Inleiding tot Deuteronomium

Foto: http://www.disciplemagazine.com/www/articles/216.1423

Die Bybelboek Deuteronomium word somtyds die Boek van die Verbond  genoem. Anders as Eksodus-Levitikus-Numeri wat die bepalings van die Wet (Instruksies) bevat, is Deuteronomium Moses se verduideliking van hoe dit toegepas moet word.

Deuteronomium is die laaste van Moses se vyf boeke. Hierdie vyf boeke word in Grieks die Pentateug genoem en in Hebreeus word dit Torah genoem. In Deuteronomium self en elders in die Bybel word Moses as die skrywer aangewys. Die Griekse naam Deuteronomium is afkomstig van ‘n foutiewe vertaling en beteken  “afskrif van die wetˮ. Die Hebreeuse naam is elleh haddebarim wat “dit is die woordeˮ (die eerste woorde in die eerste vers van die boek) beteken.

Die gebeure in Deuteronomium vind 40 jaar na Israel se uittog uit Egipte plaas. Na Israel uit Egipte is, het hulle by die Berg Sinai vertoef om YHWH se instruksies te ontvang. Hierna moes hulle die beloofde land, Kanaan, binnegaan en beset. Ten spyte van YHWH se beloftes en versekerings, het Israel nie op Hom vertrou nie en geweier om die land in besit te neem. As gevolg daarvan moes Israel 40 jaar in die wildernis vertoef tot die geslag wat teen YHWH in opstand was, uitgesterf het. Daar was nou ‘n nuwe geslag wat weer die geleentheid gekry het om die beloofde land in besit te neem.

Die boek Deuteronomium bestaan uit ‘n aantal toesprake wat Moses tot Israel gerig het. Dit is Moses se afskeidswoorde aan sy volk en hy wil seker maak dat die nuwe geslag die verbond wat YHWH met hulle gesluit het, ken en verstaan. Moses en die volk Israel bevind hulle in Moab, op die grens met Kanaan, die beloofde land. Moses gaan nie verder saam met hulle nie, Joshua gaan nou hulle nuwe leier wees. Waar die vorige drie boeke, Eksodus-Levitikus-Numeri, ‘n chronologiese geskiedenis vertel het, onderbreek Deuteronomium dit. Die verdere verloop van die geskiedenis word voortgesit in die boek Joshua.

Die verbond wat YHWH met Israel gesluit het, is ‘n voorwaardelike verbond. YHWH stel sekere voorwaardes wat Israel moet nakom. In ruil gee YHWH aan hulle die land wat Hy aan Abraham beloof het. Die instruksies wat Hy aan hulle gee, moet in die beloofde land toegepas word. Die seën en straf wat aan Israel voorgehou word, hou direk verband met voorspoed en teenspoed in die beloofde land. Moses se profesie verwys daarna dat die beloofde land weer van hulle af weggeneem kan word.

Gevolglik is Deuteronomium nie ‘n wetboek nie, dit is ‘n verbondsboek. Dit omskryf die verhouding wat tussen die twee partye moet bestaan. Dit is ‘n oproep tot ‘n lewenswyse wat Israel moet navolg om YHWH tevrede te stel. Dit vereis gehoorsaamheid aan YHWH as antwoord op YHWH se liefde en genade. YHWH verwag die totale lojaliteit van die volk wat Hy vir Homself gekies het. Dit sal vir Israel lewe en voorspoed bring, maar dislojaliteit en ongehoorsaamheid sal teenspoed oor hulle bring. Moses is besorg daaroor dat die volk mag misluk. Indien dit sou gebeur, sal YHWH hulle verwerp. Nogtans sal YHWH hulle genadig wees indien hulle tot Hom terugkeer. Die verbond lê ook klem op die onderlinge verhoudings tussen die lede van die volk. Dit sluit in versorging van die swakkeres en onderlinge regverdigheid. Die verbond sluit instruksies oor regspleging, sedes en huwelike in.

Die doel van die verbond is dat Israel deur YHWH afgesonder word om eksklusief Sy volk te wees. Dit is nie omdat hulle beter as ander volke is nie, dit is omdat Hy dit aan hulle Vaders beloof het. YHWH stel dit uitdruklik aan Israel dat hulle nie met die ander omringende volke mag vermeng nie. Al hierdie volke aanbid afgode en het godsdienstige praktyke wat vir YHWH onaanvaarbaar is. YHWH onderneem om hierdie volke bietjie-vir-bietjie uit die beloofde land uit te dryf. Israel moet die heidense godsdienstige plekke en voorwerpe heeltemal uitwis. Hulle is nie net afgesonder om die land van heidene te reinig nie, maar om anders te wees as die ander volke. Dit is sodat ander volke kan sien dat YHWH die enigste ware God is.

YHWH se verbond het aardse voordele vir Israel, sien ondermeer Deut 7:12-15: En omdat julle na hierdie verordeninge sal luister en dit hou en volbring, sal die HERE jou God vir jou die verbond en die goedertierenheid hou wat Hy jou vaders besweer het; en Hy sal jou liefhê en jou seën en jou vermenigvuldig, en Hy sal die vrug van jou liggaam seën en die vrugte van jou land, jou koring en jou mos en jou olie, die aanteel van jou beeste en die aanteel van jou kleinvee, in die land wat Hy aan jou vaders met ‘n eed beloof het om aan jou te gee. Geseënd sal jy wees bo al die volke; daar sal by jou geen man of vrou onvrugbaar wees nie, ook nie onder jou vee nie. En die HERE sal elke krankheid van jou wegneem en al die kwaai siektes van Egipte wat jy ken, nie op jou lê nie; maar Hy sal dit lê op almal wat jou haat. (AOV). Die verbond beloof nie ewige lewe of redding uit die mens se verlore toestand nie.

Deuteronomium se invloed in die verdere geskiedenis van Israel (van Joshua tot 2 Konings) is aansienlik. Israel word deurgaans gemeet aan die instruksies wat in Deuteronomium vervat is. Deuteronomium word ook dikwels in die Nuwe Testament aangehaal.

Die struktuur van Deuteronomium is die volgende:

DEEL 1: (DEUT 1 – 4) OM DIE BELOOFDE LAND IN BESIT TE NEEM

  1. Die eerste bevel om die land in besit te neem: Israel weier (Deut 1)
  2. Die tweede bevel om die land in besit te neem: Vermanings (Deut 2 – 4)

DEEL 2: (DEUT 5 – 11) DIE VERHOUDING TUSSEN YHWH EN ISRAEL

  1. Herhaling van die 10 gebooie (Deut 5)
  2. Die belangrikste opdrag (Deut 6)
  3. Israel moet ‘n afgesonderde volk wees (Deut 7)
  4. YHWH onderrig deur dissipline (Deut 8)
  5. Israel het niks om op te roem nie (Deut 9)
  6. Israel moet hulle harte verander (Deut 10:1 – 21)
  7. Die Verbondsland: seëninge en vloeke (Deut 10:22 – 11:32)

DEEL 3: (DEUT 12 – 26) IN DIE BELOOFDE LAND

  1. Slegs aanbidding op die een plek wat YHWH sal aanwys (Deut 12)
  2. Slegs die aanbidding van YHWH mag toegelaat word (Deut 13)
  3. Slegs sekere diere mag vir voedsel gebruik word (Deut 14)
  4. ‘n Nuwe begin elke sewende jaar (Deut 15)
  5. Drie feeste per jaar op die plek wat YHWH sal aanwys (Deut 16)
  6. Die regsproses in die verbondsland (Deut 17)
  7. Die erfenis van die Leviete (Deut 18:1 – 8)
  8. Die Profeet wat kom (Deut 18:9 – 22)
  9. Beskerming van die onskuldige (Deut 19)
  10. Vertrou YHWH in oorlog (Deut 20)
  11. Verskeie gedragsreëls (Deut 21)
  12. Verskeie ander instruksies (Deut 22:1 – 12)
  13. Verlowing en huwelik (Deut 22:13 – 30)
  14. Wie mag toegelaat word in die vergadering van YHWH (Deut 23)
  15. Hertrou en die beskerming van armes en vreemdelinge (Deut 24)
  16. Die erfenis van ‘n oorlede broer (Deut 25)
  17. Laaste opdragte (Deut 26)

DEEL 4: (DEUT 27 – 30) SEËN EN VLOEK

  1. Wat eerste gedoen moet word nadat hulle oor die Jordaan is (Deut 27)
  2. Verdere seëninge en vervloekings (Deut 28)
  3. Waarskuwings (Deut 29)
  4. Profesie van verwoesting en ballingskap (Deut 30)

DEEL 5: (DEUT 31 – 34) MOSES NEEM AFSKEID

  1. Oordrag van gesag aan Joshua (Deut 31)
  2. Die lied van Moses (Deut 32)
  3. Moses seën die stamme van Israel (Deut 33)
  4. Moses sterf (Deut 34)
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die gratis Afrikaanse Bybel: die PWL

Foto: Pad van Waarheid tot die Lewe

Drie jaar gelede het iets ongewoons met my gebeur. Ek het uit die bloute ‘n tablet as ‘n geskenk ontvang. Ek het nie geweet wat om daarmee te doen nie. In die proses van soek na ‘n nut vir hierdie toestel, het ek gaan kyk of dit vir Bybelstudie gebruik kan word. So het dit gebeur dat ek Die Pad van Waarheid tot die Lewe (PWL) ontdek het. Dit het toe pas verskyn.

Die Pad van Waarheid tot die Lewe is ‘n Afrikaanse vertaling van die Heilige Skrifte wat sedert 2015 beskikbaar is. Die Kopiereg behoort aan die Lewende, Skepper God. Hierdie Bybel is gratis en mag nie verkoop word nie. Soos dit hoort. Verder is dit ‘n letterlike vertaling uit Hebreeus en Aramees in Afrikaans. Dit bevat, nes die meeste ander Afrikaanse vertalings, slegs die 66 kanonieke boeke.

In die afgelope drie jaar het ek hierdie nuwe vertaling van begin tot einde deurgewerk. Ek wou slegs die teks bestudeer. Ek het van verklarings gebruik gemaak om my verstaan van die teks te kontroleer. Ek het die beste verklarings wat ek kon kry gebruik. Hierdie verklarings is in Engels en die verklaarders gebruik die mees gerespekteerde Engelse vertalings van die Bybel. Hierdie manier van werk sou, indirek, ook verskille met die PWL kon uitwys.

Wat met die eerste oogopslag vreemd is, is dat die spelling van name anders is. Die Pad van Waarheid tot die Lewe (PWL) het die Hebreeuse en Aramese name getranslitereer. Derhalwe is Kain en Abel nou Kayin en Hevel, Abraham is Avraham, Moses is Moshe, Johannes is Yoganan, Paulus is Sha‘ul, ensovoorts. Jesus se regte Naam is Y‘shua (uitgespreek as Yeshua). Die standpunt van die PWL is dat sy naam ‘n persoon se karakter verteenwoordig en dus betekenis het. Die herstel van die oorspronklike name was om die betekenisse van name duideliker te maak.

Dit mag wees dat daar mense is wat nie God se eienaam ken nie. In die PWL word dit uit respek in die Hebreeuse skrif geplaas. Dit is die naam YAHUAH, wat dikwels uitgespreek word as Yahweh, met die betekenis EK IS, WAS, SAL WEES WIE EK IS, WAS, SAL WEES. Die Hebreeuse Eloha/Elohim word in die PWL vertaal as “Godˮ.

Dit is van groot belang om te vra watter bronne vertalings gebruik. Die Massoretiese Teks (MT) is die algemene bron vir die meeste moderne vertalings van die Ou Testament. Die nadele van die MT is dat dit eers in die elfde eeu na Christus voltooi is, dat dit foute bevat en dat die Joodse rabbi’s wat dit opgestel het, veranderings aan Messiaanse profesieë gedoen het. Gelukkig is die Oorspronklike Ou Testament nog voor die geboorte van Christus vertaal in Aramees en Grieks. Hierdie vertalings gee ‘n indikasie van wat die teks van die Oorspronklike Ou Testament was. Ek het ‘n aantal Nuwe Testamentiese aanhalings uit die Ou Testament ondersoek en gesien hoe die MT die teks verander het. Die PWL is in hierdie opsig meer akkuraat.

Die grootste verskil tussen die PWL en ander vertalings is die bronne wat vir die Nuwe Testament gebruik word. Die oorgrote meerderheid vertalings is uit Grieks vertaal. Die PWL is vertaal uit Aramees. Daar word gemeen dat die Aramese bronne meer betroubaar is omdat Aramees die skryf- en spreektaal van Jesus en die Apostels was. Daar word verder geglo dat die Aramese bronne ouer en meer betroubaar as die Griekse bronne is. Ek het tot dieselfde gevolgtrekking gekom. Die idee dat die Nuwe Testament oorspronklik in Grieks geskryf was, word hoofsaaklik in die Westerse kerke gehuldig.

Verskille in die vertaling van die Ou Testament begin by Genesis 1:1. In die oorspronklike Hebreeus is daar nie die woord “die” in “in die begin” nie. Die “die” is vir taalkundige redes ingevoeg. “In begin”, soos die PWL dit vertaal, dui aan dat dit nie die begin van alles was nie, maar eerder dat dit vir God self die begin van ‘n nuwe tydperk was. Met die ballingskap is die gebruik van Hebreeus deur Israel vervang met die gebruik van Aramees. Die vermoede is dat die boeke wat na die ballingskap geskryf is, oorspronklik in Aramees (nie Hebreeus nie) geskryf is.

In die Nuwe Testament is die naam Here/Heer vervang met die Hebreeuse YHWH (in Hebreeuse skrif). Idiome is letterlik vertaal. Die woord “geloof”  is vervang met “vertroue”. Die verduideliking is dat geloof is om te weet, maar vertroue is om te doen. “Heilig” word vervang met “afgesonderd”, “geregtigheid” word vervang met “reg volgens die wet” (onskuldig), “dissipel” word vervang met “studentevolgeling”, ensovoorts.

Die vertalingsverskille is dus nie as gevolg van swak vertaling nie, maar is doelbewus en na deeglike oorweging gedoen. Vir my is dit verfrissend. As ons dieselfde woorde by herhaling hoor, raak ons afgestomp en word dit geykte woorde en uitdrukkings. Wat beteken “genade” nou eintlik? Is “onverdiende guns” nie beter nie?

Ek het ook die kritiek van die akademikus Professor Chris de Wet gelees. Ongelukkig is dit nie ‘n evaluasie van die PWL nie maar ‘n aanval op die PWL, die vertaler en die gebruikers van die PWL. Ek is oortuig dat elke werk wat tot eer van Yeshua is, teenstand uitlok. Vir my is die aanval ‘n bevestiging dat die PWL op die regte pad is.

Daar is verskeie ander vertalings van die Bybel in Afrikaans. Die Ou Afrikaanse Vertaling (OAV) is in 1933 gedoen en in 1953 hersien (Bybelgenootskap). Dit is ‘n letterlike vertaling. Die Nuwe Afrikaanse Vertaling (NAV) is in 1983 gedoen en is ‘n dinamies-ekwivalente vertaling (Bybelgenootskap) . Die Boodskap het in 2002 verskyn (Christelike Uitgewersmaatskappy). Dit is ‘n parafrase. Die Nuwe Lewende Vertaling het in 2006 beskikbaar geword (Christelike Uitgewersmaatskappy). Dit is ‘n dinamies-ekwivalente vertaling. Die Bybel vir Almal het in 2008 uitgekom (Bybelgenootskap). Blykbaar in eenvoudige Afrikaans.  Die Bybel: ‘n Direkte Vertaling is in proses van vertaling en sal blykbaar in 2020 verskyn (Bybelgenootskap). Dan het die Jehovah Getuies hulle eie Nuwe Wêreld-Vertaling. Daar is ook die Dogter van Sion se Boek van Herinnering. Die meerderheid lê die klem op die verstaanbaarheid in moderne Afrikaans en nie die getrouheid aan die teks nie.

My behoefte is aan ‘n letterlike vertaling. In Engels is daar ‘n paar vertalings wat ek al gebruik het, maar dan moet ek woordeboeke byderhand hou. Die PWL het aan my behoeftes voorsien en ek is tevrede daarmee. ‘n PWL-AOV parallel Bybel sal vir my interessant wees.

Die PWL is beskikbaar in verskillende formate. Dit is ingesluit op verskeie elektroniese Bybelstudie hulpmiddels. Daar is ook gedrukte Bybels gratis beskikbaar. Volle besonderhede is op die PWL-webwerf.

Daar is organisasies soos die Gideons en Geopende Deure wat gratis Bybels versprei. Daar is ook elektroniese weergawes van sommige vertalings wat gratis is – mits dit slegs vir persoonlike gebruik is.  Die Pad van Waarheid tot die Lewe (PWL) is nie net gratis vir eie gebruik nie, maar is ook gratis vir wyer gebruik. Nog meer: die PWL verbied die verkoop van hierdie vertaling, dit mag slegs gratis versprei word.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Onveranderbare Getuienis

Behalwe vir Johannes, is al die Apostels dood voor die vernietiging van Jerusalem en die Tempel in 70 n.C. Hulle was ‘n unieke groep mense wat Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) persoonlik geken het, eerstehandse getuies van Sy woorde en dade was, spesifiek deur die Heilige Gees toegerus is om gemeentes (die Vergadering van Uitgeroepenes) tot stand te bring, en is as Yeshua se verteenwoordigers uitgestuur in al die windrigtings in om die getuienis van verlossing te lewer.

Wat het gebeur na hulle dood is? Wie het die Apostels se werk oorgeneem? Hoe is die redding wat Yeshua bewerk het verder bekend gemaak? Daar is kerke wat glo dat daar ‘n opvolging van die Apostels was, maar dit is volgens hulle selfgemaakte tradisie. Die Apostels het wel ouderlinge in die plaaslike gemeentes aangestel, maar hulle is nie Apostels genoem nie en het ook nie die werk van Apostels gedoen nie. Hierdie ouderlinge was reeds volwassenes toe hulle, nog voor die dood van die Apostels, aangestel is. Hulle moes dus in die eerste eeu geleef en gesterf het. In die tweede eeu het daar nuwe leiers gekom. Die Apostoliese Vaders was leidende ouderlinge en skrywers. Hulle word so genoem want hulle het, toe hulle nog kinders was, van die Apostels persoonlik geken. Die Apologete was skrywers wat valse leerstellings en kettery bestry het. Hulle was goed belese en het ‘n belangrike funksie verrig.

Daar was ‘n gaping van etlike jare tussen die Apostels en die Apostoliese Vaders. Die Apostels het dus nie menslike opvolgers gehad nie. Die Heilige Gees het iets anders in gedagte gehad: die Nuwe Testament. Die Apostels en hul medewerkers het hul herinneringe op skrif gestel. In 2 Petrus 1:14-15 gee die Apostel die rede waarom hy die brief skryf: omdat ek weet dat die aflegging van my tentwoning ophande is, soos onse Here Jesus Christus dit ook aan my bekend gemaak het. En ek sal my beywer, dat julle ook gedurig ná my heengaan hierdie dinge in gedagtenis kan hou.

Daar is verskriklik baie godsdienstige geskrifte geskryf in die tyd na Yeshua die Gesalfde se hemelvaart. Net 27 van hulle word in die Nuwe Testament ingesluit. Waarom net hierdie 27, waarom nie die ander ook nie?

Die kerk wil graag die krediet daarvoor neem dat hulle die “kanon” (die 27 boeke) saamgestel het. Hulle het nie. Die aanvaarding en verwerping van godsdienstige geskrifte het lank voor die ontstaan van die kerk (in 325 n.C.) plaasgevind. Die amptelike kerklike “kanon” was eers in 397 n.C. Voor die ontstaan van die kerk was daar net plaaslike gemeentes en elkeen het sy eie besluite geneem. Dit was eintlik as gevolg van ‘n groep ketters dat daar onderskei moes word tussen die baie geskrifte wat in omloop was.

Soos die Apostels gewaarsku het, het dit nie lank geneem voor valse profete en valse leraars hulle verskyning gemaak het nie. Gnostisisme het in die eerste eeue na Christus baie volgelinge gehad en het tot ‘n magtige beweging ontwikkel. Later het die kerk dit tot kettery verklaar en onderdruk. Gnostiese Christene het nie ‘n eie kerkorganisasie gehad nie, hulle het binne die bestaande christelike gemeentes gebly. Hulle godsdiens beskouing was dat mense goddelike siele is wat in ‘n stoflike wêreld vasgevang is. Gnostici het geglo dat die stoflike wêreld deur ‘n bose skeppergod geskep en oorheers word. Daar bestaan ‘n ander, hoër God, wat die goeie beliggaam. Maar hy is moeilik om te ervaar want hy het ‘n onkenbare natuur. Om jou van die stoflike wêreld te bevry benodig ‘n mens gnosis of versteekte kennis wat net vir ‘n geleerde elite beskikbaar is. Hulle het baie boeke geskryf wat skynbaar wyd gelees is. Baie Gnostiese boeke is gevind in die Nag Hammadi Biblioteek wat in 1945 ontdek is. Baie daarvan handel oor Yeshua wat esoteriese vrae van Sy dissipels antwoord. Die oudste Gnostiese boeke is uit die tweede eeu afkomstig, dus lank na Yeshua en die Apostels.

Die oudste lys van Nuwe Testamentiese boeke is opgestel deur die ketter Marcion in omtrent 140 n.C. Marcion het onderskeid gemaak tussen die God van die Ou Testament en die God van die Nuwe Testament. Hy het die hele Ou Testament as Skrif verwerp en alles wat vir hom “Joods” geklink het, uit die Nuwe Testament gehaal. Sy Nuwe Testament het bestaan uit ‘n deel van Lukas se evangelie en 10 briewe van Paulus.

Voor Marcion se lys was daar al ‘n proses aan die gang om te besluit watter geskrifte gelees moet word en watter nie. Sy lys het veroorsaak dat die proses versnel het en dat christene meer bewus geword van die waarde van die Apostels se geskrifte. Vir Apologete was dit nodig om te weet watter boeke die korrekte christelike leer bevat sodat dit gebruik kan word as verdediging teen die groot getal ketters. Dit moes boeke wees wat dieselfde gesag as die Ou Testament het.

Justinus die Martelaar het omstreeks 150 n.C. geskryf dat die “Herinneringe van die Apostelsˮ saam met die Profete in die byeenkomste van christene gelees is. Die Khabouris Kodeks is ‘n afskrif van die oudste Aramese Bybel (dit word Peshitta genoem). Dit bevat ‘n getekende sertifikaat wat bevestig dat dit ‘n afskrif is van ‘n Aramese Nuwe Testament van 164 n.C. Hierdie Nuwe Testament bevat 22 van die boeke wat in ons Nuwe Testament is. Die oudste lys van Nuwe Testamentiese boeke wat deur christene gebruik is, is die Fragment van Muratori. Dit word gedateer in die omgewing van 170 n.C. Die begin en einde is beskadig, maar die lys bevat 22 van ons 27 Nuwe Testamentiese boeke. Daar is ook boeke op die lys wat nie in die Nuwe Testament is nie. Dit blyk dus dat christene teen 170 n.C. reeds ‘n kerngroep boeke gehad het wat hulle as die Nuwe Testament beskou het.

Vandag word die 27 boeke die “kanon” genoem, dit wil sê die finale lys wat nie weer verander nie. Maar daar is nog boeke wat hoog aangeskryf word – Protestante noem dit Apokriewe Boeke en Katolieke noem dit Deuterokanonieke boeke. Hierdie boeke word gesien as nuttig om te lees, maar dit word nie as geïnspireerd erken nie. Die Deuterokanonieke boeke is ingesluit in Katolieke en Ortodokse Bybels, maar nie in Protestantse Bybels nie.

Apokriewe boeke is dikwels pseudepigrafiese boeke, dit wil sê dit word valslik aangebied as die werk van ‘n apostel of ‘n ander bekende persoon. Die werklike skrywer was iemand anders en gebruik die apostel se naam om die boek geloofwaardig te laat lyk. In die Nuwe Testament word min vertel van Yeshua se kinderdae. Baie mense het hierin belang gestel. Ondernemende persone het dan boeke daaroor geskryf wat graag gelees en geglo is, terwyl daar nie werklike bevestiging daarvoor was nie. Daar was ook mense wat ‘n gnostiese boodskap wou verkondig en het dit dan verbloem as ‘n werk van ‘n Apostel.

Die christelike standpunt is dat die Nuwe Testament deur die Heilige Gees geïnspireer is, dat dit die Woord van God is en dat dit onfeilbaar en onveranderbaar is. Dit is belangrik om te kan onderskei tussen ‘n geïnspireerde boek en ‘n ander boek. Is daar riglyne wat gebruik kan word om te weet wat is geïnspireerd en wat nie? Die eerste riglyn is dat die boek deur ‘n Apostel, of in samewerking met ‘n Apostel, geskryf is. Al die Apostels (behalwe Johannes) het voor 70 n.C. gesterf, gevolglik sal so ‘n geskrif ook voor 70 n.C. geskryf moes gewees het. Die vernietiging van Jerusalem en die Tempel was so ‘n traumatiese gebeurtenis dat dit moeilik sal wees om dit nie te noem nie. Nie een van die Nuwe Testamentiese boeke maak melding daarvan nie, dus is hulle voor 70 n.C geskryf. Die Nuwe Testament haal die Ou Testament aan en gee verdere verduideliking – dit weerspreek nie die Ou Testament nie. Die Apostels was self bewus daarvan dat hulle besig was om Heilige Skrif te skryf. ‘n Laaste riglyn is dat gewone christene hierdie boeke aanvaar as die Woord van God.

Die Apostels het nie menslike opvolgers gehad nie. Hulle was die eerstes en die laastes. Die Heilige Gees het gesorg dat ons vandag deur die Nuwe Testament alles het wat ons nodig het. Die Nuwe Testament het die Apostels opgevolg en het hulle getuienis verseël. Die lees en bestudering van die Nuwe Testament behoort een van ons hoogste prioriteite te wees.

Wees op jou hoede vir valse leraars en profete. Hulle is tussen ons.

 

 

 

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is Khabouris die oudste Nuwe Testament?

In watter taal is die Nuwe Testament oorspronklik geskryf? Grieks of Aramees? As ons hierdie vraag kan beantwoord, kom ons nader aan die oorspronklike woorde van Yeshua (Jesus) en die apostels.

Die oudste en mees volledige Griekse kodekse (‘n kodeks is ‘n antieke handgeskrewe boek) is Kodeks Vaticanus en Kodeks Sinaiticus. Kodeks Sinaiticus is in 1859 deur Graaf Tischendorf gevind in ‘n klooster op die berg Sinai (dit is waarskynlik nie Moses se Sinai nie). Hierdie kodeks bevat die helfte van die Griekse Ou Testament en die hele Griekse Nuwe Testament. Sinaiticus word gedateer uit die laaste helfte van die 4de eeu. Kodeks Vaticanus is ontdek in die biblioteek van die Vatikaan. Dit bevat bykans die volledige Griekse Ou en Nuwe Testamente. Dit word gedateer uit die middel van die vierde eeu. Albei hierdie kodekse is belangrik in Westerse lande en kerke waar gemeen word dat die Nuwe Testament in Grieks geskryf was.

Voorheen was die Yonan Kodeks die oudste Armeense kodeks. Dit het sedert die 4de eeu aan die Yonan familie behoort. Dit was egter nie ongeskonde nie en Mnr. Norman Malek-Yonan en Mnr. Dan MacDougald, albei Amerikaners, het in 1966 gaan soek na ‘n beter weergawe van die Aramese Nuwe Testament. So het dit gebeur dat hulle die Khabouris Kodeks opgespoor het by ‘n klooster in Kurdistan naby die Khabourrivier. Die Khabouris Kodeks is ‘n mooi en goed opgepaste antieke manuskrip en bevat al 22 boeke (die Aramese Nuwe Testament het oorspronklik net 22 boeke gehad) van die Nuwe Testament. Die Khabouris is ‘n kopie van ‘n nog ouer manuskrip. Die fisiese manuskrip dateer uit 1ooo n.C. Die merkwaardigste is dat dit ‘n inskripsie bevat wat sertifiseer dat dit ‘n akkurate kopie van die oorspronklike manuskrip is. Hierdie oorspronklike manuskrip word in die inskripsie gedateer as begin van die 4de eeu of vroeër. Die Khabouris was geskryf op lamsperkament met olyfhout omslae en versier met goud. Die Khabouris is volledig geskryf in Aramees, die taal van Yeshua en die apostels. Nog ‘n Aramese kodeks is die Crawford Manuskrip uit die 12de eeu. Dit bevat al 27 boeke van die Nuwe Testament in Aramees.

Die Khabouris self is nie die oudste kodeks nie, maar die oorspronklike waaruit die Khabouris gekopieer was, sal die oudste Nuwe Testament wees. Daar mag natuurlik nog ‘n ouer manuskrip met nuwe inligting gevind word. Wat vastaan, is dat die Nuwe Testamentiese kanon reeds aan die begin van die vierde eeu na Christus bestaan het. Derhalwe is daar geen dispuut oor watter boeke in die Nuwe Testament moet wees nie.

Yeshua en Sy dissipels se huistaal was Aramees. Dit is absurd om te beweer dat hulle met mekaar sou gesels in Grieks. Maar in watter taal het die dissipels geskryf?

Een stelling wat gemaak word, is dat Grieks die enigste wêreldtaal tydens die Nuwe Testamentiese tydperk was. Dan word daar ‘n teenstrydige stelling gemaak dat Aramees ‘n wêreldtaal was wat van Indië in die Ooste tot by Griekeland in die Weste gebruik is. Wie gaan jy glo? Die laaste stelling klink meer sinvol en pas beter in by wat ons weet. Die apostel Thomas het blykbaar die Evangelie tot in Indië verkondig. Sekerlik nie in Grieks nie.

Die apostels het dikwels aangehaal of verwys na die Ou Testament. Van hulle lesers, en al hulle teenstanders, sou sekerlik hulle Ou Testamentiese aanhalings nagegaan het. Indien die apostel se aanhaling nie strook met wat in jou kopie van die Ou Testament staan nie, kon jy dit uitwys dat hy die Skrif verdraai (en daar is juis heelwat verskille). Beide die Apostel en sy lesers sou dieselfde weergawe van die Ou Testament moes gebruik. Die apostels se grootste teenstanders was Skrifgeleerdes.

Indien Grieks die skryftaal van die apostels was, sou hulle sekerlik die Griekse Ou Testament, die Septuagint, gebruik het. Ons sal dan verwag dat die apostel se Ou Testamentiese aanhaling presies sal ooreenstem met die Septuagint. Dit doen nie altyd nie. Soms stem dit ooreen met die Septuagint maar somtyds nie. Van hierdie aanhalings stem weer ooreen met die Aramese Targums. Ons het vroeër aangevoer dat daar ‘n Oorspronklike Ou Testament in Hebreeus was, waaruit die Septuagint vertaal is. Dit is vanuit hierdie Oorspronklike Ou Testament wat aanhalings gemaak is.

Derhalwe, indien die skrywers van die Nuwe Testament uit die Hebreeus aanhaal, en die Hebreeus en Grieks verskil, sou hulle lesers Hebreeus moes geken het (of hulle kon die skrywers van bedrog beskuldig het). Paulus se benadering was dat die evangelie eerste aan die Jode gebring word, en daarna aan die nie-Jode. Wanneer hy op ‘n nuwe plek gekom het, het hy eerste die plaaslike sinagoge besoek. In watter taal was die sinagoge se Ou Testament? Gesonde verstand dui op ‘n Aramese Nuwe Testament.

Die Khabouris Kodeks word sedert 2004 vertaal in Engels. Verskeie boeke is reeds in PDF-formaat beskikbaar. Daar is ook ‘n Vlaamse vertaling (amper Afrikaans) gedoen deur Jean-Paul Goethals in 2008. Dit sal interessant wees om ‘n vergelykende studie te maak tussen die vertalings vanuit Grieks en die vanuit Aramees.

Ongelukkig is daar nie ‘n Ou Testament beskikbaar wat uit Aramees vertaal is nie.

 

 

 

 

 

 

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die boeke van die Ou Testament

Christene verskil oor watter boeke in die Ou Testament moet wees, en watter nie. Rofweg sou mens kon sê dat dit hoofsaaklik verskille is tussen Protestante, Katolieke en Ortodokses. Elkeen het natuurlik sy eie redes waarom ‘n boek in die Bybel, of nie in die Bybel nie, moet wees. Daardie boeke wat ingesluit word, word “die kanon” genoem.

Protestante en Mormone (ook bekend as die Heiliges van die Laaste Dae) aanvaar slegs die boeke in die Hebreeuse Ou Testament (die Tanakh) as kanon. Die 24 Hebreeuse boeke is verdeel in 39 verskillende boeke. Die Katolieke, Ortodokse en Oosterse kerke het ander boeke ook in hulle kanons. Protestante noem die boeke wat hulle uitsluit “apokriewe boeke”, Katolieke noem dit “deuterokanoniek”, die Grieks Ortodokses noem dit “anagignoskomena”.

Die boeke wat die Katolieke meer het as die Protestante is Tobit, Judit, 1 Makkabeërs, 2 Makkabeërs, Wysheid van Salomo, Wysheid van Ben Sirag en Brief van Jeremia. Altesaam het hulle 46 boeke in hulle Ou Testament.

Die Ortodokses se kanon bestaan uit die 46 boeke wat die Katolieke erken, plus 1 Esdras, 3 Makkabeërs, 4 Makkabeërs, Gebed van Manasse, Barug en Psalm 151. As ek reg tel, is dit 51 boeke. Hierdie bykomende boeke is opgeneem in die Septuagint (die Griekse vertaling van die Ou Testament wat gedoen is tussen 280 en 130 v.C), maar nie in die Tanakh (die Masorete se Hebreeuse Ou Testament wat tussen die 7de en 10de eeue n.C tot stand gekom het) nie.

Die Septuagint en die Masoretiese teks verskil op baie plekke van mekaar. Aanhalings uit die Ou Testament in die Nuwe Testament, stem oor die algemeen meer ooreen met die Septuagint as met die Masoretiese Teks. Dit is dus duidelik dat die Masoretiese Teks (en dus ook die Tanakh en die Protestantse Ou Testament) nie die beste bron is nie.

In die vroeë jare van die Christendom was die enigste weergawes van die Ou Testament die Griekse Bybel (Septuagint) en die Aramese Bybel (Peshitta). Indien daar toe reeds ‘n kanon bestaan het, moes dit bestaan het uit dieselfde boeke as wat in hierdie twee Bybels was.

In die westelike deel van die Romeinse Ryk het Latyn die algemene taal geword. In omtrent 400 n.C het die Pous aan die geleerde Hiëronymus opdrag gegee om die Bybel in Latyn te vertaal. Hierdie vertaling staan bekend as die Vulgaat. Hiëronymus het die grootste deel van sy vertaling uit Hebreeus gedoen. Sommige van die boeke wat in die Septuagint is, kon hy nie in Hebreeus opspoor nie en gevolglik het hy daardie boeke uitgesluit uit sy vertaling. Hierna het die Katolieke die boeke in die Vulgaat as kanoniek aanvaar.

Die oudheid van die Peshitta word wyd en syd erken. Die presiese ontstaan van die Siries-Aramese vertaling (uit Hebreeus) is tans onbekend, maar dit word teruggevoer na die 1ste of 2de eeu n.C. Hierdie Ou Testament stem wesentlik ooreen met die Ou Testament wat deur Palestynse Jode gebruik is. Dit sluit ook die Apokriewe Boeke in. Die oorspronklike Ou Testament was nie verdeel in kanonieke en apokriewe afdelings nie, alles was een Ou Testament.

Daar is Afrikaanse vertalings van die Apokriewe Boeke beskikbaar. Die eerste staan bekend as “Ou-Testamentiese Apokriewe” deur PA Verhoef, die tweede is “Apokriewe Ou en Nuwe Testament: Verlore boeke uit die Bybelse tyd” deur Jan van der Watt en Francois Tolmie. Hierdie boeke is nie in Afrikaanse Bybels nie en moet apart aangekoop word. Dit is, sover ek kan vasstel, ook nie elektronies beskikbaar nie. Daar is ook ander boeke wat bemark word as “apokrief”, byvoorbeeld “Die boek van Henog” en “Die boek van Jasher”. Hierdie boeke is nie deel van enige kanon nie en was nie ingesluit in die oorspronklike Ou Testament nie.

Vir diegene wat die Bybel sien as “Die Woord van God” en “Die Heilige Skrif” is dit belangrik om te weet watter boeke gesaghebbend is en watter nie. Dit is immers YHWH se kommunikasie met ons, Sy openbaring van Homself aan ons.

 

 

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die oorspronklike Ou Testament

2598cf445553998bed16a16e4e1b6758Ons vertalings van die Bybel (Ou en Nuwe vertaling) gebruik die Masoretiese Teks as bron vir die Ou Testament. Ander Prostestantse vertalings doen dieselfde. Die Masoretiese Teks is die werk van Joodse geleerdes tussen die 7de en 10de eeue, d.w.s. 600 tot 900 jaar na Christus.

Die Oorspronkllike Ou Testament is gebruik deur Yeshua (Jesus) en sy apostels. Hulle het hieruit aangehaal en die Skrif verklaar. Die Septuagint is ‘n Griekse vertaling van die Oorspronklike Ou Testament wat in die 3de eeu voor Christus gedoen is. Die aanhalings deur Yeshua en die apostels stem grootliks ooreen met die Septuagint.

Die vraag is hoeverre die Oorspronklike Ou Testament en die Masoretiese Teks ooreenstem. Indien daar verskille is, hoe ernstig is daardie verskille?

In Lukas 4: 18-19 haal Yeshua aan uit Jesaja 61:1-2. (Ek gebruik die AOV hier).

Lukas (4:18) Die Gees van die Here is op My, omdat Hy my gesalf het om die evangelie aan die armes te bring. Hy het My gestuur om die wat verbryseld van hart is, te genees; (4:19) om aan gevangenes vrylating te verkondig en aan blindes herstel van gesig; om die wat gebroke is, in vryheid weg te stuur; om die aangename jaar van die Here aan te kondig.

In vers 21 sê Yeshua: Vandag is hierdie Skrif in julle ore vervul. Kort hierna wou almal in die sinagoge Hom van ‘n krans afgooi.

Kom ons kyk nou na Jesaja 61:1-2.

Jesaja (1) Die Gees van die Here HERE is op my, omdat die Here My gesalf het om ‘n blye boodskap te bring aan die ootmoediges; Hy het My gestuur om te verbind die gebrokenes van hart, om vir die gevangenes ‘n vrylating uit te roep en vir die geboeides opening van die gevangenis; (2) om uit te roep ‘n jaar van die welbehae van die Here …

Daar is verskille tussen die Ou en Nuwe Testamente weergawes, maar die verskille is nie te groot nie. Die verkondiging van sig aan blindes is uitgelaat in die Masoretiese Teks.

Kom ons kyk na ‘n tweede voorbeeld. In Romeine 9:33 haal Paulus Jesaja 28:16 aan.

Romeine (9:33) Soos geskrywe is: Kyk, Ek lê in Sion ‘n steen van aanstoot en ‘n rots van struikeling; en elkeen wat in Hom glo, sal nie beskaam word nie.

Jesaja (28:16) daarom, so sê die Here HERE: Kyk ek lê in Sion ‘n grondsteen, ‘n beproefde steen, ‘n kosbare hoeksteen wat vas gegrondves is; hy wat glo, sal nie haastig wees nie.

Hier is ‘n groot verskille. Die Masoretiese Teks maak die steen van struikeling ‘n hoeksteen. Die steen is ook nie ‘n persoon nie.

Dit is duidelik dat die Masoretiese Teks nie onfeilbaar is nie en gekontroleer moet word teen ander tekste soos die Septuagint. Nou is die vraag: Hoekom verskil die Masoretiese Teks van die Oorspronklike Ou Testament? Van die redes wat aangevoer word, is dat die tekste wat tot hierdie geleerdes se beskikking was, reeds korrup was. Hulle was ook mense wat nie geglo het dat Yeshua die Gesalfde is nie, en kon tekste gekies het wat met hulle sienings ooreenstem. Hulle kon ook doelbewus tekste, wat in Yeshua bewaarheid is, verander het.

‘n Groot probleem is dat daar heelwat christelike geleerdes is wat die Masoretiese Teks nie bevraagteken nie, maar eerder aanprys.

Wat kan ons, wat die Bybel lees in ons eie taal, hieromtrent doen? Seker nie veel nie. Ons kan die PWL-vertaling (die Pad van Waarheid na Lewe, ‘n letterlike vertaling uit die oorspronklike tale) gebruik. Ons kan ook op die Internet tekste (in Engels) met mekaar vergelyk. Ons moet bewus wees dat daar verskille kan wees en ons moet probeer om die mees korrekte tekste te soek en gebruik.

 

 

 

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin