Inleiding tot Deuteronomium

Foto: http://www.disciplemagazine.com/www/articles/216.1423

Die Bybelboek Deuteronomium word somtyds die Boek van die Verbond  genoem. Anders as Eksodus-Levitikus-Numeri wat die bepalings van die Wet (Instruksies) bevat, is Deuteronomium Moses se verduideliking van hoe dit toegepas moet word.

Deuteronomium is die laaste van Moses se vyf boeke. Hierdie vyf boeke word in Grieks die Pentateug genoem en in Hebreeus word dit Torah genoem. In Deuteronomium self en elders in die Bybel word Moses as die skrywer aangewys. Die Griekse naam Deuteronomium is afkomstig van ‘n foutiewe vertaling en beteken  “afskrif van die wetˮ. Die Hebreeuse naam is elleh haddebarim wat “dit is die woordeˮ (die eerste woorde in die eerste vers van die boek) beteken.

Die gebeure in Deuteronomium vind 40 jaar na Israel se uittog uit Egipte plaas. Na Israel uit Egipte is, het hulle by die Berg Sinai vertoef om YHWH se instruksies te ontvang. Hierna moes hulle die beloofde land, Kanaan, binnegaan en beset. Ten spyte van YHWH se beloftes en versekerings, het Israel nie op Hom vertrou nie en geweier om die land in besit te neem. As gevolg daarvan moes Israel 40 jaar in die wildernis vertoef tot die geslag wat teen YHWH in opstand was, uitgesterf het. Daar was nou ‘n nuwe geslag wat weer die geleentheid gekry het om die beloofde land in besit te neem.

Die boek Deuteronomium bestaan uit ‘n aantal toesprake wat Moses tot Israel gerig het. Dit is Moses se afskeidswoorde aan sy volk en hy wil seker maak dat die nuwe geslag die verbond wat YHWH met hulle gesluit het, ken en verstaan. Moses en die volk Israel bevind hulle in Moab, op die grens met Kanaan, die beloofde land. Moses gaan nie verder saam met hulle nie, Joshua gaan nou hulle nuwe leier wees. Waar die vorige drie boeke, Eksodus-Levitikus-Numeri, ‘n chronologiese geskiedenis vertel het, onderbreek Deuteronomium dit. Die verdere verloop van die geskiedenis word voortgesit in die boek Joshua.

Die verbond wat YHWH met Israel gesluit het, is ‘n voorwaardelike verbond. YHWH stel sekere voorwaardes wat Israel moet nakom. In ruil gee YHWH aan hulle die land wat Hy aan Abraham beloof het. Die instruksies wat Hy aan hulle gee, moet in die beloofde land toegepas word. Die seën en straf wat aan Israel voorgehou word, hou direk verband met voorspoed en teenspoed in die beloofde land. Moses se profesie verwys daarna dat die beloofde land weer van hulle af weggeneem kan word.

Gevolglik is Deuteronomium nie ‘n wetboek nie, dit is ‘n verbondsboek. Dit omskryf die verhouding wat tussen die twee partye moet bestaan. Dit is ‘n oproep tot ‘n lewenswyse wat Israel moet navolg om YHWH tevrede te stel. Dit vereis gehoorsaamheid aan YHWH as antwoord op YHWH se liefde en genade. YHWH verwag die totale lojaliteit van die volk wat Hy vir Homself gekies het. Dit sal vir Israel lewe en voorspoed bring, maar dislojaliteit en ongehoorsaamheid sal teenspoed oor hulle bring. Moses is besorg daaroor dat die volk mag misluk. Indien dit sou gebeur, sal YHWH hulle verwerp. Nogtans sal YHWH hulle genadig wees indien hulle tot Hom terugkeer. Die verbond lê ook klem op die onderlinge verhoudings tussen die lede van die volk. Dit sluit in versorging van die swakkeres en onderlinge regverdigheid. Die verbond sluit instruksies oor regspleging, sedes en huwelike in.

Die doel van die verbond is dat Israel deur YHWH afgesonder word om eksklusief Sy volk te wees. Dit is nie omdat hulle beter as ander volke is nie, dit is omdat Hy dit aan hulle Vaders beloof het. YHWH stel dit uitdruklik aan Israel dat hulle nie met die ander omringende volke mag vermeng nie. Al hierdie volke aanbid afgode en het godsdienstige praktyke wat vir YHWH onaanvaarbaar is. YHWH onderneem om hierdie volke bietjie-vir-bietjie uit die beloofde land uit te dryf. Israel moet die heidense godsdienstige plekke en voorwerpe heeltemal uitwis. Hulle is nie net afgesonder om die land van heidene te reinig nie, maar om anders te wees as die ander volke. Dit is sodat ander volke kan sien dat YHWH die enigste ware God is.

YHWH se verbond het aardse voordele vir Israel, sien ondermeer Deut 7:12-15: En omdat julle na hierdie verordeninge sal luister en dit hou en volbring, sal die HERE jou God vir jou die verbond en die goedertierenheid hou wat Hy jou vaders besweer het; en Hy sal jou liefhê en jou seën en jou vermenigvuldig, en Hy sal die vrug van jou liggaam seën en die vrugte van jou land, jou koring en jou mos en jou olie, die aanteel van jou beeste en die aanteel van jou kleinvee, in die land wat Hy aan jou vaders met ‘n eed beloof het om aan jou te gee. Geseënd sal jy wees bo al die volke; daar sal by jou geen man of vrou onvrugbaar wees nie, ook nie onder jou vee nie. En die HERE sal elke krankheid van jou wegneem en al die kwaai siektes van Egipte wat jy ken, nie op jou lê nie; maar Hy sal dit lê op almal wat jou haat. (AOV). Die verbond beloof nie ewige lewe of redding uit die mens se verlore toestand nie.

Deuteronomium se invloed in die verdere geskiedenis van Israel (van Joshua tot 2 Konings) is aansienlik. Israel word deurgaans gemeet aan die instruksies wat in Deuteronomium vervat is. Deuteronomium word ook dikwels in die Nuwe Testament aangehaal.

Die struktuur van Deuteronomium is die volgende:

DEEL 1: (DEUT 1 – 4) OM DIE BELOOFDE LAND IN BESIT TE NEEM

  1. Die eerste bevel om die land in besit te neem: Israel weier (Deut 1)
  2. Die tweede bevel om die land in besit te neem: Vermanings (Deut 2 – 4)

DEEL 2: (DEUT 5 – 11) DIE VERHOUDING TUSSEN YHWH EN ISRAEL

  1. Herhaling van die 10 gebooie (Deut 5)
  2. Die belangrikste opdrag (Deut 6)
  3. Israel moet ‘n afgesonderde volk wees (Deut 7)
  4. YHWH onderrig deur dissipline (Deut 8)
  5. Israel het niks om op te roem nie (Deut 9)
  6. Israel moet hulle harte verander (Deut 10:1 – 21)
  7. Die Verbondsland: seëninge en vloeke (Deut 10:22 – 11:32)

DEEL 3: (DEUT 12 – 26) IN DIE BELOOFDE LAND

  1. Slegs aanbidding op die een plek wat YHWH sal aanwys (Deut 12)
  2. Slegs die aanbidding van YHWH mag toegelaat word (Deut 13)
  3. Slegs sekere diere mag vir voedsel gebruik word (Deut 14)
  4. ‘n Nuwe begin elke sewende jaar (Deut 15)
  5. Drie feeste per jaar op die plek wat YHWH sal aanwys (Deut 16)
  6. Die regsproses in die verbondsland (Deut 17)
  7. Die erfenis van die Leviete (Deut 18:1 – 8)
  8. Die Profeet wat kom (Deut 18:9 – 22)
  9. Beskerming van die onskuldige (Deut 19)
  10. Vertrou YHWH in oorlog (Deut 20)
  11. Verskeie gedragsreëls (Deut 21)
  12. Verskeie ander instruksies (Deut 22:1 – 12)
  13. Verlowing en huwelik (Deut 22:13 – 30)
  14. Wie mag toegelaat word in die vergadering van YHWH (Deut 23)
  15. Hertrou en die beskerming van armes en vreemdelinge (Deut 24)
  16. Die erfenis van ‘n oorlede broer (Deut 25)
  17. Laaste opdragte (Deut 26)

DEEL 4: (DEUT 27 – 30) SEËN EN VLOEK

  1. Wat eerste gedoen moet word nadat hulle oor die Jordaan is (Deut 27)
  2. Verdere seëninge en vervloekings (Deut 28)
  3. Waarskuwings (Deut 29)
  4. Profesie van verwoesting en ballingskap (Deut 30)

DEEL 5: (DEUT 31 – 34) MOSES NEEM AFSKEID

  1. Oordrag van gesag aan Joshua (Deut 31)
  2. Die lied van Moses (Deut 32)
  3. Moses seën die stamme van Israel (Deut 33)
  4. Moses sterf (Deut 34)
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Inleiding tot Eksodus, Levitikus en Numeri

Foto: Berg Sinai https://wyattmuseum.com/mt-sinaijebel-lawz

In die Ou Testament is die boeke Eksodus, Levitikus en Numeri drie verskillende boeke. Dit is ook so in die Hebreeuse Ou Testament (die Tanakh). Indien ons na die inhoud van die boeke kyk, behoort dit eintlik net een boek te wees. In die tyd waarin hierdie boeke oorspronklik geskryf was, is dit geskryf op leer wat aanmekaar gelas is en dan opgerol is. Sulke boekrolle was moeilik hanteerbaar as dit te groot word en is dan verdeel in twee of meer rolle. As gevolg hiervan is die een boek verdeel in drie. Vir studiedoeleindes is dit beter om die drie boeke as een aaneenlopende boek te bestudeer.

Die name wat aan die drie boeke gegee is, is in Grieks Exodus (=Uittog), Leuitikon (=Boek van Leviete), arithmoi (Latyn Numeri) (=Getalle). Die Hebreeuse name kom van die eerste woorde in elke boek: Eksodus is Sjemot (=naam), Levitikus is Wajkira (=hy het geroep) en Numeri is Bemidbar (=in die woestyn). Indien ons ‘n gesamentlike naam vir net hierdie drie boeke wil gebruik, sou dit die  “Boek van Instruksies” wees – ooreenstemmend met die Hebreeuse woord Torah. Die grootste deel van die boeke handel oor instruksies wat YHWH (die HERE) aan die volk Israel gegee het.

Die eerste vyf boeke van die Ou Testament (in Grieks die Pentateug en in Hebreeus die Torah) word elders in die Bybel en deur Yeshua (Jesus), die Gesalfde, toegeskryf aan Moses. Dit sluit die moontlikheid in dat dit onder toesig van Moses geskryf is. Die boeke Eksodus, Levitikus en Numeri is ook in dieselfde tydvak geskryf as die gebeure wat daarin voorkom. Al drie boeke kan as ‘n ooggetuie verslag beskou word.

In die eerste boek van die Ou Testament, Genesis, het YHWH ‘n verbond met Abraham gesluit waarin hy ondermeer aan Abraham ‘n nageslag en ‘n land van hul eie belowe het. Abraham se kleinseun Jakob en sy gesin, wat een gedeelte van Abraham se nageslag was, het in ‘n deel van Egipte, wat aan die Farao behoort het, gaan woon. In Eksodus word vertel wat van Jakob se nageslag, nou bekend as die volk Israel, geword het. Hulle het vermeerder in getalle maar het in slawerny verval. YHWH het Sy verbond met Abraham onthou en besluit om hulle te bevry en te neem na die land wat Hy aan Abraham beloof het. In Eksodus ontmoet YHWH die volk Israel by berg Sinai en sluit ‘n verbond met hulle. Hy gee aan hulle Sy vereistes van hoe hulle moet leef, besonderhede van ‘n ontmoetingsplek wat hulle moet bou en aanwysings van hoe om Hom te aanbid. In Levitikus gee Hy die offerstelsel en die pligte van die priesters aan hulle. In Numeri word die volk Israel opgestel om die beloofde land te gaan beset, maar hulle weier om te gaan en dwaal vir 40 jaar rond in die woestyn. Hierna is Moses oorlede en word Joshua die nuwe leier.

Die boeke Eksodus, Levitikus en Numeri is gerig aan die volk Israel. Die doel daarvan is om die ontstaan en die afgesonderde aard van die volk op te teken sodat dit ‘n ewige herinnering vir hulle nageslag kan wees. Dit vertel van YHWH se stryd om hulle los te kry uit slawerny en om ‘n verbondsverhouding met hulle te sluit. Die verbond tussen YHWH en Israel is ‘n voorwaardelike ooreenkoms waarin YHWH vereistes stel wat die volk moet nakom, iets wat die nageslagte ook sal moet doen. Terselfdertyd is daar waarskuwings dat indien die volk nie die vereistes nakom nie, YHWH teen hulle sal optree. Dit alles moet opgeteken en bewaar word sodat die volk dit kan onthou en dit as ‘n getuienis gehou kan word.

Daar is dikwels verwarring oor die tydperk wat Israel in Egipte was. Gen 15:13 en Hand 7:6 noem 400 jaar wat Abraham se nageslag in ‘n vreemde land sou woon.  Die tydperk wat die kinders van Israel (Jakob) in Egipte gewoon het, was 430 jaar (Eks 12:40-41). Die wet van Moses het 430 jaar na die roeping van Abraham gekom (Gal 3:17-17). In Gen 15:16 sê YHWH dat hulle vir 4 geslagte in die vreemde land sou wees. Die nageslag van Jakob se seun Levi (Eks 6:16-20) was Kehat, Amram, Moses – vier geslagte. Daar is ook verskillende ander gegewens wat die tyd tussen Jakob se vestiging in Egipte en die Uittog uit Egipte onder Moses as 215 jaar bereken. Die probleem met hierdie syfers kom in by die Massoretiese Teks (wat as grondteks vir ons vertalings dien). Die Samaritaanse Pentateug en die Septuagint (albei antieke vertalings uit die oorspronklike) se weergawe van Eks 12:40 lees: En die verblyf van die kinders van Israel, en hulle vaders, waar hulle as vreemdelinge vertoef het in die land Kanaän en in Egipte, was 430 jaar. (Let op: Kanaan EN Egipte). Dit word ook deur die historikus Josephus bevestig. Dus 215 jaar van YHWH se belofte aan Abraham tot Jakob se vestiging in Egipte, en 215 jaar van Jakob se vestiging in Egipte tot die Uittog onder Moses, 430 jaar in totaal. Die tydperk van 400 jaar is ‘n ander tydperk wat begin met Abraham se saad Isak en duur tot die Uittog.

Nog iets waaroor daar verskillende menings is, is die roete wat Israel gevolg het. Die roete wat Israel gevolg het, was van Raamses (Avaris) af tot by die berg Sinai. Die ligging van die berg Sinai is dus van groot belang. Hierdie berg was geleë in die land Midian (Eks 3:12), wat vandag deel is van Saoedi-Arabië. Die regte berg Sinai is eers in 1984 deur ‘n amateur argeoloog ontdek en dit is vandag bekend as Jabal al-Lawz. Die roete uit Egipte het deur die Rooi See, dit wil sê die Golf van Akaba, gelei tot by berg Sinai. Daar is oorblyfsels van strydwaens op die bodem van die see gevind. Van die berg Sinai af het hulle getrek na Kades-Barnea, die Wildernis van Paran en die Wildernis van Sin.

Die getal van die volk Israel wat uit Egipte gekom het en in Kanaan gaan woon het, is belangrik in die verstaan van verskeie gedeeltes. In Numeri word gemeld dat twee sensusse gehou is. Die eerste sensus (Num 1:1-4) word gehou in die tweede jaar na die Uittog net voor hulle vertrek na die Beloofde Land. Die tweede word gehou in die veertigste jaar na die Uittog en net na die omswerwinge in die wildernis. Met die eerste is 603,550 krygsmanne van 20 en ouer getel.  Met die tweede is 601,730 krygsmanne getel. Indien hierdie syfers korrek is, sou die hele volk wat uit Egipte gekom het omtrent 2,5 miljoen moes gewees het. Daar is heelwat redes waarom dit onwaarskynlik klink: die logistieke probleme van soveel mense met hulle vee, die vrees vir vyande wat meer en sterker as hulle is, hulle onvermoë om Kanaan ten volle in besit te neem, ensovoorts. Die Hebreeuse woord ehlef word vertaal as duisend, maar kan ook hoofman of leier beteken. Indien ehlef verkeerd vertaal is, sal die totale bevolking van Israel nie meer as 400,000 gewees het nie. Toe Jakob na Egipte verhuis het, was hulle 70 persone. Hulle het vir vier geslagte daar gewoon. Om in vier geslagte te vermeerder tot 2,5 miljoen lyk onwaarskynlik.

Hoewel dit nie werklik van hulp is vir die bestudering van Eksodus nie, is dit wel interessant om Eksodus te vergelyk met Egiptiese geskiedenis. Farao Thutmoses I (Amenoteb) het ‘n dogter Nefure (Hatsheput) gehad wat kinderloos was. Tog is daar standbeelde van haar met ‘n babaseuntjie. Hierdie baba se naam was Senmut en hy dra ‘n versiering wat sy status as erfgenaam van die troon aandui. As volwassene was hierdie Senmut ‘n hoogs opgevoede persoon wat saam met Farao Hatsheput regeer het. Senmut het, toe hy 40 jaar oud was, onder geheimsinnige omstandighede verdwyn. Sy grafkelder was nooit gebruik nie. Na sy verdwyning is amper elke beeld van Senmut se neus afgebreek as simboliese gebaar om sy gees dood te maak. Daar is een oorblywende standbeeld van Senmut waarin getoon word dat hy ‘n arendsneus gehad het – iets wat nie kenmerkend van Egiptenare was nie, maar wel kenmerkend van Israeliete was.

Hier volg die struktuur van die  “Boek van Instruksiesˮ:

BOEKROL 1: EKSODUS

Deel 1: Israel en die roeping van Moses (Eks 1 – 5)

Deel 2: YHWH se stryd teen Farao (Eks 6 – 12)

Deel 3: YHWH lei Israel uit Egipte tot by Sinai (Eks 12 – 18)

Deel 4: Die eerste verbond tussen YHWH en Israel (Eks 19 – 24:11)

Deel 5: ‘n Plek waar Israel vir YHWH kan ontmoet (Eks 24:12 – 31)

Deel 6: Israel verbreek die eerste verbond en sluiting van die tweede verbond (Eks 32 – 34)

Deel 7: Die bou van die Tabernakel (Eks 35 – 40)

BOEKROL 2: LEVITIKUS

Deel 1: Die offers wat Israel aan YHWH moet bring (Lev 1 – 7)

Deel 2: Die inwyding van die Priesterhoof en sy seuns (Lev 8 – 10)

Deel 3: Instruksies oor reinheid (Lev 11 – 15)

Deel 4: Die Dag van Toedekking (Yom Kippur) (Lev 16)

Deel 5: Instruksies aan Israel om as afgesonderde volk te leef (Lev 17 – 22)

Deel 6: Tye wat deur YHWH vasgestel is (Lev 23-25 )

Deel 7: Nakoming van die Verbond – Voorspoed en Teenspoed (Lev 26-27 )

BOEKROL 3: NUMERI

Deel 1: Voorbereidings om na Kanaan te trek (Num 1 – 10:10)

Deel 2: Die trek vanaf Sinai na Kades Barnea (Num 10:11 – 12)

Deel 3: Israel weier om Kanaan binne te gaan (Num 13 – 14)

Deel 4: In die wildernis: ‘n Nuwe geslag moet gereinig word (Num 14 – 20)

Deel 5: Die trek van Kades Barnea na Moab (Num 21)

Deel 6: Bileam, die profeet (Num 22 – 25)

Deel 7: Israel gereed vir die beloofde land (Num 26 – 32)

Deel 8: Bylaes oor verskillende sake (Num 33 – 36)

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Inleiding tot Genesis

Foto: https://creation.com/genesis-in-clay

Wat ons ken as die Ou Testament, word in Hebreeus die Tanakh genoem. Tanakh is nie ‘n naam nie, dit is ‘n akroniem van die drie afdelings van die Hebreeuse Skrifte: Torah, Nevi‘im en Ketuvim (Wet, Profete, Geskrifte). Dit is hoofsaaklik in Hebreeus geskryf, met dele wat in Aramees geskryf is.

Ons benaming vir die eerste vyf boeke van die Ou Testament is die Pentateug. Pentateug beteken die “Vyf Boeke” in Grieks. In Hebreeus word dieselfde vyf boeke die Torah genoem. Torah beteken instruksie, onderrig of wet. Hierdie eerste vyf boeke word as ‘n eenheid beskou omdat al vyf deur Moses geskryf was. Daar is verskeie plekke in die Ou en Nuwe Testament waar bevestig word dat Moses die skrywer van die Torah is. Geoordeel op grond van die inhoud, moet die Pentateug in drie, en nie vyf nie, boeke verdeel wees: Genesis, Eksodus-Levitikus-Numeri en Deuteronomium. Die boek Genesis sluit slegs gedeeltelik en indirek aan by die ander vier boeke van die Pentateug. Genesis is nie deel van die “Wet van Moses“ nie en is ‘n losstaande boek wat handel oor die menslike geslagte wat lank voor Moses geleef het.

Die eerste boek van die Ou Testament (en die Pentateug) se naam is in Grieks Genesis en in Hebreeus is dit Bereshit. Genesis beteken geslagte of geskiedenis en is ‘n vertaling van die Hebreeuse woord toledoth wat “geslagte” beteken. Bereshit beteken “begin”, die eerste woord in die boek. Die toledoth voorsien ‘n natuurlike indeling van Genesis. Die eerste voorkoms daarvan is in Genesis 2:4:  Dit is die geskiedenis van die hemel en die aarde toe hulle geskape is (alle aanhalings kom uit die OAV). ‘n Soortgelyke uitdrukking kom ook voor in Gen 5:1, 6:9, 10:1, 11:10, 11:27, 25:12, 25:19, 36:1 en 37:2. Elke toledoth volg ‘n soortgelyke patroon: in die eerste plek dui dit ‘n nuwe gedeelte in die teks aan, in die tweede plek is alles wat daarna volg ‘n vertelling van wat deur die genoemde persoon voortgebring is. Die toledoth is die eerste sin van die gedeelte en is ook die titel van die teks wat volg.

Die gebruik van die toledoth is soortgelyk aan die formaat van antieke wigskrif kleitablette. Dit wil dus voorkom of ‘n groot deel van Genesis uit ‘n aantal antieke kleitablette saamgestel is. Indien dit korrek is, kan afgelei word dat Moses in besit van sulke antieke kleitablette gekom het en dit vertaal en oorgesit het in die taal en skrif van sy tyd. Dit beteken dan verder dat elke toledoth ‘n ander boek / dokument (kleitablet) aandui. Hoofstukke is eers in die 13de eeu na Christus aangebring in die Bybel. Die hoofstukke in Genesis stem nie noodwendig ooreen met die indeling volgens die toledoth nie.

Die geslagsregisters in die vroeë hoofstukke van Genesis dui aan dat verskeie van die persone, wat genoem word, se leeftye mekaar oorvleuel het. Adam is eers dood toe Metusalag 243 jaar oud was. Metusalag is in die jaar van Noag se Vloed dood, toe Noag se seun Sem 98 jaar oud was. Gevolglik vorm Metusalag ‘n direkte verbinding tussen Adam en Sem en almal tussenin. Sem is eers dood toe Abraham 150 jaar oud was. Sem kon dus die volle geskiedenis van Adam af persoonlik aan Abraham vertel het. Dit is moontlik dat Genesis uit dokumente bestaan wat deur ooggetuies geskryf / dikteer was en wat bewaar gebly het tot by Abraham se nageslag in Egipte – waar Moses dit kon vind.

Die gebeure in Genesis strek oor ‘n langer tydperk as die res van die Bybelgeskiedenis saam. Volgens die inligting wat in die Bybel gegee word, word die tydperk tussen die skepping van Adam en die geboorte van Moses bereken as meer as 2,500 jaar. Van Moses tot die einde van die Nuwe Testament was minder as 1600 jaar. Dit beteken dat, in die Ou Testament, die tydperk voor die Wet van Moses langer was as die tydperk sedert die Wet van Moses. Hierdie lang tydperk word op ‘n beknopte wyse (veral die tydperk voor Abraham) in Genesis weergegee. Van Adam af tot die Vloed was omtrent 1700 jaar, van die vloed tot by Abraham se roeping was omtrent 400 jaar en van Abraham se roeping tot die Tien Gebooie was omtrent 400 jaar. Die gebeure wat in Genesis beskryf word, vind plaas in drie geografiese gebiede: Die Vrugbare Halfmaan (Gen 1 – 11), Kanaän (Gen 12 – 36) en Egipte (Gen 37 – 50).

Genesis is nie bloot ‘n geskiedenisboek nie. Dit handel oor die Skepper en die verhouding tussen Hom en sy skepsel, die mens. Die mens se rebellie teen sy Skepper vernietig die goeie verhouding wat aanvanklik bestaan het. YHWH (die HERE) stel aan Adam en sy nageslag vereistes om aan te voldoen om vir Hom aanvaarbaar te wees. Die mens faal en YHWH vernietig al die mense op aarde en begin voor met net Noag en sy gesin. YHWH sluit ‘n verbond met Noag en stel vereistes waaraan die mens moet voldoen (die Wet van Noag). Weer probeer die mens om sonder YHWH te leef, YHWH verstrooi hulle in etniese volke oor die aarde. YHWH besluit om ‘n etniese volk van Sy eie tot stand te bring deur ‘n sekere man, Abraham. Hierdie man vertrou geheel en al op YHWH en vertroue word die maatstaf wat vir YHWH aanvaarbaar is. Dit was voor die Wet van Moses gegee was en was van toepassing op alle mense, nie net op sekeres nie.

Daar is geen manier hoe die gevalle mens sy Skepper kan behaag nie. Reeds in Genesis verwys YHWH na ‘n spesiale persoon, die Gesalfde, wat sal kom om die verhouding tussen YHWH en die mens te herstel. YHWH noem Hom die “saad van die vrou”, Hy sal uit Set se nageslag kom, Sem sal Sy voorouer wees, Hy sal afstam van Abraham, Isak en Jakob. In die Nuwe Testament word meer as 200 keer uit Genesis aangehaal. Uit Gen: 1- 11 word meer as 100 keer aangehaal. Dit is woord-vir-woord aanhalings, nie net verwysings nie. Genesis is belangrik in die verstaan van die Nuwe Testament.

Wanneer mens enige boek lees, is dit ‘n groot hulp as daar ‘n inhoudsopgawe voor in die boek is. Die funksie van ‘n inhoudsopgawe word in die Bybel vervul deur die struktuur van ‘n boek. Hier volg Genesis se struktuur:

Deel 1 (Gen 1:1 – 2:4a) In die begin het God die hemel en die aarde geskape.

Deel 2 (Gen 2:4b – 4:26) Dit is die geskiedenis van die hemel en die aarde toe hulle geskape is.

Item 1 (2:4 – 2:25): Die skepping van die mens

Item 2 (3:1 – 3:24): Die sondeval van die mens

Item 3 (4:1 – 4:26): Die nageslag en beskawing van die mens 

Deel 3 (Gen 5:1 – 6:8) Dit is die stamboom van Adam.  

Item 1 (5:1 – 5:32): Set se geslagsregister

Item 2 (6:1 – 6:8): YHWH berou dat hy mense geskep het  

Deel 4 (Gen 6:9 – 9:29) Dit is die geskiedenis van Noag

Item 1 (6:9 – 8:22): Die mensdom uitgewis deur die Vloed

Item 2 (9:1 – 9:17): YHWH se verbond met Noag en die “Wet van Noag“

Item 3 (9:18 – 9:29): Die karakter van Noag se seuns  

Deel 5 (Gen 10:1 – 11:9) En dit is die stamboom van die seuns van Noag

Item 1 (10:1 – 10:32): Die etniese volke uit Noag se nageslag

Item 2 (11:1 – 11:9): Die taalverdeling van Noag se nageslag

Deel 6 (Gen 11:10 – 26) Dit is die stamboom van Sem

Deel 7 (Gen 11: 27 – 25:11) En dit is die stamboom van Tera

Item 1 (11:27 – 11:32): Die nageslag van Tera

Item 2 (12:1 – 12:20): Die roeping van Abram

Item 3 (13:1 – 13:18): Die skeiding van Abram en Lot

Item 4 (14:1 – 14:24): Abram red Lot en ontvang die seën van Melgisedek

Item 5 (15:1 – 15:21): YHWH se verbond met Abram oor die land

Item 6 (16:1 – 16:16): Abram verwek Ismael

Item 7 (17:1 – 17:27): YHWH se verbond met Abraham oor sy nageslag

Item 8 (18:1 – 19:38): YHWH besoek Abraham

Item 9 (20:1 – 20:18): YHWH beskerm Sara

Item 10 (21:1 – 21:21): Die geboorte van Isak

Item 11 (21:22 – 21:34): Abraham sluit ‘n verbond met die Filistyne

Item 12 (22:1 – 22:24): YHWH toets Abraham se vertroue

Item 13 (23:1 – 23:20): Sara sterf

Item 14 (24:1 – 24:67): Abraham soek ‘n vrou vir Isak

Item 15 (25:1 – 25:11): Abraham se laaste jare en verdere kinders

Deel 8 (Gen 25:12-18) En dit is die stamboom van Ismael

Deel 9 (Gen 25:19 – 35:29) En dit is die geskiedenis van Isak

Item 1 (25:19 – 25:34): Isak se seuns

Item 2 (26:1 – 26:35): YHWH bevestig Sy verbond met Isak

Item 3 (27:1 – 27:46): Isak se dwaasheid en Rebekka se wysheid

Item 4 (28:1 – 28:22): Isak stuur Jakob na Laban

Item 5 (29:1 – 29:30): Jakob se huwelike

Item 6 (29:31 – 30:24): Jakob se kinders

Item 7 (30:25 – 30:43): Die nuwe ooreenkoms tussen Jakob en Laban

Item 8 (31:1 – 31:55): YHWH stuur Jakob terug na die land van sy vaders

Item 9 (32:1 – 32:32): Jakob se naam word verander na Israel

Item 10 (33:1 – 33:20): Jakob en Esau word versoen

Item 11 (34:1 – 34:31): Jakob se seuns Simon en Levi

Item 12 (35:1 – 35:29): God stel Sy verbond in met Jakob

Deel 10 (Gen 36:1-37:1) En dit is die geskiedenis van Esau, dit is Edom.

Deel 11 (Gen 37:2-50:26) Dit is die geskiedenis van Jakob

Item 1 37:2 – 37:36): Jakob se seun Josef as slaaf verkoop

Item 2 (38:1 – 38:30): Jakob se seun Juda en sy verhouding met Tamar

Item 3 (39:1 – 39:23): Josef in die tronk

Item 4 (40:1 – 41:57): Josef word deur Farao aangestel

Item 5 (42:1 – 42:38): Josef se broers kom koop voedsel by hom

Item 6 (43:1 – 44:34): Josef se broers kom ‘n tweede keer voedsel koop

Item 7 (45:1 – 45:28): Josef en sy broers word versoen

Item 8 (46:1 – 47:12): Jakob en sy nageslag trek na Josef toe in Egipte

Item 9 (47:13 – 47:26): Josef koop grond vir Farao

Item 10 (47:27 – 47:31): Jakob wil by sy vaders begrawe word

Item 11 (48:1 – 48:22): Jakob seën Josef se kinders

Item 12 (49:1 – 49:33): Jakob se profesie oor sy seuns

Item 13 (50:1 – 50:14): Jakob se begrafnis

Item 14 (50:15 – 50:21): Josef maak vrede met sy broers

Item 15 (50:22 – 50:26): Josef se laaste dae

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die gratis Afrikaanse Bybel: die PWL

Foto: Pad van Waarheid tot die Lewe

Drie jaar gelede het iets ongewoons met my gebeur. Ek het uit die bloute ‘n tablet as ‘n geskenk ontvang. Ek het nie geweet wat om daarmee te doen nie. In die proses van soek na ‘n nut vir hierdie toestel, het ek gaan kyk of dit vir Bybelstudie gebruik kan word. So het dit gebeur dat ek Die Pad van Waarheid tot die Lewe (PWL) ontdek het. Dit het toe pas verskyn.

Die Pad van Waarheid tot die Lewe is ‘n Afrikaanse vertaling van die Heilige Skrifte wat sedert 2015 beskikbaar is. Die Kopiereg behoort aan die Lewende, Skepper God. Hierdie Bybel is gratis en mag nie verkoop word nie. Soos dit hoort. Verder is dit ‘n letterlike vertaling uit Hebreeus en Aramees in Afrikaans. Dit bevat, nes die meeste ander Afrikaanse vertalings, slegs die 66 kanonieke boeke.

In die afgelope drie jaar het ek hierdie nuwe vertaling van begin tot einde deurgewerk. Ek wou slegs die teks bestudeer. Ek het van verklarings gebruik gemaak om my verstaan van die teks te kontroleer. Ek het die beste verklarings wat ek kon kry gebruik. Hierdie verklarings is in Engels en die verklaarders gebruik die mees gerespekteerde Engelse vertalings van die Bybel. Hierdie manier van werk sou, indirek, ook verskille met die PWL kon uitwys.

Wat met die eerste oogopslag vreemd is, is dat die spelling van name anders is. Die Pad van Waarheid tot die Lewe (PWL) het die Hebreeuse en Aramese name getranslitereer. Derhalwe is Kain en Abel nou Kayin en Hevel, Abraham is Avraham, Moses is Moshe, Johannes is Yoganan, Paulus is Sha‘ul, ensovoorts. Jesus se regte Naam is Y‘shua (uitgespreek as Yeshua). Die standpunt van die PWL is dat sy naam ‘n persoon se karakter verteenwoordig en dus betekenis het. Die herstel van die oorspronklike name was om die betekenisse van name duideliker te maak.

Dit mag wees dat daar mense is wat nie God se eienaam ken nie. In die PWL word dit uit respek in die Hebreeuse skrif geplaas. Dit is die naam YAHUAH, wat dikwels uitgespreek word as Yahweh, met die betekenis EK IS, WAS, SAL WEES WIE EK IS, WAS, SAL WEES. Die Hebreeuse Eloha/Elohim word in die PWL vertaal as “Godˮ.

Dit is van groot belang om te vra watter bronne vertalings gebruik. Die Massoretiese Teks (MT) is die algemene bron vir die meeste moderne vertalings van die Ou Testament. Die nadele van die MT is dat dit eers in die elfde eeu na Christus voltooi is, dat dit foute bevat en dat die Joodse rabbi’s wat dit opgestel het, veranderings aan Messiaanse profesieë gedoen het. Gelukkig is die Oorspronklike Ou Testament nog voor die geboorte van Christus vertaal in Aramees en Grieks. Hierdie vertalings gee ‘n indikasie van wat die teks van die Oorspronklike Ou Testament was. Ek het ‘n aantal Nuwe Testamentiese aanhalings uit die Ou Testament ondersoek en gesien hoe die MT die teks verander het. Die PWL is in hierdie opsig meer akkuraat.

Die grootste verskil tussen die PWL en ander vertalings is die bronne wat vir die Nuwe Testament gebruik word. Die oorgrote meerderheid vertalings is uit Grieks vertaal. Die PWL is vertaal uit Aramees. Daar word gemeen dat die Aramese bronne meer betroubaar is omdat Aramees die skryf- en spreektaal van Jesus en die Apostels was. Daar word verder geglo dat die Aramese bronne ouer en meer betroubaar as die Griekse bronne is. Ek het tot dieselfde gevolgtrekking gekom. Die idee dat die Nuwe Testament oorspronklik in Grieks geskryf was, word hoofsaaklik in die Westerse kerke gehuldig.

Verskille in die vertaling van die Ou Testament begin by Genesis 1:1. In die oorspronklike Hebreeus is daar nie die woord “die” in “in die begin” nie. Die “die” is vir taalkundige redes ingevoeg. “In begin”, soos die PWL dit vertaal, dui aan dat dit nie die begin van alles was nie, maar eerder dat dit vir God self die begin van ‘n nuwe tydperk was. Met die ballingskap is die gebruik van Hebreeus deur Israel vervang met die gebruik van Aramees. Die vermoede is dat die boeke wat na die ballingskap geskryf is, oorspronklik in Aramees (nie Hebreeus nie) geskryf is.

In die Nuwe Testament is die naam Here/Heer vervang met die Hebreeuse YHWH (in Hebreeuse skrif). Idiome is letterlik vertaal. Die woord “geloof”  is vervang met “vertroue”. Die verduideliking is dat geloof is om te weet, maar vertroue is om te doen. “Heilig” word vervang met “afgesonderd”, “geregtigheid” word vervang met “reg volgens die wet” (onskuldig), “dissipel” word vervang met “studentevolgeling”, ensovoorts.

Die vertalingsverskille is dus nie as gevolg van swak vertaling nie, maar is doelbewus en na deeglike oorweging gedoen. Vir my is dit verfrissend. As ons dieselfde woorde by herhaling hoor, raak ons afgestomp en word dit geykte woorde en uitdrukkings. Wat beteken “genade” nou eintlik? Is “onverdiende guns” nie beter nie?

Ek het ook die kritiek van die akademikus Professor Chris de Wet gelees. Ongelukkig is dit nie ‘n evaluasie van die PWL nie maar ‘n aanval op die PWL, die vertaler en die gebruikers van die PWL. Ek is oortuig dat elke werk wat tot eer van Yeshua is, teenstand uitlok. Vir my is die aanval ‘n bevestiging dat die PWL op die regte pad is.

Daar is verskeie ander vertalings van die Bybel in Afrikaans. Die Ou Afrikaanse Vertaling (OAV) is in 1933 gedoen en in 1953 hersien (Bybelgenootskap). Dit is ‘n letterlike vertaling. Die Nuwe Afrikaanse Vertaling (NAV) is in 1983 gedoen en is ‘n dinamies-ekwivalente vertaling (Bybelgenootskap) . Die Boodskap het in 2002 verskyn (Christelike Uitgewersmaatskappy). Dit is ‘n parafrase. Die Nuwe Lewende Vertaling het in 2006 beskikbaar geword (Christelike Uitgewersmaatskappy). Dit is ‘n dinamies-ekwivalente vertaling. Die Bybel vir Almal het in 2008 uitgekom (Bybelgenootskap). Blykbaar in eenvoudige Afrikaans.  Die Bybel: ‘n Direkte Vertaling is in proses van vertaling en sal blykbaar in 2020 verskyn (Bybelgenootskap). Dan het die Jehovah Getuies hulle eie Nuwe Wêreld-Vertaling. Daar is ook die Dogter van Sion se Boek van Herinnering. Die meerderheid lê die klem op die verstaanbaarheid in moderne Afrikaans en nie die getrouheid aan die teks nie.

My behoefte is aan ‘n letterlike vertaling. In Engels is daar ‘n paar vertalings wat ek al gebruik het, maar dan moet ek woordeboeke byderhand hou. Die PWL het aan my behoeftes voorsien en ek is tevrede daarmee. ‘n PWL-AOV parallel Bybel sal vir my interessant wees.

Die PWL is beskikbaar in verskillende formate. Dit is ingesluit op verskeie elektroniese Bybelstudie hulpmiddels. Daar is ook gedrukte Bybels gratis beskikbaar. Volle besonderhede is op die PWL-webwerf.

Daar is organisasies soos die Gideons en Geopende Deure wat gratis Bybels versprei. Daar is ook elektroniese weergawes van sommige vertalings wat gratis is – mits dit slegs vir persoonlike gebruik is.  Die Pad van Waarheid tot die Lewe (PWL) is nie net gratis vir eie gebruik nie, maar is ook gratis vir wyer gebruik. Nog meer: die PWL verbied die verkoop van hierdie vertaling, dit mag slegs gratis versprei word.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is Hooglied ‘n hygroman?

Hooglied is die seksboek van die Bybel. So sê party mense. Of is daar iets meer aan?

Vreeslik baie teoloë maak gebruik van veronderstellings. Een ding word veronderstel en dan volg daar ‘n klomp gevolgtrekkings op grond van die veronderstelling. Amper alles wat oor die Bybelboek Hooglied gesê of geskryf word, berus op veronderstellings. Daar is twee vrae wat oor die boek gevra moet word: Moet Hooglied in die Bybel wees? En indien wel, wat beteken dit?

Daar word wyd en syd veronderstel dat Hooglied deur Salomo geskryf is. Die opskrif sê: Die hooglied van Salomo. Verder word die naam Salomo ses keer genoem en drie keer word na ‘n ongenoemde koning verwys. Tog beteken dit nie noodwendig dat Salomo self die boek geskryf het nie, dit kan ook wees dat die boek aan hom opgedra is. Dit kon ook tydens sy koningskap geskryf gewees het. Ander opinies is dat die taalgebruik daarop dui dat dit eers na die Ballingskap geskryf is, dus lank na Salomo. Daar is ook ‘n mening dat dit deur ‘n vrou geskryf is. Daar is geen onbetwisbare sekerheid oor wie die boek geskryf het nie.

Nêrens in Hooglied is daar ‘n direkte of indirekte verwysing na God nie. Daar is geen verwysing na godsdiens of geestelike sake nie.  Daar is ook nie in enige ander Bybelboek ‘n verwysing na of aanhaling uit Hooglied nie. Yeshua (Jesus) en die apostels het ook niks oor die boek gesê nie. Wat maak so ‘n boek in die Bybel?

Verder handel die boek oor die romantiese liefde en die fisiese uitdrukking daarvan tussen ‘n man en ‘n meisie. Die beskrywing daarvan kan eroties genoem word.

Al die gewone argumente wat ons sal toepas om te bepaal of ‘n boek in die Bybel moet wees, of nie, dui daarop dat Hooglied nie in die Bybel moet wees nie. Maar dit is. Van lank gelede af.

Hooglied was al by die Griekse vertaling van die Ou Testament (die Septuagint), wat omtrent 200 jaar voor Christus voltooi is, ingesluit. Dit beteken dit was al van vroeg af deel van die Ou Testament. Dit was voor die ontstaan van Judaïsme en die Christendom.

Stelling 1: Die Bybel is die Woord van God. Stelling 2: Hooglied is in die Bybel. Gevolgtrekking: Hooglied is die Woord van God. Indien hierdie redenasie korrek is, dan is dit ons verantwoordelikheid om dit te bestudeer en daaruit te leer. Volgens 2 Timotheus 3:16-17: Die hele Skrif is deur God ingegee en is nuttig tot lering, tot weerlegging, tot teregwysing, tot onderwysing in die geregtigheid, sodat die mens van God volkome kan wees, vir elke goeie werk volkome toegerus. Voldoen Hooglied hieraan?

Oor die inhoud van die boek is daar baie vrae en elke vraag het meer as een antwoord. Is daar twee hoofkarakters of is daar drie? Hoe word die dialoog onderskei? Is die karakters gewone mense of is hulle koninklik? Wat is die struktuur van die boek? Wie het die boek geskryf? Hoeveel persone het die boek geskryf? Is dit een gedig of ‘n paar afsonderlike gedigte?

Daar is ‘n verskeidenheid interpretasies van die boek. In Judaïsme word geglo dat die meisie verwys na Israel en dat God die man is. Derhalwe beteken dit dat daar ‘n huweliksverhouding tussen YHWH en Israel bestaan. Reeds vroeg in die kerk se geskiedenis was daar ‘n interpretasie dat Hooglied verwys na Christus as die bruidegom en na die Kerk as die bruid. Albei hierdie sienings berus op spekulasie en veronderstelling en daar is niks wat dit bevestig nie.

As die boek geneem word soos dit is, volgens wat daar geskrywe staan, handel dit oor die romantiese liefde tussen ‘n man en meisie. Daar is diegene wat tevrede is daarmee en meen dat dit die enigste betekenis van die boek is. God vind die fisiese liefdesverhouding tussen man en vrou goed en mooi en daarom is die boek in die Bybel.

Sover dit die storie van die boek betref, is daar drie verskillende weergawes. Die eerste is van Koning Salomo wat verlief raak op ‘n meisie wat in sy wingerd werk en hy trou dan met haar. Een beswaar hierteen is dat die man nie altyd as ‘n koning voorgestel word nie. Daar is ook nie in Salomo se geskiedenis enige iets wat op so ‘n huwelik dui nie. Die tweede moontlikheid is dat Koning Salomo verlief raak op ‘n meisie wat in ‘n wingerd werk, maar sy is verlief op ‘n skaapwagter. Daar is dus ‘n liefdesdriehoek. Die derde moontlike verhaal is dat die meisie en die man albei gewone mense is. In haar oë sien sy die skaapwagter as ‘n koning en in sy oë sien hy die meisie as ‘n prinses.

Die beeldspraak om die beminde te beskryf, is vir ons moeilik. So beskryf die man die meisie in Hooglied 4:1-3: Hoe mooi is u tog, my vriendin, hoe mooi is u tog, u oë is soos duiwe deur u sluier heen; u hare is soos ‘n kudde bokke wat van die gebergte van Gílead afgolf. U tande is soos ‘n kudde pas geskeerde skape wat van die drinkplek opkom, wat almal tweelinge het, en geeneen onder hulle is sonder lam nie. U lippe is soos ‘n skarlaken band, en u mond is lieflik. U slape is soos ‘n granaatskyf deur u sluier heen. Hare soos ‘n kudde bokke? Tande soos ‘n kudde skape?

Wat is dan die beste interpretasie van die boek? Ons weet nie. Daar is nie een wat sterker aanspraak maak as die ander nie. Maar omdat dit in die Bybel is, en ook omdat dit moeilik is om te verstaan, sou ek dink dat daar ‘n verborge betekenis is. Dit wil sê dat YHWH nog nie die volle betekenis geopenbaar het nie. ‘n Misterie vir nou.

Tans, in ons moderne tyd, is seksualiteit vermaak en bemarking. Dit word vrylik toegepas as ontspanning en sonder verpligtinge en verantwoordelikhede. Die seksualiteit wat in Hooglied beskryf word, is anders. Dit is kuis en slegs bedoel vir een persoon lewenslank.

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Makkabeërs en die vagevuur

Die Makkabeërs was ‘n dapper Israelse priesterlike familie wat vir hulle volk in die bres getree het. Hulle het nie bedoel om ‘n oorlog te begin nie, hulle het net geweier om afgode te dien. Daarom was hulle lewens in gevaar en moes hulle die wildernis invlug. Daar in die wildernis het ander wat ook geweier het om afgodery te aanvaar by hulle aangesluit. Saam het hulle ‘n rebellemag op die been gebring om die Griekse afgodery en die Griekse kultuur teen te staan. Keer op keer het hulle teen ‘n groot oormag te staan gekom en oorwin. Voor elke geveg het hulle YHWH se hulp gevra en na die tyd het hulle Hom gedank.

Die eerste leier van die familie was Mattathias. Na sy dood is hy opgevolg deur sy seun Judas. Judas is opgevolg deur sy broers Simon en Jonathan. Die boek 1 Makkabeërs vertel die volledige geskiedenis van die “Makkabeër-familie” (al die broers) terwyl die boek 2 Makkabeërs hoofsaaklik handel oor Judas die Makkabeër. Die familie was leiers in Israel van 167 vC tot 63 vC. Dit was die tyd tussen die Ou en Nuwe Testamente.

Dit wat in hierdie tydperk sou gebeur, is lank voor die tyd aan die Profeet Daniël geopenbaar. Daniël 8, 10 en 11 verwys na die ontstaan van die Griekse Ryk en hoe dit later in vier verdeel sou word. Alexander die Grote, koning van Masedonië, het in ‘n kort tydjie ‘n groot gebied verower, maar sy ryk het ook net ‘n kort tydjie geduur. Na sy dood is sy ryk deur sy vier generaals onder mekaar verdeel en het elkeen van hulle ‘n deel gekry om oor te regeer. Die generaal wat Babilonië gekry het se naam was Seleucus I en die generaal wat Egipte gekry het se naam was Ptolemaeus I. Die ander 2 generaals (wat nie in die Bybel genoem word nie) was Lysimachus wat Thrakië gekry het, en Kassander wat Masedonië gekry het. In Daniël 11 word daar gepraat van die “Koning van die Noorde” en die “Koning van die Suide”. Die Koning van die Noorde was die regeerder van Babilonië en die Koning van die Suide was die regeerder van Egipte. Die oorloë tussen die konings van die Noorde en Suide het 200 jaar geduur en Israel was in die middel daarvan vasgevang.

Een van die konings van die Noorde, Antiochus IV Epiphanes, was ‘n tipe van die Antichris en het die tempel in Jerusalem onteer. Sommige Israelse leiers in Judea wou graag die Griekse lewenswyse hul eie maak en die Griekse gode aanbid. Antiochus IV Epiphanes was ingenome hiermee en het die Israelse godsdiens verbied. Hy het, onder andere, die skatte van die tempel gesteel en varke op die altaar geoffer. Hy het ook beveel dat die Israelse volk offers aan afgode moet bring, varkvleis moet eet en dat besnydenis met die dood strafbaar sal wees. Dit het daartoe gelei dat ‘n plattelandse priester (dus ‘n Leviet), met die naam Mattathias, hierteen in verset gekom het. Mattathias se seun Judas se bynaam was Makkabeus en dit is waar die naam Makkabeërs vandaan kom. Die geskiedenis van Mattathias en sy seuns is opgeteken in die boeke 1 en 2 Makkabeërs.

Die twee boeke volg nie op mekaar nie, dit is 2 heeltemal verskillende boeke. Albei word as deuterokanoniek beskou deur die Rooms-Katolieke en Oosters-Ortodokse Kerke. Protestante en Judaïsme dink nie hierdie boeke behoort in die Bybel te wees nie. 1 Makkabeërs is meer van ‘n geskiedenisboek, daar is nie veel godsdiens daarin nie. 2 Makkabeërs is ‘n godsdiensboek wat ook geskiedenis in het. Ander bronne bevestig dat albei boeke ‘n betroubare weergawe van die geskiedenis gee.

Ten opsigte van 2 Makkabeërs bestaan daar ‘n leerstellige geskil. Die Rooms-Katolieke Kerk het ‘n lering wat bekend is as die “vagevuur”. Na die dood gaan die siele van afgestorwenes na die “vagevuur” om daar gelouter te word. Dit wil sê dit is geredde mense wie se sondes nog nie deur die bieg, voor hulle dood, verwyder is nie. Hierdie siele moet dan gesuiwer word. Die persoon se familie en vriende kan sy verblyf in die “vagevuur” verkort deur gebede en goeie dade. 2 Makkabeërs 12 word gebruik as ‘n bevestiging van hierdie leer.

Daar is interessante inligting in 2 Makkabeërs wat nie in die Bybel voorkom nie. 2 Mak 1:18-36 vertel van hoe die vuur van die altaar, wat voor die ballingskap weggesteek was, verander het in ‘n vloeistof (nafta). In 2 Mak 2:1-8 word vertel hoe die profeet Jeremia die tent en die verbondsark in ‘n grot weggesteek het en die ingang verseël het. Die marteldood van die bejaarde Eleazar, omdat hy geweier het om die varkvleis wat geoffer was, te eet, word verhaal in 2 Mak 6:18-31. Hoofstuk 7 gaan oor ‘n moeder wie se 7 seuns, een na die ander, voor haar oë dood gemartel is. Hulle wou ook nie die geofferde vark eet nie. 2 Mak 12:39-45 vertel die volgende van gebede vir gevalle vegters: On the next day, as by that time it had become necessary, Judas and his men went to take up the bodies of the fallen and to bring them back to lie with their kinsmen in the sepulchres of their fathers. Then under the tunic of every one of the dead they found sacred tokens of the idols of Jamnia, which the law forbids the Jews to wear. And it became clear to all that this was why these men had fallen. So they all blessed the ways of the Lord, the righteous Judge, who reveals the things that are hidden; and they turned to prayer, beseeching that the sin which had been committed might be wholly blotted out. And the noble Judas exhorted the people to keep themselves free from sin, for they had seen with their own eyes what had happened because of the sin of those who had fallen. He also took up a collection, man by man, to the amount of two thousand drachmas of silver, and sent it to Jerusalem to provide for a sin offering. In doing this he acted very well and honorably, taking account of the resurrection. For if he were not expecting that those who had fallen would rise again, it would have been superfluous and foolish to pray for the dead. But if he was looking to the splendid reward that is laid up for those who fall asleep in godliness, it was a holy and pious thought. Therefore he made atonement for the dead, that they might be delivered from their sin.

Dit is die aangehaalde gedeelte in hoofstuk 12 wat vir Rooms-Katolieke die regverdiging vir die leer van die “vagevuur” gee. ‘n Heel ander interpretasie is ook moontlik. Die marteldood van Eleazar en die moeder en haar 7 seuns het in die middeleeue mense se verbeelding aangegryp en hulle is tot heiliges verklaar. Daar is ‘n mening dat Hebreërs 11:35 na hierdie persone se marteldood verwys.

Die Makkabeërs het daarin geslaag om te verhoed dat hulle volk vergrieks. Hulle het die afgodery in Israel uitgeroei. Hulle het, nadat Antiochus IV Epiphanes die tempel ontheilig het, weer die tempel gereinig.

Moet 1 en 2 Makkabeërs in die Bybel ingesluit word? Vir my klink 1 Makkabeërs nie na ‘n Bybelboek nie, maar dit is die moeite werd om gelees te word. 2 Makkabeërs is ‘n perd van ‘n ander kleur. Vir my klink dit na ‘n Bybelboek. As ons Ester insluit in die Bybel, hoekom dan ook nie vir 2 Makkabeërs nie? Die bid vir afgestorwenes in hoofstuk 12 het, ten regte of onregte, gebeur. Beteken dit dat ons dit moet sien as ‘n opdrag of voorbeeld om te volg? Ek dink nie so nie.

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Moet die boek van Serubbabel in die Bybel wees?

Het jy al gehoor van die boek van Serubbabel? Jy weet, dáárdie Serubbabel, die man aan wie die reg op die koningskap van Dawid gegee is. Daar waar die verloop van die geskiedenis verander het. Die vriend van Koning Darius van die Perse. Die man wat die tempel in Jerusalem herbou het. Daar is ‘n paar dinge omtrent hierdie man wat interessant is.

Ek dink dit is ‘n boek wat saam met die Bybel gelees behoort te word. Die boek van Serubbabel is my naam vir die Derde Boek van Esra, ook bekend as 1 Esdras of 2 Esdras, afhangende van wie praat. Ek sal dit verder 1 Esdras noem want dit begin by gebeure voor die Bybelboek Esra. Die grootste deel van die inhoud van hierdie boek is identies aan gedeeltes in drie ander boeke van die Ou Testament. Die res, dit wat oorspronklik is en slegs in hierdie boek voorkom, gee inligting wat nie in die Ou Testament is nie.

Hoofstuk 1 = 2 Kronieke 35:1 tot 36:21. Dit is van Koning Josia van Juda se dood af tot met die verwoesting van Jerusalem. Hoofstuk 2:1-14 = Esra 1:1-11. Dit handel oor die edik van Koning Kores om die tempel te herbou en die opdrag aan Sesbassar, vors van Juda. Hoofstuk 2:15-26 = Esra 4:7-24. Dit was die eerste poging om Jerusalem en die tempel te herbou en die verydeling daarvan van Koning Kores se tyd af tot Koning Darius se tyd.

Hoofstukke 3 en 4 is oorspronklik. Dit kom slegs voor in die Derde Boek van Esra. Dit vertel hoe Serubbabel ‘n vriend van Koning Darius geword het en gestuur word om die tempel in Jerusalem te herbou. Hoofstuk 5:4-6 is oorspronklik.

Hoofstuk 5:7-73 = Esra 2:1-4:5. Dit is ‘n lys van ballinge wat teruggekeer het na Jerusalem en Juda. Hoofstuk 6 tot 7:9 = Esra 5:1 tot 6:18. Dit vertel van nog ‘n poging om die bou van die tempel te verhinder en van die voltooing van die tempel. Hoofstuk 7:10-15 = Esra 6:19-22. Die viering van die Pasga. Hoofstuk 8:1 tot 9:36 = Esra 7:1 tot 10:44. Die ballinge wat saam met Esra teruggekeer het. Hoofstuk 9:37 tot vers 55 = Nehemia 7:73-8:12. Esra lees die Wet voor.

Die eerste vraag oor Serubbabel is: Wie was Sesbassar, die vors van Juda? In Esra 1 word die taak om die tempel voorwerpe terug te neem na Jerusalem toe opgedra aan Sesbassar. In Esra 5:16 word gesê Sesbassar het die fondamente van die tempel gelê. Daarna word sy naam nie weer genoem nie. Maar verderaan in Esra, word gesê dat dit Serubbabel was wat die tempel se fondament gelê het. In 1 Esdras 6:18-19 word Serubabbel en Sesbassar in dieselfde sin as dieselfde persoon beskryf. Die kort antwoord is, volgens 1 Esdras, dat Sesbassar en Serubbabel dieselfde persoon was.

Die tweede vraag oor Serubbabel is of hy die kleinseun van Koning Jegonja was. Die kinkel in die kabel is in Jeremia 22:28-30 waar die profeet sê Jegonja sal as kinderloos opgeskryf word en sy nageslag sal nie op die troon van Dawid sit nie. In Mattheus 1:12 is Sealtiel die seun van koning Jegonja en die vader van Serubbabel. Maar in Lukas 3:27-28 word gesê Sealtiel was die seun van Neri en die vader van Serubbabel.  Effektief hou die koninklike geslag op by Jegonja – maar die huis van Dawid kan nie ophou voor die Gesalfde nie gekom het nie. Die oplossing lê daarin dat Jegonja die laaste koning uit die nageslag van Salomo was, maar dat Neri, Sealtiel en Serubbabel uit die nageslag van Nathan (Dawid se ander seun) was. Serubbabel was die “kleinseun” van Jegonja in erfopvolging en die kleinseun van Neria uit die bloedlyn van Nathan.

Die derde vraag is: hoekom het Koning Darius van die Perse besluit dat die tempel in Jerusalem herbou moet word? Hoekom het die Persiese konings ‘n goeie gesindheid teenoor die Judeërs gehad? Koning Ahasveros was met Ester getroud en Mordechai het ‘n vertroueling van die koning geword. Koning Kores het opdrag gegee dat die tempel in Jerusalem herbou moet word. Koning Darius het dit bevestig. Koning Artasasta gee aan Nehemia toestemming om die mure van Jerusalem te herbou.

1 Esdras vertel hoe dit gebeur het dat Serubbabel hoë aansien by Koning Darius gekry het. Drie lyfwagte van die koning het debat gevoer na aanleiding van die vraag: “wie of wat is die sterkste?” Serubbabel se antwoord was vir die koning en sy raadgewers die beste en die koning verhef Serubbabel tot “bloedverwant”. Serubabbel vra die koning dat hy die tempel in Jerusalem mag herbou. Die koning gee toestemming.

Hierdie Serubbabel word die vors van Juda en ‘n direkte voorouer van Yeshua, die gesalfde. In hom kom die geslagsregisters van Mattheus en Lukas bymekaar uit. Volgens die kanonieke boeke van die Bybel alleen, is die geskiedenis van Serubbabel nie heeltemal duidelik nie. Uit die deuterokanonieke boek 1 Esdras leer ons meer van hierdie persoon.

 

 

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is Khabouris die oudste Nuwe Testament?

In watter taal is die Nuwe Testament oorspronklik geskryf? Grieks of Aramees? As ons hierdie vraag kan beantwoord, kom ons nader aan die oorspronklike woorde van Yeshua (Jesus) en die apostels.

Die oudste en mees volledige Griekse kodekse (‘n kodeks is ‘n antieke handgeskrewe boek) is Kodeks Vaticanus en Kodeks Sinaiticus. Kodeks Sinaiticus is in 1859 deur Graaf Tischendorf gevind in ‘n klooster op die berg Sinai (dit is waarskynlik nie Moses se Sinai nie). Hierdie kodeks bevat die helfte van die Griekse Ou Testament en die hele Griekse Nuwe Testament. Sinaiticus word gedateer uit die laaste helfte van die 4de eeu. Kodeks Vaticanus is ontdek in die biblioteek van die Vatikaan. Dit bevat bykans die volledige Griekse Ou en Nuwe Testamente. Dit word gedateer uit die middel van die vierde eeu. Albei hierdie kodekse is belangrik in Westerse lande en kerke waar gemeen word dat die Nuwe Testament in Grieks geskryf was.

Voorheen was die Yonan Kodeks die oudste Armeense kodeks. Dit het sedert die 4de eeu aan die Yonan familie behoort. Dit was egter nie ongeskonde nie en Mnr. Norman Malek-Yonan en Mnr. Dan MacDougald, albei Amerikaners, het in 1966 gaan soek na ‘n beter weergawe van die Aramese Nuwe Testament. So het dit gebeur dat hulle die Khabouris Kodeks opgespoor het by ‘n klooster in Kurdistan naby die Khabourrivier. Die Khabouris Kodeks is ‘n mooi en goed opgepaste antieke manuskrip en bevat al 22 boeke (die Aramese Nuwe Testament het oorspronklik net 22 boeke gehad) van die Nuwe Testament. Die Khabouris is ‘n kopie van ‘n nog ouer manuskrip. Die fisiese manuskrip dateer uit 1ooo n.C. Die merkwaardigste is dat dit ‘n inskripsie bevat wat sertifiseer dat dit ‘n akkurate kopie van die oorspronklike manuskrip is. Hierdie oorspronklike manuskrip word in die inskripsie gedateer as begin van die 4de eeu of vroeër. Die Khabouris was geskryf op lamsperkament met olyfhout omslae en versier met goud. Die Khabouris is volledig geskryf in Aramees, die taal van Yeshua en die apostels. Nog ‘n Aramese kodeks is die Crawford Manuskrip uit die 12de eeu. Dit bevat al 27 boeke van die Nuwe Testament in Aramees.

Die Khabouris self is nie die oudste kodeks nie, maar die oorspronklike waaruit die Khabouris gekopieer was, sal die oudste Nuwe Testament wees. Daar mag natuurlik nog ‘n ouer manuskrip met nuwe inligting gevind word. Wat vastaan, is dat die Nuwe Testamentiese kanon reeds aan die begin van die vierde eeu na Christus bestaan het. Derhalwe is daar geen dispuut oor watter boeke in die Nuwe Testament moet wees nie.

Yeshua en Sy dissipels se huistaal was Aramees. Dit is absurd om te beweer dat hulle met mekaar sou gesels in Grieks. Maar in watter taal het die dissipels geskryf?

Een stelling wat gemaak word, is dat Grieks die enigste wêreldtaal tydens die Nuwe Testamentiese tydperk was. Dan word daar ‘n teenstrydige stelling gemaak dat Aramees ‘n wêreldtaal was wat van Indië in die Ooste tot by Griekeland in die Weste gebruik is. Wie gaan jy glo? Die laaste stelling klink meer sinvol en pas beter in by wat ons weet. Die apostel Thomas het blykbaar die Evangelie tot in Indië verkondig. Sekerlik nie in Grieks nie.

Die apostels het dikwels aangehaal of verwys na die Ou Testament. Van hulle lesers, en al hulle teenstanders, sou sekerlik hulle Ou Testamentiese aanhalings nagegaan het. Indien die apostel se aanhaling nie strook met wat in jou kopie van die Ou Testament staan nie, kon jy dit uitwys dat hy die Skrif verdraai (en daar is juis heelwat verskille). Beide die Apostel en sy lesers sou dieselfde weergawe van die Ou Testament moes gebruik. Die apostels se grootste teenstanders was Skrifgeleerdes.

Indien Grieks die skryftaal van die apostels was, sou hulle sekerlik die Griekse Ou Testament, die Septuagint, gebruik het. Ons sal dan verwag dat die apostel se Ou Testamentiese aanhaling presies sal ooreenstem met die Septuagint. Dit doen nie altyd nie. Soms stem dit ooreen met die Septuagint maar somtyds nie. Van hierdie aanhalings stem weer ooreen met die Aramese Targums. Ons het vroeër aangevoer dat daar ‘n Oorspronklike Ou Testament in Hebreeus was, waaruit die Septuagint vertaal is. Dit is vanuit hierdie Oorspronklike Ou Testament wat aanhalings gemaak is.

Derhalwe, indien die skrywers van die Nuwe Testament uit die Hebreeus aanhaal, en die Hebreeus en Grieks verskil, sou hulle lesers Hebreeus moes geken het (of hulle kon die skrywers van bedrog beskuldig het). Paulus se benadering was dat die evangelie eerste aan die Jode gebring word, en daarna aan die nie-Jode. Wanneer hy op ‘n nuwe plek gekom het, het hy eerste die plaaslike sinagoge besoek. In watter taal was die sinagoge se Ou Testament? Gesonde verstand dui op ‘n Aramese Nuwe Testament.

Die Khabouris Kodeks word sedert 2004 vertaal in Engels. Verskeie boeke is reeds in PDF-formaat beskikbaar. Daar is ook ‘n Vlaamse vertaling (amper Afrikaans) gedoen deur Jean-Paul Goethals in 2008. Dit sal interessant wees om ‘n vergelykende studie te maak tussen die vertalings vanuit Grieks en die vanuit Aramees.

Ongelukkig is daar nie ‘n Ou Testament beskikbaar wat uit Aramees vertaal is nie.

 

 

 

 

 

 

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die Boek van die Opregte – wat daarvan?

Die Boek van die Opregte (ook genoem Die Boek van Jasher) word beskryf as ‘n belangrike geskrif wat betroubaar en feitelik is, dat dit verkeerdelik uit die Bybel weggelaat is en dat die Bybel op twee plekke daaruit aanhaal. Is dit waar of nie?

Daar is eintlik twee boeke met dieselfde naam. Die eerste daarvan (ook genoem Pseudo-Jasher) is in 1751 deur Jacob Ilive uitgegee. Daar is gou vasgestel dat hierdie ‘n vervalsing is en die uitgewer het 3 jaar tronkstraf gekry. Indien jy Die Boek van die Opregte wil lees, maak seker dat dit nie hierdie een is nie.

Die tweede Boek van die Opregte is ook bekend as Sefer ha Yasher en is ‘n Hebreeuse midrash (‘n rabbynse geskrif wat die geskrewe en mondelingse Torah interpreteer). Die eerste uitgawe van hierdie boek was in 1552. Hoewel vertalings van hierdie boek dit beskryf as die “oorspronklike” Boek van die Opregte, is dit nie ‘n aanspraak wat in Rabbynse Judaïsme gemaak word nie. Dit word ook die “antieke” Boek van die Opregte genoem, wat dit wel is.

Van die 1552 uitgawe kan geen afskrif gevind word nie, die oudste bestaande manuskrip kom uit 1625. In die voorwoord word vertel dat die oorspronklike brondokument in 70 n.C. in die verwoeste Jerusalem gevind is. Behalwe vir dit wat in die voorwoord staan, kon geen bewyse gevind word wat dit bevestig nie. Daar is twyfel oor die boek se ouderdom aangesien die name van die lande waar Noag se afstammelinge hulle gevestig het, name is wat eers in die Middeleeue ontstaan het. Rabbi Leon Modena het hom sterk teen hierdie geskrif uitgespreek.

Die boek vertel die geskiedenis van Adam en Eva af tot en met die verowering van die Beloofde Land aan die begin van Rigters. Dele van die boek stem ooreen met wat in die Ou Testament vertel word. Ander dele klink of dit bykomende inligting tot die Ou Testament verskaf. Daar is stellings wat onwaarskynlik klink: sneeu voor die vloed, ‘n wolf wat praat en ‘n elf maande oud baba wat praat. Daar is verskeie plekke waar Jasher en die Ou Testament van mekaar verskil. Die grootse probleem met Jasher is dat daar gedeeltes is wat onbybels is. Ragel praat vanuit die graf met Josef. Dit word deur YHWH verbied. Benjamin praktiseer sterrewiggelary, ook verbode. Gebeure in ander gedeeltes van die boek verskil heeltemal van die Ou Testament.

Die sterkste argument vir die Boek van die Opregte voer aan dat daarna verwys word in die Ou Testament. Daar is twee plekke waar daar na hierdie boek verwys word. Joshua 10:12-13 “Staan dit nie geskrywe in die Boek van die Opregte nie?” 2 Samuel 1:18-27 “… dit is geskrywe in die Boek van die Opregte.” Volgens die Ou Testament klink dit of daar wel ‘n boek met die naam “Boek van die Opregte” bestaan het en dat dit selfs ouer as 2 Samuel moet wees. Indien dit so is, is die vraag of die boek wat ons het dieselfde boek is as wat in die Ou Testament vermeld word.

‘n Groter probleem is die vraag of die tekste in die Ou Testament korrek is. En, sowaar as wat padda manel dra, hierdie twee tekste in ons Ou Testament verskil van die Septuagint (die Griekse vertaling van die Ou Testament wat omtrent 300 jaar voor Christus gedoen is). Ons het al voorheen aangetoon dat die Masoretiese Teks (wat die grondteks van ons vertalings van die Ou Testament is) verskil van die Septuagint en die Oorspronklike Ou Testament wat deur Yeshua (Jesus) en Sy apostels gebruik is.

Verder is die Boek van die Opregte nie deel van die Ou Testamentiese boeke wat in die Septuagint is nie. Dit beteken dat die boek nie in 300 voor Christus bestaan het nie, of andersins dat dit nie as geïnspireerde Skrif beskou is nie.

Die Boek van die Opregte wat tans in omloop is, kan nie gereken word as ‘n belangrike boek nie. Dit mag interessant wees om te lees, maar die leser moet bedag wees op dwalinge daarin. Dit is sekerlik nie feitelik of betroubaar nie. Dit word verder betwyfel of daar na so ‘n boek in die Oorspronklike Ou Testament verwys was.

Hierdie is duidelik ‘n boek wat eerder te doen het met Rabbynse Judaïsme as met die christendom. Dit is slegs die Mormoonse kerk wat die boek erken. Daar is selfs ‘n vermoede dat Rabbi Akiba en die Raad van Jamnia betrokke kon wees by die ontstaan van hierdie boek.

 

 

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin