Nuwe e-boek: Die Storie van ons Volk

Daar is ‘n rede waarom mense sê dat die voltooiing van ‘n nuwe boek soos die geboorte van ʼn baba is. Want dit is. My nuwe boek handel oor ons – die Afrikaners of Boere of Boere-Afrikaners. Dit is ‘n beskrywing van ons kenmerke, ons volkskarakter, ons kultuur en sulke dinge.

Ek het al in die vroeë 1990’s begin met my studie van hierdie onderwerp. In daardie dae was ek aangewese op die plaaslike biblioteek – waar ek nogal heelwat oor die onderwerp kon kry.

My boekelys het meer as ‘n honderd werke  waar ek inligting kon bekom. Dan was daar ook sienings en inligting uit koerantuitknipsels en algemene webwerwe wat ek geraadpleeg het.

‘n Deel van die inhoud van die boek het ek ook as artikels hier gepubliseer, maar binne ‘n ander konteks. Die boek bevat alles wat ons as volk uniek maak. Gewoonlik kan mens ‘n volk beskryf tot by die vorige geslag, dit wil sê tot so 25 jaar gelede – toevallig 1994. Nogtans het ek my bes probeer om ons tot vandag toe te beskryf. Dit is moeilik om presies te sê hoe ons vandag is, want ons is nog in ‘n veranderingsproses.

Dit is uiters belangrik dat ons ons in etniese terme moet kan beskryf, want dit is slegs op grond van ons etnisiteit dat ons kan aanspraak maak op ons voortbestaan as ‘n volk.

Om ‘n beter idee te gee van die boek se inhoud, sluit ek die inhoudsopgawe hier in.

INHOUDSOPGAWE

  1. Die eerste 50 jaar
  2. Ons Volksnaam
  3. Ons voorgeskiedenis

3.1 Waar kom Europeërs vandaan?

3.2 Ons is van Germaanse afkoms

3.3 Die nageslag van Geuse

3.4 Die nageslag van Platduitsers

3.5 Die nageslag van Hugenote

3.6 Die nageslag van Nonkonformiste

3.7 Die nageslag van latere aankomelinge

  1. Een groot familie

4.1 Familie uitleg

4.2 Familiegeskiedenis

4.3 Familiewapens

  1. Ons Volkstaal

5.1 Die voorgeskiedenis van ons volkstaal

5.2 Die ontstaan van ons eie taal

5.3 Hoe ons die volkstaal gebruik

5.4 Van volkstaal tot kultuurtaal

5.5 Ons hou daarvan om nuwe woorde te skep

  1. ʼn Godsdienstige volk

6.1 Die erfenis van ons stamouers

6.2 Die protestantse leefwyse

6.3 Die gelofte

6.4 Afrikaanse kerkgenootskappe

6.5 Andertalige kerkgenootskappe

6.6 Die ware Boerekerk

7 Geesteskultuur     

7.1 Algemeen

7.2 Volksgelowe

7.3 Boerewetenskap

7.4 Boererate

7.5 Van geboorte tot begrafnis

7.6 Hoe ons verjaardae vier

7.7 Plesierige geleenthede

  1. Stoflike kultuur

8.1 Eers was ons plaasjapies

8.2 Toe word ons stadsjapies

8.3 Woningbou

8.4 Volksvervoermiddels

8.5 Volksdrag

8.6 Volkshandwerk

8.7 Boerekos

8.8 Boeredans

8.9 Boerebrandewyn

8.10 Volksmonumente en –museums

8.11 Ons eie volksweermag

  1. Volksimbole

9.1 Het ons ʼn Volksvlag?

9.2 Het ons ʼn Volkslied?

9.3 Het ons ander Volksimbole ook?

10 Volksfeeste         

10.1 Die eiesoortigheid van ons volksfeeste voor 1994

10.2 Feeste wat in 1994 afgeskaf is

10.3 Geloftefees

10.4 Kersfees

10.5 Nuwejaarsfees

10.6 Paasfees

11 Volksaard

11.1 Karakter eienskappe

11.2 Sosiale onderskeid

12 Volksverval         

12.1 Die adder in die boesem

12.2 Sedelike verval

12.3 Godsdienstige verval

12.4 Die gevolge van verval

13 Bedreigings vir ons voortbestaan      

13.1 Kwynende getalle

13.2 Alles is vernietig

13.3 Ons het nie ʼn land nie

13.4 Die verlore vryheidsdrang

13.5 Volksverdeeldheid

14 Die laaste 50 jaar

Boekelys

Indien iemand graag die boek wil bekom maar dit nie kan of wil koop nie, kan ‘n motivering gestuur word aan ons borg by: buitepos@minderheidsverslag.co.za.   

...

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die invloed van Protestantisme op ons volk

Illustrasie: https://stad.gent/bibliotheek/dossiers/vroeger-en-nu/500-jaar-protestantisme

Daar is hoofsaaklik drie groot vertakkinge in die Christelike geloof: die Ortodokse siening, die Rooms-Katolieke siening en die Protestantse siening.

Ons stamouers was die nageslag van die oorspronklike wegbrekers uit die Rooms-Katolieke Kerk. Ons stamouers het groot geword as Protestante en hulle nageslag ook so opgevoed. Die een geslag het die volgende geslag, tot betreklik onlangs toe, ook so opgevoed. Die Protestantisme is so geheel en al deel van ons volksaard dat ons nie onsself kan verstaan of beskryf daarsonder nie. Protestantisme het nie net ons geloof bepaal nie, dit het ook ʼn invloed op ons kultuur uitgeoefen.

Daar was nog nooit net een Protestantse kerk nie, daar was nog altyd verskillende strominge binne die Protestantisme. Van die strominge wat by ons voorkom is die Gereformeerde, Baptistiese, en Pinkster strominge. Ten opsigte van kerkregering kan ons onderskei tussen die Presbiteriaanse, die Kongregasionalistiese en die Episkopaalse vorms. Die Anabaptisme (Wederdopers) het glad nie by ons voorgekom of invloed uitgeoefen nie.

...

As daar dan soveel verskille tussen Protestante bestaan, wat het hulle dan in gemeen? Die Protestantse leiers het oorspronklik nie bedoel om ʼn nuwe kerk te stig nie, hulle wou die Rooms-Katolieke Kerk van binne af hervorm. Dit het gelei tot konflik tussen hulle en die Rooms-Katolieke Kerk, dit weer het gelei tot vervolging en godsdiensoorloë. Protestante se een gemeenskaplike ooreenkoms is hulle teenstand teen die Roomse kerk. Ondermeer het hulle nie die oppergesag van die Pous erken nie, hulle het nie die verering van Moeder Maria en kerklike heiliges erken nie, hulle het slegs twee sakramente (die doop en nagmaal) as Bybels korrek erken en hulle het nie met die Roomse kerkregering saamgestem nie.

Dit wat alle Protestante onderskryf word saamgevat in vyf Latynse uitsprake, naamlik Sola Christus, Sola Scriptura, Sola Fide, Sola Gratia en Soli Deo Gloria. Hierdie vyf uitsprake is die kernbeginsels van die Protestantisme.

Met Sola Christus word bevestig dat Jesus Christus die enigste middelaar tussen God en mens is. Daarmee verwerp hulle die Roomse sienings ten opsigte van die Pous as Christus se verteenwoordiger, die belangrikheid van kerklike tradisies en kerklike heiliges.

Sola Scriptura is die standpunt dat slegs die Heilige Skrif as gesaghebbend erken word. Sola Scriptura bevat vier belangrike leerstellings: dat die onderrig van die Heilige Skrif noodsaaklik is, dat die Heilige Skrif voldoende is, dat alles in die Heilige Skrif korrek is en dat gelowiges self die Heilige Skrif kan lees en met die hulp van die Heilige Gees kan verstaan. Die Rooms-Katolieke Kerk se siening was dat slegs sekere persone, die ingewydes, ʼn spesiale status het om die Heilige Skrif te kan interpreteer. Leke kon nie. Hulle het ook geglo dat idees wat baie oud is die Heilige Skrif verklaar. Verder het die Roomse kerk boeke in hulle Bybel ingesluit wat Protestante nie as Goddelik geïnspireerd erken het nie.

Sola fide beteken dat die mens slegs deur geloof in Jesus Christus gered kan word. Daar is geen ander manier nie. Hulle het die Roomse stelsel van goeie werke, boetedoening, kwytskelding deur priesters en die vagevuur verwerp.

Met Sola gratia word gesê dat verlossing slegs deur genade geskied. Verlossing kan nie verdien word nie en goeie werke het geen invloed op verlossing nie.

Die uitspraak Soli Deo Gloria beteken dat aan God al die eer toekom vir die redding van mense. Verlossing word slegs deur Sy wil en handelinge bewerk. Dit sluit in die gawe van geloof. Mense, soos die Pous en die kerklike heiliges is nie eer waardig nie.

Die Protestantse lewensuitkyk het die huwelik en gesin, opvoeding, geesteswetenskap en natuurwetenskap, die sosiale en politieke orde, die ekonomie en die kunste ten goede beïnvloed. Protestante se kultuur het grootliks bygedra tot die ontwikkeling van die Westerse Beskawing.

Omdat hulle mense aangemoedig het om self die Heilige Skrif te lees, het Protestante onderwys op alle vlakke bevorder deur skole en universiteite te stig. Die Protestantse konsep van God en mens het gelowiges toegelaat om al hul Godgegewe fakulteite en talente te gebruik, hulle kon God se skepping verken en verantwoordelik gebruik. Gelowiges is aangemoedig om hardwerkend te wees. Daar word gepraat van die spesifieke werksetiek wat by Protestante voorkom. Die Protestantse morele kode het die luukse afgekeur en spaarsamigheid en verstandigheid aangemoedig. Gevolglik het vakmanne, nyweraars en ander sakelui die grootste deel van hulle winste herbelê in beter gereedskap, beter masjinerie, beter produksiemetodes en beter lone vir hulle werkers. Wetenskaplike navorsing is gestimuleer en verskeie baanbreker uitvindings was deur Protestante gedoen. Dit was Protestante wat die republikeinse ideaal ontwikkel en ondersteun het. Hulle het die konsep van ʼn staatskerk verwerp en geglo daar moet skeiding tussen kerk en staat wees. Protestante was vervolg weens hulle geloof en was voorstanders van godsdiensvryheid. Protestante het ook hospitale, tehuise en ander instellings gestig. Prominente komponiste, skilders en skrywers kon uitstaande werk lewer danksy hulle Protestantse agtergrond.

Dit is ons erfenis en het ons volk gevorm. Dit verhoed nie iemand wat nie ʼn Protestant is om deel van ons volk te wees nie, solank hy aanvaar dat die res van sy volksgenote wel Protestante is. Hy is dus ʼn uitsondering en moet homself sonder kritiek daarby neerlê. Dit beteken ook dat hy die volk se erfenis sal respekteer en nie sal probeer aftakel nie.

Ons moet ons erfenis in stand hou en dit oorlewer aan ons nageslag. Dit moet onthou word dat die Gelofte deur Protestante afgelê is.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Ons latere stamouers

Illustrasie: Duitse Setlaarsmonument, Wikipedia

Sedert 1652, toe van Riebeeck aan die Kaap geland het, tot en met die Groot Trek, was die blanke bevolking aan die Kaap van Goeie Hoop hoofsaaklik Nederlanders, Nederduitsers, Franse Hugenote en 1820-Setlaars. Daar was ook enkelinge en gesinne uit ander Europese lande wat hulle ook hier kom vestig het. Ondermeer uit Portugal, Swede en Oostenryk. Uit hulle het daar ook Boerefamilies ontstaan.

Na die Groot Trek het daar nog nuwe bloed bygekom. Daar is doelbewuste pogings deur die Britse kolonies en die Boererepublieke aangewend om nog blankes uit Europa in Suidelike Afrika te vestig. Daar was ook individue en gesinne wat hierheen gekom en wat nie deel was van die groter groepe nie. Met die ontdekking van minerale het nog blankes van oraloor gekom as fortuinsoekers op veral die diamant- en goudvelde.

Na die Anglo-Boereoorlog het sommige van die Britse soldate agterbly en hulle permanent hier gevestig. Gedurende die tydperk 1910 tot 1961, die tydperk van die Unie van Suid-Afrika, het nog individue en gesinne hulle hier kom vestig.

Nadat Europese lande sedert 1960 hulle Afrika-kolonies prys gegee het, was daar burgeroorloë in hierdie lande en moes van die blankes, wat geslagte lank daar gewoon het, vir hulle lewens vlug. Talle vlugtelinge het na Suid-Afrika gekom, veral vanaf Britse en Portugese kolonies. Tydens die Koue Oorlog was daar ook vlugtelinge uit kommunistiese Oos-Europa wat ook hier ʼn veilige hawe gevind het.

...

Britse setlaars tussen die Groot Trek en die Anglo-Boereoorlog

In die jare na die 1820 setlaars na die Kaap gekom het, was daar nog  Britse immigrante wat hulle in Suidelike Afrika kom vestig het.

Tussen 1825 en 1845 was daar geen aanmoediging en hulp vir Britte om na Suidelike Afrika te kom nie. Nogtans het meer as 5 000 op eie koste gekom. Tussen 1847 en 1866 het 11 000 Britse immigrante met hulp van die Britse regering en privaat beleggers hulle in die Kaap en Natal gevestig. Pogings om hierdie mense in die landbou te plaas, het misluk en hulle het later in die stede ‘n heenkome gevind.

In 1857 het 1 000 arm jong ongetroude Ierse vroue met staatshulp na Suidelike Afrika gekom om huisbediendes te wees. Ander skemas het die immigrasie van vroue bevorder om as sendelinge en onderwyseresse te werk.

Tussen 1873 en 1883 het meer as 22 000 Britte met immigrasieskemas na Suidelike Afrika gekom. Van hulle was kunshandwerkers, ambagsmanne, spoorwegwerkers, mynwerkers en ongeskoolde werkers. In 1891 was daar 188 000 mense wat in Brittanje gebore is.

In Suidelike Afrika het ‘n nuwe klasse onderskeid tussen die Britsgebore bevolking ontstaan. Die mynbase en senior bestuurders het ‘n elite gevorm.

Duitse setlaars tussen die Groot Trek en die Anglo-Boereoorlog

In 1857 is 2 000 Duitse Setlaars in Brits-Kaffraria  gevestig om ‘n buffer teen die Xhosas te wees. Uiteindelik het omtrent 4 000 Duitsers hulle in die Oos-Kaap gevestig. Hulle is deur die Britse regering ondersteun. Hierdie groep staan bekend as “die Eerste Golf” van Duitse setlaars.

In 1877 – 1878 is die “Tweede Golf” Duitse setlaars deur ‘n immigrasieprojek op die Kaapse Vlakte gevestig. Nog ‘n groep het in 1883 opgedaag. Hulle was groenteboere. Die meeste was arm kleinboere en ambagsmanne uit Noord-Duitsland.

Die Natal Cotton Company het in Duitsland geskikte immigrante verkry om in Natal met katoen te boer. In 1848 arriveer 35 gesinne en vestig hulle in wat vandag Westville en New Germany is. Die katoenboerdery het misluk en hulle gaan toe oor na groente en suikerriet. Later het ‘n groep van hulle weggetrek en in New Hanover gaan woon.

Die Hermannsburg Sendinggenootskap het ‘n sendingstasie op die grens tussen Natal en Zoeloeland gestig. Saam met sendelinge stuur die genootskap ook koloniste wat by sendingstasies sou help. Die meeste van hulle is Platduitsers. ‘n Hele klomp Afrikaanse vanne is van hulle afkomstig.

In 1853 het die ZAR die Morawiese sendinggenootskap versoek om sendelinge te stuur om onder die Tswanas te werk. In 1857  is die Hermannsburg Genootskap gevra om die Londense Genootskap se ontruimde stasies oor te neem.

In 1882 het ‘n klein groepie Noorse setlaars hulle in Natal gevestig.

Immigrante na die Anglo-Boereoorlog

Tussen 1946 en 1961 het 115 000 Britse burgers hulle in Suid-Afrika gevestig.

Reeds in 1958 het die Viljoen-kommissie bevind dat die ekonomiese groeikoors van daardie tyd net volgehou sal kan word as 25 000 geskoolde immigrante per jaar gewerf kan word. Die Nasionale Party regering het ‘n organisasie gestig met die doel om immigrasie te bevorder. In 1961 is ‘n skema geloods wat finansiële bystand gegee het aan geskoolde immigrante uit Europa.

Tussen 1964 en 1972 was die jaarlikse ekonomiese groei tussen 6 en 8 persent. Gekwalifiseerde persone uit Europa was noodsaaklik. Die jaarlikse aantal Immigrante het van minder as 10 000 in 1960 toegeneem tot 48 000 in 1966.

Amper die helfte van die blanke bevolkingsaanwas tussen 1961 en 1977 was as gevolg van immigrasie.

Blankes in Namibië

In 1884 het Duitsland die gebied wat vandag Namibië genoem word, gekoloniseer as Duits-Wes Afrika. Die nuwe kolonie het immigrante uit Duitsland gelok. Die meeste Afrikaanssprekende blankes is afstammelinge van die Dorslandtrekkers. Die Dorslandtrek was ‘n reeks trekke uit Transvaal na Angola en Duits-Wes wat tussen 1874 en 1927 plaasgevind het. Die Portugese bevolking was vlugtelinge uit Angola.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Volkslied of Nasionale lied

Illustrasie: https://www.grafika24.com/die-stem-gedig-word-n-eeu-oud/

Die woord “volkslied” verwys gewoonlik na wat in Engels ʼn “folk song” genoem word. Verder word die woord ook gebruik om die patriotiese lied van ʼn volk of land te beskryf. ʼn Volkslied is die patriotiese lied van ʼn volk of ʼn land wat gesing word om ʼn eie identiteit te bevestig.

Die Volkslied het gewild geword met die opkoms van nasiestate in die 19de en 20ste eeue. ʼn Nasiestaat is waar ʼn sekere volk ʼn eie grondgebied het en ʼn eie regering het wat oor daardie gebied regeer, met ander woorde ʼn volkstaat. Talle Europese lande was nasiestate, sommige is nog steeds. Wanneer ʼn land nie ʼn nasiestaat is nie, het hy streng gesproke nie ʼn Volkslied nie maar ʼn Nasionale Lied.

Groot Brittanje se Nasionale Lied is “God save the King / Queen”, maar Wallis se Volkslied is “Land of our Fathers”. Ons het dus die verskynsel by multikulturele state dat die staat se amptelike lied verskil van die patriotiese lied wat deur een van die minderheidsgroepe gesing word.

...

Die Republiek van die Oranje-Vrystaat was die eerste land in Suidelike Afrika om ʼn eie Volkslied in gebruik te neem. Dit was van 1854 tot 1902 in gebruik en die lirieke was geskryf deur HAL Hamelberg en die musiek was gekomponeer deur WFG Nicolai. Die eerste vers is:

Heft, Burgers, ’t lied der vrijheid aan
En zingt ons eigen volksbestaan!
Van vreemde banden vrij,
Bekleedt ons klein gemenebest,
Op orde, wet en recht gevest,
Rang in der Staten rij.
Rang in der Staten rij.

Die Zuid-Afrikaansche Republiek het ʼn eie Volkslied gehad van 1875 tot 1902. Dit was geskryf deur Catharina van Rees en staan bekend as: “Kent gij dat volk”. Die eerste vers, in Afrikaans, is:

Ken jy die Volk vol heldemoed
en tog so lank verkneg
Hy het geoffer goed en bloed
vir Vryheid en vir reg
Kom burgers! laat die vlae wapper
Ons lyding is verby
Roem in die sege van onse dapp’res
‘n Vrye volk is ons!
‘n Vrye volk, ‘n Vrye volk
‘n Vrye, Vrye volk is ons!

Albei liedere spreek van volk en vryheid.

Die Unie van Suid-Afrika het in 1910 ontstaan as ʼn Britse kolonie onder die Britse vlag en met die Nasionale Lied “God save the King / Queen”, CJ Langenhoven het in 1918 die eerste drie verse van “Die Stem” gedig. In 1921 het ML de Villiers die gedig getoonset. Die Hertzog-regering het hierdie lied gekies om met die vlaghysing van die nuwe Unievlag (Die Ou Suid-Afrikaanse vlag) gesing te word. Dit was in 1928. In 1931 het die FAK begin met die hou van “Volksliedvergaderings” en ook ʼn wedstryd uitgeskryf. Die keurkomitee het eenparig “Die Stem” aanbeveel. In 1938 het die parlement besluit dat “Die Stem” en “God save the king” albei by formele geleenthede gespeel sal word. In 1952 is ʼn Engelse vertaling van “Die Stem” goedgekeur. In 1957 het die parlement “Die Stem” tot enigste amptelike lied van Suid-Afrika aanvaar. Dit is in 1996 vervang met die huidige Suid-Afrikaanse Nasionale Lied (“Nkosi Sikelel Afrika”).

Die eerste vers van “Die Stem” is:

Uit die blou van onse hemel,
uit die diepte van ons see,
Oor ons ewige gebergtes
Waar die kranse antwoord gee.
Deur ons ver verlate vlaktes
Met die kreun van ossewa.
Ruis die stem van ons geliefde,
Van ons land Suid-Afrika.
Ons sal antwoord op jou roepstem,
Ons sal offer wat jy vra:
Ons sal lewe, ons sal sterwe
Ons vir jou, Suid-Afrika

Skynbaar spreek die lied van ʼn land en nie van ʼn volk nie.

Is “Die Stem” ʼn Volkslied of is dit ʼn Nasionale Lied? Is dit die lied van die Blanke bevolking of was dit die lied van die staat voor 1994? ʼn Groot gedeelte van ons volk het geen ander patriotiese lied geken nie. Tydens die Bosoorlog was dit die lied wat gesing is deur alle Suid-Afrikaanse troepe. Baie lede van ons volk beskou “Die Stem” as ons eie Volkslied. Daar word steeds ʼn gevoel van patriotisme opgewek deur die sing van “Die Stem” en die vertoon van die Ou Suid-Afrikaanse vlag.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Volksmuseums en -monumente

Foto: Vryheidsmonument in Vereeniging

Ons volk het heelwat monumente en gedenkwaardighede opgerig. Hierdie monumente herinner ons aan die lotgevalle van ons voorgeslagte. Ons het ook museums gestig om items uit ons geskiedenis te bewaar. In 1994 het ons ʼn groot deel van ons erfgoed aan die nuwe regering oorgedra vir bewaring en instandhouding.

Monumente, standbeelde en gedenkstene is opgerig om geskiedkundige gebeure, plekke en mense te herdenk. Hierdie monumente en gedenkwaardighede is deel van ons volk se bouwerk en is ʼn sigbare bevestiging van ons volk se aanspraak op eiesoortigheid. Monumente is dikwels kunstig ontwerp sodat dit ook die voorkoms van die omgewing kon verbeter.

Verskeie gedenkplate is opgerig om die Slagtersnek rebellie van 1815-1816 te herdenk. Naby Cookhouse is ʼn gedenknaald opgerig om die  teregstelling van die vyf vryheidsvegters in gedagte te roep. Dit is opgerig met bydraes deur die publiek en is in 1916 onthul.

...

Daar is verskeie monumente en standbeelde opgerig vir Voortrekkerleiers. Die Voortrekkermonument naby Pretoria is ʼn indrukwekkende gebou wat uittroon oor die omgewing en van ver af gesien kan word. Die gebou is omring met ʼn laer van 64 kakebeenwaens van graniet. By die ingang is daar ʼn groot standbeeld van ʼn Voortrekkermoeder met 2 kinders. Die “grondvloer”, waar die ingang is, staan bekend as die Heldesaal. Die mure daarvan is bedek met ʼn fries van 27 marmerpanele wat die geskiedenis van die Groot Trek uitbeeld. Die Senotaafsaal in die “kelder” bevat die Senotaaf van graniet en ʼn museum met items uit die Groot Trek. Heel bo op die gebou is daar uitkykplekke vanwaar die omgewing besigtig kan word. Buitekant, op elke hoek van die gebou, is daar 4 standbeelde van Voortrekkerleiers.

Behalwe vir die Britse Setlaars was daar ook Duitse Setlaars wat hulle in die Oos-Kaap gevestig het. In 1857 is ʼn Duitse legioen tussen die Amatolaberge en die see gevestig om ʼn buffer tussen die Xhosas en blankes te vorm. Nog 450 families, meeste uit Pommere, het hulle ook aan die Oos-Kaap gevestig. In Oos-Londen is ʼn beeld opgerig van ʼn setlaar, sy vrou en hulle dogter. Brons plate beeld die afskeid uit Duitsland, die reis na Afrika, en die begin van ʼn nuwe boerdery  uit.

Die Paardekraal-monument is geleë in Krugersdorp. Nadat die Britte die ZAR beset het, is ʼn volksvergadering op Paardekraal gehou. Die burgers het ʼn klipstapel opgerig om aan hulle vasbeslotenheid uitdrukking te gee. Dit is gevolg deur die Slag van Majuba waarmee die ZAR weer sy onafhanklikheid herwin het. ʼn Monument is daarna oor die klipstapel opgerig en dit is in 1891 onthul. Tydens die Anglo-Boereoorlog het die Britte die klippe onder die monument verwyder en in die Vaalrivier gegooi.

Die Ou Raadsaal was die Volksraadsgebou van die ZAR en is geleë op Kerkplein, Pretoria. Die styl is Italiaanse Renaissance, met gepleisterde baksteen mure wat geverf is om soos sandsteen te lyk. Daar is ʼn kloktoring met ʼn beeld van ʼn vrou bo-op. Dit is in 1891 voltooi en word tans beskerm as ʼn erfenisterrein.

Tydens die Anglo-Boereoorlog het ʼn groot aantal gewone burgers helde geword. Daar is verskeie standbeelde en gedenktekens vir hulle opgerig. Een van hierdie groot helde was die baasverkenner Danie Theron. Die Danie Theron-monument is ʼn indrukwekkende gedenknaald aan die Gatsrand, vyftig meter vanwaar hy gesneuwel het. Die Voortrekkerbeweging het ʼn belangrike rol gespeel in die oprigting van die monument en hulle het ʼn landswye fondsinsameling gehou. Die monument is in 1950 onthul. Die simboliek stel die eenvoud, krag en vryheidsin van Danie Theron voor.

Talle Europeërs het saam met die Boeremagte teen Groot Brittanje geveg. Een so ʼn groep was Iere. Die Ierse Vrywilligersmonument is in Johannesburg opgerig om aan hulle hulde te bring. Die monument het verwaarloos en moes gesloop word. Vier pilare is gered en is in Orania heropgerig.

Die Nasionale Vrouemonument in Bloemfontein is opgerig om die 27 000 Boerevroue en –kinders wat tydens die Anglo-Boereoorlog in konsentrasiekampe gesterf het te onthou. Oud President MT Steyn, sy vrou Tibbie en Emily Hobhouse het ʼn belangrike rol gespeel by die oprigting van die monument. Die beeldegroep is die herinnering van iets wat Emily Hobhouse in ʼn konsentrasiekamp ondervind het en wat sy nie kon vergeet nie. Dit is van ʼn vrou sonder ʼn kappie wat haar uitgeteerde sterwende kind vashou, met ʼn tweede vrou wat God aanroep. Sedert die 1960’s is standbeelde van burgers, krygsgevangenes en bittereinders op dieselfde terrein opgerig.

Die Vryheidsmonument in Vereeniging se naam is om politieke redes na 1994 verander na die Vredesmonument. Dit is ook verskuif van sy oorspronklike plek in ʼn parkie tot by die munisipale kompleks en is so geplaas dat die bewoording daarop nie deur verbygangers gesien kan word nie. Die monument is van ʼn jong gewonde boerekryger in graniet met ʼn simboliese vlekvrye staal figuur wat uit hom oprys. Die woorde daarop is: “Gewond maar onoorwonne, Vereeniging 31 Mei 1902”. Dit verwys na die Vrede van Vereeniging. Die boodskap is dat hoewel die Boerevolk oorwin is, daar steeds  ʼn vryheidsgees bestaan wat tot ʼn nuwe opstanding sal lei.

Die Dorslandtrekmonument by Swartbooisdrif in Namibië herdenk die terugtrek van Dorslandtrekkers uit Angola na Namibië. Daar het hulle ʼn klipstapel gepak. Die eerste Swartbooisdrif fees is in 1953 gehou.

Die Trekmonument 1904-1954 herdenk lede van ons volk wat hulle na die Anglo-Boereoorlog in Tanganjika (Tanzanië) gaan vestig het. Dit is opgerig op die plaas Kampfontein in Tanzanië. ʼn Replika daarvan is by die Voortrekkermonument in Pretoria opgerig.

Die Afrikaanse Taalmonument by Paarl is opgerig om die taalstryd te herdenk wat in 1925 tot die erkenning van Afrikaans as selfstandige taal gelei het. Die sin “Dit is ons erns” is ontleen aan Gustav Preller se artikels “Laat ‘t Ons Toch Ernst Wezen”.

ʼn Museum is ʼn gebou waarin goed versamel en uitgestal word sodat besoekers dit kan besigtig. ʼn Volksmuseum versamel goed wat op ʼn sekere volk betrekking het.

Die Hugenote-gedenkmuseum by Franschhoek gedenk die Hugenote wat hulle aan die Kaap gevestig het. Die museum beskik oor meubels, eetgerei, kombuisgereedskap, dokumente en Bybels.

Die Pionier-opelugmuseum in Pretoria vertoon die lewensstyl van die Voortrekkers. Die opstal is in 1848 gebou van klei en plaaslike materiaal, met ʼn grasdak en grondvloer. Die meubels is van die 19de eeuse plattelandse styl. Aktiwiteite sluit in die maak van tradisionele brood en botter en demonstrasies met voorlaaiers.

Boekenhoutfontein was die plaas van pres. Paul Kruger naby Rustenburg. Hy het ʼn verdiepinghuis gebou in dieselfde styl as wat die Karoo huise van daardie tyd was. Eenvoudige boumetodes met plaaslike materiaal is gevolg. Daar is ook ʼn waenhuis, buitegeboue, ʼn varkhok en ʼn lemoenboord. Die huis is gemeubileer met meubels uit daardie jare. Daar is ook ʼn huisorrel, pres. Kruger se geweer en ander items.

Krugerhuis was die privaat woning van pres. Kruger in Pretoria wat ook as presidensie gedien het. Die huis se boustyl bestaan uit ʼn mengsel van style, dit het twee ontvangsvertrekke aan die voorkant en ʼn groot stoep. Die president het gereeld soggens op die stoep gesit en besoekers ontvang. Die oorspronklike meubels, geskenke en aandenkings word vertoon. Van die items wat daar bewaar word, is geskenke wat aan pres. Kruger se volk gegee is en deur hom bewaar is namens sy volk. Tans bestuur die staat die museum.

Fort Klapperkop was een van drie forte wat deur die ZAR om Pretoria opgerig is. Dit is in 1963 in ʼn militêre museum omskep. Dit bevat ʼn uitstalling van gewere en ander items uit die Anglo-Boereoorlog.

Daar is nog  museums en gedenkplekke wat deur ons volk opgerig is en op ons betrekking het. Sommige is in privaatbesit, sommige behoort aan kultuurorganisasies en sommige behoort nou aan die Suid-Afrikaanse staat. Daar is tans ʼn verwoede aanslag teen ons erfgoed en verskeie gedenkwaardighede is deur oproeriges beskadig. Verskeie daarvan moes van hulle oorspronklike plekke na Orania verskuif word.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Ons Volksweermag

Illustrasie: Boerekommando op Spionkop tydens die Tweede Boereoorlog (Foto: Howard C. Hillegas / Wikimedia Commons)

Die kommandostelsel is eie aan ons volk en is deel van ons kultuur. Die woord “commando” in Engels is ʼn leenwoord uit Afrikaans. In die militêre magte van die meeste lande is kommando’s eenhede wat spesialiseer in aanvalle op onkonvensionele teikens. Ons Boerekommando’s was iets heel anders, dit was altyddeur ʼn doeltreffende metode van plaaslike beveiliging.

Die VOC kon nie ʼn groot garnisoen aan die Kaap bekostig nie. Die garnisoen is toe aangevul deur ʼn Burgermilisie. Die Burgermilisie moes die garnisoen aanvul in geval van buitelandse aanvalle en plaaslike misdade soos veediefstal. Reeds in 1658 is die weerbare burgers in ʼn kompanie skutters met dieselfde struktuur as die garnisoen georganiseer. Die Burgermilisie het sy eie offisiere gehad maar was onder die beheer van die kaptein van die garnisoen. Die Burgermilisie het bestaan uit dragonders (berede soldate) en infanteriste (voetsoldate). Simon van der Stel het ʼn jaarlikse kermis op Stellenbosch ingestel. Die papegaaiskiet item was om die burgers aan te moedig om met hulle wapens te oefen. Vir die duur van die kermis moes die hele Burgermilisie op die dorp wees om militêre oefeninge te doen. Die Politieke Raad het gratis ammunisie verskaf.

Toe die vryburgers al verder die binneland intrek, het die behoefte verander na meer dragonders en minder infanteriste. Later het die burgers net as perderuiters opgetree. Hulle het verskil van die tradisionele kavallerie in ander lande. Hulle was eintlik berede infanteriste want hulle het te perd rondbeweeg en te voet geveg. In 1676 word  die naam “kommando” vir die eerste keer gebruik. In 1715 word die Burgermilisie afgeskaf en die kommandostelsel ingestel. In 1739 word kommandodiens verpligtend vir almal in die buitedistrikte. In 1774 word ʼn hoër offisiersrang ingestel, naamlik die veldkommandant (of veldkornet) wat bevel voer oor die veldkorporale. In 1795 met die Eerste Britse Besetting en in 1806 met die Tweede Britse Besetting was kommando’s opgeroep om die Kaap te help verdedig.

...

Na die Tweede Britse Besetting het die Britte steeds die kommandostelsel gehandhaaf en is kommando’s saam met Britse troepe en hulle Burgermag in die grensoorloë gebruik. Die Burgermag het uit vrywilligers bestaan. Die ligte, beweeglike Boerekommando’s was meer geskik vir plaaslike oorlogvoering as die stadig bewegende Britse Troepe.

Tydens die Groot Trek was kommando’s steeds in gebruik. Met die stigting van die Boererepublieke is die kommandostelsel gereguleer met kommandowette. Alle mans tussen 16 en 60 was verplig om kommandodiens te doen. Elke kommando was verbonde aan ʼn dorp, elke dorp was verantwoordelik vir ʼn distrik en elke distrik was verdeel in wyke. Die wyk het bestaan uit korporaalskappe van omtrent 20 burgers. Die kommando van die distrik was onder die bevel van ʼn kommandant en elke wyk was onder die bevel van ʼn veldkornet. Elke burger was verplig om wanneer hy vir kommandodiens opgeroep was, homself met perd, saal, geweer, ammunisie en proviand aan te meld. Kommandolede het nie uniforms gedra nie, hulle was in hul eie burgerlike drag geklee.

Die republikeinse stelsel wat in die Boererepublieke gegeld het, was soortgelyk aan die Amerikaanse republikeinse stelsel van daardie tyd. Daar was ʼn sterk beginsel dat die staat nie ʼn sterk staande weermag mag hê nie. Die rede was dat die staat dit teen sy eie burgers kan gebruik. Deur die kommandostelsel was die burgers medeverantwoordelik vir die handhawing van veiligheid en orde. Die Veldkornet was verantwoordelik vir die oproep van burgers, die polisiëring van sy wyk, vordering van belastings en uitreiking van wapens en ammunisie. Die Veldkornet was onder die bevel van die Kommandant, die Kommandant was onder die bevel van die Generaal, die Generaal was onder die bevel van die Hoofkommandant (Vrystaat) of Kommandant-Generaal (Transvaal). Die Hoofkommandant of Kommandant-Generaal het direk aan die President gerapporteer.

Die kommando se offisiere is verkies deur die lede van die kommando en is nie deur die regering aangestel nie. Dit het soms gebeur dat onbekwame persone as offisiere verkies is. Aan die anderkant het dit ook gebeur dat bekwame leiers, wat nie bekend was vir leierseienskappe nie, ontdek is en groot roem behaal het. Dissipline was moeilik afdwingbaar en leiers moes opgewasse wees om dit te hanteer.

Net voor die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog is die range van offisiere verander. In die ZAR was daar assistent-veldkornet, veldkornet, kommandant en kommandant-generaal. Daar is ook as oorlogsmaatreël assistent-kommandante-generaal aangestel vir die verskillende gevegsfronte. Daar is ook veggeneraals aangestel in gevalle waar verskillende kommando’s as ʼn leërafdeling moes optree. In die Vrystaat kon elke leërafdeling sy eie kommandant-generaal kies wat sy opdragte van die Staatspresident sou ontvang. Die Staatspresident was die opperbevelvoerder. Die ander range was assistent-veldkornet, veldkornet en kommandant.

Na die Vrede van Vereeniging in 1902 is die kommandostelsel afgeskaf. In 1912 is die Burgermag ingestel  as ʼn komponent van die Unie-Weermag. Die Unieweermag was die staande professionele weermag. Die Burgermag was die voortsetting van die Britte se vrywilliger mag. Vorige lede van die Boerekommando’s kon by skietverenigings aansluit. In 1940 het die kommando’s onder beheer van die Vrywillige Reserwemag gekom. In 1948 is die Kommando’s weer geaktiveer as ʼn onderdeel van die Suid-Afrikaanse Weermag.

Onder beheer van die Suid-Afrikaanse Weermag, was die kommando’s nie meer selfstandig nie. Hulle het SAW uniforms en kentekens gedra en het ander range gekry. Die SA Leër was saamgestel uit ʼn voltydse mag en ʼn deeltydse mag. Die Voltydse Mag was die Staande Mag en Dienspligtiges. Die Deeltydse Mag het bestaan uit die Burgermag en die Kommando’s. Die Gebiedsmag was ʼn samestelling van gebiedsgebonde Kommando’s en die Burgermag wat operasioneel aangewend kon word. Die Kommando’s is as ligte infanterie toegerus en is opgelei vir teeninsurgensie. Dit het ingesluit die voorkoming van insypeling deur terroriste en gebiedsbeskerming teen terreur en sabotasie. Hulpverlening in tye van nood en na natuurrampe was ook deel van hulle verantwoordelikhede.

In 1960 was die bevelvoerder van ʼn plaaslike kommando ʼn kommandant. Hy was bygestaan deur ʼn kaptein / adjudant en ʼn administratiewe sersant. Daar was twee of meer veldkornetskappe in elke kommando, elk onder die bevel van ʼn kaptein. Die sterkte van ʼn veldkornetskap was 6 offisiere en 205 onderoffisiere en burgers. Kommando’s was in groepe ingedeel op grond van geografiese gebiede. Die aanvoerder van ʼn groep was ʼn groepkommandant. Die rang van groepkommandant is later verander na kolonel.

Onder die ANC bewind is die Kommando’s in 2003 afgeskaf. Dit sou vervang word met gespesialiseerde polisie eenhede.

Die Boerekommando’s was ons volksweermag en kon vinnig plaaslik optree indien ons veiligheid bedreig word. Vandag is daar baie van ons volksgenote wat meen dat ons weer kommando’s benodig. Dit wil voorkom asof hulle die SAW se kommandostelsel met Boerekommando’s verwar.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Tradisionele volksdrag

Illustrasie: http://mirageswar.com/uploads/posts/1206108333_w861.gif

Indien jy ʼn geleentheid moet bywoon geklee in tradisionele drag, wat gaan jy aantrek?

Kakieklere is nie tradisioneel nie, kort broeke en lang kouse ook nie, tweekleurhemde ook nie. Ontspanningsdrag is ook nie tradisionele drag nie.

Daar is skynbaar geen konsensus oor wat ons volksdrag is nie. Sommiges sê Voortrekkerdrag is tradisioneel, ander sê die drag tydens die Anglo-Boereoorlog is tradisioneel, en daar mag nog ander menings ook wees. Tradisionele drag is dit wat tydens ʼn heroïese tydperk in ʼn volk se geskiedenis gedra is.

...

Die Volkspelebeweging se kleredrag is gebaseer op die kleredrag van die Voortrekkers, maar is nie identies daaraan nie. Omdat dit gedra word by opvoerings is dit meer swierig as wat gewone drag sou wees. Volkspele was in 1938 gewild, maar belangstelling het sedertdien afgeneem. Die drag van volkspelers het ook nie algemene inslag by die volk gevind nie.

Een beskrywing van kleredrag direk na die Groot Trek vertel dat daar twee soorte kleredrag was: Kisklere en alledaagse klere. Kisklere was spesiale drag vir kerk en spesiale geleenthede, alledaagse klere was vir werk. Daar was verskille tussen persone en hulle kleredrag het van mekaar verskil volgens vermoë en smaak. Dorpe is min besoek en baie klere was tuisgemaak.

Mans se kisklere het bestaan uit broeke met ʼn groen- of donkergeelbaadjie met ʼn ry knope van bo tot onder. saam met ʼn onderbaadjie. Daarmee saam het hulle kouse en handgemaakte velskoene gedra, met ʼn smalrand bolhoed op die kop. Hulle het ook molvelpakke, velpakke en fluweelpakke met velskoene of velstewels gedra. Vrouens se kisklere was tabberds met wye moue en wye rompe wat versier was met valletjies. Rokke was lank met net die skoene wat wys. Tjalies en mantels was gewild en skoene was netjiese velskoene. Vir handskoene is moffies gedra. Hare was lank en is met houthaarnaalde of skilpaddopkamme vasgesteek. Vir hoofbedekkings het hulle veelkleurige kappies gedra. Seuns- en dogtersklere was soortgelyk aan die klere van volwassenes.

Daar is ook beskrywings van die kleredrag wat net voor die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog gedra is. Die burgers van die republieke het ʼn beter lewenstandaard as die Voortrekkers gehad en kon ook beter aantrek as voorheen. Party was meer welgesteld as ander en gevolglik het kleredrag verskil van persoon tot persoon. Plaaslike kleremakers en winkels se klere was volgens die heersende Europese modes.

Die snit van manspakke en baadjies was eenvoudig. Manspakke het bestaan uit ʼn baadjie, ʼn onderbaadjie en ʼn langbroek. Baadjies was langer en het geronde punte voor gehad. Die dra van kruisbande was algemeen. Hemde was van eenvoudige snit met hoë, gestyfde boortjies. Strikdasse of wye losgeknoopte dasse is gedra. Bykomstighede was horlosiekettings, wandelstokke en sambrele. Mans het gewoonlik hoed gedra: strooihoede, panamas, stetsons en pette. Fabrieks en ingevoerde skoene was geredelik beskikbaar, maar velskoene was ook populêr. Meeste mans se hare was kort en hulle het ʼn snor of baard gedra. Seuns onder tien het kniebroeke gedra, daarna dieselfde klere as volwassenes. Al die klere was in ʼn verskeidenheid van gedempte kleure, effe en gestreep, beskikbaar. Formele klere vir spesiale geleenthede het van deftige drag verskil.

Dames wou graag mooi aantrek en het oorsese tydskrifte geraadpleeg. Die tydskrifte was al oud toe dit die republieke bereik het, en was eintlik reeds oudmodies. Damesklere kon in winkels gekoop word of dit kon by ʼn kleremaakster laat maak word. Die rompgedeelte van die rok het uit ʼn aantal bane bestaan, nousluitend om die middel en heupe, en het uitgeklok tot op die grond. Die lyfie is versier, dit was nousluitend en die neklyn was hoog. Die fokus was op die dame se dun middel en dit is deur ʼn gordel of versiering beklemtoon. Die rok is dikwels vervang met ʼn afsonderlike romp en bloes in dieselfde styl as die rok. Moue was groot en gepof van die skouer tot die elmboog en van elmboog tot pols nousluitend. Strooihoede met ʼn wye rand of kleiner hoede met ʼn smal rand was gedra. (Kappies is meestal tuis gedra as beskerming teen die son.) Die hoede is versier met ʼn lint of veer. Dames het meestal swart kouse onder die rokke gedra met stewels wat met veters of knopies vasgemaak word. Bykomstighede was serpe, handskoene en juweliersware. Dogters het jurkrokke met ʼn voorskoot gedra.

Die drag tydens die Anglo-Boereoorlog was onderhewig aan spesiale omstandighede. Burgers op kommando se drag was skynbaar die beter drag wat hulle sou gedra het in vredestyd, maar dit moet in gedagte gehou word dat klere verslete geraak het en nie behoorlik versorg kon word nie. Op ʼn stadium het hulle die Britte se klere gebuit omdat hul eie klere nie meer geskik was nie. Die vrouens in die konsentrasiekampe het slegs die klere gehad wat hulle kon saambring. Vrouens wat in swart geklee was, kon moontlik in rou gewees het.

Daar is talle swart-en-wit foto’s uit die tydperk voor en na die oorlog. Daar is tans ʼn persoon wat die ou foto’s op ʼn professionele manier inkleur. Dit gee aan ons pragtige voorbeelde van die tipe drag wat in daardie tyd gedra is.

In die besluit oor wat tradisionele volksdrag moet wees, sal die volgende riglyne van hulp kan wees. Dit moet die volkskarakter weerspieël, dit moet nie duur spesiaal gemaakte klere wees nie (dit moet bekostigbaar wees), dit moet daarvoor voorsiening maak dat elke persoon ook sy eie smaak kan volg, dit moet aantreklik lyk en dit moet aanpasbaar wees. Moontlik kan moderne klere relatief maklik aangepas word na die styl en voorkoms van volksdrag.

Wat dink jy? Hoe gaan jy aantrek?

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Sedeloosheid by ons volk

Illustrasie: https://anethadewet.wordpress.com/2013/10/27/n-verlore-wereld/

Na die Tweede Wêreldoorlog het daar sedelike verval in die Westerse wêreld ingetree. Dit was ʼn geleidelike proses en vooroorlogse sedes is stuk-stuk afgebreek. Dit het oor die wêreld versprei deur publikasies, rolprente en musiek. Ons volk was nie immuun daarteen nie en het dit mettertyd nagevolg.

In 1963 is die Wet op Publikasies en Vermaaklikhede aanvaar om ons sedes te beskerm. Die doel was om publikasies ongewens te verklaar wat onbetaamlik of onwelvoeglik is, godslasterlik is of enige godsdiens aanstoot gee, wat enige bevolkingsgroep belaglik of veragtelik maak en wat nadelig is vir veiligheid of vrede. In 1974 is hierdie wet vervang met ʼn nuwe wet. Die redes vir die nuwe wet was dat die publiek nie meer vertroue in die bestaande stelsel gehad het nie en dat die vervlakking van die volk se moraal en goeie sedes kommunisme kon bevorder. Hierdie wet was drakonies en is veral deur Afrikaanse skrywers en kunstenaars gekritiseer. In 1995 is weer ʼn nuwe wet aanvaar wat groter verdraagsaamheid wou skep vir sedeloosheid. Die wet het die begrip sosiaal aanvaarbaar vervang met die begrip skadelik. Met ander woorde, dit maak nie saak of iets sosiaal onaanvaarbaar is nie, solank dit net die skadelik is nie. Of enige van hierdie wette tot verbetering van sedes gelei het, is te betwyfel. Ten spyte van sensuur, het die algemene sedes vervlak en verval. Verder het sensuur tot inperking van vryheid van spraak, wat ʼn hoeksteen van republikanisme is, gelei.

Ons sedelike verval hou ook verband met die ideologiese veranderinge tussen 1948 en 1994 binne die regerende Nasionale Party. Die tydperk van 1948 tot 1966 was gekenmerk deur die ideologie van Afrikaner-Nasionalisme, die jare van 1966 tot 1979 was gekenmerk deur Verligtheid, van 1979 tot 1989 was gekenmerk deur Hervorming en van 1989 tot 1994 was gekenmerk deur Magsdeling.

Tydens die tydperk van Afrikaner-Nasionalisme het ons steeds die tradisionele sedes van ons voorgeslagte gevolg. Tydens Verligtheid het ons geleidelik moderne Westerse liberalisme begin navolg. Hierdie soort liberalisme moet nie met klassieke liberalisme verwar word nie. Gedurende die tydperk van Hervorming was daar groot druk en protes om toe te gee aan moderne Westerse liberalisme. Onder Magsdeling is toegegee aan al die eise wat gestel is. Die volk het die owerheid gekies wat oor hom regeer het. Gevolglik is ons self medeverantwoordelik vir ons sedelike verval. Ons het veranderinge goedgekeur en sonder kritiek nagevolg, die minderheid het probeer wal gooi maar kon nie daarin slaag om die hele volk te oortuig nie.

...

Suid-Afrika het in 1976 televisie gekry. Aanvanklik was goeie programme uitgesaai, maar in later jare het dit verswak en uiteindelik net dit ʼn wegbereider vir moderne Westerse liberalisme geword. Televisie het so populêr geword dat mense hulle aandetes voor die televisie genuttig het. Dit het die samesyn en gemeenskaplikheid van die gesin grootliks vernietig. Indirek het dit ook die gesin se godsdiensbeoefening laat skipbreuk lei. Dit het ook sosiale verkeer benadeel, soveel so dat jy amper ‘n tyd moes bespreek om vir vriende en familie te gaan kuier.

ʼn Baken in ons sedelike verval was die Egskeidingswet van 1979. Van antieke tye af, was die basiese  regsbeginsel die skuldbeginsel: in geval van egskeiding was een party skuldig en die ander party was onskuldig. (Dit was ook moontlik dat albei partye skuldig was). Onder die ou egskeidingswet was die hoofgronde van egskeiding owerspel en kwaadwillige verlating. Regsgeleerdes, predikante en sosioloë het gemeen dat die ou wet hervorm moet word. Die 1979 wet het die skuldbeginsel afgeskaf en vervang met ʼn moderne beginsel: onherstelbare verbrokkeling van die huwelik (niemand het skuld daaraan nie, dit is ʼn normale ding dat huwelike misluk). Die gevolg was nie dat egskeidings verminder het nie, maar dat egskeiding makliker geword het en vermeerder het. Die verandering in die wet het verder veroorsaak dat die huwelik self nie meer so belangrik is nie, en beslis ook nie heilig is nie. Mense het, in navolging van Westerse tendense, begin om saam te woon sonder dat hulle getroud is. Hele gesinne het verbrokkel en kinders het sonder een ouer grootgeword. Die gesin en gesinslewe het in baie gevalle in duie gestort en dit het ook godsdiensonderrig benadeel.

Binne ʼn betreklike kort tyd het daar by ons ‘n toegeeflikheid en verdraagsaamheid ten opsigte van seksuele sake ingetree. Kinders en jongmense het meer selfstandig teenoor hulle ouers geword en respek vir hulle meerderes, ook buite die gesin, het verdwyn. Skoolgaande kinders het swanger geword en buite-egtelike kinders het algemeen geword. Die vrou het geëmansipeerd geword, baie moes weens ekonomiese behoeftes voltydse betrekkings aanvaar. In vaderlose gesinne het die vrou die broodwinner geword. Dit alles het die rol van die vader afgebreek en die tradisionele gesinslewe benadeel.

Wanneer is goed goed en sleg sleg? Die moderne mens vind dat hy nie ‘n vaste fondament het waarop hy die vraag kan beantwoord nie en dit skep by hom verwarring en onsekerheid oor sy sedelike oortuigings en oor die goed-of-kwaad van sy doen en late. Die resultaat is dat hy sy sedelikheid of onsedelikheid as sy private saak beskou en dat hy kan doen wat hy wil. Sy standpunt is dat hy nie skuldig aan enige iets is nie, want sedes is in die moderne lewe nie meer geldig nie, goed en kwaad bestaan nie meer nie.

Die werklikheid is egter dat goedheid, geregtigheid en liefde wel bestaan, maar dat boosheid, haat en wreedheid ook bestaan. Daar is ‘n inherente boosheid in die mens wat hom die kwade laat doen. Dit is nie God wat boosheid pleeg nie, dit is die mens wat dit doen. Die mens is nou eenmaal ‘n sedelike wese en word gekonfronteer met die keuse tussen wat sedelik goed en wat sedelik sleg is.

Die mens wat dink dat sy onsedelikheid en losbandigheid sy private saak is, maak ʼn fout. Sy doen en late het gevolge vir ander mense. Dit is nie net dat hulle sy gedrag afkeurenswaardig vind nie, dit het ʼn praktiese uitwerking op hulle eie, hul gesinne en hul gemeenskap, se lewens. Dit is opmerklik dat  etniese en godsdienstige gemeenskappe nie sulke gedrag spontaan goedkeur nie maar dat hulle op een of ander manier gedwing moet word om dit te doen.

Dit is verblydend dat nie almal van ons volk die hedendaagse sedeloosheid aanvaarbaar vind nie. Daar is nog van ons mense wat sedelik leef en wil leef. Die probleem is daardie lede van ons volk wat sedeloos geword het. Kan dit omgekeer word?

Dit is duidelik dat die agteruitgang van sedes saamgaan met ʼn oortuiging van skuldloosheid. Dit lei daartoe dat mense verskonings gebruik om hulleself te regverdig. Dit is iemand of iets anders se skuld, almal doen dit en daarom is dit nie verkeerd nie, dit is die moderne manier, teenstaanders is net veroordelend, ensovoorts. Om sedes te herstel sal mense ʼn skuldbesef moet ontwikkel. Sonder erkenning van skuld is vergifnis onmoontlik en kan die kwade nie oorwin word nie. As iemand skuldloos is, het hy nie vergifnis en verlossing nodig nie en het Christus tevergeefs vir hom gesterf.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Afgeskafte feeste

Illustrasie: https://www.boeredansgroep.co.za/wgallerydisplay.php?album_id=252282#gallery-16

Een van die gevolge van die 1994 oorgawe was dat al die openbare vakansiedae wat op ons volksfeeste betrekking het, afgeskaf is. Slegs 16 Desember het as openbare vakansiedag bly voortbestaan, maar nie meer as Geloftedag nie.

Die eiesoortigheid van ons volksfeeste voor 1994

Daar is ʼn merkwaardige eiesoortigheid in ons volk se gebruike met feeste. Daar is sekere elemente wat by elke volksfees voorkom. Verder is dit merkwaardig dat hierdie gebruike regdeur die land voorkom het.

Daar is altyd ʼn godsdienstige element by volksfeeste. Opening word met skriflesing en gebed gedoen en op dieselfde manier afgesluit. Baie feeste het ook ʼn soort kerkdiens as ʼn belangrike item op die program. Meestal was dit susterkerklik van aard met ʼn preek en godsdiensliedjies.

...

Toesprake by ʼn volksfees bring ʼn boodskap wat gepas is by die geleentheid. Dikwels is die spreker welsprekend en praat op ʼn hoogdrawende manier. Ons as volk het ʼn neiging om van ʼn leier te verwag om ʼn goeie spreker te wees en om van ʼn goeie spreker te verwag om ʼn goeie leier te wees. Daar het ook ʼn gewoonte ontstaan dat politici gekies word as sprekers en dat politiek ingesleep word by suiwer kultuursake.

ʼn Tekortkoming van ons volk is dat ons stilbly en luister en dit wat ons hoor as reg en goed aanvaar. Ons praat nie terug nie en vra ook nie vrae nie. Ons is deur die kerk, politiek en kultuur gekondisioneer om so te wees.

Musiek en sang het nog altyd gesukkel om by volksfeeste ʼn regmatige plek te kry. Ons mense het nie ʼn spontane sanglus nie en verkies om luisteraars te wees.

Feeskomitees streef daarna om feeste by monumente en gedenktekens te hou. ʼn Monument of gedenkteken is ʼn sigbare teken van dit waaroor die fees gaan. Ons het twee soorte monumente en gedenktekens: eerstens die wat ons herinner aan belangrike geskiedkundige gebeurtenisse en tweedens die wat ter ere van “groot manne” opgerig is.

Feeste wat in 1994 afgeskaf is

Majubafees op 27 Februarie. Nadat Brittanje die ZAR beset het, was daar groot ontevredenheid onder die burgers van die ZAR. Daar is ʼn groot vergadering by Paardekraal gehou en op 16 Desember 1880 het hulle die Bloedrivier Gelofte herbevestig en trou aan mekaar gesweer. Die burgers het ʼn groot klipstapel daar opgerig as getuienis van hulle erns.

Op 27 Februarie 1881 het hulle met die Britse magte slaags geraak by die berg Majuba. Die Slag van Majuba was die grootste nederlaag tot daardie datum toe in Groot Brittanje se militêre geskiedenis. Op 31 Mei 1882 het die nuwe Volksraad van die ZAR die erkenning vir die oorwinning aan ons hemelse Vader te gee. Hulle het ook onderneem om dit aan die nageslag bekend te maak en om die dag as ʼn openbare vakansiedag te proklameer. Sedert1888 is Majubadag op groot skaal gevier. In 1994 is hierdie herdenking deur die nuwe regering afgeskaf. Sedertdien word dit nog deur kultuurorganisasies gevier en daar is elke jaar ʼn fees by Majubaberg.

Die feesprogram kan bestaan uit die sing van volksliedere, vlaghysing, optogte en vlae, godsdiens oefening, toespraak, boeresport en skyfskiet.

Stigtingsdag op 6 April. Met die opkoms van Afrikaner-Nasionalisme is daar doelbewus gesoek na geskiedkundige gebeure wat feestelik herdenk kon word. Jan van Riebeeck het op 6 April 1652 aan wal gestap. Die eerste herdenking van 6 April was in 1933 en dit is in 1938 as volksfees aanvaar.

Op 6 April 1952 was dit die 300-jarige herdenking van die van Riebeeck landing. Die hooffees was in Kaapstad, maar daar was ook kleiner feeste in talle dorpe regdeur Suid-Afrika. Hierdie herdenkings het geskiedkundige opvoerings en godsdienstige byeenkomste ingesluit. Van Riebeeckdag het van 1952 af ʼn openbare vakansie dag geword.

In 1980 is die naam van die fees verander na Stigtingsdag. Dit is in 1994 deur die nuwe regering afgeskaf. Die sogenaamde van Riebeeck gelofte was ʼn voorgeskrewe gebed van die VOC wat deur van Riebeeck gelees was. Daar was op daardie stadium geen gedagte aan volksplanting nie.

Hemelvaart, gewoonlik in Mei. Hemelvaart is ʼn kerkfees wat in verskeie lande gevier was. Dit herdenk die hemelvaart van Jesus Christus, toe Hy opgevaar het na die hemel om aan die regterhand van die hemelse Vader te gaan sit. Volgens die berekeningsmetode wat in Westerse kerke gebruik word, val Hemelvaart veertig dae na Eerste Paasdag en 10 dae voor Pinkster. Hemelvaart val altyd op ʼn Donderdag.

In baie lande is dit ʼn openbare vakansiedag wat met ʼn kerkdiens gevier word. In Suid-Afrika is hierdie vakansiedag in 1994 afgeskaf. Hemelvaart word nog hier en daar as ‘n kerkdiens gehou.

Republiekdag op 31 Mei. Daar het drie belangrike gebeure op 31 Mei plaasgevind: Op 31 Mei 1902 het die Bittereinders vrede met Groot Brittanje gesluit, op 31 Mei 1910 het die Unie van Suid-Afrika ontstaan en op 31 Mei 1961 het die Republiek van Suid-Afrika ontstaan. Op 1 Mei 1994 het Suid-Afrika weer tot die Statebond toegetree en is die 1961 uittrede ongedaan gemaak.

31 Mei 1902 kan Bittereinder-dag genoem word. Aangesien slegs Bittereinders betrokke was, sluit dit hanskakies en hensoppers uit. Dit was ʼn droewige geleentheid, want toe het ons ons vryheid en eie vaderland verloor. (Dit is in 1994 weer verloor.) Dit was nie ʼn openbare vakansiedag nie en sou dit gevier gewees het, sou dit vir ons volk ʼn dag van hartseer gewees het.

Op 31 Mei 1910 is verskeie lande en gebiede wat deur Brittanje verslaan is, saamgevoeg in ʼn nuwe Britse kolonie, die Unie van Suid-Afrika. Daarmee het ʼn multi-etniese staat tot stand gekom wat meer probleme geskep het as wat daar voorheen was. Uniedag was ʼn openbare vakansiedag tot en met 1960. Die dag was ʼn feestelike geleentheid vir Engelse en die hanskakies en hensoppers.

Die Republiek van Suid-Afrika het in 1961 ontstaan en geduur tot 1994 toe. Die koms van ʼn republiek was ʼn blye dag en is op groot skaal en met groot vreugde gevier. Ons volk het gemeen dat dit die verlies van 1902 sal herstel en ʼn nuwe toekoms sal inlei. Hierdie dag was gevier as Republiekdag en was ʼn openbare vakansiedag. Die ouer garde onthou nog die Republikeinse Ideaal en het dit aan hulle nasate oorgedra. Dit was ʼn minder gelukkige dag vir Britsgesindes. Ongelukkig was die Republiek steeds ʼn voortsetting van die multi-etniese Unie en het daar geen Volksrepubliek tot stand gekom nie.

Skynbaar word hierdie dag nie meer gevier nie.

Heldedag op 10 Oktober. In die Boererepublieke was daar feesdae op die President se verjaardag. Dit is sedert 1861 in die OVS gedoen en vanaf 1874 in die ZAR (met President Burgers se verjaardag). Op so ʼn dag was daar vlae, saluutskote, partytjies en danse. In 1882 is daar begin met die viering van Paul Kruger se verjaardag en ʼn vakansiedag is ingestel. Paul Kruger was toe nog nie president nie maar was toe reeds ʼn besondere simbool vir sy volk. Die dag was bekend as Landsvaderfees. In 1888 was daar ʼn groot fees met boeresport en toesprake.

Na 1902 was daar pleidooie om 10 Oktober ʼn openbare vakansiedag te maak, dit het eers in 1948 gebeur. Die dag was eers bekend as Krugerdag en later as Heldedag ter ere van alle volkshelde van die verlede. President Steyn en genl. Christiaan de Wet het ook in Oktober verjaar. 10 Oktober 1899 was die datum waarop die Anglo-Boereoorlog begin het.

Die Krugerfees van 1949 het saamgeval met die vyftigjarige herdenking van die uitbreek van die Anglo-Boereoorlog. In 1994 is hierdie dag afgeskaf en word tans nog steeds onder ons volk gevier. ʼn Onlangse fees het die volgende items ingesluit: verootmoedigingsdiens, toesprake, boeresport, skyfskiet en tradisionele eetgoed.

Al hierdie feeste was belangrik vir ons volk. Dit was nie belangrik vir die ander etniese en multikulturele mense in Suid-Afrika nie en is gevolglik afgeskaf as openbare vakansiedae. Om nog steeds ons volksfeeste te handhaaf hang nou van onsself af. Ons kan kies tussen die voortbestaan van feeste of ons kan dit ook in die asblik gooi. Volksfeeste kan ʼn goeie geleentheid wees om ons as volk bymekaar te bring.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die ware Boerekerk

Illustrasie: http://www.volkstaat.org/index.php?option=com_content&view=article&id=1137:boere-kerk-werner-kruger&catid=59:laaste&Itemid=109

Toe die VOC moes besluit wie Vryburgers mag word, is daar gelet op goeie sedelike gedrag, voorbeeldige karakter en Protestantse christelikheid. Hierdie kriteria is streng toegepas tot en met 1806, toe die Britte die Kaap beset het. Dit was die karakter van ons voorgeslagte en hierop is ons volk gebou.

Ons stamouers was baie gesteld op ʼn christelike leefwyse en het ʼn patroon ontwikkel waar daar binne die gesin ʼn tafelgebed met elke ete was. Toe hulle na 1715 begin het om die binneland in te trek, het dit moeilik geword om gereeld kerkdienste by te woon. Dit is waar Boekevat en Huisgodsdiens begin het.

Elke aand, na die aandete, was die hele gesin, die kuiermense en huisbediendes teenwoordig. Die vader van die huis het dan die Familiebybel geneem en oopgemaak by ʼn gedeelte wat hy wou lees. Van die kinders is verwag om op te let en na die voorlesing vrae daaroor te kan antwoord. Daarna sluit die vader dit af met gebed en ʼn paar godsdiensliedere word gesing. Dit is wat Boekevat genoem word. Boekevat was tot in die 20ste eeu nog op plase gehou, maar nie meer in die stede nie.

...

Op die voorposte het die werksweek omstreeks 12 uur op die Saterdag geëindig. Die boerderywerk word gestaak, die gereedskap word gebêre en die werf word skoongemaak. Die week se roetine is verbreek, daar word gebad en skoon klere aangetrek. Teen 4 uur drink die gesin koffie. Saterdagaand word daar gekuier of die gesin vermaak hulleself. Indien daar ʼn dans in die omgewing is, was dit bygewoon. Die kinders kon tot donker speel. Die Sondagoggend word begin deur noodsaaklike take te doen, dan word Sondagdrag aangetrek en om 10 uur die oggend kom die gesin bymekaar in die voorkamer vir Huisgodsdiens en die voorlees van ʼn preek. (In later jare kon na ʼn preek oor die radio geluister word). Die res van die dag was rustig, die kinders moes stil wees. Daar was ʼn groot middagmaal en daarna word daar eers gerus. Later die middag word saam met bure en ander mense gekuier. Almal dra hul Sondagklere, drink koffie en gesels.

Mense wat ver van die naaste dorp was, kon maar selde ʼn kerk besoek. Hulle het moeite gedoen om minstens 1 nagmaal per jaar by te woon. Hierdie was ʼn groot geleentheid, die wa moes in gereedheid gebring word, kos moes voorberei word vir die reis en die beddegoed en klere moes nagesien word. Daar moes voorberei word vir alle sake wat op die dorp gedoen moet word. Produkte om verkoop te word (huide, velle, kerse en seep) moes reggekry en gelaai word. Alle kerklike sake sal op die dorp gedoen moet word (soos doop, katkisasie, aanneming, voorstelling en huwelik). Die waens en tente is op die kerkplein opgeslaan. By die nagmaal was daar ʼn blye weersiens van familie en vriende. Jongmense kry kans om lede van die teenoorgestelde geslag te leer ken. In die 20ste eeu het hierdie manier van nagmaalviering verander weens beter vervoer en verstedeliking. Vandag is nagmaal deel van die gewone eredienste en is dit vir almal moontlik om dit gereeld by te woon.

In die 20ste eeu kon selfs die mense op plase Sondae die kerk besoek. Saterdag het ʼn dag van inkopies en georganiseerde sport geword. Voor 1994 was daar Sondagwette wat bepaal het dat slegs noodsaaklike werk op Sondae gedoen mag word. Die meeste mense het nie op Sondae gewerk nie en was tuis by hulle gesinne. Hulle kon nie op Sondae gaan inkopies doen nie want die winkels was toe. Dit was ʼn goeie geleentheid om dorp toe te gaan en te sien wat in die winkelvensters uitgestal word. Voor die koms van televisie was kuier by vriende en familie gewild. Daar was parke waar mense kon gaan piekniek hou en ontspan. Aangesien die regering al die burgers van die land se belange moes behartig en godsdiensvryheid moes waarborg, was wetgewing nie gemik daarop om gewetensvryheid te beperk nie. Sport op Sondae is toegelaat ten spyte van die teenkanting van kerke. Vandag is dit iemand se eie keuse hoe hy Sondae wil deurbring.

In die 20ste eeu het ouers die volle godsdienstige opvoeding van hulle kinders in die hande van die kerk en skool geplaas. Kinders het voor 1994 ʼn Bybelperiode in die skool gehad, Sondae is die kinders Sondagskool en kategese toe. Daar was ook die kinderkrans en KJV. In later jare het kerke jeugbedienings ingestel. Kinders en jongmense is nie meer slegs in die ouerhuis opgevoed nie. Daar was bitter min gesinne wat nog Boekevat gehou het, en nog minder wat Huisgodsdiens gehou het.

Weens die huidige omstandighede is die christelike opvoeding van kinders terug in die ouers se hande, soos dit hoort. Baie mense het die kerkgenootskappe verlaat, baie kerke verkondig dwalinge en die staatskole bied nie ʼn christelike opvoeding aan nie.

Die ware Boerekerk was die gesin wat hulle godsdiens saam tuis of op die wapad beoefen het. Die gesin is die beginpunt waarop ware christelike gemeentes vandag gebou kan word. Verskillende gesinne wat Huisgodsdiens hou kan periodiek bymekaarkom en as ʼn Bybelse gemeente funksioneer, onafhanklik van kerk en staat.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin