerste voorkoms daarvan is in Genesis 2:4:  Dit is die geskiedenis van die hemel en die aarde toe hulle geskape is (alle aanhalings kom uit die OAV). ‘n Soortgelyke uitdrukking kom ook voor in Gen 5:1, 6:9, 10:1, 11:10, 11:27, 25:12, 25:19, 36:1 en 37:2. Elke toledoth volg ‘n soortgelyke patroon: in die eerste plek dui dit ‘n nuwe gedeelte in die teks aan, in die tweede plek is alles wat daarna volg ‘n vertelling van wat deur die genoemde persoon voortgebring is. Die toledoth is die eerste sin van die gedeelte en is ook die titel van die teks wat volg.

Die gebruik van die toledoth is soortgelyk aan die formaat van antieke wigskrif kleitablette. Dit wil dus voorkom of ‘n groot deel van Genesis uit ‘n aantal antieke kleitablette saamgestel is. Indien dit korrek is, kan afgelei word dat Moses in besit van sulke antieke kleitablette gekom het en dit vertaal en oorgesit het in die taal en skrif van sy tyd. Dit beteken dan verder dat elke toledoth ‘n ander boek / dokument (kleitablet) aandui. Hoofstukke is eers in die 13de eeu na Christus aangebring in die Bybel. Die hoofstukke in Genesis stem nie noodwendig ooreen met die indeling volgens die toledoth nie.

Die geslagsregisters in die vroeë hoofstukke van Genesis dui aan dat verskeie van die persone, wat genoem word, se leeftye mekaar oorvleuel het. Adam is eers dood toe Metusalag 243 jaar oud was. Metusalag is in die jaar van Noag se Vloed dood, toe Noag se seun Sem 98 jaar oud was. Gevolglik vorm Metusalag ‘n direkte verbinding tussen Adam en Sem en almal tussenin. Sem is eers dood toe Abraham 150 jaar oud was. Sem kon dus die volle geskiedenis van Adam af persoonlik aan Abraham vertel het. Dit is moontlik dat Genesis uit dokumente bestaan wat deur ooggetuies geskryf / dikteer was en wat bewaar gebly het tot by Abraham se nageslag in Egipte – waar Moses dit kon vind.

Die gebeure in Genesis strek oor ‘n langer tydperk as die res van die Bybelgeskiedenis saam. Volgens die inligting wat in die Bybel gegee word, word die tydperk tussen die skepping van Adam en die geboorte van Moses bereken as meer as 2,500 jaar. Van Moses tot die einde van die Nuwe Testament was minder as 1600 jaar. Dit beteken dat, in die Ou Testament, die tydperk voor die Wet van Moses langer was as die tydperk sedert die Wet van Moses. Hierdie lang tydperk word op ‘n beknopte wyse (veral die tydperk voor Abraham) in Genesis weergegee. Van Adam af tot die Vloed was omtrent 1700 jaar, van die vloed tot by Abraham se roeping was omtrent 400 jaar en van Abraham se roeping tot die Tien Gebooie was omtrent 400 jaar. Die gebeure wat in Genesis beskryf word, vind plaas in drie geografiese gebiede: Die Vrugbare Halfmaan (Gen 1 – 11), Kanaän (Gen 12 – 36) en Egipte (Gen 37 – 50).

Genesis is nie bloot ‘n geskiedenisboek nie. Dit handel oor die Skepper en die verhouding tussen Hom en sy skepsel, die mens. Die mens se rebellie teen sy Skepper vernietig die goeie verhouding wat aanvanklik bestaan het. YHWH (die HERE) stel aan Adam en sy nageslag vereistes om aan te voldoen om vir Hom aanvaarbaar te wees. Die mens faal en YHWH vernietig al die mense op aarde en begin voor met net Noag en sy gesin. YHWH sluit ‘n verbond met Noag en stel vereistes waaraan die mens moet voldoen (die Wet van Noag). Weer probeer die mens om sonder YHWH te leef, YHWH verstrooi hulle in etniese volke oor die aarde. YHWH besluit om ‘n etniese volk van Sy eie tot stand te bring deur ‘n sekere man, Abraham. Hierdie man vertrou geheel en al op YHWH en vertroue word die maatstaf wat vir YHWH aanvaarbaar is. Dit was voor die Wet van Moses gegee was en was van toepassing op alle mense, nie net op sekeres nie.

Daar is geen manier hoe die gevalle mens sy Skepper kan behaag nie. Reeds in Genesis verwys YHWH na ‘n spesiale persoon, die Gesalfde, wat sal kom om die verhouding tussen YHWH en die mens te herstel. YHWH noem Hom die “saad van die vrou”, Hy sal uit Set se nageslag kom, Sem sal Sy voorouer wees, Hy sal afstam van Abraham, Isak en Jakob. In die Nuwe Testament word meer as 200 keer uit Genesis aangehaal. Uit Gen: 1- 11 word meer as 100 keer aangehaal. Dit is woord-vir-woord aanhalings, nie net verwysings nie. Genesis is belangrik in die verstaan van die Nuwe Testament.

Wanneer mens enige boek lees, is dit ‘n groot hulp as daar ‘n inhoudsopgawe voor in die boek is. Die funksie van ‘n inhoudsopgawe word in die Bybel vervul deur die struktuur van ‘n boek. Hier volg Genesis se struktuur:

Deel 1 (Gen 1:1 – 2:4a) In die begin het God die hemel en die aarde geskape.

Deel 2 (Gen 2:4b – 4:26) Dit is die geskiedenis van die hemel en die aarde toe hulle geskape is.

Item 1 (2:4 – 2:25): Die skepping van die mens

Item 2 (3:1 – 3:24): Die sondeval van die mens

Item 3 (4:1 – 4:26): Die nageslag en beskawing van die mens 

Deel 3 (Gen 5:1 – 6:8) Dit is die stamboom van Adam.  

Item 1 (5:1 – 5:32): Set se geslagsregister

Item 2 (6:1 – 6:8): YHWH berou dat hy mense geskep het  

Deel 4 (Gen 6:9 – 9:29) Dit is die geskiedenis van Noag

Item 1 (6:9 – 8:22): Die mensdom uitgewis deur die Vloed

Item 2 (9:1 – 9:17): YHWH se verbond met Noag en die “Wet van Noag“

Item 3 (9:18 – 9:29): Die karakter van Noag se seuns  

Deel 5 (Gen 10:1 – 11:9) En dit is die stamboom van die seuns van Noag

Item 1 (10:1 – 10:32): Die etniese volke uit Noag se nageslag

Item 2 (11:1 – 11:9): Die taalverdeling van Noag se nageslag

Deel 6 (Gen 11:10 – 26) Dit is die stamboom van Sem

Deel 7 (Gen 11: 27 – 25:11) En dit is die stamboom van Tera

Item 1 (11:27 – 11:32): Die nageslag van Tera

Item 2 (12:1 – 12:20): Die roeping van Abram

Item 3 (13:1 – 13:18): Die skeiding van Abram en Lot

Item 4 (14:1 – 14:24): Abram red Lot en ontvang die seën van Melgisedek

Item 5 (15:1 – 15:21): YHWH se verbond met Abram oor die land

Item 6 (16:1 – 16:16): Abram verwek Ismael

Item 7 (17:1 – 17:27): YHWH se verbond met Abraham oor sy nageslag

Item 8 (18:1 – 19:38): YHWH besoek Abraham

Item 9 (20:1 – 20:18): YHWH beskerm Sara

Item 10 (21:1 – 21:21): Die geboorte van Isak

Item 11 (21:22 – 21:34): Abraham sluit ‘n verbond met die Filistyne

Item 12 (22:1 – 22:24): YHWH toets Abraham se vertroue

Item 13 (23:1 – 23:20): Sara sterf

Item 14 (24:1 – 24:67): Abraham soek ‘n vrou vir Isak

Item 15 (25:1 – 25:11): Abraham se laaste jare en verdere kinders

Deel 8 (Gen 25:12-18) En dit is die stamboom van Ismael

Deel 9 (Gen 25:19 – 35:29) En dit is die geskiedenis van Isak

Item 1 (25:19 – 25:34): Isak se seuns

Item 2 (26:1 – 26:35): YHWH bevestig Sy verbond met Isak

Item 3 (27:1 – 27:46): Isak se dwaasheid en Rebekka se wysheid

Item 4 (28:1 – 28:22): Isak stuur Jakob na Laban

Item 5 (29:1 – 29:30): Jakob se huwelike

Item 6 (29:31 – 30:24): Jakob se kinders

Item 7 (30:25 – 30:43): Die nuwe ooreenkoms tussen Jakob en Laban

Item 8 (31:1 – 31:55): YHWH stuur Jakob terug na die land van sy vaders

Item 9 (32:1 – 32:32): Jakob se naam word verander na Israel

Item 10 (33:1 – 33:20): Jakob en Esau word versoen

Item 11 (34:1 – 34:31): Jakob se seuns Simon en Levi

Item 12 (35:1 – 35:29): God stel Sy verbond in met Jakob

Deel 10 (Gen 36:1-37:1) En dit is die geskiedenis van Esau, dit is Edom.

Deel 11 (Gen 37:2-50:26) Dit is die geskiedenis van Jakob

Item 1 37:2 – 37:36): Jakob se seun Josef as slaaf verkoop

Item 2 (38:1 – 38:30): Jakob se seun Juda en sy verhouding met Tamar

Item 3 (39:1 – 39:23): Josef in die tronk

Item 4 (40:1 – 41:57): Josef word deur Farao aangestel

Item 5 (42:1 – 42:38): Josef se broers kom koop voedsel by hom

Item 6 (43:1 – 44:34): Josef se broers kom ‘n tweede keer voedsel koop

Item 7 (45:1 – 45:28): Josef en sy broers word versoen

Item 8 (46:1 – 47:12): Jakob en sy nageslag trek na Josef toe in Egipte

Item 9 (47:13 – 47:26): Josef koop grond vir Farao

Item 10 (47:27 – 47:31): Jakob wil by sy vaders begrawe word

Item 11 (48:1 – 48:22): Jakob seën Josef se kinders

Item 12 (49:1 – 49:33): Jakob se profesie oor sy seuns

Item 13 (50:1 – 50:14): Jakob se begrafnis

Item 14 (50:15 – 50:21): Josef maak vrede met sy broers

Item 15 (50:22 – 50:26): Josef se laaste dae

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die gratis Afrikaanse Bybel: die PWL

Foto: Pad van Waarheid tot die Lewe

Drie jaar gelede het iets ongewoons met my gebeur. Ek het uit die bloute ‘n tablet as ‘n geskenk ontvang. Ek het nie geweet wat om daarmee te doen nie. In die proses van soek na ‘n nut vir hierdie toestel, het ek gaan kyk of dit vir Bybelstudie gebruik kan word. So het dit gebeur dat ek Die Pad van Waarheid tot die Lewe (PWL) ontdek het. Dit het toe pas verskyn.

Die Pad van Waarheid tot die Lewe is ‘n Afrikaanse vertaling van die Heilige Skrifte wat sedert 2015 beskikbaar is. Die Kopiereg behoort aan die Lewende, Skepper God. Hierdie Bybel is gratis en mag nie verkoop word nie. Soos dit hoort. Verder is dit ‘n letterlike vertaling uit Hebreeus en Aramees in Afrikaans. Dit bevat, nes die meeste ander Afrikaanse vertalings, slegs die 66 kanonieke boeke.

In die afgelope drie jaar het ek hierdie nuwe vertaling van begin tot einde deurgewerk. Ek wou slegs die teks bestudeer. Ek het van verklarings gebruik gemaak om my verstaan van die teks te kontroleer. Ek het die beste verklarings wat ek kon kry gebruik. Hierdie verklarings is in Engels en die verklaarders gebruik die mees gerespekteerde Engelse vertalings van die Bybel. Hierdie manier van werk sou, indirek, ook verskille met die PWL kon uitwys.

Wat met die eerste oogopslag vreemd is, is dat die spelling van name anders is. Die Pad van Waarheid tot die Lewe (PWL) het die Hebreeuse en Aramese name getranslitereer. Derhalwe is Kain en Abel nou Kayin en Hevel, Abraham is Avraham, Moses is Moshe, Johannes is Yoganan, Paulus is Sha‘ul, ensovoorts. Jesus se regte Naam is Y‘shua (uitgespreek as Yeshua). Die standpunt van die PWL is dat sy naam ‘n persoon se karakter verteenwoordig en dus betekenis het. Die herstel van die oorspronklike name was om die betekenisse van name duideliker te maak.

Dit mag wees dat daar mense is wat nie God se eienaam ken nie. In die PWL word dit uit respek in die Hebreeuse skrif geplaas. Dit is die naam YAHUAH, wat dikwels uitgespreek word as Yahweh, met die betekenis EK IS, WAS, SAL WEES WIE EK IS, WAS, SAL WEES. Die Hebreeuse Eloha/Elohim word in die PWL vertaal as “Godˮ.

Dit is van groot belang om te vra watter bronne vertalings gebruik. Die Massoretiese Teks (MT) is die algemene bron vir die meeste moderne vertalings van die Ou Testament. Die nadele van die MT is dat dit eers in die elfde eeu na Christus voltooi is, dat dit foute bevat en dat die Joodse rabbi’s wat dit opgestel het, veranderings aan Messiaanse profesieë gedoen het. Gelukkig is die Oorspronklike Ou Testament nog voor die geboorte van Christus vertaal in Aramees en Grieks. Hierdie vertalings gee ‘n indikasie van wat die teks van die Oorspronklike Ou Testament was. Ek het ‘n aantal Nuwe Testamentiese aanhalings uit die Ou Testament ondersoek en gesien hoe die MT die teks verander het. Die PWL is in hierdie opsig meer akkuraat.

Die grootste verskil tussen die PWL en ander vertalings is die bronne wat vir die Nuwe Testament gebruik word. Die oorgrote meerderheid vertalings is uit Grieks vertaal. Die PWL is vertaal uit Aramees. Daar word gemeen dat die Aramese bronne meer betroubaar is omdat Aramees die skryf- en spreektaal van Jesus en die Apostels was. Daar word verder geglo dat die Aramese bronne ouer en meer betroubaar as die Griekse bronne is. Ek het tot dieselfde gevolgtrekking gekom. Die idee dat die Nuwe Testament oorspronklik in Grieks geskryf was, word hoofsaaklik in die Westerse kerke gehuldig.

Verskille in die vertaling van die Ou Testament begin by Genesis 1:1. In die oorspronklike Hebreeus is daar nie die woord “die” in “in die begin” nie. Die “die” is vir taalkundige redes ingevoeg. “In begin”, soos die PWL dit vertaal, dui aan dat dit nie die begin van alles was nie, maar eerder dat dit vir God self die begin van ‘n nuwe tydperk was. Met die ballingskap is die gebruik van Hebreeus deur Israel vervang met die gebruik van Aramees. Die vermoede is dat die boeke wat na die ballingskap geskryf is, oorspronklik in Aramees (nie Hebreeus nie) geskryf is.

In die Nuwe Testament is die naam Here/Heer vervang met die Hebreeuse YHWH (in Hebreeuse skrif). Idiome is letterlik vertaal. Die woord “geloof”  is vervang met “vertroue”. Die verduideliking is dat geloof is om te weet, maar vertroue is om te doen. “Heilig” word vervang met “afgesonderd”, “geregtigheid” word vervang met “reg volgens die wet” (onskuldig), “dissipel” word vervang met “studentevolgeling”, ensovoorts.

Die vertalingsverskille is dus nie as gevolg van swak vertaling nie, maar is doelbewus en na deeglike oorweging gedoen. Vir my is dit verfrissend. As ons dieselfde woorde by herhaling hoor, raak ons afgestomp en word dit geykte woorde en uitdrukkings. Wat beteken “genade” nou eintlik? Is “onverdiende guns” nie beter nie?

Ek het ook die kritiek van die akademikus Professor Chris de Wet gelees. Ongelukkig is dit nie ‘n evaluasie van die PWL nie maar ‘n aanval op die PWL, die vertaler en die gebruikers van die PWL. Ek is oortuig dat elke werk wat tot eer van Yeshua is, teenstand uitlok. Vir my is die aanval ‘n bevestiging dat die PWL op die regte pad is.

Daar is verskeie ander vertalings van die Bybel in Afrikaans. Die Ou Afrikaanse Vertaling (OAV) is in 1933 gedoen en in 1953 hersien (Bybelgenootskap). Dit is ‘n letterlike vertaling. Die Nuwe Afrikaanse Vertaling (NAV) is in 1983 gedoen en is ‘n dinamies-ekwivalente vertaling (Bybelgenootskap) . Die Boodskap het in 2002 verskyn (Christelike Uitgewersmaatskappy). Dit is ‘n parafrase. Die Nuwe Lewende Vertaling het in 2006 beskikbaar geword (Christelike Uitgewersmaatskappy). Dit is ‘n dinamies-ekwivalente vertaling. Die Bybel vir Almal het in 2008 uitgekom (Bybelgenootskap). Blykbaar in eenvoudige Afrikaans.  Die Bybel: ‘n Direkte Vertaling is in proses van vertaling en sal blykbaar in 2020 verskyn (Bybelgenootskap). Dan het die Jehovah Getuies hulle eie Nuwe Wêreld-Vertaling. Daar is ook die Dogter van Sion se Boek van Herinnering. Die meerderheid lê die klem op die verstaanbaarheid in moderne Afrikaans en nie die getrouheid aan die teks nie.

My behoefte is aan ‘n letterlike vertaling. In Engels is daar ‘n paar vertalings wat ek al gebruik het, maar dan moet ek woordeboeke byderhand hou. Die PWL het aan my behoeftes voorsien en ek is tevrede daarmee. ‘n PWL-AOV parallel Bybel sal vir my interessant wees.

Die PWL is beskikbaar in verskillende formate. Dit is ingesluit op verskeie elektroniese Bybelstudie hulpmiddels. Daar is ook gedrukte Bybels gratis beskikbaar. Volle besonderhede is op die PWL-webwerf.

Daar is organisasies soos die Gideons en Geopende Deure wat gratis Bybels versprei. Daar is ook elektroniese weergawes van sommige vertalings wat gratis is – mits dit slegs vir persoonlike gebruik is.  Die Pad van Waarheid tot die Lewe (PWL) is nie net gratis vir eie gebruik nie, maar is ook gratis vir wyer gebruik. Nog meer: die PWL verbied die verkoop van hierdie vertaling, dit mag slegs gratis versprei word.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Om die Bybel te lees

Prent vanaf: Jesus se Kindertjies Blog

Voor die uitvinding van die drukpers (deur Johannes Gutenberg in 1440) was boeke met die hand geskryf en gekopieer. Daar was nie baie boeke nie, min mense het boeke besit, die belangrikste boeke was geskryf in Latyn, Grieks en Hebreeus. Die Heilige Skrif was nie algemeen beskikbaar nie en kon nie deur gewone mense gelees word nie. Die drukwese het vir die eerste keer die Heilige Skrif beskikbaar gestel in ‘n formaat waarin dit rondgedra kon word en op enige plek gelees kon word. Die volgende stap was om dit te vertaal in die Europese volkstale. Dit alles het daartoe gelei dat gewone mense die Bybel kon lees in hulle eie taal en kon sien hoeveel die kerk van die waarheid afgewyk het. Dit is hoe Protestantisme ontstaan het en hoe daar weggebreek is van die Roomse Kerk.

Die Heilige Skrif, ook bekend as die Bybel, was onlosmaaklik deel van die Boerevolk se geskiedenis. Elke huis het minstens een Bybel gehad, soms was dit die enigste boek in die huis. Dit was daagliks gelees tydens Boekevat en ook gebruik om kinders te leer lees en skryf. Die Bybel was met die Groot Trek in die wakis, op kommando was die Bybel in die saalsak.

Mense wat ‘n verhouding met Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) het, het die behoefte om Hom beter te ken en verstaan. Die Bybel is die boek waarin jy kan lees Wie Hy Is, wat Hy al gedoen het en wat Hy nog gaan doen.

Die Bybel is ‘n dik boek met baie bladsye. Die lees van die Bybel is ‘n formidabele taak. Dit maak dat mense na ‘n makliker uitweg soek, ‘n opsomming, ‘n video of so iets. Ongelukkig is daar nie ‘n maklike uitweg nie, die lees van die Bybel verg dissipline, toewyding en deursettingsvermoë. Elke indiwidu moet self besluit of hy daarvoor kans sien. As jy nie vir Yeshua ernstig opneem nie, waarom moet Hy jou ernstig opneem? As jy die Bybel net oppervlakkig ken, ken jy vir Yeshua ook oppervlakkig, en mag Yeshua ook net oppervlakkig in jou belangstel. Wat jy insit bepaal wat jy uitkry. Daar is nie plek vir ligsinnigheid nie, dit is ‘n ernstige saak. Indien jy wel ernstig is met Yeshua, sal jy bereid wees om opofferings te maak vir Hom. As die lees van die Bybel vir jou moeilik is, sal jy moet plan maak, vasbyt en deurdruk.  Jy sal daarby baat.

Wat bedoel word met die lees van die Bybel is dat jy by bladsy een begin en dat jy alles lees tot by die laaste bladsy. Die hele Bybel moet gelees word, nie net hier ‘n bietjie en daar ‘n bietjie nie. Dit wat jy Sondag in die kerk hoor, is net kort gedeeltes van die Bybel. Dit wat jy by jou Bybelstudie hoor is ook net gedeeltes van die Bybel. Hierdie dele wat jy hoor mag van waarde wees, maar dit vervang nie dat jy die Bybel self moet lees nie.

Wanneer jy deur die Bybel blaai, sal jy sien dat daar hoofstukke en verse is. Dit was nie in die oorspronklike manuskripte nie en is later bygevoeg om soek en verwysings makliker te maak. Somtyds is dit in ooreenstemming met die teks, maar nie altyd nie. Sommige Bybels het opskrifte in die teks as hulpmiddel tot die inhoud. Hierdie dinge kan nuttig wees, maar is nie noodwendig korrek nie. Elke boek in die Bybel het sy eie struktuur. Dit is nodig om op te let dat daar verskillende onderwerpe binne dieselfde boek kan wees.

Die boeke wat in die Bybel is, volg nie noodwendig chronologies op mekaar nie. Die Ou Testament  het eers geskiedenisboeke, dan wysheidsboeke en laastens profetiese boeke. Die Nuwe Testament het eers geskiedenisboeke, dan omsendbriewe en laastens ‘n profetiese boek. Hierdie indeling is mensgemaak en jy hoef dit nie na te volg nie. Waar daar in die Ou Testament twee boeke met dieselfde naam is (bv. 1 Samuel en 2 Samuel), beteken dit dat dit oorspronklik een boek was en moet dan as een boek gelees word. Waar daar in die Nuwe Testament twee verskillende briewe met dieselfde naam is, beteken dit nie dat dit na mekaar geskryf is nie, of dat dit oor dieselfde onderwerp handel nie, dit beteken dat die briewe aan dieselfde mense gerig is.

Die inhoud van die Bybel strek oor ‘n lang tyd. Daar kon honderde jare verloop het tussen een gebeurtenis en die volgende gebeurtenis. In die verloop van hierdie geskiedenis het baie dinge verander. Taal kon verander het, skrif kon verander het. Omstandighede het verander. Kultuur kon verander het, mense en volke het verander.

Die Bybels wat ons gebruik is vertaal uit antieke tale wat nie meer gebruik word nie. Daar is twee tale betrokke by ‘n vertaling: die antieke taal waarin geskryf is en die moderne taal waarin gelees word. Daar is verskillende vertaalmetodes en gevolglik verskil vertalings van mekaar. Een vertaalmetode probeer die oorspronklike taal so akkuraat moontlik vertaal en dit word ‘n letterlike vertaling genoem. Die klem val op die oorspronklike taal. Ek is bekend met twee sulke vertalings: die Ou Afrikaanse Vertaling (OAV) van 1933/53 en die Pad van Waarheid na Lewe (PWL). ‘n Ander vertaalmetode word ‘n ekwivalente vertaling genoem en probeer om die vertaling meer verstaanbaar te maak. Die klem is op die moderne taal. Twee voorbeelde is die Nuwe Afrikaanse Vertaling (NAV) van 1983 en die Nuwe Lewende Vertaling (NLV). Die vertalers gebruik nie noodwendig dieselfde brondokumente nie en dit kan ook tot verskille tussen vertalings lei.

Daar is ‘n verskil tussen die lees van die Bybel en die bestudering van die Bybel. Om net die Bybel te lees vat nie so lank nie. Een berekening sê daar is 929 hoofstukke in die Ou Testament, indien jy net 3 hoofstukke ‘n dag lees kan jy in 10 maande klaar wees. Om die Bybel deeglik en intensief te bestudeer, sal ‘n paar jaar neem. Indien jy vir die eerste keer die hele Bybel aanpak, sal dit beter wees om net te lees.

Wanneer jy die hele Bybel vir die eerste keer deurlees, sal dit goed wees as jy jou vorige kennis van die Bybel kan vergeet. Alles sal vars en nuut wees. Dit sal ‘n avontuur wees om dinge uit te vind wat jy nie voorheen geweet het nie. Jy sal ook uitvind dat dinge wat jy voorheen nie verstaan het nie, nou sin maak. Dit sal ‘n goeie fondament wees waarop jy dan kan voortbou. Wanneer jy die Bybel ‘n tweede keer deurlees, gaan jy vind dat jy baie leer wat jy die eerste keer gemis het. Elke keer wat jy die Bybel deurwerk ontdek jy iets nuuts en opbouend. Met die eerste deurlees, probeer om niemand te raadpleeg oor die betekenis van wat jy lees nie, probeer net om in te neem wat geskrywe is.

Daar is vreeslik baie verskillende interpretasies van die Bybel. Daar is ook baie verdraaiings en baie dwalinge. Dit is hoofsaaklik so omdat die Bybel nie in konteks gebruik word nie. Hoe lees mens binne konteks? Jy interpreteer nie een vers op sy eie nie. Wanneer jy ‘n teks lees, neem jy die vers voor en die vers daarna in ag. Jy moet ook let op die paragrawe voor en na die vers wat jy lees. Jy moet ook die vorige en volgende hoofstukke in gedagte hou. Daar is vier beginsels wat gevolg moet word: wat is die letterlike betekenis van die gedeelte, wat is die agtergrond (die gebeure, wie praat en wie moet luister), taalgebruik en deur dit met ander gedeeltes (wat oor dieselfde saak handel) te vergelyk. Neem ook die kultuur van die tyd in berekening.

Die grootste gedeelte van die Bybel moet letterlik verstaan word. Wanneer dit nie letterlik verstaan moet word nie, sal dit duidelik uit die teks self blyk. Sommige dinge kan nie letterlik beskryf word nie, dan word daar figuurlike taal gebruik. Om beelde en simbole te herken is belangrik, selfs al verstaan jy nie dadelik wat dit beteken nie. Dit is nie God se bedoeling dat ons nie moet verstaan wat Hy aan ons bekend wil maak nie. Wanneer ons ernstig is om Hom te verstaan, sal Hy ons daarmee help.

Daar is ‘n paar benaderings tot die verstaan van die Heilige Skrif wat vermy moet word. Rasionalisme verhef geleerdheid of wetenskap tot die finale gesag by die verstaan van die Bybel. Mistisisme verhef mistiese ervarings (geestelike belewenisse) tot finale gesag en bykomend tot die Bybel. Kerklikheid verhef die kerk tot enigste vertolker van die Skrif en ag kerklike besluite bykomend tot die Skrif. Die moderne neiging is om te sê dat die Bybel deur mense geskryf is en dat dit feilbaar is.

Ons Protestantse voorouers het die Sola Scriptura beginsel nagevolg. Die Bybel is die onfeilbare Woord van God, die oorspronklike geskrifte is deur die Heilige Gees geïnspireer en is die finale gesag in lering en praktyk.

Dit is die Boerevolk se erfenis.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin