Monument of tempel?

Illustrasie: https://www.wereldwyd.co.za/en/fact-flash-voortrekker-monument/

Wat maak die Voortrekkermonument naby Pretoria anders as ander monumente?

Die Voortrekkermonument is ʼn goeie plek om te besoek as jy jou wil verfris in jou volk se geskiedenis. Die monument is nie die enigste besienswaardigheid nie, daar is op dieselfde terrein ook Fort Schanskop, die Muur van Herinnering (Bosoorlog) en uitstallings en voorwerpe wat met ons geskiedenis en kultuur verband hou.

Dit is ʼn indrukwekkende gebou wat uittroon oor die omgewing en van ver af gesien kan word. Die gebou is omring met ʼn laer van 64 kakebeenwaens van graniet. By die ingang is daar ʼn groot standbeeld van ʼn Voortrekkermoeder met 2 kinders. Die “grondvloer”, waar die ingang is, staan bekend as die Heldesaal. Die mure daarvan is bedek met ʼn fries van 27 marmerpanele wat die geskiedenis van die Groot Trek uitbeeld. Die Senotaafsaal in die “kelder” bevat die Senotaaf van graniet en ʼn museum van items uit die Groot Trek. Heel bo op die gebou is daar uitkykplekke vanwaar die omgewing besigtig kan word. Buitekant, op elke hoek van die gebou, is daar 4 standbeelde van Voortrekkerleiers. Dit alles is die uiterlike van die monument en dit is wat die meeste besoekers raaksien.

Behalwe die uiterlike voorkoms, is daar ook simbole wat in die monument ingebou is. Verskeie navorsers het die teenwoordigheid van hierdie simbole bevestig. Dit is Vrymesselaarsimbole. My vraag is: wat maak dit daar, hoe het dit daar gekom, wat beteken dit en wat is die werklike doel van die Voortrekkermonument.

Die bou van ʼn monument vir die Voortrekkers is grootliks te danke aan minister E.G. Jansen. In 1931 is die Sentrale Volksmonumentekomitee (SVK) gestig. Dit was die SVK wat uiteindelik oor die ontwerp van die monument besluit het. Die SVK het in sy manifes verklaar: Daar is by die volk ‘n algemene begeerte na ‘n georganiseerde uiting van kollektiewe hulde en bewondering ter ere van die Voortrekkers en niemand twyfel aan die vaste volkswil om elke moeilikheid te oorwin ter bereiking van die uniforme wens, nl. om vir die huidige en latere geslagte ‘n indrukwekkende monument op te rig wat in lengte van dae sal getuig van die stoere en sielsverheffende deugde van die Voortrekkers. Of daar werklik so ʼn algemene begeerte was, weet ek nie. Die regering van die dag het wel belang gestel en wou die monument nog groter en nog meer indrukwekkend hê en het besluit om met die koste daarvan te help. Die SVK het die argitek Gerhard Moerdyk aangestel as boumeester.

Gerhard Moerdyk het verduidelik dat die Voortrekkers nie ʼn argitektoniese erfenis nagelaat het nie, maar as hulle het, sou dit Bybels gewees het. Hy was van mening dat, net soos Abraham in die Bybel, ʼn altaar gebou moet word om die Voortrekkers se opofferings te huldig. Hy het dit as ʼn heiligdom gesien. Die SVK se opdrag aan Moerdyk was dat dit soortgelyk aan die Völkerschlactdenkmal in Leipzig, Duitsland moet wees. Die Völkerschlactdenkmal is deur Vrymesselaars opgerig en het selfs ʼn Vrymesselaarstempel in die kelder.

Die uitstaande kenmerk van die Voortrekkermonument is die son wat op die Senotaaf skyn. In 1936, voor hy sy ontwerp voltooi het, besoek Gerhard Moerdyk Egipte. Daar het hy die Karnak-tempelkompleks en die Benben-klip besigtig. Dit was sy inspirasie vir die Senotaaf. Die Senotaaf is ʼn heldegraf ter ere van Piet Retief wat deur Dingaan vermoor is. In die koepeldak van die monument is ʼn ronde opening waardeur die son skyn. Op die “grondvloer” (die Heldesaal) is ʼn opening waardeur afgekyk kan word op die Senotaaf. Op die Senotaaf is die woorde “Ons vir jou Suid-Afrika”. Op 16 Desember elke jaar (Geloftedag) skyn die son op die woorde op die Senotaaf.

Die Senotaaf het godsdienstige simboliek. In Egipte was die son die Songod wat met die mens kommunikeer deur op die senotaaf te skyn. By die Voortrekkermonument verteenwoordig die koepeldak die hemel met die lig van God wat daardeur skyn. Die woorde “Ons vir jou Suid-Afrika” is die sentrale fokuspunt. Die sonstraal simboliseer ʼn kommunikasie tussen God en mens. (Dit moet onthou word dat Israel se Goue Kalf simbolies vir YHWH moes voorstel).

Bouwerk het op 13 Julie 1937 begin. Die hoeksteen is op 16 Desember 1938 gelê deur kleindogters van drie van die Voortrekkerleiers. Die monument is op 16 Desember 1949 ingewy deur Dr. D.F. Malan, wat toe Eerste Minister was. Die totale boukoste was omtrent £ 360,000. Daar was ook ʼn amfiteater gebou wat omtrent 20,000 sitplekke het. Drie dokumente is onder die hoeksteen begrawe: ʼn afskrif van die Gelofte, ʼn afskrif van Piet Retief se ooreenkoms met Dingaan en ʼn afskrif van “Die Stem” (wat vir die eerste keer in 1928 gesing is).

Daar is ʼn paar goed aan die monument wat my persoonlik hinder. Die standbeeld van die Voortrekkermoeder: is daar ʼn rede waarom ʼn Engelse dogter en ʼn Joodse seun die modelle vir die kinders was? Die standbeelde van Voortrekkerleiers is van Piet Retief (ʼn Vrymesselaar), Andries Pretorius, Hendrik Potgieter en ʼn “onbekende” wat die ander leiers verteenwoordig. Hoekom is Gerrit Maritz nie daar nie? Die Gelofte wat in die monument uitgebeeld word, verskil van die Voortrekker-Volksraad se amptelike weergawe. Wie het die woorde van die Gelofte verander en wanneer is dit gedoen?

Hoekom is “Ons vir jou Suid-Afrika” gekies as die woorde op die Senotaaf? Dit is lynreg in stryd met die doel van die Groot Trek. Suid-Afrika het nog nie bestaan nie en die lied “Die Stem” was nog nie geskryf nie. Die Voortrekkers was separatiste wat uit “Suid-Afrika” pad gegee het om hulle eie volkstaat te stig.

Die woord “senotaaf” beteken “leë graf”. Die Senotaaf in die monument simboliseer Piet Retief se graf. Vir Christene is daar net een leë graf en dit is die een waaruit Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) uit die dood opgestaan het.

Moerdyk se oorspronklike idee was om volgens Abraham se voorbeeld ʼn altaar die sentrale fokus van die monument te maak. Dit moes ʼn heiligdom wees. Die Senotaaf is dus in werklikheid ʼn altaar waarop geoffer word. Wie of wat is die offerande? Was dit Piet Retief wat geoffer is vir “Suid-Afrika”? Is die son wat op 16 Desember daarop skyn dan simbolies van aanvaarding van die offerande deur ʼn Opperwese?

Klaarblyklik was daar met die bou van die Voortrekkermonument ʼn godsdienstige motief gewees. Dit maak daarvan ʼn tempel.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Kakiebos Kersfees

Illustrasie: http://www.agrieco.net/article.aspx?id=974

Wanneer is Kersfees vir die eerste keer in Suid-Afrika gevier? Tussen 1652 (toe Van Riebeeck geland het) en 1806 (toe die Britse Besetting plaasgevind het), was almal in die Kaap van Goeie Hoop salig onbewus van iets soos Kersfees. Hulle het nog nooit daarvan gehoor nie, Kersfees het glad nie bestaan nie.

Met die Slag van Bloedrivier het die Volksraad ʼn Joernaal  laat hou van daaglikse gebeure. Hierdie Joernaal (gehou deur die Volksraad se Sekretaris) strek van 3 tot 27 Desember 1838. Die inskrywing vir 25 Desember 1838 lui soos volg: Des anderen daags, zynde de 25e, werd er ʼn kapitein van Dingaan, deur de kafferspioenen gevangen opgebracht. Deze verhaalde veel; doch men kon maar weinig geloven. Hy verhaalde echter van de marteling, evenals de vorige. Daar is geen melding van Kersfees, rusdag, godsdiens of iets anders nie.

Hierdie onkunde oor Kersfees was algemeen by Protestante in die Kaap, Skotland en die VSA. Die Protestantse leiers (soos Calvyn en Knox) was heftig teen hierdie fees gekant. Op plekke is dit selfs verbied. Na die Amerikaanse Rewolusie is Kersfees as ʼn Engelse tradisie gesien en ontmoedig.

Wat het gebeur dat ons vandag wel Kersfees vier? Ons voorgeslagte het nie Kersfees gevier nie, hulle was daarteen gekant. Die aanvaarding en instelling van Kersfees was ʼn ernstige afwyking van die Protestantse leer. Dit het reguit ingedruis teen Johannes Calvyn se standpunt daaroor.

Dit is duidelik dat Kersfees saam met die Britse Besetters na die Kaap gekom het. Die bevordering van Kersfees het blykbaar sedert die 1820’s plaasgevind. Die Kaapse Kerk (NG Kerk) was groot bewonderaars van alles wat Brits was en het reeds in 1824 gepraat van Kersfees as ʼn godsdienstige dag. Aangesien hulle die Voortrekkers onder tug geplaas het, was hulle invloed in die Vrystaat en Transvaal beperk. Sedert die 1850’s is daar in die Kaapkolonie begin met Kersfeesviering en is Kersdag tot vakansiedag verklaar. Sedert die 1890’s het Koningin Victoria se oproep om Kersfees te vier, steun in die Kaapkolonie gekry.

Die viering van Kersfees het mettertyd ook die Boererepublieke ingedring. Die Suid-Afrikaanse Republiek (ZAR) het in 1865 dit goedgekeur dat burgers op 25 Desember tuis mag bly en dit as ʼn godsdienstige rusdag mag gebruik. Die Vrystaatse Republiek het dit in 1891 nagevolg. Kerke het die dag vir nagmaal aangewend, die burgers het dit gebruik vir piekniek en vermaak.

Die kommersialisasie van Kersfees het eers later in die 20ste eeu stoom begin optel. Winkelsentrums het met uitstallings, plakkate, die speel van kersliedere en spesiale aanbiedings die publiek se belangstelling geprikkel. Dit is ook nie net die gee van geskenke waarop geld spandeer word nie. By ons val Kersfees binne die somervakansie en selfs die wat nie verlof neem nie maak ʼn mini-vakansie daarvan. Gevolglik word geld ook spandeer op kampering, ekstra kos en drank. Daar is glo ondernemings wie se verkope oor Kersfees meer as 50% van hulle jaarlikse verkope is.

Kersfees word algemeen as ʼn christelike fees beskou. Moslems in Westerse lande beywer hulle vir die afskaffing daarvan. (Hoewel die meerderheid Westerlinge nie meer Christene is nie, vier hulle nog steeds Kersfees!). Die naam is afkomstig van die Middelnederlandse woord Kerst wat Christus beteken.

Wanneer is Kersfees vir die eerste keer gevier? In die eerste eeue van die Christendom was daar nie so ʼn fees nie en was Christene gekant teen alle praktyke, ook geboortedag herdenkings, wat in paganisme voorgekom het. Nadat die Rooms-Katolieke Kerk ontstaan het, is Kersfees binne die Kerk toegelaat. Christene buite die Kerk het nie Kersfees gevier nie.

Oor die paganistiese herkoms van Kersfeesgebruike is heelwat geskryf. Die datum 25 Desember is dieselfde as die Romeine se Dies solis invicti nati (dag van die geboorte van die onoorwinlike son). Baie nuwe lidmate van die Katolieke Kerk het volgehou met hulle paganistiese feeste. Die Kerk kon nie daarin slaag om hierdie fees uitgeroei te kry nie en het dit toe oorinterpreteer as die geboorte van Christus. Dit is gedoen deur die geboorte van die son gelyk te stel met die geboorte van Christus.

Die tradisies van die kersboom, Kersvader, liggies, kleure, geskenke ensomeer is alles vanuit die paganisme. Niks daarvan is christelik of Bybels nie. Kerkgenootskappe probeer al vir eeue om Kersfees christelik te maak deur dit as die geboortedag van Christus voor te stel. Hulle het tradisies geskep met ʼn baba, skaapwagters en wyse manne. Die gee van geskenke word dan gekoppel aan die Wyse Manne uit die Ooste wat aan Christus geskenke gebring het (die wyse manne het eers ʼn geruime tyd na die geboorte opgedaag). Ook hiervan is niks christelik of Bybels nie. Die kerklike Kersfees is ʼn mensgemaakte tradisie.

Waarom vier Christene nog steeds Kersfees? Dit is tog duidelik dat daar niks Bybels daaraan is nie, inteendeel alles daaraan is onbybels. Elke keer wanneer daar in die geskiedenis ʼn terugkeer na die  ware Christelike leer was, is Kersfees ook verwerp.

Is daar ʼn soort “groepsgees” wat mense laat voel hulle moet meedoen met die wêreld? Is dit die kommersiële opwinding wat almal saamsleur? Of is dit die skyn van christelikheid wat mense oortuig?

Uiteindelik maak dit nie saak wat ek of jy daarvan sê nie, of wat ek of jy wil glo of nie wil glo nie. Elkeen sal self besluit of hy Kersfees wil vier, of nie. Die reg of verkeerd word deur Christus self besluit. Ons moet voor Hom staan en aan Hom rekenskap gee.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Christene buite die kerk: die Paulisiane

Illustrasie: http://www.onegodonelord.com/theos-7/

Wat is die waarheid oor die Paulisiane: was hulle volgelinge van Yeshua, die Gesalfde, of was hulle ketters? Is dit wat die Kerk van hulle sê waar, of is dit ʼn verdigsel?

Die Paulisiane was ’n Christelike beweging wat in Kappadosië (Armenië)  ontstaan het en wat uitgebrei het na ander lande, ondermeer Bulgarye. Tot die twintigste eeu was die enigste inligting oor hulle dit wat deur die Kerk van hulle gesê is. Sedert die ontdekking van die boek “Die Sleutel tot die Waarheid” in 1893, en die vertaling daarvan in Engels, het hulle eie weergawe van hulle leringe en gebruike bekend geword.

Die Bisantynse Kerk het die Paulisiane beskuldig dat hulle ʼn gnostiese beweging was (wat glo mense is goddelike siele wat in ʼn stoflike wêreld gevange is). Hulle is beskuldig dat hulle dualisme aanhang (twee gode – een goed en een kwaad). Hulle is ook manicheërs genoem (ʼn heidense godsdiens wat ʼn bietjie Christelikheid insluit). Verder was hulle beskuldig dat hulle die leer van docetisme volg (Christus het net skynbaar ʼn vleeslike liggaam gehad). Daar is ook gesê dat hulle die Ou Testament verwerp en net ʼn deel van die Nuwe Testament aanvaar. Hulle is tot ketters verklaar en vervolg.

Die bestaan van ʼn boek van die Paulisiane, “Die Sleutel tot die Waarheid”, was tot in die elfde eeu bekend, maar dit het verlore geraak. In 1893 is  “Die Sleutel tot die Waarheid” in ʼn biblioteek in Armenië ontdek deur Frederick Cornwallis Conybeare. Die manuskrip is ʼn kopie van ʼn teks uit omstreeks 800 n.C. Hierdie teks gee ʼn heel ander weergawe van die Paulisiane se leringe en praktyke. Daar is geen sprake van enige iets wat op gnostiese of manichese opvattings dui nie. Die Ou Testament, die vier kanonieke Evangelies en die Briewe van Paulus word gebruik.

Daar word gemeen dat die Paulisiane uit die vroegste Apostoliese gemeentes gekom het. In 1 Petrus 1:1-2 word verwys na Kappadosië (die ou naam van Armenië): Petrus, ʼn apostel van Jesus Christus, aan die vreemdelinge van die verstrooiing in Pontus, Galásië, Kappadocië, Asië en Bithínië, uitverkore volgens die voorkennis van God die Vader, in die heiligmaking van die Gees, tot gehoorsaamheid en besprenkeling met die bloed van Jesus Christus: Mag genade en vrede vir julle vermenigvuldig word! Hulle was veral bekend tussen die middel van die sewende eeu en die einde van die negende eeu. Die naam Paulisiane is aan hulle gegee omdat hulle die briewe van die Apostel Paulus hoog geag het.

Die Paulisiane het bekend geword na die bekering in 660 n.C. van ʼn jong Armeniër met die naam Konstantyn. Hierdie Konstantyn was aanvanklik ʼn aanhanger van die heidense godsdiens manicheïsme. Op ʼn dag het ʼn Christen wat vir Moslems gevlug het, by hom skuiling teen sy agtervolgers gesoek. Uit dankbaarheid het die Christen ʼn afskrif van die vier evangelies en die briewe van die Apostel Paulus aan Konstantyn geskenk. Konstantyn (hy het sy naam verander na Silvanus) het hierdie boeke bestudeer en hom geroepe gevoel om die Christene te laat terugkeer na die oorspronklike leringe en praktyke van die Nuwe Testament. Hy was suksesvol en het ʼn probleem vir die Bisantynse Kerk geword omdat hy hulle leerstellings en praktyke verwerp het en as afgodery bestempel het. Hy is deur die kerk tot ketter verklaar en in 685 n.C. gevonnis tot steniging. Slegs een persoon kon gevind word wat bereid was om hom te stenig. Hierdie gebeure het daartoe gelei dat die keiserlike offisier, Simeon, tot bekering gekom het en later ʼn Paulisiaanse leier geword het.

Weens vervolging moes die Paulisiane vlug en het in Armenië verstrooid geraak. Ten spyte van vervolging, het hulle getalle steeds toegeneem omdat talle lidmate van die Kerk by hulle aangesluit het. In die negende eeu het vervolging so toegeneem dat die Paulisiane oorgegaan het tot gewapende verset. Die gevolg was dat die regentes Theodora II ʼn grootskaalse vervolging beveel het. 100,000 Paulisiane het omgekom en hulle grond en eiendom is deur die Bisantynse Ryk gekonfiskeer. Weer moes die Paulisiane na nuwe plekke toe vlug. Tussen die 7de en 12de eeue het die Paulisiane versprei in Armenië. In die 10de eeu het hulle ook versprei na Bulgarye en daarvandaan weswaarts. Aan die einde van die 17de eeu was daar nog Paulisiane wat in Bulgarye gewoon het.

In die teks van “Die Sleutel tot die Waarheid” word die Paulisiane se sedes en gebruike beskryf as soortgelyk aan dit wat in die eerste eeue by die meeste Christene voorgekom het. Uit die teks is dit ook duidelik dat hulle die doop van kinders verwerp. Slegs volwassenes wat  tot geloof gekom het en gevra het om gedoop te word, is gedoop. Persone wat uit ʼn ander geloofsgroep (byvoorbeeld die Ortodokse Kerk) gekom het, is herdoop.

Hulle was hewig gekant teen die verering van ikone, relieke en heiliges. Die verering van hierdie voorwerpe en persone dateer uit die vierde eeu en kom voor by die Katolieke en Ortodokse Kerke. Die Paulisiane het dit as afgodery beskou.

Daar was nie verskillende klasse gelowiges nie. Hulle leiers was van dieselfde klas as die gewone lidmate en het nie titels of onderskeidende kleredrag gehad nie. Gemeentes was onafhanklik en het oor hulleself regeer. Omdat hulle as ʼn beweging nie eiendom kon besit nie, het hulle nie geboue opgerig nie. Hulle het nie instellings soos sinodes of konsilies gehad wat hoër as die gemeentes was nie.

Uit die beskrywings in die “Die Sleutel tot die Waarheid” kry mens die indruk dat die Paulisiane baie naby aan die Nuwe Testamentiese gemeentes was. Dit is heel moontlik dat toe Konstantyn op die toneel verskyn het, daar nog steeds ou gemeentes was wat nooit deel van die Kerke geword het nie. Indien dit waar is, het die oorspronklike Nuwe Testamentiese gemeentes nog steeds onafhanklik van die Kerke bestaan en ʼn suiwer getuienis vir Yeshua gelewer.

Die meerderheid kerkhistorici verbind die Paulisiane met die Bogomils, Kathare en Albigense. Al drie hierdie groepe word beskou as gnosties en is ook tot ketters verklaar. Die verbinding tussen hierdie groepe lyk onwaarskynlik want dit berus op aannames en veronderstellings.

Wat is die waarheid? Kerk en staat het saamgewerk om die Paulisiane te vernietig. Om dit te regverdig is allerlei vals aantygings teen hulle gemaak. Vandag kan ons sien dat hulle getuienis ʼn lamp was wat helder in die duisternis gebrand het.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Inleiding tot Rut

Illustrasie: http://www.freebibleimages.org/illustrations/ruth-3/

Die geskiedenisboeke van die Ou Testament kan verdeel word in Die Geskiedenis van die Twaalf Stamme van Israel (Joshua tot 2 Konings) en Die Geskiedenis van Juda (1 Kronieke tot Ester). Die boek Rut is deel van die Die Geskiedenis van die Twaalf Stamme van Israel en word geplaas na Rigters en voor 1 Samuel. Dit is onbekend wie die boek geskryf het en wanneer dit geskryf is. Die geslagsregister aan die einde van die boek strek tot by Dawid. Gevolglik moes die boek gefinaliseer gewees het nadat Dawid gebore is.

Die gebeure in Rut het plaasgevind in die tydperk van die Rigters. Rut was koning Dawid se oumagrootjie en die boek dien as ʼn oorbrugging vanaf Rig 21:25 (In dié dae was daar geen koning in Israel nie: elkeen het gedoen wat reg was in sy oë) tot by 1 Sam 13:14 (Die HERE het vir Hom ʼn man na sy hart gesoek; en die HERE het hom as vors oor sy volk aangestel, omdat jy nie gehou het wat die HERE jou beveel het nie).

Die doel van die boek is om ʼn gedeelte van Dawid se geslagsregister aan te vul en sy aanspraak op die koningskap te versterk. Dit hou ook verband met die vervulling van ʼn profesie aangaande Yeshua, die Gesalfde. Die eiendomsreg op ʼn bepaalde stuk grond, Efrata in Bethlehem, word deur die gebeure in Rut bevestig. Rut 4:11: Toe sê al die mense wat in die poort was, en die oudstes: Ons is getuies; mag die HERE die vrou wat in jou huis inkom, maak soos Ragel en soos Lea wat saam die huis van Israel gebou het; en verwerf mag in Efrata en maak ʼn naam in Betlehem! Dawid verwys na sy kinderjare in Ps. 132:6: Kyk, ons het daarvan gehoor in Efrata; ons het dit gevind in die velde van Jaär. Die profeet Miga verwys na Efrata as die geboorteplek van die Gesalfde. Miga 5:2: En jy, Betlehem Efrata, klein om te wees onder die geslagte van Juda, uit jou sal daar vir My uitgaan een wat ʼn Heerser in Israel sal wees; en sy uitgange is uit die voortyd, uit die dae van die ewigheid.

Die boek Rut begin met die geskiedenis van ʼn man van Bethlehem in Juda wat sy land en erfgrond verlaat het en hom en sy gesin in die land Moab gaan vestig het. Sy naam was Elimeleg. Dit wil voorkom of hy hom en sy gesin permanent daar wou vestig want hy het sy twee seuns met Moabitiese meisies laat trou. Deut. 23:3-4 bevat instruksies omtrent ondertrouery met Moabiete: Geen Ammoniet of Moabiet mag in die vergadering van die HERE kom nie; selfs hulle tiende geslag mag nooit in die vergadering van die HERE kom nie; omdat hulle julle, by jul uittog uit Egipte, nie met brood en water op die pad tegemoetgekom het nie; en omdat hy Bileam, die seun van Beor, uit Petor in Mesopotamië, teen jou gehuur het om jou te vloek. Elimeleg het dus ʼn verkeerde besluit geneem. Sy twee seuns het in Moab gesterf. Vir sy weduwee, Naomi, was dit rampspoedig. Sy kon nie in die vreemde land bly nie, maar terselfdertyd het sy geen heenkome in Juda gehad nie. Omdat haar seuns gesterf het, was daar nie meer ʼn erfgenaam vir haar man se eiendom nie, dit sou oorgaan na ʼn naby familielid van Elimeleg. Hierdie erfreg bepaling was belangrik om te verhoed dat ʼn stam se grondgebied nie vervreem word nie.

Die Wet van Moses het voorsiening gemaak vir gevalle waar iemand sonder erfgename sterf.  Deut. 25:5-6: As broers bymekaar woon en een van hulle sterwe sonder dat hy ʼn seun het, dan mag die vrou van die oorledene nie daarbuite ʼn vreemde man s’n word nie; haar swaer moet by haar ingaan en haar as sy vrou neem en die swaershuwelik met haar sluit; en die eersgeborene wat sy baar, moet staan op naam van sy oorlede broer, dat sy naam nie uit Israel uitgedelg word nie. Kortliks maak dit daarvoor voorsiening dat Elimeleg se erfenis behoue kan bly as Naomi nog ʼn kind kon hê by ʼn broer van hom. Die kind sou dan Elimeleg se erfgenaam wees. Hierdie bepaling is uitgebrei sodat Naomi se oorlede seun op dieselfde manier ʼn seun kon hê wat dan Elimeleg se erfgenaam kon wees. Indien Naomi se skoondogter, Rut, met ʼn familielid trou en ʼn seun het, sou hierdie seun die erfgenaam van Elimeleg se seun wees.

In Israel was die familieverwant wat as loskoper opgetree het, iemand wat die verantwoordelikheid gehad het om namens ʼn familielid wat in die moeilikheid was, op te tree. In Hebreeus was die loskoper goel genoem. Dit was moontlik dat die loskoper sy verantwoordelikheid kon oordra aan ʼn ander familielid, indien omstandighede dit vereis. Die familielid van Elimeleg wat die loskoper was, wou nie die swaershuwelik met Rut sluit nie en het sy reg oorgedra aan Boas.

Die boek Rut beeld liefde en lojaliteit in menslike verhoudings uit. Eerstens Rut se onbaatsugtige en onwrikbare toewyding aan Naomi in haglike omstandighede, tweedens Boas se vriendelikheid en hulpvaardigheid aan die twee hawelose weduwees. Hulle demonstreer hiermee die omgee wat YHWH van Sy mense verwag.

Daar is kommentators wat meen dat Boas se vader Salmon getroud was met Ragab die hoer van Jerigo. Hierdie mening is onwaarskynlik.

Rut is ʼn voorbeeld van die beste in Hebreeuse verhaalkuns. Dit is kompak, helder en doeltreffend. Die geskiedenis word simmetries aangebied. Dit begin met ʼn kort beskrywing van nood en word afgesluit met ʼn kort beskrywing van hoop. Die hele geskiedenis word in tien dele vertel met ʼn keerpunt in die middel. Kontras word ook gebruik: Rut en Orpa, Boas en die naamlose bloedverwant. Rut is ʼn jong behoeftige vreemdeling, Boas is ʼn middeljarige, welgestelde Israeliet.

Hier volg die struktuur van Rut:

RUT 1: VAN MOABIET TOT ISRAELIET

Elimeleg verlaat Israel (1:1-4)

Naomi besluit om na Juda terug te keer (1:5-14)

Rut kies om saam met Naomi te gaan (1:15-22)

RUT 2: RUT SE ONTMOETING MET BOAS

Rut en Boas ontmoet (2:1-16)

Rut vertel Naomi van Boas (2:17-23)

RUT 3: RUT VRA BOAS OM DIE SWAERSHUWELIK MET HAAR TE SLUIT

Naomi se raad aan Rut (3:1-5)

Boas onderneem om lossing vir Rut te bekom (3:6-18)

RUT 4: RUT EN HAAR TOEKOMSTIGE SEUN WORD LOSGEKOOP

Boas word die losser (4:1-12)

Boas trou met Rut en hulle het ʼn seun (4:13-17)

Stamboom van Dawid (4:18-22)

 

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Selfbeskikking is ons plig

Foto: https://nuus.info/is-daar-n-toekoms-in-suid-afrika-vir-die-witman/

Teen hierdie tyd besef meeste van ons dat ons nie meer ʼn eie land het nie. En indien ons dit sou kon terugkry, sal dit ʼn bouval wees wat gesloop en oorgebou moet word. Dit alles omdat ons toegelaat het dat ons belieg en bedrieg kon word.

Ek wonder soms of ons nie iets soortgelyk oorgekom het as wat die Israeliete in Numeri 13 en 14 oorgekom het nie. Hulle het geweier om die beloofde land in besit te neem en het toe 40 jaar in die wildernis rondgeswerf. Ons het sekerlik iets gedoen of nagelaat om te verdien wat ons oorgekom het.

Die verdere probleem is dat ons, as ons nie ʼn eie land het nie, ook nie die Bloedrivier-gelofte kan nakom nie. Volgens die amptelike notule van die Volksraad het ons voorouers onderneem: Des Zondags morgens, vóordat de godsdienst begon, liet de Hoofd-Kommandant degenen die de godsdienst zouden verrigten, by malkander komen, en verzocht hen, met de gemeente te spreken, dat zy allen volyverig in geest en in waarheid, tot God mogten bidden, om Zyne hulp en bystand, in het slaan tegen de vyand; dat hy aan de Almagtigen ‘n gelofte doen wilde, (indien allen wel willen), – “om zo de Heere ons de overwinning geven mogt, ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen,” – en dat zy ook moesten afsmeken, de hulp en bystand van God, om deze gelofte zeker te kunnen volbrengen, en dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, opdat het ter Eere van God gevierd mag worden.

Daar is minstens drie redes waarom ons selfbeskikking moet soek. Die “nuwe Suid-Afrika” het misluk. Wat ons voorgeslagte met moeite en opoffering gebou het, is nie meer ons s’n nie en is in elk geval nou ʼn puinhoop. Suid-Afrika is ʼn verlore saak, daar is niemand wat die land se probleme kan oplos nie. Die Suid-Afrikaanse leiers probeer nie eers nie, hulle het besef hulle moet vir hulleself gryp wat te gryp is voor die realiteite die land inhaal. Die Boerevolk moet na homself kyk en weer voor begin en iets nuuts bou. Ons moet, as’t ware, uit Babilon terugkeer.

Die moraliteit en etiek van die “nuwe Suid-Afrika” is direk in stryd met ons Christelike geloof en erfenis. Vir Christene is ʼn goddelose staat ʼn groot probleem. Ongelukkig keur baie kerke en predikante die goddeloosheid toe. Eens op ʼn tyd het YHWH ons gehelp by Bloedrivier. Sal Hy ons weer help? Verdien ons dit om gehelp te word? Ons moet die hand in eie boesem steek. Wat ons verbrou het, moet reggemaak word. Hoe gaan ons dit doen as ons geen seggenskap oor ons eie sake het nie? Onthou: ons het dit oor onsself gebring.

Sover ek kan sien, het ons nog nie ons onderneming met die Gelofte nagekom nie. As dit korrek is, en ons maak dit nie reg nie, is ons verlore. Wat is bedoel met: ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen. “Waar dit Hom behaag” beteken seker die land wat Hy aan ons gee? Watter land is dit en waar is dit geleë? Wat beteken dit om ʼn huis te stig? ʼn Gebou word gebou of opgerig, dit word nie gestig nie. Hierdie “huis” is om tot Sy Naam se gedagtenis te wees. Is die “huis” nie dalk die Boerevolk nie? (Onthou: hierdie is die woorde van die amptelike notule wat ter plaatse opgestel en as korrek goedgekeur is deur die Volksraad.)

Vir die wat nuut is ten opsigte van selfbeskikking, dit is ʼn internasionale reg wat ook in die Suid-Afrikaanse Grondwet erken word. Hierdie reg is slegs opeisbaar deur volke. Daardie reg – die “reg op selfbeskikking” – beteken dat ʼn volk homself regeer met wette deur sy eie gesagsliggame gemaak volgens die volk se unieke waardes en lewenswyse. Dit is ʼn reg wat aan volke kleef en nie aan rasse nie. … Daarom lui Artikel 235 van die Grondwet dat ʼn taal– en kultuurgemeenskap wat dit wil, selfbeskikking in ʼn eie gebied kan eis. …  Die Reg aanvaar dat nie almal in ʼn volk noodwendig hulleself wil regeer nie. Daarom kan selfbeskikking ook geëis word deur ʼn deel van ʼn volk. … Die reg op selfbeskikking kleef aan ʼn volk – nie aan enige politieke partye, organisasies of individue binne ʼn volk nie. (Uittreksel uit die VVK se Regsargument.)

Die begrip “volk” word nie duidelik omskryf in internasionale reg nie, gevolglik is dit vatbaar vir verdraaiing deur propagandiste. Mens kan sê ʼn volk is ʼn groep mense wat hulle eie taal het, wat ʼn gemeenskaplike geskiedenis het, wat dieselfde kultuur en tradisies het. Godsdiens kan ook, maar hoef nie, ʼn gemeenskaplike faktor wees. Dit is nie ʼn vereiste dat almal in dieselfde land gebore is of onderdane van dieselfde staat hoef te wees nie.

Daar is verskillende vorms van selfbeskikking, soos kulturele selfbeskikking en territoriale selfbeskikking. Territoriale selfbeskikking is die enigste wat aan die Boerevolk se behoeftes sal voldoen, dit word ook ʼn Volkstaat genoem. Dit is die gedagte dat daar ʼn spesifieke grondgebied moet wees wat eksklusief aan die Boerevolk behoort. ʼn Volk wat nie sy eie grondgebied besit nie, se status verminder tot die van ʼn minderheidsgroep met bittermin regte. Die wyse waarop Suid-Afrika ontwikkel het, was die oorsaak dat die Boerevolk tans verspreid oor ʼn groot gebied woon. Dit maak die identifisering van ʼn bepaalde gebied iets wat nie vinnig beantwoordbaar is nie. Dit is wel ʼn interessante uitdaging vir die wat skeppend kan dink. Die identifisering van so ʼn gebied, wat ook ekonomies vatbaar sal wees, is moontlik. Daar is ook interessante moontlikhede vir die tipe regeringsvorm wat ingestel kan word. Met ʼn eie grondgebied kan sesessie ook oorweeg word.

Die grootste hindernis tot die bereiking van volwaardige selfbeskikking is die Suid-Afrikaanse staat. Hoewel al die aspekte deur die Suid-Afrikaanse grondwet en internasionale reg erken word, kan die staat steeds weier om dit toe te staan. Die staat word verder in sy weiering gesteun deur ander state (sê maar ander Afrika state) en deur almal wat vyandig teen die Boerevolk is. Sesessie kan gesien word as hoogverraad teen die Suid-Afrikaanse staat. Indien sesessie deurgevoer word, mag dit met militêre mag beveg word. In so ʼn geval sal ʼn oorlog teen die bestaande staat gewen moet word en sal ʼn vredesverdrag die sesessie moet goedkeur.

Die situasie waarin ons verkeer, is ons eie skuld. Ons is nie verslaan in ʼn oorlog nie, ons het vrywillig daarvoor gestem. Ons het willens en wetens dit oor onsself gebring. Dit gaan nie maklik wees of gou gaan om ons hieruit te kry nie. Omgord die lendene en wees geduldig.

Ek vermoed dat ons as volk se verlies aan selfbeskikking te doen het met ons as volk se verhouding met YHWH. Na die wonderwerk van Bloedrivier op 16 Desember 1838 het ons ʼn eie grondgebied met eie regering gekry. Ons het dit verloor met die Britse anneksasie van Transvaal. Toe kom Paardekraal op 16 Desember 1880 en ons verslaan die magtige Britse Ryk daarna. 16 Desember 1899 is in Britse geskiedenis bekend as die einde van die Swart Week. In hierdie week het Boeremagte die een groot oorwinning na die ander oor die Britte behaal. Binne twee maande draai die gety en die Boeremagte lei een neerlaag na die ander. Wat het gebeur dat daar so ʼn skokkende ommeswaai plaasgevind het? Ons verloor die oorlog en word gedompel in ellende en armoede. 16 Desember 1938 was die afsluiting van die Simboliese Ossewatrek wat tot ʼn ontwaking onder die Boerevolk gelei het en gevolg is deur die Nasionale Party oorwinning 10 jaar later. Van 1948 tot 1966 word gesien as ʼn goue tyd in ons volksgeskiedenis, maar na 1966 is daar ʼn progressiewe agteruitgang. In 1994 word Geloftedag afgeskaf en vervang met Versoeningsdag. Wat het tussen 1966 en 1994 gebeur wat ons tot die eerlose oorgawe gebring het? Het ons opgehou om die eer aan YHWH te gee? Betaal ons as volk nou die prys van ʼn keuse om sonder YHWH te leef?

Ons het selfbeskikking gehad maar het dit weggesmyt. Sonder selfbeskikking gaan ons net in groter ellende beland. Ons het nie ʼn keuse nie: dit is selfbeskikking of ondergang. Volgens die Gelofte hou ons selfbeskikking direk verband met ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen.

Die Paardekraal-gelofte van 16 Desember 1880 lui soos volg: In de tegenwoordigheid van den Almachtigen God, de kenner aller harten, onder bidden opziend om Zijn genadige hulp en ontferming, zijn wij, Burgers van de Zuid-Afrikaansche Republiek, plechtig overeengekomen, gelijk wij bij dezen overeenkomen, om voor ons en onze kinderen een heilige verbond op te richten, het welk wij met plechtigen eed bezweren. Ruim veertig jaren is het gelede, dat onze vaderen de Kaapkolonie ontvlucht zijn, om een vrij en onafhanklik volk te worden. Deze veertig jaren waren veertig jaren van smart en lijden. Wij hebben Natal, den Oranje-Vrijstaat en de Zuid-Afrikaansche Republiek gesticht, en driemaal heeft de Engelsche Regering onze vrijheid vertrapt. En onze vlag, die onze vaderen met hun bloed en tranen gedoopt hebben, van den grond neergehaald. Als door een dief in de nacht is onze vrije Republiek weggestolen. Wij kunnen en wij mogen dat niet dragen. God wil, dat de eerbied onzer vaderen en de liefde jegens onze kinderen ons voorschrijft, het erfpand der vaderen ongeschonden aan onze kinderen over te leveren. Daarom is het dat wij hier bijeentreden en dat wij elkander de hand geven als mannen, broeders, plechtig belovende, trouw te houden aan ons land en volk en met het oog op God same te werken, tot den dood toe. Zoo waarlijk helpe ons God Almachtig.

Daar is dus net een opsie. Herstel die Gelofteverhouding tussen YHWH en die Boerevolk. Laat ons onsself ondersoek en uitvind waar ons verkeerd gegaan het. Laat ons regmaak wat ons verbrou het. Laat ons terugkeer na ʼn lewenswyse en moraliteit wat YHWH sal behaag. Miskien sal Hy ons weer genadig wees en red uit die gemors waarin ons onsself laat beland het.

Los asseblief net jou predikant en kerk, of jou herder en geloofsgroep, by die huis. Hulle het al genoeg skade aangerig.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Ongodsdienstige Christene

Foto: http://www.essencerestored.org/two-types-of-meetings-in-the-early-church/

Ingeval daar iemand is wat nie weet waar die naam Christene vandaan kom nie, dit kom uit Handelinge 11:26: En hulle het ʼn hele jaar lank in die gemeente saam vergader en aan ʼn aansienlike skare onderwys gegee; en die dissipels is in Antiochië vir die eerste keer Christene genoem.

Voor dit is die volgelinge van Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) die Weg genoem, Hand 9:2: … en van hom briewe gevra aan die sinagoges in Damaskus, sodat as hy mense sou vind wat van die Weg was, manne sowel as vroue, hy hulle geboeid na Jerusalem kon bring. In Hand 24:5 word die volgelinge van Yeshua ook Nasareners genoem: Want ons het gevind dat hierdie man ʼn pes is en ʼn verwekker van oproer onder al die Jode in die wêreld en ʼn voorman van die sekte van die Nasareners.

Hierdie name is nie deur Yeshua se volgelinge aan hulleself gegee nie, ander mense het hulle so genoem. Aanvanklik was al Yeshua se volgelinge Jode en is hulle gesien as ʼn Joodse sekte, net soos die Fariseërs en Sadduseërs sektes in Judaïsme was.  Toe was hulle die Weg en Nasareners genoem. Eers nadat Petrus die Koninkryk oopgesluit het vir nie-Jode (Hand 10) het mense uit die vreemde nasies ook Yeshua begin volg. Toe het die naam Christen posgevat.

Vandag is die name Christene of Christelike geloof of Christendom vir baie van Yeshua se volgelinge ʼn probleem want dit verwys dikwels na mense wat nie volgelinge van Yeshua is nie. Daar is Ware Christene en Valse Christene, daar is godsdienstige organisasies (kerke) wat hulleself Christelike Kerke noem maar wat mensgemaakte leerstellings verkondig, daar is lande wat Christelike Lande genoem word hoewel min van die burgers volgelinge van Yeshua is, en nog meer. Die Ware Christen wil in hierdie situasie homself onderskei van die res van die Christendom, wat slegs in naam Christene is. Sou die Ware Christene begin om ʼn ander naam te gebruik, dan word dit kort voor lank ook verdraai.

Die woord godsdiens is ook ʼn probleem. Godsdiens is wanneer mense glo dat daar ʼn god of gode is wat aanbid moet word. Hierdie god of gode is verhewe bo die mens en kan die mens bevoordeel of benadeel. Hoe die god of gode optree word bepaal deur of mense sekere reëls en rituele nakom.

Kerke het ook rituele en reëls, party minder, party meer. Kerke is godsdienstige organisasies, ook bekend as kerkgenootskappe of denominasies. Die eerste kerkgenootskap het 300 jaar na Christus ontstaan en is bekend as die Rooms-Katolieke Kerk. Die doel was om erkenning binne die Romeinse Ryk te kry en om die Christelike Geloof te wettig. As ʼn wetlik erkende organisasie is hulle lidmate gevrywaar van vervolging deur die staat en kon hulle ondermeer eiendom besit. In later jare het die een kerkgenootskap verdeel in ʼn Westerse Katolieke Kerk en Oosterse Ortodokse Kerke. Nog later het die Kerkhervorming plaasgevind en het ʼn groot getal Protestantse Kerke ontstaan. Nog meer onlangs het die Pinksterkerke ontstaan en toe Charismatiese Kerke en daarna nog nuwe kerke.

Deur die eeue heen, was daar verskeie krisisse in kerklike geledere wat opgelos is deur die aanvaarding van geloofsbelydenisse. Baie kerkgenootskappe het skriftelike geloofsbelydenisse waarin hulle uiteensit wat hulle interpretasie van geloofsvraagstukke is. Dit dien ook om een kerkgenootskap van ʼn ander te onderskei en om die lede van een kerkgenootskap saam te bind. In ʼn geloofsbelydenis word daar gepoog om die kerkgenootskap se interpretasie van wat die Christelike geloof is, te formuleer.

Elke kerkgenootskap het hul eie rituele (sakramente) en reëls (kerkwet) wat die lede daarvan moet nakom. Indien een of meer persone nie dit gehoorsaam nie, kan die betrokke kerk hulle lidmaatskap opskort. Indien dit ʼn groot leerstellige verskil is, kan die ongehoorsames tot ketters verklaar word. Waar die kerkgenootskap deur die staat erken word, is ketters ʼn onerkende geloofsgroep en het die staat in die verlede dikwels met militêre mag teen hulle opgetree. Die kerkgenootskap is, weens sy verhouding met die staat, ʼn organisasie wat hom ook met wêreldse sake bemoei.

Daar is verskillende redes waarom ʼn individu lid van ʼn sekere kerkgenootskap is. Een daarvan is dat hy as kind binne ʼn sekere kerk opgegroei het. ʼn Ander rede is dat lidmaatskap van ʼn sekere kerk met ʼn spesifieke kultuurgroep verband hou. Dit is nie noodwendig dat ʼn lid van ʼn kerkgenootskap met die geloofsoortuigings van die kerk saamstem nie. Gevolglik het die kerkgenootskap dikwels Ware Christene en Nominale Christene as lede.

As jy vra wat die kenmerke van die Christelike Geloof is, kry jy as antwoord die leerstellings wat deur kerkgenootskappe onderskryf word. Dit verskil van kerk tot kerk, maar dit verskil ook volgens die teologiese opinies van geleerdes. Ware Christene se standpunt sluit in die goddelikheid van Yeshua, Sy kruisdood en opstanding uit die dood en die redding van mense as gevolg daarvan. Die redding van mense is deur genade en nie deur werke nie, dit is slegs deur Christus. Deur genade beteken dat daar nie reëls en rituele is wat nagekom moet word nie, dit beteken dat die mens niks kan doen om dit te verdien nie.

Yeshua het die volgende gesê:

Joh. 3:36  Hy wat in die Seun glo, het die ewige lewe; maar hy wat die Seun ongehoorsaam is, sal die lewe nie sien nie, maar die toorn van God bly op hom.

Joh. 8:24  Ek het dan vir julle gesê dat julle in jul sondes sal sterwe; want as julle nie glo dat dit Ek is nie, sal julle in jul sondes sterwe. 

Joh. 10:9  Ek is die deur; as iemand deur My ingaan, sal hy gered word, en hy sal ingaan en uitgaan en weiding vind.

Joh. 11:25-26  Jesus sê vir haar: Ek is die opstanding en die lewe; wie in My glo, sal lewe al het hy ook gesterwe; en elkeen wat lewe en in My glo, sal nooit sterwe tot in ewigheid nie. Glo jy dit?

Yeshua se apostels het soos volg getuig:

Joh. 3:16-17  Want so lief het God die wêreld gehad, dat Hy sy eniggebore Seun gegee het, sodat elkeen wat in Hom glo, nie verlore mag gaan nie, maar die ewige lewe kan hê. Want God het sy Seun in die wêreld gestuur nie om die wêreld te veroordeel nie, maar dat die wêreld deur Hom gered kan word. 

Hand. 4:12  En die saligheid is in niemand anders nie, want daar is ook geen ander naam onder die hemel wat onder die mense gegee is, waardeur ons gered moet word nie. 

1 Tim. 2:5-6  Want daar is een God en een Middelaar tussen God en die mense, die mens Christus Jesus, wat Homself gegee het as ʼn losprys vir almal, as die getuienis op die regte tyd, …

Die Ware Christelike Geloof is nie die nakoming van reëls en rituele nie, dit is nie ʼn godsdiens nie, dit is nie ʼn kerkgenootskap nie en is ook nie die opinies van geleerdes nie. Dit is ook nie die nakoming van die wet van Moses nie. Yeshua is nie ondergeskik aan Moses nie, Hy is ook nie ondergeskik aan die wet nie.

Die essensie van die Ware Christelike Geloof is die vertroue in ʼn persoon – Yeshua die Gesalfde. Yeshua is die enigste een wat betroubaar is en vertrou kan word. Hy het reeds gedoen wat in die Ou Testament belowe is, Hy gee nou reeds ‘n nuwe innerlike lewe aan almal wat Hom volg, Hy gaan in die toekoms dit wat Hy onderneem het tot stand bring.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Inleiding tot Rigters

Foto: https://heartofashepherd.com/2017/02/14/faith-is-the-victory/

Die boek Rigters is die tweede boek van daardie gedeelte van die Ou Testament wat handel oor Die Geskiedenis van die Twaalf Stamme van Israel. Hierdie gedeelte begin met Joshua en eindig met 2 Konings. Die gedeelte wat daarop volg is Die Geskiedenis van Juda wat begin met 1 Kronieke en eindig met Ester. Rigters volg dus op Joshua en word gevolg deur Rut.

Die Hebreeuse naam van die boek is Shophetim, dit beteken “regters, regeerders, verlossers of redders”. Die rigters se take was eerstens om hulle mense te verlos, daarna om oor hulle te regeer deur te sorg dat reg en regverdigheid geskied.

Die tydperk van die rigters begin na die dood van Joshua en strek tot Saul koning oor Israel geword het. Die laaste twee rigters, Eli en Samuel, se geskiedenis word vertel in die boek 1 Samuel. Die totale tydperk van die rigters was 346 jaar. In hierdie tyd was Israel ʼn teokrasie, YHWH het oor hulle regeer en Hy het slegs menslike leiers opgeroep waar en wanneer Hy hulle wou gebruik.

Die geskiedenis van die rigters is nie aaneenlopend nie, daar was tye wanneer daar geen rigter was nie. Die rigters was ook nie nasionale leiers nie, hulle was slegs leiers in ʼn sekere stam gewees en het binne ʼn bepaalde gebied opgetree. Daar was nie ʼn sentrale regering nie en elke stam het oor homself regeer en nie in mekaar se sake ingemeng nie. Stamme het wel vrywillig gesamentlik opgetree wanneer dit nodig was.

Die skrywer van die boek is onbekend. Volgens Joodse tradisie was Samuel die skrywer. Die meeste van die gebeure in Rigters het plaasgevind voor Samuel se geboorte, gevolglik is dit moontlik dat hy ou geskrifte kon versamel en georden het. Wanneer die boek geskryf of saamgestel was, is ook onbekend. ʼn Uitdrukking wat herhaaldelik in die boek voorkom is: In dié dae was daar geen koning in Israel nie: elkeen het gedoen wat reg was in sy oë. Hierdie woorde gee die indruk dat die boek tot stand gekom het toe daar reeds ʼn monargie was.

Rigters bestaan uit drie dele: ʼn proloog, ʼn hoofdeel en ʼn epiloog. Die proloog het twee onderdele wat nie met mekaar verband hou nie en wat elkeen ʼn ander doel het. Hulle volg ook nie chronologies opmekaar nie. Die eerste deel gee die historiese oorsig van die verowering van die verbondsland. Die tweede deel gee ʼn toeligting op die tydperk tussen Joshua en die eerste koning, Saul.

Die hoofdeel van die boek vertel die geskiedenis van twaalf van die rigters. Ses meer prominent en ses minder prominent. Dit is nie noodwendig al die rigters wat daar was nie en die verskillende rigters volg ook nie noodwendig chronologies op mekaar nie. Die hoofdeel van die boek is so saamgestel dat elke verhaal ʼn bepaalde siklus volg. Die siklus bestaan uit: afvalligheid van YHWH af, gevolg deur YHWH wat hulle oorgee aan onderdrukking, gevolg deur nood en gebed om hulp, gevolg deur YHWH wat bevryding bewerk deur middel van ʼn rigter. Elke siklus het ʼn soortgelyke begin (Israel het in die oë van YHWH kwaad gedoen) en ʼn soortgelyke resultaat (YHWH het ʼn tydperk van vrede of leierskap gegee).

Die epiloog bestaan ook uit twee dele wat nie chronologies is nie en wat ook geen verband met mekaar het nie. Die eerste deel vertel van die stam Dan wat ʼn verdorwe godsdiens aangeneem het en hulle erfgrond verlaat het. Die tweede deel vertel van die stam Benjamin wat ʼn verdorwe deel van die stam verdedig het en as gevolg daarvan byna uitgewis is.

Nadat YHWH sy verbond met Abraham nagekom het en die verbond met Israel by berg Sinai ingestel het, was teokrasie die regeringsvorm wat Hy aan hulle gegee het. YHWH was hulle koning en het oor hulle regeer deur hulle te tugtig en te dissiplineer.  Israel het nie lank geneem om van YHWH afvallig te word nie. Dit was in alle streke en in elke stam. Eers wanneer hulle tot berou gekom en dit bely het, was YHWH genadig en het redding vir hulle bewerk. Die manier hoe Hy hulle te hulp gekom het, was om ʼn menslike leier te roep deur wie Hy dan gewerk het. YHWH se hulp aan so ʼn menslike leier was dikwels bonatuurlik. Derhalwe is hulle deur die krag van YHWH, nie deur die vermoë van ʼn mens nie, gered. Die helde in Rigters is slegs helde in soverre as wat hulle YHWH vertrou en gehoorsaam het. Die rigters het ook voete van klei gehad en het ook verkeerd gedoen en misluk. Daarvoor moes hulle die prys betaal.

Die struktuur van die boek is soos volg:

DEEL 1: (RIG 1:1 – 3:6) DIE TOENEMENDE AFVALLIGHEID VAN ISRAEL

  1. Israel versuim om die hele verbondsland in besit te neem (Rig 1:1 – 1:36)
  2. YHWH se handelswyse met Israel (Rig 2:1 – 3:6)

2.1 Die laaste dae van Joshua se leierskap (Rig 2:1 -2:10)

2.2 Israel dien afgode, YHWH se woede en die opwekking van rigters (Rig 2:11 – 2:19)

2.3 YHWH laat van die heidenvolke oorbly in die land (Rig 2:20 – 3:6)

DEEL 2: (RIG 3:7 – 16:31) DOEN EN LATE VAN VERSKILLENDE RIGTERS

  1. Othniël van Juda (Rig 3:7 – 3:11)
  2. Ehud van Benjamin en Samgar (Rig 3:12 – 3:31)
  3. Debora van Efraim en Barak van Naftali (Rig 4:1 – 5:31)

3.1 Debora stel Barak aan (Rig 4:1 – 4:9)

3.2 Barak behaal die oorwinning (Rig 4:10 – 4:24)

3.3 Die lied van Debora (Rig 5:1 – 5:31)

  1. Gideon van Manasse (Rig 6:1- 9:57)

4.1 YHWH stuur ʼn profeet (Rig 6:1 – 6:10)

4.2 Die roeping van Gideon (Rig 6:11 – 6:32)

4.3 Gideon maak seker dat YHWH sal help (Rig 6:33 -6:40)

4.4 YHWH verslaan Midian (Rig 7:1 – 7:25)

4.5 Onwillige menslike leiers (Rig 8:1 – 8:21)

4.6 ʼn Strik vir die huis van Gideon (Rig 8:22 – 8:35)

4.7 Gideon se seun Abimeleg wil koning wees (Rig 9:1 – 9:57)

  1. Tola van Issaskar en Jair van Gilead (Rig 10:1 – 10:5)
  1. Jefta van Gilead (Rig 10:6 – 12:6)

6.1 Israel, die hoer van valse gode (Rig 10:6 – 10:18)

6.2 Jefta, die seun van ʼn hoer word rigter (Rig 11:1 – 11:11)

6.3 Jefta se boodskap aan die koning van Ammon (Rig 11:12 – 11:28)

6.4 Jefta se gelofte en die vernedering van Ammon (Rig 11:29 – 11:40)

6.5 Die broedertwis (Rig 12:1 – 12:7)

  1. Ebsan van Bethlehem, Elon van Sebulon en Abdon van Pireaton (Rig 12:8 – 12:15)
  1. Simson die Nasireër van Dan (Rig 13:1 – 16:31)

8.1 Die geboorte van Simson (Rig 13:1 – 13:25)

8.2 Simson se huwelik (Rig 14:1 – 15:20)

8.3 Simson en die hoer (Rig 16:1 – 16:3)

8.4 Simson en Delila (Rig 16:4 – 16:31)

DEEL 3: (RIG 17 – 21) VERDORWENHEID IN ISRAEL

  1. Miga, sy priester en die stam Dan (Rig 17:1 – 18:31)

1.1 Miga, sy afgod en sy priester (Rig 17:1 – 17:13)

1.2 Dan verlaat hulle stamgebied en steel Miga se afgod en priester (Rig 18:1 – 18:31)

  1. Benjamin word byna uitgewis (Rig 19:1 – 21:25)

2.1 Die verkragting van ʼn reisiger se vrou (Rig 19:1 – 30)

2.2 Die stam Benjamin beskerm die verkragter teen die ander elf stamme (Rig 20:1 – 20:48)

2.3 Vroue vir die 600 oorblywendes van Benjamin (Rig 21:1 – 21:25)

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Christene buite die kerk: die Waldense

Foto: http://www.lineagejourney.com/reformation/movements/the-waldenses/

Sedert die Apostels tot vandag toe, was daar nog altyd ʼn suiwer getuienis van Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) op aarde. Dit was dikwels buite die kerk, daar was mense wat nie lidmate van die kerke was nie maar wat Yeshua vertrou het, daar was ʼn beter vertaalde Bybel beskikbaar vir die wat soek, en daar was geestelike leiers wat nie wêreldlinge was nie.

Die Apostels het ook ander reise, as wat in Handelinge genoem word, onderneem. Gemeentes het op verskillende plekke in Europa en buite Europa tot stand gekom. In die vierde eeu is die Christelike godsdiens deur die Romeinse Ryk erken en het die Rooms-Katolieke Kerk tot stand gekom. Hoewel kerkgeskiedenis dit laat voorkom of alle Christene in die Rooms-Katolieke Kerk opgeneem is, was daar ook Christene wat hewig van die Roomse kerk verskil het. Baie van hierdie Christene het in afgeleë landelike gebiede, in die wildernis, gewoon. Sulke gemeentes het nie kerkgenootskappe gevorm nie maar het wel met ander saamgewerk. Hierdie gemeentes en groepe het nie aan hulleself name gegee nie en is hoofsaaklik bekend onder name wat hulle vyande aan hulle gegee het.

Die geskiedenis van hierdie Christene het grotendeels verlore geraak. Weens vervolging is hulle eie geskrifte verbrand en is al wat van hulle bekend is dit wat hulle vyande van hulle gesê het. Die Rooms-Katolieke Kerk het die andersdenkendes “ketters” genoem en hulle beskuldig van allerlei dwalinge wat heel moontlik nie waar was nie. Die “ketters” is vervolg en baie het omgekom op brandstapels en deur massamoorde.

Die Christene wat vandag bekend staan as die Waldense, het oorspronklik in die Alpe gewoon, een deel in die suide van Frankryk en een deel in die noorde van Italië. Dit is nie seker of die Waldense, die Vaudois, die Khatare en die Albigensers verskillende bewegings was en of dit een groep was nie. Sommige Hervormers was van mening dat die Waldense al sedert 120 n.C. bestaan het.

Die algemene siening is dat die naam Waldense afkomstig is van ʼn man met die naam Pieter Waldo (Pierre Valdes) van die stad Lyon. Waldo was ʼn welgestelde handelaar in Lyon. Hy het tot die oortuiging gekom om van sy besittings ontslae te raak en die Gesalfde te volg. Matteus 19:21 het ʼn rol gespeel in sy besluit: Jesus antwoord hom: As jy volmaak wil wees, gaan verkoop jou goed en gee dit aan die armes, en jy sal ʼn skat in die hemel hê; en kom hier, volg My. (AOV). Waldo het dit as ʼn saak van dringendheid gesien om die Bybel te ken en het twee geleerdes betaal om die vier Evangelies te vertaal uit oud-Latyns in sy moedertaal, Romaunt (ʼn algemene taal van die 8ste tot 14de eeue in die suide van Europa). Dit was in die jaar 1173 n.C., omtrent 300 jaar voor die Hervorming. Ander persone het by Waldo aangesluit en hulle het bekend geword as die “Armes van Lyon”.

‘n Alternatiewe siening is dat die naam Waldense afkomstig is van die woord “vallei” in Italiaans (Valdesi), Frans (Vaudois) en Romaans (Waldense). Dus: Die Waldense was “die mense van die valleie”.

Die Waldense het die Bybel as die enigste gesag vir geloof en praktyk beskou en het die Rooms-Katolieke Kerk se leer en gebruike verwerp.  Hulle het die Bybel gesien as die onfeilbare Woord van God en dit bestudeer en gememoriseer. Hulle oorspronklike sienings was soortgelyk aan die sienings van die latere Baptiste. Hulle het geglo verlossing kan slegs deur God se genade plaasvind. Tydens die Hervorming was hulle sienings soortgelyk aan dit wat die Hervormers verkondig het.

Aanvanklik het hulle nie met die Rooms-Katolieke Kerk gebots oor leerstellings nie. Die Kerk se probleem met hulle was dat hulle leke was wat sonder goedkeuring gepreek het. Gevolglik is die “Armes van Lyon” tot ketters verklaar. Hulle het gemeentes gestig in Frankryk, Italië, Duitsland, Switserland en elders. Nog ʼn groep, die “Armes van Lombardye” het ontstaan. Kontak met die Hervormers in Switserland het die Waldense oortuig om in 1532 met die Calvinistiese Hervormers te verenig. Uiteindelik het dit wat ʼn geestelike beweging was, ook ʼn kerkgenootskap geword.  Vandag bestaan daar nog Waldense kerkgenootskappe in Italië, Duitsland, Argentinië, Uruguay en die VSA.

Nadat die Waldense met die Hervormers verenig is, het hulle dieselfde vervolging as die Franse Hugenote deurgemaak. In 1545 is die dorpie Merindol in die Suid-Weste van Frankryk deur die Rooms-Katolieke Inkwisisie vernietig. 2000 mense het omgekom en 700 is na die galeie gestuur. In 1560 het die Inkwisisie ʼn massamoord gepleeg op Waldense in die Italiaanse gebied Kalabrië. Waldense het beide kante van die Kottiese Alpe bewoon. Die aan die Franse kant het aan die Franse Godsdiensoorloë deelgeneem en die tydelike voorregte van die Edik van Nantes geniet. Die Italiaanse kant was deel van die Hertogdom van Savoye. In 1560 het die Hertog ʼn militêre mag gestuur om die Waldense uit te wis. Die Waldense het hulleself verdedig en uiteindelik ʼn gunstige verdrag met die Hertog gesluit. In 1655 is nog ʼn groot massamoord gepleeg op die Waldense van Piëmont in Italië.

Aanvanklik het elke gemeente van die Waldense ʼn groot mate van vryheid gehad in hulle doen en late. Dit wil voorkom of sommiges Saterdag as rusdag gehad het, terwyl ander weer Sondag as rusdag gehad het. Daar was ook onderlinge verskille oor die doop en die “breek van brood”. Voor 1500 n.C. het die Waldense nie iets soos kerkgeboue gehad nie. In een geval word gemeld dat hulle eenkeer per maand, gedurende die dag of aand, ʼn gemeentelike byeenkoms (erediens) gehad het. Hulle het nie geordende geestelike leiers gehad nie en het hulle leiers barbes (“ooms”) genoem.

Die Rooms-Katolieke Kerk het die vertaling van die Bybel in volkstale verbied. Die Bybel wat hulle gebruik het, was die Vulgaat, wat hulle vertaling in Latyn was. Die vertaling van die Bybel in Romaunt is nie gedoen uit die Vulgaat nie, maar uit ʼn oud-Latynse vertaling wat ouer as die Vulgaat was. Die voorlopers van Pieter Waldo het hierdie vertaling gebruik want hulle het gemeen die Vulgaat het te veel foute gehad. Hierdie oud-Latynse vertaling is in Noord-Italië gebruik en het bewaar gebly as ʼn suiwerder vertaling uit die oorspronklike. Hierdie vertaling staan bekend as die Itala en word gedateer uit 157 n.C. Die Peshitta (Aramese Nuwe Testament) word gedateer uit 150 n.C. en word as die oudste volledige Bybel beskou.

In die laat vyftiende eeu is talle Griekse tekste van die Bybel herontdek in die weste van Europa. Die Hervormers het hierdie tekste vergelyk met die Vulgaat en afgekom op verkeerde vertalings en foute in die Vulgaat. Vir hulle was dit onaanvaarbaar en hulle ʼn het uitgebreide studie gemaak om die mees korrekte Bybel te bekom. Dit het daartoe gelei dat hulle die Textus Receptus ontwikkel het as ʼn Griekse Nuwe Testament. Van die Hervormers was self Waldense of het familie gehad wat Waldense was. Toe hulle die vertaling van die Bybel in hulle volkstale gedoen het, was die Waldense se Bybel in ag geneem as ʼn belangrike verwysingsbron.

Volgens ʼn ou tradisie het die apostel Paulus die noorde van Italië tydens sy vierde sendingreis besoek. Die gemeentes wat hy hier gestig het, was later bekend as “Oorspronklike Christene”. Die Malan-familie het ontstaan in Piëmont (Italië) en was Christene lank voor Pieter Waldo. Tydens die vervolging van 1112, het ʼn tak van die Malan-familie gevlug na Merindol in suidwes Frankryk. Sedert 1177 is die Christene hier Waldense genoem en sedert die Hervorming is hulle Hugenote genoem. Tussen 1681 en 1720 het ongeveer 200,000 Hugenote uit Frankryk na veilige lande gevlug. Een van hulle was Jacques Malan, die stamvader van een van die Boerefamilies.

‘n Suiwer en betroubare getuienis van Yeshua was nog altyd te vinde. Die vlam van die getuienis het net so helder gebrand soos die vlamme van die brandstapels.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Inleiding tot Joshua

Foto: http://www.biblebios.com/joshua/joshua.htm

Die Bybelboek Joshua is die sesde boek in die Ou Testament en volg chronologies op Numeri en Deuteronomium. Deuteronomium is die laaste van die boeke wat in die Griekse vertalings die Pentateug genoem word. Die boeke wat op die Pentateug volg, is by ons bekend as die Geskiedenisboeke. In Hebreeus word dit die Profete genoem. Joshua is die eerste van die Geskiedenisboeke. In Hebreeus staan die boek Joshua bekend as Yehoshua.

Die naam van die boek is afkomstig van die leier van Israel op hierdie stadium, ʼn man met die naam Joshua. Sy naam is ʼn kombinasie van Jahweh en Hosea en beteken Jahweh Redder. Dit is die selfde naam wat as Jesus of Yeshua in die Nuwe Testament vertaal word. Joshua was uit die stam Efraim en hy was die seun van Nun. Hy is in Egipte gebore as ʼn slaaf en was omtrent 40 jaar oud tydens die Eksodus. Hy was omtrent 80 jaar oud toe hy Moses as leier opgevolg het. Hy het gesterf toe hy omtrent 110 jaar oud was. Joshua was aanvanklik Moses se regterhand, hy het homself bewys as ʼn bekwame militêre aanvoerder en was een van die 12 verkenners wat na Kanaän gestuur is. Hy en Kaleb was die enigste verkenners wat ʼn gunstige verslag gelewer het.

Die boek Joshua noem nie self die naam van die skrywer nie. Volgens tradisies van Judaïsme was die man Joshua, behalwe vir gedeeltes wat na sy dood gebeur het, self die skrywer.

Die boek handel oor die inbesitneming en verdeling van die land Kanaän deur die volk Israel. Dit was ʼn integrale deel van YHWH se groter en langtermyn doel. Hierdie langtermyn doel het YHWH bekend gemaak in ʼn verbond wat hy met Abraham gesluit het (Genesis 17). In Gen. 17:8 sê YHWH aan Abraham: En Ek sal aan jou en jou nageslag ná jou die land van jou vreemdelingskap gee, die hele land Kanaän, as ʼn ewige besitting; en Ek sal vir hulle ʼn God wees. Abraham het uiteindelik ʼn baie groot nageslag gehad, maar die verbond is slegs van toepassing op die (toe nog ongebore) seun Isak en sy nageslag.  Isak het 2 seuns gehad, Esau en Jakob. In Gen. 35:9-29 gee YHWH aan Jakob die naam Israel en bevestig hom as die erfgenaam van die verbond. Gen. 35:12: En die land wat Ek aan Abraham en Isak gegee het, sal Ek aan jou gee; en aan jou nageslag ná jou sal Ek die land gee.

Om die boek Joshua te verstaan, moet die meer onlangse geskiedenis ook in gedagte gehou word. Jakob en sy gesin het in Egipte gaan woon en later het sy nageslag daar slawe geword. Na etlike honderde jare het YHWH ʼn man met die naam Moses geroep. Eks. 3:8: Daarom het Ek neergedaal om hulle uit die hand van die Egiptenaars te verlos en hulle te laat optrek uit daardie land na ʼn goeie en wye land, na ʼn land wat oorloop van melk en heuning, na die woonplek van die Kanaäniete en Hetiete en Amoriete en Feresiete en Hewiete en Jebusiete. By die berg Sinai het YHWH weer Sy verbond met die nageslag van Jakob herbevestig. In Deut. 10:11 word die opdrag om die land in besit te neem weer herhaal: Maar die HERE het vir my gesê: Staan op, gaan heen om voor die volk uit verder te trek, dat hulle kan inkom en die land in besit neem wat Ek aan hulle vaders met ʼn eed beloof het om aan hulle te gee. 

Die verowering van Kanaän, wat in Joshua beskryf word, kon bykans 40 jaar vantevore al plaasgevind het indien die volk Israel hulle nie teen YHWH verset het nie. Dit word beskryf in Numeri 13 en 14. YHWH was so woedend dat Hy die hele volk wou vernietig. Slegs as gevolg van Moses se pleidooi het YHWH besluit om hulle te begenadig. Israel sal ʼn tweede kans kry nadat al die opstandiges uitgesterf het. Van die oorspronklike 12 verkenners het net Joshua en Kaleb oorgebly.

Die doel van die boek is tweërlei: eerstens is dit ʼn verslag met belangrike geskiedkundige inligting vir die nageslag, tweedens (en ook die belangrikste) is dit ʼn verslag van hoe YHWH Sy verbond nagekom het. Die verowering van die land was nie te danke aan menslike vernuf en krag nie, die boek toon duidelik dat YHWH voor Israel uitgegaan het en dit vir hulle moontlik gemaak om die vyandige volke te verdryf. Wanneer Israel gehoorsaam was, het hulle die oorwinning behaal. Wanneer hulle ongehoorsaam was, het hulle nederlae gelei. Israel het nie die land op ʼn skinkbord gekry nie, hulle moes met YHWH saamwerk.

YHWH het aan Israel die land Kanaän gegee in ʼn onvoorwaardelike verbond, hulle moes dit net in besit neem. Om die land te behou was voorwaardelik: hulle moes YHWH se instruksies nakom in die land wat Hy aan hulle gegee het. In Deuteronomium 27 en 28 het Moses die aardse seëninge en vervloekinge uitgespel wat deur hulle gehoorsaamheid of ongehoorsaamheid bepaal sou word.  in Joshua 8:30-35 het die volk hierdie voorwaardes aanvaar.

Die struktuur van Joshua is:

DEEL 1: (JOS 1-12) DIE VEROWERING VAN KANAӒN

  1. Opdrag om te trek ( Jos 1)
  2. Die verkenners en die hoer (Jos 2)
  3. YHWH maak ʼn pad deur die rivier (Jos 3)
  4. Die gedenkteken van 12 klippe (Jos 4)
  5. Die tekens van die verbond (Jos 5)
  6. YHWH verower Jerigo (Jos 6)
  7. Israel se nederlaag by Ai (Jos 7)
  8. YHWH se oorwinning van Ai (Jos 8)
  9. Joshua vra nie YHWH se raad nie (Jos 9)
  10. Toe YHWH na die stem van ’n man geluister het (Jos 10)
  11. Die verowering van die Noorde (Jos 11)
  12. Die gebied wat verower is (Jos 12)

DEEL 2: (JOS 13-22) DIE VERDELING VAN KANAӒN

  1. Opdrag om die land te verdeel (Jos 13:1-7)
  2. Die twee-en-’n-half stamme oos van die Jordaan (Jos 13:8-33)
  3. Kaleb die verkenner se erfdeel (Jos 14)
  4. Juda se erfdeel (Jos 15)
  5. Die erfdeel van Efraim en Manasse (Jos 16)
  6. Die verdere erfdeel van Manasse (Jos 17)
  7. Traagheid om die land te verower (Jos 18:1-10)
  8. Benjamin se gebied (Jos 18:11-28)
  9. Simon se gebied (Jos 19:1-9)
  10. Sebulon se gebied (Jos 19:10-16)
  11. Issaskar se gebied (Jos 19:17-23)
  12. Aser se gebied (Jos 19:24-31)
  13. Naftali se gebied (Jos 19:32-39)
  14. Dan se gebied (Jos 19:40-48)
  15. Joshua se stad (Jos 19:49-51)
  16. Vlugtelingstede (Jos 20)
  17. Levi se stede (Jos 21)
  18. Die stamme oos van die Jordaan gaan huis toe (Jos 22)

DEEL 3: (JOS 23-24) JOSHUA NEEM AFSKEID

  1. Doen so voort (Jos 23)
  2. Laaste vermanings (Jos 24)
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die verlore Sabbat

Foto: https://www.worldslastchance.com/yahuwahs-calendar/die-skepper-se-kalender-a.html

Mense wat die Bybel glo, weet waarom daar weke is. Gen 2:2-3: En God het op die sewende dag sy werk voltooi wat Hy gemaak het, en op die sewende dag gerus van al sy werk wat Hy gemaak het. En God het die sewende dag geseën en dit geheilig, omdat Hy daarop gerus het van al sy werk wat God geskape het deur dit te maak. (Alle aanhalings is uit die AOV.) Die naam Sabbat beteken rus.

Mense wat nie die Bybel glo nie, weet nie waar weke vandaan kom nie. Die week het niks met sterrekundige of natuurlike verskynsels te doen nie en daar is ook geen ander rede waarom daar weke moet wees nie. Ten spyte daarvan was daar deur die geskiedenis heen pogings (deur mense wat nie die Bybel glo nie) om weke in te stel. Party weke was vyf dae lank, ander was ses dae of agt dae lank. Blykbaar wou nie een van hierdie mensgemaakte weke goed werk nie.

Dit is nie seker of die mensdom in die 2500 jaar voor Moses die sewende dag as rusdag onderhou het nie. Daar is geen melding in die boek Genesis wat toon dat mense die Sabbat onderhou het nie. Dit is eers wanneer die volk Israel ter sprake kom dat daar van Sabbat gepraat word. Die Vierde Gebod, in Eks 20:8-11, het dit ingestel: Gedenk die sabbatdag, dat jy dit heilig. Ses dae moet jy arbei en al jou werk doen; maar die sewende dag is die sabbat van die HERE jou God; dan mag jy géén werk doen nie—jy of jou seun of jou dogter, of jou dienskneg of jou diensmaagd, of jou vee of jou vreemdeling wat in jou poorte is nie. Want in ses dae het die HERE die hemel en die aarde gemaak, die see en alles wat daarin is, en op die sewende dag het Hy gerus. Daarom het die HERE die sabbatdag geseën en dit geheilig.

Die Sabbat was deel van die verbond wat YHWH met die volk Israel gesluit het, Eks 31:13-17: Spreek jy met die kinders van Israel en sê: Julle moet sekerlik my sabbatte onderhou, want dit is ‘n teken tussen My en julle in julle geslagte, sodat die mense kan weet dat Ek die HERE is wat julle heilig. Onderhou dan die sabbat, want dit moet vir julle heilig wees. Hy wat dit ontheilig, moet sekerlik gedood word; want elkeen wat daarop werk verrig, dié siel moet uitgeroei word onder sy volksgenote uit. Ses dae lank kan werk verrig word, maar op die sewende dag moet dit wees ‘n dag van volkome rus, heilig aan die HERE. Elkeen wat op die sabbatdag werk doen, moet sekerlik gedood word. En die kinders van Israel moet die sabbat onderhou deur die sabbat te vier in hulle geslagte as ‘n ewige verbond. Tussen My en die kinders van Israel is dit vir ewig ‘n teken; want in ses dae het die HERE die hemel en die aarde gemaak, maar op die sewende dag het Hy gerus en Hom verkwik. Die onderhouding van die Sabbat was ook ‘n verpligting vir elke individuele lid van die volk Israel. ‘n Persoon wat dit nie onderhou het nie, moes die doodstraf ontvang.

Presies wanneer dit die sewende dag was, was vir Israel baie belangrik. In die Ou Testament het Israel ‘n lunisolêre kalender gebruik, soos hulle dit van Moses ontvang het. Kalendermaande het met die nuwe maan begin. Van een nuwe maan tot die volgende duur 29.5 dae, gevolglik het kalendermaande altyd 29 of 30 dae. In ‘n jaar is daar dan 354 dae, 11 dae minder as die sonkalender se 365 dae. Die belangrike Pesagfees moes in die lente plaasvind en die Loofhuttefees in die herfs. ‘n Regstelling vir die 11 dae was gedoen deur ‘n skrikkelmaand by te voeg. Elke maand begin met die nuwe maan (wat ‘n aanbiddingsdag van sy eie is), dan volg 6 werksdae en daarna die Sabbat op die agste dag van die maand. Sabbat val dus altyd op die 8ste, 15de, 22ste en 29ste van elke maand. In die vierde eeu n.C. word die Voorsitter van die Sanhedrin, Hillel II, deur die Romeine gedwing om die lunisolêre kalender te laat vaar en om voortaan die Juliaanse kalender te gebruik.

In Judaïsme is die onderhouding van die Sabbat op die sewende dag van die week ‘n verpligting. Die oorgang na die Juliaanse kalender het beteken dat niemand meer geweet het wanneer die Ou Testamentiese sewende dag was nie. Sedert Konstantyn se hervorming van die Juliaanse kalender onderhou Judaïsme die Romeinse sewende dag, Saterdag, as die Joodse sewende dag. Nog ‘n belangrike gevolg van die kalender verandering was dat weke nou aaneenlopend geword het. Die eerste dag van ‘n nuwe maand (sê maar Woensdag) volg nou direk op die laaste dag van die vorige maand (sê maar Dinsdag). Dit was ‘n totale afwyking van die Ou Testamentiese kalender.

Die moderne sewedag week het ons by die Romeinse Keiser Konstantyn gekry. Hy het in 321 n.C. die Juliaanse kalender verander van ‘n agt dae week na ‘n sewe dae week. Hy het daarin geslaag om met sy hervorming die meerderheid van sy onderdane tevrede te stel. Elke dag van die week is na een van die heidene se gode vernoem, in volgorde van belangrikheid. Vir Christene het hy die eerste dag van die week, die Songod se dag, gegee as ‘n spesiale dag. Vir die Jode het hy die sewende dag van die week, die god Saturnus se dag, gegee as hulle Sabbat. Let wel: die eerste en sewende dae van die Romeine se week – nie die Bybelse week nie.

Die grootste deel van die Christendom het nooit gedink dat Sondag die Ou-Testamentiese Sabbat is nie. Hulle het gemeen die eerste dag van die week is die dag waarop Yeshua opgestaan het uit die dood en het dit die “dag van die Here” genoem en as ‘n heilige dag beskou. Die opstanding van Yeshua was immers die belangrikste dag in die geskiedenis van die mensdom. Verder het hulle op die eerste dag van die Joodse week byeengekom en dit as ‘n dag van aanbidding beskou. Na die kalenderhervorming het hulle ook die Romeinse eerste dag gebruik.

In die Christendom is daar van vroeg af vertoë tot die staat gerig om Sondag ‘n rusdag te maak. Dit het algemeen geword in lande wat nominaal christelik was dat die staat Sondagwette gemaak het. Tot betreklik onlangs was daar in Suid-Afrika ook sulke wette en het kerke gereeld met die regering van die dag oor hierdie wette beraadslaag. Of hierdie wette sedertdien afgeskaf is en of dit net nie meer toegepas word nie, weet ek nie. Slegs noodsaaklike werk is op Sondae gedoen, die meeste mense het nie op Sondae gewerk nie en was tuis by hulle gesinne. Jy kon nie op Sondae gaan inkopies doen nie want die winkels was toe. Dit was ‘n goeie geleentheid om dorp toe te gaan en te sien wat in winkelvensters uitgestal word. Voor die koms van televisie was kuier by vriende en familie gewild. Daar was parke waar mense kon gaan piekniek hou en ontspan. Aangesien die regering al die burgers van die land se belange moes behartig en godsdiensvryheid moes waarborg, was wetgewing nie gemik daarop om gewetensvryheid te beperk nie. Sport op Sondae is toegelaat ten spyte van die teenkanting van kerke.

Alhoewel die meeste Christene die eerste dag van die week, Sondag, as ‘n rusdag gesien het, was daar ook Christene wat gemeen het dat die Ou-Testamentiese Sabbat steeds onderhou moet word. Hulle word dikwels Sewedaags-Sabbatariërs genoem. Vir hulle is Sondag as rusdag nie Bybels korrek nie. Hulle siening is dat die Ou-Testamentiese Sabbat nie net vir Israel bedoel is nie, maar vir alle mense. In navolging van Judaïsme, onderhou hulle ook Saterdae as Sabbat. Kritici sien dit as ‘n vermenging van Judaïsme met die Christendom.

Talle Christene wat Sondag as rusdag toepas, raak verward en dink verkeerdelik dat Sondag die Sabbat is. Hulle wil die eerste dag op dieselfde wyse onderhou as die Bybelse Sabbat.

Die Fariseërs het gereeld strikke vir Yeshua probeer stel. In een so ‘n geval het Hy (Mark 2:27-28) hulle geantwoord: En Hy sê vir hulle: Die sabbat is gemaak vir die mens, nie die mens vir die sabbat nie. Daarom is die Seun van die mens Here ook van die sabbat.

In Hebreërs 4:3-11 word die betekenis van die Sabbat soos volg gegee: Want ons wat geglo het, gaan die rus in, soos Hy gesê het: Daarom het Ek in my toorn gesweer, hulle sal in my rus nie ingaan nie—alhoewel sy werke van die grondlegging van die wêreld af volbring is. Want Hy het êrens van die sewende dag so gespreek: En God het op die sewende dag van al sy werke gerus; en nou hier weer: Hulle sal in my rus nie ingaan nie. Terwyl dit dan so is dat sommige daar ingaan, en diegene aan wie die evangelie eers verkondig is, deur ongehoorsaamheid nie ingegaan het nie, bepaal Hy weer ‘n sekere dag, naamlik vandag, as Hy soveel later deur Dawid spreek, soos gesê is: Vandag as julle sy stem hoor, verhard julle harte nie. Want as Josua aan hulle rus gegee het, sou Hy nie van ‘n ander dag daarná spreek nie. Daar bly dus ‘n sabbatsrus oor vir die volk van God; want wie in sy rus ingegaan het, rus ook self van sy werke soos God van syne. Laat ons ons dan beywer om in te gaan in dié rus, sodat niemand in dieselfde voorbeeld van ongehoorsaamheid mag val nie. 

Die weergawe van die Bloedrivier Gelofte wat sedert die 1930’s algemeen gebruik word, is foutief. Daarin word ondermeer gesê: “ons die dag en datum elke jaar as ‘n dankdag soos ‘n sabbat sal deurbring”. In die amptelike notule van die Volksraad word niks gesê van Sabbat nie. Die amptelike notule het gesê: “dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, opdat het ter Eere van God gevierd mag worden”.

(Met dank aan Sousiewa wat my aandag hierop gevestig het)

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin