Kan jy die pyp rook?

Adam Tas (die eerste een) was so gaaf om ‘n dagboek te hou. Daarin vertel hy van hoe hy en sy vriende tabak gerook het. Mens kry die indruk dat die rokery eintlik ‘n kuier was. Daar is ietsie gedrink, kaart gespeel, gesels en natuurlik tabak gerook. Dit was in die vroeë 1700’s.

Die mans van die Boerevolk word dikwels voorgestel as pyprokers. Soveel so, dat vertel word dat Keyser pype spesiaal (in Londen) vir hulle gemaak is. Die meerderheid mans het pyp gerook, die pa’s, die ooms, die neefs. Die president, die generaal en die dominee. Sarel Cilliers het ‘n kalbaspyp gehad, President Paul Kruger het ‘n kromsteel gehad. Ons het ook ‘n paar uitdrukkings in ons taal oor tabak en pype. ‘n Lelike pyp rook, Sal hy die pyp rook?, Stop van myne, Twak praat, Jou twak is nat. Dit sê vir ons dat pyp rook deel van ons kultuur is.

Pyprook was nie net by ons gewild nie, dit was oorsee ook so. ‘n Pyp was gesien as deel van ‘n man se noodsaaklike benodigdhede. Van die duur klerewinkels het ook pype verkoop as ‘n mode item, met ander woorde dat die man cool kan lyk. ‘n Pyp is ook gekies om by jou gesigstruktuur te pas. ‘n Goedgeklede man het ‘n pyp gehad. Beroemde akteurs het poseer met ‘n pyp (Cary Grant, Clark Gable, Tom Selleck). Daar was ook vroulike pyprokers soos Koningin Victoria, Gertrude Stein en Greta Garbo.

Jong mans het begin rook wanneer hulle universiteit toe gaan. Pyprook was iets wat geassosieer is met intellektualisme. Albert Einstein, CS Lewis, Bertrand Russell, Mark Twain, Jacques Cousteau, Henry Mancini was almal pyprokers. Soos Einstein dit gestel het: “I believe that pipe smoking contributed to a somewhat calm and objective judgement in all human affairs.”

Die hele proses van keuse van pyp, keuse van tabak, die stop van die pyp, die aansteek daarvan, die eerste trekke, is alles ‘n ritueel. Vir mense is sulke rituele nuttig om insig te vind en om orde uit chaos (in denke en emosies) te skep. Dit kan ook dien as viering van iets, ‘n sukses wat behaal is. Derhalwe is die pyproker veronderstel om geordende gedagtes en emosies te hê en om 00r goeie oordeel te beskik.

Die rook van ‘n pyp en die rook van ‘n sigaret is twee verskillende dinge.  Die rook van ‘n sigaret is geriefliker. Dis maklik om ‘n pakkie in jou sak te dra, dis maklik om aan te steek, dis maklik om dood te druk as jy klaar is. Die pyproker het sy pyp, sy tabaksak en sy stopgereedskap om saam te karwei. Om te stop en aan te steek vat ‘n rukkie en as jy klaar gerook het, vat dit weer ‘n rukkie om uit te klop en skoon te krap. Met sigarette is daar nie onderhoud betrokke nie. Met die pyp is daar ‘n hele skoonmaakproses en gereelde onderhoud nodig. Pyprook is goedkoper. Hoewel ‘n pyp relatief duur is om aan te koop, is die pyptabak heelwat goedkoper as sigarette. Die pyproker trek ook minder rook in as die sigaretroker. Met ‘n pyp is dit skuif, skuif, trek in (puff, puff, inhale). Met die sigaret is elke trek ‘n intrek.

Dit word vertel dat, in 1964, die Surgeon General van die V.S.A. bevind het dat pyprokers langer leef as mense wat nie rook nie. Daarvolgens blyk dit dat mense wat wel rook, eerder pyp moet rook, aangesien dit ‘n meer gesonde manier is om tabak te geniet. Tabak is ‘n natuurlike produk, ‘n kruie, organies, en eko-vriendelik. Dit help ook teen lastige goggas.

Dit was seemanne wat in die 1500’s tabak in Europa bekend gestel het. Na bewering het hulle vertel dat die rook van tabak help vir honger en dors, dat dit kalmerend is en dat dit ‘n gevoel van vreugde gee.

Onthou ook dat jy 18 moet wees voor jy mag pyp rook en op elke pakkie tabak is al die gesondheidswaarskuwings wat jy  moet lees. Sommige mense beskou rook as ‘n sonde en derhalwe moet jy ook ekstra belasting daarop betaal.

(Foto uit: Gentlemans Gazette, Guide to Tobacco Pipes and Pipe Smoking, 5 March 2014)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Skape, wolwe in skaapsklere en die skaapwagter

Christelike boeke is ‘n groot bedryf. Sekerlik is daar kwantiteit, die bekommernis is oor kwaliteit. Want sien, ons christene is goedgelowig en is geneig om te goeder trou na verkeerde stemme te luister.

Een van die gevaarligte wat flikker, is dat baie christene nie die Bybel goed ken nie, ook nie basiese kennis van geloofsake het nie en verder nie veel verskillend van nie-christene leef nie. Verder bly hulle, na bekering, onvolwasse in geestelike sake. Dit maak dat hierdie christene ‘n maklike prooi is van valse leringe en valse leraars.

Daar is volop valse leraars wie se boeke soos soetkoek verkoop. Hierdie boeke handel oor populêre onderwerpe wat die belangstelling prikkel. Die hoofdoel met hierdie boeke is om geld te maak en is nie gerig op die opbou en versterking van gelowiges nie.

Die christelike boekwinkel se probleem is dat hulle nie iedere boek wat publiseer word, kan lees nie. Die boekwinkel kan nie instaan vir die kwaliteit van elke boek op sy rakke nie. Die boekwinkel het natuurlik ‘n winsmotief en wil graag net boeke aanhou wat verkoopbaar is. Die verantwoordelike handelaar sal dus moeite doen om kwaliteit boeke, wat verkoopbaar is, aan te hou, maar kan geen waarborge oor inhoud gee nie. Die onus rus op die koper om sulke boeke te kies wat aan sy behoeftes sal voldoen.

Die koper van die christelike boek moet dus riglyne hê om tussen boeke – en leringe – te kan onderskei. Die Heilige Skrif, die Bybel, is die beste maatstaf waarteen ander boeke gemeet kan word. Alle ander christelike boeke is, gemeet aan die Skrif, onvolmaak en het gebreke en foute. Ons moet dus die boeke wat ons lees, deurgaans toets aan ons waterpas, die Skrif.

Een van die dinge wat die boekkoper kan doen, is om meer uit te vind van die skrywer. Daar is gewoonlik ‘n kort beskrywing van die skrywer in die boek. Indien dit onvoldoende is, doen ‘n soektog op die internet. Lees die voorwoord tot die boek. Daarin word meer vertel oor die boek, die doel daarmee, die tema, die gedagtes daaragter. Kyk binne die boek, en ook op die buiteblad, vir enige verdere inligting.

Vra jouself af of die boek getrou is aan die boodskap van die Bybel. Is dit nuttig om die boek te lees? Is die boek bevorderlik vir jou geestelike lewe? Hierdie, en ander, vrae gee aan jou ‘n maatstaf wat jy kan gebruik terwyl jy lees, en ook wanneer jy die boek klaar gelees het.

Bespreek die boek met ander mense. Deur daaroor te praat, verbeter jy jou begrip en insig oor die boek. Die kommentaar en kritiek van ander mense sal jou help om te sien of jy die sterk en swak punte van die boek kon raaksien.

Bespreek die boek met jou Vader in die hemel in jou gebede. Hy sal weet of die boek hom vereer of nie. Vra Hom om leiding nog voordat jy die boek gekoop het, en weer daarna wanneer jy die boek klaar gelees het.

Lees nog boeke oor dieselfde onderwerp. Dit is ‘n manier hoe jy jou kennis en insig oor die onderwerp kan vermeerder. Kerkgenootskappe sal verkies dat jy boeke lees wat ooreenstem met hulle leerstellings. Vir die beginner is dit ‘n veilige weg. Die meer ervare leser mag daarby baat om ook ander leerstellige sienings te ondersoek en te vergelyk. Die doel van die lees van christelike boeke is die soeke na onpartydige waarheid.

Ons verstaan dat skrywers, uitgewers en handelaars geregtig is om kostes te verhaal en ‘n wins te maak. Wanneer alles net oor geldmaak gaan, het ons ‘n probleem. Die leser van christelike boeke moet oplet of geldmaak ‘n prioriteit by die rolspelers is.

Groei in getalle en suksesverhale van groter en luukser kerke, is duidelik van die wêreld en nie van Christus nie. Daar is godsdiensgroepe wat ‘n boodskap verkondig wat nie met die christelike leer ooreenstem nie, maar hulleself nogtans as christene beskryf. Hulle slaag ook daarin om hulle werklike identiteit te verbloem. Daar is ook skrywers en boeke wat godslasterlik is. Boeke en skrywers wat die sogenaamde “New Age” bevorder, moet vermy word. Vandag is daar ‘n verwoede aanslag op die christelike kultuurbeskouing oor seksualiteit en die huwelik. Daar is ook die poging om “politieke korrektheid” af te dwing op christene. Boeke en skrywers wat dit ondersteun moet liefs vermy word.

Die woord “ekumenies” is grootliks ‘n kodewoord vir ‘n eenwêreld godsdiens. Dit is waar die christelike geloof, die Judaïsme en Islam (en ook ander godsdienste) gelyk gestel word. Christene behoort te weet dat Christus geen kompromie met die wêreld maak nie.

Onder teoloë en predikante, ook in die Afrikaanse kerke, is daar deesdae ‘n liefdesverhouding met die sogenaamde Hoër Kritiek. Hierdie benadering tot die Bybel poog om aan te dui dat die Bybel ‘n mensgemaakte geskrif is. Bly weg van boeke en skrywers wat sulke sienings verkondig.

Die lees van kwaliteit christelike boeke het groot waarde. Daar is uitstaande boeke geskryf, boeke wat van onskatbare belang is vir elke christen. Daar is boeke wat as klassieke christelike lektuur beskryf word, boeke wat die toets van tyd deurstaan het en wat bokant alle leerstellige verskille uittroon. Sulke boeke kan aanbeveel word en christene kan aangemoedig word om dit te lees.

 

 

 

 

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die boeke van die Ou Testament

Christene verskil oor watter boeke in die Ou Testament moet wees, en watter nie. Rofweg sou mens kon sê dat dit hoofsaaklik verskille is tussen Protestante, Katolieke en Ortodokses. Elkeen het natuurlik sy eie redes waarom ‘n boek in die Bybel, of nie in die Bybel nie, moet wees. Daardie boeke wat ingesluit word, word “die kanon” genoem.

Protestante en Mormone (ook bekend as die Heiliges van die Laaste Dae) aanvaar slegs die boeke in die Hebreeuse Ou Testament (die Tanakh) as kanon. Die 24 Hebreeuse boeke is verdeel in 39 verskillende boeke. Die Katolieke, Ortodokse en Oosterse kerke het ander boeke ook in hulle kanons. Protestante noem die boeke wat hulle uitsluit “apokriewe boeke”, Katolieke noem dit “deuterokanoniek”, die Grieks Ortodokses noem dit “anagignoskomena”.

Die boeke wat die Katolieke meer het as die Protestante is Tobit, Judit, 1 Makkabeërs, 2 Makkabeërs, Wysheid van Salomo, Wysheid van Ben Sirag en Brief van Jeremia. Altesaam het hulle 46 boeke in hulle Ou Testament.

Die Ortodokses se kanon bestaan uit die 46 boeke wat die Katolieke erken, plus 1 Esdras, 3 Makkabeërs, 4 Makkabeërs, Gebed van Manasse, Barug en Psalm 151. As ek reg tel, is dit 51 boeke. Hierdie bykomende boeke is opgeneem in die Septuagint (die Griekse vertaling van die Ou Testament wat gedoen is tussen 280 en 130 v.C), maar nie in die Tanakh (die Masorete se Hebreeuse Ou Testament wat tussen die 7de en 10de eeue n.C tot stand gekom het) nie.

Die Septuagint en die Masoretiese teks verskil op baie plekke van mekaar. Aanhalings uit die Ou Testament in die Nuwe Testament, stem oor die algemeen meer ooreen met die Septuagint as met die Masoretiese Teks. Dit is dus duidelik dat die Masoretiese Teks (en dus ook die Tanakh en die Protestantse Ou Testament) nie die beste bron is nie.

In die vroeë jare van die Christendom was die enigste weergawes van die Ou Testament die Griekse Bybel (Septuagint) en die Aramese Bybel (Peshitta). Indien daar toe reeds ‘n kanon bestaan het, moes dit bestaan het uit dieselfde boeke as wat in hierdie twee Bybels was.

In die westelike deel van die Romeinse Ryk het Latyn die algemene taal geword. In omtrent 400 n.C het die Pous aan die geleerde Hiëronymus opdrag gegee om die Bybel in Latyn te vertaal. Hierdie vertaling staan bekend as die Vulgaat. Hiëronymus het die grootste deel van sy vertaling uit Hebreeus gedoen. Sommige van die boeke wat in die Septuagint is, kon hy nie in Hebreeus opspoor nie en gevolglik het hy daardie boeke uitgesluit uit sy vertaling. Hierna het die Katolieke die boeke in die Vulgaat as kanoniek aanvaar.

Die oudheid van die Peshitta word wyd en syd erken. Die presiese ontstaan van die Siries-Aramese vertaling (uit Hebreeus) is tans onbekend, maar dit word teruggevoer na die 1ste of 2de eeu n.C. Hierdie Ou Testament stem wesentlik ooreen met die Ou Testament wat deur Palestynse Jode gebruik is. Dit sluit ook die Apokriewe Boeke in. Die oorspronklike Ou Testament was nie verdeel in kanonieke en apokriewe afdelings nie, alles was een Ou Testament.

Daar is Afrikaanse vertalings van die Apokriewe Boeke beskikbaar. Die eerste staan bekend as “Ou-Testamentiese Apokriewe” deur PA Verhoef, die tweede is “Apokriewe Ou en Nuwe Testament: Verlore boeke uit die Bybelse tyd” deur Jan van der Watt en Francois Tolmie. Hierdie boeke is nie in Afrikaanse Bybels nie en moet apart aangekoop word. Dit is, sover ek kan vasstel, ook nie elektronies beskikbaar nie. Daar is ook ander boeke wat bemark word as “apokrief”, byvoorbeeld “Die boek van Henog” en “Die boek van Jasher”. Hierdie boeke is nie deel van enige kanon nie en was nie ingesluit in die oorspronklike Ou Testament nie.

Vir diegene wat die Bybel sien as “Die Woord van God” en “Die Heilige Skrif” is dit belangrik om te weet watter boeke gesaghebbend is en watter nie. Dit is immers YHWH se kommunikasie met ons, Sy openbaring van Homself aan ons.

 

 

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die besmetting van die mens

Is daar fout met die mens? Of is alles wel?

Hoekom is daar mense wat ander mense kwaad aandoen? Is dit hoe dit moet wees? Is dit maar die natuurlike toedrag van sake wat ons so moet aanvaar? Waarom is daar soveel boosheid in die mens? Die meerderheid van die mensdom beskou dit as normaal, dit is hoe dit moet wees. Sommige meen dat die mens, met die verloop van die geskiedenis,  beter word en dat boosheid verminder. Met daardie redenasie sou ons moet sien dat misdaad en onreg vandag baie minder is as wat dit ‘n duisend jaar gelede was. Nêrens is daar getuienis dat dit gebeur nie.

As dit reg is dat daar boosheid in die mens moet wees, dan is alles wat die mens doen mos reg? Misdaad kan nie bestaan nie, want dan bestaan reg en verkeerd nie. Dit is dan die probleem: alle mense dink sekere handelings is reg en ander is verkeerd. Die mens weet in homself dat ander mense gestraf moet word as hulle boosheid pleeg. Daar is binne die mens iets wat hom laat onderskei tussen wat goed is en wat boos is. Alle mense wil wette hê wat hierdie dinge reël.

Wat het gebeur dat die mens besmet geword het met boosheid? Wie kan die toestand van die mens verklaar? Daar is net een godsdiens wat dit verklaar, dit is die christelike geloof. Nie eers almal van die christelike geloof nie. Judaisme, wat die Ou Testament erken, verklaar dit ook nie.

Die verklaring word gevind in die sondeval, beskrywe in Genesis 3. Die mens was nie geskep om boos te wees nie, hy het dit gekies. Dit is die tragedie. Die eerste mense wou soos God wees en het gekies vir kennis van goedheid en boosheid. Dit was uitdruklik teen God se wil, teen sy bevel en teen sy waarskuwing. Hierdie ramp was nie net van toepassing op die eerste twee mense nie, maar ook op alle mense wat uit hulle sou kom. Die ganse mensdom is nou, tot die einde van dae, besmet met ‘n sondige aard.

Hierdie boosheid van die mens is vir die Skepper van die mens onaanvaarbaar. Hy, YHWH, sal dit nooit aanvaar of ‘n kompromie daarmee maak nie. Wat nou? Daar is geen manier hoe die mens op sy eie meriete met YHWH versoen kan word nie. Die boosheid binne die mens sal uitgeroei moet word. Is daar ‘n manier hoe dit gedoen kan word? Romeine 5:11-21 (PWL) verduidelik dit so:

Nie alleen dit nie, maar ons roem ook in God deur ons Meester, Yeshua, Die Gesalfde Een, want dit is in Hom wat ons nou die herstel van ons verhouding ontvang het, net soos deur die hand van een mens die sonde in die heelal ingekom het en deur die sonde die dood en die dood só na alle mense toe deurgekom het omdat almal gesondig het. Tot by die geskrewe wet wás daar al sonde in die wêreld, maar dit is nie as sonde toegereken nie omdat daar geen geskrewe wet was nie, maar die dood het geheers van Adam af tot by Moshe, ook oor hulle wat nie presies gesondig het in die oortreding van ‘n opdrag soos Adam, wat ‘n beeld is van Hom wat sou kom, nie. Die onverdiende geskenk is nie dieselfde as die oortreding nie, want as deur die oortreding van die één baie dood is, hoeveel te meer het die onverdiende guns van God in oorvloed na baie gekom deur die geskenk, deur onverdiende guns, van die een Mens, Yeshua, Die Gesalfde Een. Die gevolg van die geskenk is nie dieselfde as die gevolg van één se sonde nie, want deur één het oordeel gekom tot verdoeming, maar die onverdiende geskenk is vir baie oortredinge tot verklaring van onskuld, want as die dood, as gevolg van die oortreding van die één, geheers het deur die één, veel meer sal húlle, wat die oorvloedigheid van die onverdiende guns ontvang, wat die geskenk van onpartydige opregtheid is, heers in dié lewe deur die Één, Yeshua, Die Gesalfde Een; daarom dan, net soos alle mense skuldig bevind is deur een se oortreding, so ook sal daar deur die onpartydige opregtheid van Een, oorwinning tot lewe wees vir alle mense, want net soos deur die ongehoorsaamheid van die een mens baie sondaars geword het, so sal ook deur die gehoorsaamheid van die Één baie onskuldig word. Die geskrewe wet is bygevoeg sodat die sonde meer sou word en waar die sonde meer geword het, het die onverdiende guns nog uitermate meer geword sodat, net soos die sonde geheers het deur die dood, so ook die onverdiende guns kan heers deur onpartydige opregtheid tot die ewige lewe deur ons Meester, Yeshua, Die Gesalfde Een.

Die mens kan hierdie onverdiende guns, wat gratis is, aanvaar of verwerp. Verwerp dit en alles bly dieselfde. Aanvaar dit en oorwinning oor boosheid is moontlik.

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Uit met die oue, in met die nuwe

Alle mense wat kalenders het, vier die oorgang van die ou jaar na die nuwe jaar. Wat mense sonder kalenders doen, weet ek nie. Die wat wel kalenders het, het nie dieselfde kalenders nie en gevolglik word nuwejaar nie wêreldwyd op dieselfde dag gevier nie. Ons gebruik die Romeinse kalender en die Romeine het besluit die ou jaar eindig op 31 Desember en die nuwe jaar begin op 1 Januarie, vir wat dit werd is.

In die vroeë jare van die Boerevolk, was die viering van Nuwejaar belangriker as die viering van Kersfees. Die maniere waarop Nuwejaar in Europa gehou is, moes aangepas word by plaaslike omstandighede. ‘n Ander faktor in hoe die fees gevier was, was die Boerevolk se godsdienssin, sobere lewenswyse en die ylbevolkte binneland.

Aanvanklik is Nuwejaar gevier met ‘n militêre parade en kerkdiens. Eers van 1698 af, het dit in Kaapstad die gebruik geword om met middernag kanonskote, geweervuur en vuurwerke die Nuwejaar in te lei. Op die platteland was Nuwejaarsdag ‘n gesinsdag met ‘n feesmaaltyd.

Om goeie wense vir die nuwe jaar oor te dra, is ‘n gebruik wat reeds deur die Romeine gedoen is. By ons voorouers was dit die gebruik om Nuwejaarskaarte uit te stuur aan vriende en familie. Die kaartjie is met die hand uitgeskryf en persoonlik afgelewer. ‘n Tipiese Nuwejaarswens was: “Baie heil en seën in die nuwe jaar”. Meer onlangs is gedrukte kaartjies gestuur wat goeie wense vir beide Kersfees en Nuwejaar oordra. Ek vermoed die meeste mense stuur deesdae hulle goeie wense boodskappe elektronies.

Die Boerevolk het in vroeër jare geskenke op Nuwejaar, nie Kersfees nie, gegee. Geskenke is nie net aan familie en vriende gegee nie, maar ook gegee aan nie-blanke werknemers.

Vuur en geraas met die oorgang na die nuwe jaar, word teruggevoer na oud-Germaanse gebruike. Vir die Germane was vuur ‘n simbool van nuwe lewe en is groot vure gemaak om “die son te help”. Lawaai moes bose geeste verdryf sodat hulle nie die nuwe jaar kon bederf nie. Die rondgooi van vuurballe was uit Nederland afkomstig. Ou lappe is in bondels gebind, in lampolie gedoop, aan die brand gesteek en die lug ingegooi. In groter dorpe en stede is lawaai gemaak deur op blikke te slaan en gillend en skreeuend deur die strate te hardloop. Vandag word toeters geblaas, klokke gelui, en fluite geblaas wanneer die horlosie oorslaan na die nuwe jaar. Die gebruik om vuurwerke te skiet word hewig teengestaan deur dierebeskermingsgroepe.

Dit was ook gebruiklik om kwajongstreke op Oujaarsaand aan te vang. Op Oujaarsnag moes die werf skoon en netjies wees want dan loop bose geeste rond om kwaad aan te rig.

Die oudste gebruik by die Boerevolk was om Oujaarsaand as ‘n gesinsfees te vier. Dit was ‘n Nederlandse tradisie wat ook hier nagevolg is. Met die “sit die oujaar uit” is die tyd tot middernag verdryf met speletjies en lekkernye. Wanneer geskenke nie met Kersfees gegee word nie, word dit op Oujaarsaand gegee.

Een van die twee unieke inheemse gebruike is die Boeredans op Oujaarsaand. By die dans is daar ‘n Boereorkes wat Boeremusiek maak. Kenmerkend van Boeremusiek is die speel van die konsertina. Die vrouens het gesorg vir melktert, tertjies, en allerlei ander gebak. Sterk drank sal ook beskikbaar wees. Die volgende dag, Nuwejaarsdag, was ‘n dag vir piekniek, Boeresport en perderesies.

Die ander inheemse gebruik is om die jaarsoorgang kerklik te vier met middernagdienste. Die middernagdiens is ‘n mensgemaakte tradisie en is nie gegrond op ‘n Bybelse voorskrif nie. Die diens strek gewoonlik vanaf die laaste gedeelte van die ou jaar tot die eerste deel van die nuwe jaar. Daar was ook ‘n plegtige aflees van die name van almal wat in die ou jaar oorlede is. By die geleentheid word gelowig teruggekyk na die afgelope jaar en met vertroue uitgesien na die komende jaar.

Baie etniese groepe verloor hulle eie tradisies en gebruike voor die aanslag van internasionalisme, ons ook. Die handlanger van internasionalisme is televisie. Hierdie aanslag raak ook ons feeste en ons maniere van feesvier. Dit is hoofsaaklik plattelandse gebiede wat nog bestand is hierteen en waar eiesoortige gebruike nog gehandhaaf word.

Save

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Van prentjies tot letters

Tot en met die toring van Babel, was Adam se taal die enigste taal wat bestaan het. Daarna het hierdie taal, as gevolg van die spraakverwarring, verander in ‘n menigte tale. Dit was natuurlik gesproke taal.

Maar wat van die geskrewe taal? Hoe het skrif ontstaan en hoe het dit verander? Het die spraakverwarring ‘n invloed gehad op skrif?

Niemand weet wie skrif uitgevind het nie. Ons weet ook nie wat die rede was hoekom dit in die eerste plek nodig was om te skryf nie. Miskien het die mense, na hulle vermeerder het, verder uitmekaar begin woon en was dit nodig om met mekaar te kon kommunikeer. Dalk was dit nodig om ooreenkomste eerder skriftelik as mondelings te sluit om dispute uit te skakel. Ek weer dink skrif is uitgevind sodat die Bybel geskryf kon word.

Dink daaraan. Iemand het skrif uitgevind, maar daar was niemand wat dit kon lees nie. Dit sal totaal sinloos wees. Skrif en lees gaan saam, die een kan nie sonder die ander nie.

Die Bybel vertel die mens se geskiedenis van die begin af en ek is oortuig dat dit die oudste geskrif is wat bestaan. Die heel oudste geskiedenis is opgeteken in die boek Genesis. Genesis bestaan uit 12 antieke boeke wat op mekaar volg. Die oudstes is geskryf op ‘n manier wat soortgelyk is aan hoe ou kleitablette geskryf is. Dus het Moses iewers in besit gekom van ‘n klompie antieke geskrifte (op kleitablette) wat moontlik in ‘n ouer taal en skrif geskryf was. Hy het dit toe oorgeskryf in die taal en skrif van sy tyd. Die skryfmateriaal in Moses se dae was ook anders as wat in antieke tye gebruik is.

Voor die tweede millenium voor Christus, was die taal en skrif proto-Semities (die taal voor Babel). Die skrif van hierdie ou taal was die fondament van alle latere skrifstelsels – ook die Latynse alfabet en Sjinese skrif. Tydens die tweede millenium voor Christus, was die algemene taal in die Midde-Ooste proto-Wes-Semities (Aramees, met Hebreeus wat later uit Aramees ontwikkel het) en die skrif kan dieselfde genoem word. Hierdie was die tydperk van Abraham, Moses en Dawid en die tyd toe ‘n groot gedeelte van die Bybel tot stand gekom het. Die skrif wat van omtrent 1000 v.C. tot omtrent 300 v.C. gebruik was word paleo-Hebreeus genoem. Dit was die skrif wat tydens die tyd van die Profete gebruik is.

Danksy die navorsing van André H Roosma, kan ons nou iets verstaan oor die begin van skrif. Iemand wil iets kommunikeer aan iemand anders, daar is ‘n boodskap wat oorgedra moet word. Die boodskap word opgebreek in begrippe wat voorgestel word deur ‘n prentjie of simbool. Sê maar die boodskap is dat die koning dood is. ‘n Simbool wat “koning” voorstel en ‘n simbool wat “dood” voorstel, word gebruik.

Destyds was die oer-os (aurog) gesien as die sterkste en belangrikste dier. ‘n Prentjie of simbool van ‘n oer-os het die betekenis van “die belangrikste” of “die sterkste” of “die eerste” gedra.  ‘n Ander begrip is “binne” of “deel van” en dit word verteenwoordig deur ‘n prentjie van die binnekant van ‘n tent. Nog ‘n voorbeeld is die prentjie van ‘n deur. Dit verteenwoordig die begrip “ingang” of “beweging”. So het daar 22 simbole ontstaan en hierdie simbole was die begin van skrif. Deur hierdie prentjies op ‘n sekere manier langs mekaar te rangskik, kry dit ‘n groter betekenis.

Die oud-Hebreeuse skrif was oorspronklik ook prentjies. Later het dit verander in ‘n alfabet waar die prentjie ‘n letter geword het. Hierdie alfabet het uit 22 letters, wat almal konsonante was, bestaan. Omdat daar nie vokale was nie, moes uitspraak mondelings oorgedra word. Nog later is begin om die regte vokale en uitspraak aan te dui met diakritiese tekens. Diakritiese tekens is kolletjies en strepies op of in die letters.

Moderne Hebreeus (sedert die Middeleeue) word met vierkantige letters geskryf. Dit verskil aansienlik van die skrif waarmee die grootste deel van die Ou Testament oorspronklik geskryf is.

Ten spyte van al hierdie veranderings in skrif deur die eeue heen, het die boodskap van die Bybel behoue gebly. Die Bybel is YHWH se kommunikasie met ons, Sy skepsels. Dit is goed om te weet dat dit wat ons lees betroubaar en vas is.

Vandag gebruik ons weer prentjies. Dink aan emosiekone (emojis) en ikone.

 

Save

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die misoes

6299610-hand-of-a-woman-holding-new-life-in-form-of-plant-isolated-on-white-stock-photoIn die tuin van Eden was daar twee besonderse “bome”. Of dit letterlike bome was en of die woord “boom” ‘n simbool van iets anders is, weet ek nie. Gegewe dat die oorspronklike geskiedenis met ‘n “prentjieskrif” opgeteken is, kon dit ‘n begrip gewees het.

In ieder geval, YHWH het die mens verbied om van die boom in die middel van die tuin te eet want anders sal die mens sterf. Die slang het die mens oortuig dat hulle daarvan kan eet sonder dat hulle die dood sal sterf (Wat is die dood en hoe verskil dit van sterf?). Die slang het verder gesê dat indien die mens daarvan eet, hulle soos God sal wees deur goedheid en boosheid te ken.

Toe die mens daarvan eet, was hulle ongehoorsaam aan YHWH. Erger nog, hulle het gemeen hulle sal YHWH se gelykes wees (sal soos God wees). Hulle het gedink kennis van goedheid en boosheid is dieselfde as wysheid. Die gevolge was verreikend. Indien YHWH hulle nie uitwis nie, moes Hy hulle straf. Vir die vrou pyn met geboorte, begeerte na die man en die man se heerskappy oor haar. Om die man se ontwil is die aarde vervloek (die planeet word deur die sondeval verander), hy sal met moeite voedsel kry en onkruid sal dit nog moeiliker maak. Dan sal die mens se liggaam met sy dood weer stof word.

Ons weet hoe dit nou, na die sondeval, is. Hoe dit voor die sondeval was, kan ons ons nie indink nie. Geen kennis van goedheid en boosheid nie? Totaal onskuldig? Die aarde nie vervloek nie? Die mens sal nie terugkeer na stof toe nie?

Daar was nog ‘n boom in die tuin, die boom wat ewige lewe gee. Die mens moes na die sondeval verhinder word om daarvan te eet. Voor die sondeval was die vrugte van hierdie boom nie verbode nie, sou die mens toe daarvan geëet het, sou hy vir ewig lewe. So, indien daar nie ‘n sondeval was nie, sou die mens se liggaam nie teruggekeer het na stof toe nie en hy sou boonop ook vir ewig gelewe het. Om nie liggaamlik te sterf nie is dus nie dieselfde ding as ewige lewe nie.

Die sondeval was nie net ‘n ramp der rampe vir die mens en die aarde nie, dit was ook ‘n ramp vir YHWH. Sy plan vir die mens was nou in skerwe, Sy doel met die skepping van die mens was daarmee heen. Die mens was ‘n volslae mislukking.

YHWH het die mens geskep met die vermoë om te kies, al is dit ook teen YHWH. Die mens moes uit eie keuse gehoorsaam wees, hy moes self kon besluit om YHWH lief te hê en te respekteer. Wat moes YHWH nou doen? Die mens uitwis van die aarde af en weer voor begin? ‘n Tweede mens skep en hoop dit gaan beter? Wat die mens verdien, is uitwissing.

Maar YHWH het geweet dit kan gebeur en hy het dit by Sy beplanning ingesluit. Duidelik is daar meer as een dood en meer as een lewensvorm. Wanneer die mens liggaamlik doodgaan, is daar iets in hom wat nie sterf nie. As hierdie iets kon begin lewe, dan sou daar ‘n nuwe lewensvorm uit die oue ontstaan.

1 Korinthiërs 15:53-57: Want hierdie verganklike moet met onverganklikheid beklee word, en hierdie sterflike moet met onsterflikheid beklee word. En wanneer hierdie verganklike met onverganklikheid beklee is en hierdie sterflike met onsterflikheid beklee is, dan sal vervul word die woord wat geskrywe is: Die dood is verslind in die oorwinning. Dood, waar is jou angel? Doderyk, waar is jou oorwinning? Die angel van die dood is die sonde, en die krag van die sonde is die wet. Maar God sy dank, wat ons die oorwinning gee deur onse Here Jesus Christus.

Hoewel die skepping van die mens op ‘n misoes uitgeloop het, het YHWH ‘n ander oplossing gevind. Die mens se vlees is verganklik, maar dit is moontlik dat die mens onverganklike lewe kan ontvang. Daar is voorwaardes, dit is nie vanselfsprekend nie en daar is net een manier, een weg.

Daar sal nie in die onverganklike ‘n plek vir boosheid wees nie.

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Groot Droogtes

obwizpc

Ons in Suidelike-Afrika behoort gewoond te wees aan droogtes, in ons geskiedenis was daar al heelwat droogtes. Daar is tans (2016) ook ‘n ernstige droogte aan die gang.

As iemand praat van “die Groot Droogte”, dink mens eerste aan die tydperk 1932-1933. Voor dit en daarna was daar ook droogtes. Meer onlangs was daar droogtes in die jare 1966-1968, in 1982-1984, weer in 1989-1991 en ook in 2003-2004.

Oor die 1932-1933 Groot Droogte is heelwat bekend. Veeboere het enorme hoeveelhede vee verloor. Die droogte het boonop saamgeval met die Groot Depressie. Die ekonomiese krisis is vergroot omdat Suid-Afrika die goudstandaard verlaat het. Waar daar reeds kapitaal uit die land onttrek was, word toe nog meer onttrek. Dit alles het die armblanke vraagstuk ‘n hupstoot gegee. Dit weer het tot ‘n politieke krisis gelei. Die uiteinde was dat Genl Hertzog en Genl Smuts saam die Verenigde Party gestig het. As gevolg van dit het Dr DF Malan, Adv Hans Strijdom en Adv CR (Blackie) Swart weggebreek van Genl Hertzog af.

‘n Ooggetuie het vertel dat by hom die veld soos woestyn gelyk het. Die vee het oraloor gevrek en die wat oorleef het, was verswak. In Julie 1933 het sterk winde begin waai en in November was daar ‘n verskriklike stofstorm. Dit het begin reën op 13 November 1933, teen middel Desember het die gras sigbaar geword en teen Februarie 1934 het alles herstel. Vir hom was dit ‘n wonderwerk wat hy aanskou het.

Tydens 2003-2004 was daar veral in Wes-Transvaal (tans Noordwes) en Wes-Vrystaat ‘n ernstige droogte. Oppervlaktes waar mielies aangeplant word, het aansienlik verminder. Te min grondvog was ook ‘n probleem. Van 1994 af het die staat langtand geword om die landbou te ondersteun.

Die droogte van 1989-1991 het Suid-Afrika se kwesbaarheid ten opsigte van voedselvoorsiening onderstreep. In die Klein-Karoo was daar geen besproeingswater vir lusern- en groenteboere nie. Verskeie gebiede in die Karoo is tot rampgebiede verklaar. 75% van die graanoes is vernietig. Die destydse staat het ‘n hulpskema vir landbou ingestel en ‘n rekord hoeveelheid mielies moes ingevoer word.

1982-1984 se droogte was beskou as die ergste in 200 jaar. Groot getalle beeste het gevrek en weiding was uitgeput. Die mielieoes en grondbone-oes is verwoes. Omtrent 70% van die boere in die Vrystaat het geen oes gehad nie. Die Hardapdam (Namibië) se waterstand was net 12% en die Vaaldam se invloei het ‘n rekordlaagtepunt bereik. Ander rampe in hierdie tydperk was die vloedramp in Laingsburg in 1981 en die sikloon Demoina in 1984.

Die droogte van 1966-1968 is die Swartdroogte genoem. Verskeie getuies, ekself ook, onthou dit soos gister. Die regering van destyds het ‘n nasionale biddag uitgeroep. Besighede het toegemaak en hulle personeel toegelaat om te gaan bid. Terwyl ons in die kerk sit en bid, het dit begin reën. Nie net by ons nie, maar op verskeie plekke dwarsoor Suid-Afrika.

Droogtes raak natuurlik nie net die mens nie. Die aarde, die plante, die insekte, die diere word daardeur getref. Sulke rampe raak in die eerste plek die indiwidu en sy gesin. Groot getalle mense se lewens word verwoes, baie word in armoede gedompel. Die belangrikste is wat dit aan die binneste van mense doen, daar is geestelike gevolge.

Alhoewel ekself getuig dat gebede beantwoord word, en beleef het dat dit begin reën het terwyl ons gebid het vir reën, dink ek nie dat gebedsveldtogte vandag die regte ding is nie. In die 1960’s het meeste mense nog vertrou op God, ek dink nie dit is vandag nog so nie. Daar het ‘n groot afvalligheid plaasgevind. Die destydse regering het nog bestaan uit morele mense, vandag is dit meer waar nie. Sal vandag se regering ‘n biddag uitroep? Sal die sakesektor hulle besighede toemaak en hulle personeel afgee? Om slegs gebedsveldtogte uit te roep in tye van nood is ook nie reg nie. Wat van tye wanneer daar nie nood is nie?

 

 

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die skepsel

grovenediger-359483__180

As daar ‘n skepping is, is daar ‘n Skepper. As daar ‘n Skepper is, dan is daar ‘n doel met die skepping.

Die Skepper sou sekerlik nie sonder rede al die moeite gedoen het om te skep nie. Hy sou sekerlik ook nie sonder ‘n plan gewerk het nie. Hy moes ‘n droom gehad het van iets wat Hy wou bereik, iets waaroor Hy baie gedink het.  Hy sou die voor- en nadele teen mekaar opgeweeg het en Hy sou ook die koste daarvan bereken het. Die skepping sou alles verander, niks sou daarna weer dieselfde gewees het nie.

Die Skepper sou ook nie slordig gewerk en afskeepwerk gedoen het nie. Hy sou noulettend wees en aandag aan die fynste besonderhede gegee het. Alles moes perfek wees. Toe Hy klaar was, kon hy terugsit en kyk na sy handewerk. Hy sou wou sien dat alles mooi is, dat alles presies reg is, dat alles is soos Hy beplan het. Indien Hy enige gebreke kon sien, sou hy dit tog eers reggemaak het.

Toe Hy alles klaar het en Hy alles reggestel en ingestel het, toe alles reg werk en aan Sy standaarde voldoen, toe eers maak Hy die laaste item op Sy lys. Dit wat Hy laaste geskep het, was dan ook die belangrikste. Hierdie laaste item was nie net die hoogtepunt van Sy skepping nie, dit was ook die middel waardeur Hy Sy doel wou bereik. Die laaste item was die mens.

Wat maak die mens so belangrik? Wat wou hy deur die mens bereik? Het hy al iets daaroor gesê?

Sy doel met die mens is verydel, dit het platgeval. Die mens het nie vir Hom gekies nie. Die mens het gekies vir kennis van goedheid en boosheid.

Hoekom het Hy aan die mens die vermoë gegee om self te kan besluit? Hoekom het Hy die mens so gemaak dat hy kon kies? Dit het tot ‘n ramp gelei want die mens het verkeerd gekies.  Vir liefde om te bestaan, moet die mens kan kies om lief te hê. Om te doen wat reg is, moet die mens kan besluit om nie die verkeerde te doen nie. As daar nie ‘n keuse is nie, dan is dit dwang.

Na regte moes hy die bestaande mens uitgewis het en ‘n nuwe mens geskep het. Die dilemma is dat die nuwe mens dieselfde vermoë sou moet hê om te kan kies. Kies die nuwe mens ook verkeerd, dan is daar niks gevorder nie.

Kan die mens herstel word? Is daar ‘n manier om die oorspronklike doel te bereik? Dit sal moeilik wees.

Joh 3:3-8 (OAV) Jesus antwoord en sê vir hom: Voorwaar, voorwaar Ek sê vir jou, as iemand nie weer gebore word nie, kan hy die koninkryk van God nie sien nie. Nikodémus sê vir Hom: Hoe kan ‘n mens as hy oud is, gebore word? Hy kan tog nie ‘n tweede keer in die skoot van sy moeder ingaan en gebore word nie? Jesus antwoord: Voorwaar, voorwaar Ek sê vir jou, as iemand nie gebore word uit water en Gees nie, kan hy in die koninkryk van God nie ingaan nie. Wat uit die vlees gebore is, is vlees; en wat uit die Gees gebore is, is gees. Moenie jou verwonder dat Ek vir jou gesê het, julle moet weer gebore word nie. Die wind waai waar hy wil, en jy hoor sy geluid, maar jy weet nie vanwaar hy kom en waarheen hy gaan nie. So is elkeen wat uit die Gees gebore is.

 

 

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Wie is Hy?

indeksHy is die eienaar. Die baas. Eintlik die alleeneienaar en die enigste baas.

Sy naam is YWHW. Die vraag is nie wie Hy is nie, die vraag is wie ek en jy is. Wat soek ons op Sy eiendom? Mag ons hier wees? Is daar reëls wat ons moet nakom of kan ons maak soos ons smaak?

Hy is ook nie ‘n mens nie. Ook nie ‘n superhero nie. Hy is ook nie ‘n alien nie. Hy is nie van dieselfde substansie as ons nie. Ons noem die substansie wat Hy is gees. Gees is iets soos wind, jy kan gees nie sien nie, jy kan dit net waarneem.

Ons is nie op dieselfde vlak as Hy nie, Hy is anders as ons. Heeltemal anders. Hy het sy eie lewenswyse, Sy eie standaarde, Sy eie waardes, Sy eie siening van sake. Wat ons dink tel nie regtig by Hom nie, Hy gaan nie sommer oortuig word nie. Dit is ons wat by Hom moet inval, nie Hy by ons nie.

Ons kan kies wat ons wil doen. Ons kan oplet met Wie ons te doen het, of ons moeilikheid met Hom wil hê of nie.

As ons Hom leer ken, vind ons uit dat Hy graag wil hê dat ons uit ons eie vrye wil Hom moet respekteer vir Wie Hy is. Hy wil ons nie dwing nie, hy wil hê ons moet vir Hom kies en nie teen Hom nie. Maar as ons teen Hom kies, moet ons niks van Hom verwag nie. As jy teen Hom is, is jy Sy vyand.

Ons het ‘n neiging om te dink dat ons waardes en ons reg en verkeerd op Hom van toepassing is. Dit is nie. Hy gee nie om wat ons sienings van goed en sleg is nie, dit is Sy siening wat tel. As ons praat van “wreed” of “menslik”, dan is dit hoe ons sulke dinge sien. Dit is nie noodwendig korrek omdat ons so dink nie.

Hy kan boosheid nie voor Sy oë verdra nie, Hy wil dit uitroei – en Hy gaan dit uitroei.

 

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin