Selfbeskikking is ons plig

Foto: https://nuus.info/is-daar-n-toekoms-in-suid-afrika-vir-die-witman/

Teen hierdie tyd besef meeste van ons dat ons nie meer ʼn eie land het nie. En indien ons dit sou kon terugkry, sal dit ʼn bouval wees wat gesloop en oorgebou moet word. Dit alles omdat ons toegelaat het dat ons belieg en bedrieg kon word.

Ek wonder soms of ons nie iets soortgelyk oorgekom het as wat die Israeliete in Numeri 13 en 14 oorgekom het nie. Hulle het geweier om die beloofde land in besit te neem en het toe 40 jaar in die wildernis rondgeswerf. Ons het sekerlik iets gedoen of nagelaat om te verdien wat ons oorgekom het.

Die verdere probleem is dat ons, as ons nie ʼn eie land het nie, ook nie die Bloedrivier-gelofte kan nakom nie. Volgens die amptelike notule van die Volksraad het ons voorouers onderneem: Des Zondags morgens, vóordat de godsdienst begon, liet de Hoofd-Kommandant degenen die de godsdienst zouden verrigten, by malkander komen, en verzocht hen, met de gemeente te spreken, dat zy allen volyverig in geest en in waarheid, tot God mogten bidden, om Zyne hulp en bystand, in het slaan tegen de vyand; dat hy aan de Almagtigen ‘n gelofte doen wilde, (indien allen wel willen), – “om zo de Heere ons de overwinning geven mogt, ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen,” – en dat zy ook moesten afsmeken, de hulp en bystand van God, om deze gelofte zeker te kunnen volbrengen, en dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, opdat het ter Eere van God gevierd mag worden.

Daar is minstens drie redes waarom ons selfbeskikking moet soek. Die “nuwe Suid-Afrika” het misluk. Wat ons voorgeslagte met moeite en opoffering gebou het, is nie meer ons s’n nie en is in elk geval nou ʼn puinhoop. Suid-Afrika is ʼn verlore saak, daar is niemand wat die land se probleme kan oplos nie. Die Suid-Afrikaanse leiers probeer nie eers nie, hulle het besef hulle moet vir hulleself gryp wat te gryp is voor die realiteite die land inhaal. Die Boerevolk moet na homself kyk en weer voor begin en iets nuuts bou. Ons moet, as’t ware, uit Babilon terugkeer.

Die moraliteit en etiek van die “nuwe Suid-Afrika” is direk in stryd met ons Christelike geloof en erfenis. Vir Christene is ʼn goddelose staat ʼn groot probleem. Ongelukkig keur baie kerke en predikante die goddeloosheid toe. Eens op ʼn tyd het YHWH ons gehelp by Bloedrivier. Sal Hy ons weer help? Verdien ons dit om gehelp te word? Ons moet die hand in eie boesem steek. Wat ons verbrou het, moet reggemaak word. Hoe gaan ons dit doen as ons geen seggenskap oor ons eie sake het nie? Onthou: ons het dit oor onsself gebring.

Sover ek kan sien, het ons nog nie ons onderneming met die Gelofte nagekom nie. As dit korrek is, en ons maak dit nie reg nie, is ons verlore. Wat is bedoel met: ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen. “Waar dit Hom behaag” beteken seker die land wat Hy aan ons gee? Watter land is dit en waar is dit geleë? Wat beteken dit om ʼn huis te stig? ʼn Gebou word gebou of opgerig, dit word nie gestig nie. Hierdie “huis” is om tot Sy Naam se gedagtenis te wees. Is die “huis” nie dalk die Boerevolk nie? (Onthou: hierdie is die woorde van die amptelike notule wat ter plaatse opgestel en as korrek goedgekeur is deur die Volksraad.)

Vir die wat nuut is ten opsigte van selfbeskikking, dit is ʼn internasionale reg wat ook in die Suid-Afrikaanse Grondwet erken word. Hierdie reg is slegs opeisbaar deur volke. Daardie reg – die “reg op selfbeskikking” – beteken dat ʼn volk homself regeer met wette deur sy eie gesagsliggame gemaak volgens die volk se unieke waardes en lewenswyse. Dit is ʼn reg wat aan volke kleef en nie aan rasse nie. … Daarom lui Artikel 235 van die Grondwet dat ʼn taal– en kultuurgemeenskap wat dit wil, selfbeskikking in ʼn eie gebied kan eis. …  Die Reg aanvaar dat nie almal in ʼn volk noodwendig hulleself wil regeer nie. Daarom kan selfbeskikking ook geëis word deur ʼn deel van ʼn volk. … Die reg op selfbeskikking kleef aan ʼn volk – nie aan enige politieke partye, organisasies of individue binne ʼn volk nie. (Uittreksel uit die VVK se Regsargument.)

Die begrip “volk” word nie duidelik omskryf in internasionale reg nie, gevolglik is dit vatbaar vir verdraaiing deur propagandiste. Mens kan sê ʼn volk is ʼn groep mense wat hulle eie taal het, wat ʼn gemeenskaplike geskiedenis het, wat dieselfde kultuur en tradisies het. Godsdiens kan ook, maar hoef nie, ʼn gemeenskaplike faktor wees. Dit is nie ʼn vereiste dat almal in dieselfde land gebore is of onderdane van dieselfde staat hoef te wees nie.

Daar is verskillende vorms van selfbeskikking, soos kulturele selfbeskikking en territoriale selfbeskikking. Territoriale selfbeskikking is die enigste wat aan die Boerevolk se behoeftes sal voldoen, dit word ook ʼn Volkstaat genoem. Dit is die gedagte dat daar ʼn spesifieke grondgebied moet wees wat eksklusief aan die Boerevolk behoort. ʼn Volk wat nie sy eie grondgebied besit nie, se status verminder tot die van ʼn minderheidsgroep met bittermin regte. Die wyse waarop Suid-Afrika ontwikkel het, was die oorsaak dat die Boerevolk tans verspreid oor ʼn groot gebied woon. Dit maak die identifisering van ʼn bepaalde gebied iets wat nie vinnig beantwoordbaar is nie. Dit is wel ʼn interessante uitdaging vir die wat skeppend kan dink. Die identifisering van so ʼn gebied, wat ook ekonomies vatbaar sal wees, is moontlik. Daar is ook interessante moontlikhede vir die tipe regeringsvorm wat ingestel kan word. Met ʼn eie grondgebied kan sesessie ook oorweeg word.

Die grootste hindernis tot die bereiking van volwaardige selfbeskikking is die Suid-Afrikaanse staat. Hoewel al die aspekte deur die Suid-Afrikaanse grondwet en internasionale reg erken word, kan die staat steeds weier om dit toe te staan. Die staat word verder in sy weiering gesteun deur ander state (sê maar ander Afrika state) en deur almal wat vyandig teen die Boerevolk is. Sesessie kan gesien word as hoogverraad teen die Suid-Afrikaanse staat. Indien sesessie deurgevoer word, mag dit met militêre mag beveg word. In so ʼn geval sal ʼn oorlog teen die bestaande staat gewen moet word en sal ʼn vredesverdrag die sesessie moet goedkeur.

Die situasie waarin ons verkeer, is ons eie skuld. Ons is nie verslaan in ʼn oorlog nie, ons het vrywillig daarvoor gestem. Ons het willens en wetens dit oor onsself gebring. Dit gaan nie maklik wees of gou gaan om ons hieruit te kry nie. Omgord die lendene en wees geduldig.

Ek vermoed dat ons as volk se verlies aan selfbeskikking te doen het met ons as volk se verhouding met YHWH. Na die wonderwerk van Bloedrivier op 16 Desember 1838 het ons ʼn eie grondgebied met eie regering gekry. Ons het dit verloor met die Britse anneksasie van Transvaal. Toe kom Paardekraal op 16 Desember 1880 en ons verslaan die magtige Britse Ryk daarna. 16 Desember 1899 is in Britse geskiedenis bekend as die einde van die Swart Week. In hierdie week het Boeremagte die een groot oorwinning na die ander oor die Britte behaal. Binne twee maande draai die gety en die Boeremagte lei een neerlaag na die ander. Wat het gebeur dat daar so ʼn skokkende ommeswaai plaasgevind het? Ons verloor die oorlog en word gedompel in ellende en armoede. 16 Desember 1938 was die afsluiting van die Simboliese Ossewatrek wat tot ʼn ontwaking onder die Boerevolk gelei het en gevolg is deur die Nasionale Party oorwinning 10 jaar later. Van 1948 tot 1966 word gesien as ʼn goue tyd in ons volksgeskiedenis, maar na 1966 is daar ʼn progressiewe agteruitgang. In 1994 word Geloftedag afgeskaf en vervang met Versoeningsdag. Wat het tussen 1966 en 1994 gebeur wat ons tot die eerlose oorgawe gebring het? Het ons opgehou om die eer aan YHWH te gee? Betaal ons as volk nou die prys van ʼn keuse om sonder YHWH te leef?

Ons het selfbeskikking gehad maar het dit weggesmyt. Sonder selfbeskikking gaan ons net in groter ellende beland. Ons het nie ʼn keuse nie: dit is selfbeskikking of ondergang. Volgens die Gelofte hou ons selfbeskikking direk verband met ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen.

Die Paardekraal-gelofte van 16 Desember 1880 lui soos volg: In de tegenwoordigheid van den Almachtigen God, de kenner aller harten, onder bidden opziend om Zijn genadige hulp en ontferming, zijn wij, Burgers van de Zuid-Afrikaansche Republiek, plechtig overeengekomen, gelijk wij bij dezen overeenkomen, om voor ons en onze kinderen een heilige verbond op te richten, het welk wij met plechtigen eed bezweren. Ruim veertig jaren is het gelede, dat onze vaderen de Kaapkolonie ontvlucht zijn, om een vrij en onafhanklik volk te worden. Deze veertig jaren waren veertig jaren van smart en lijden. Wij hebben Natal, den Oranje-Vrijstaat en de Zuid-Afrikaansche Republiek gesticht, en driemaal heeft de Engelsche Regering onze vrijheid vertrapt. En onze vlag, die onze vaderen met hun bloed en tranen gedoopt hebben, van den grond neergehaald. Als door een dief in de nacht is onze vrije Republiek weggestolen. Wij kunnen en wij mogen dat niet dragen. God wil, dat de eerbied onzer vaderen en de liefde jegens onze kinderen ons voorschrijft, het erfpand der vaderen ongeschonden aan onze kinderen over te leveren. Daarom is het dat wij hier bijeentreden en dat wij elkander de hand geven als mannen, broeders, plechtig belovende, trouw te houden aan ons land en volk en met het oog op God same te werken, tot den dood toe. Zoo waarlijk helpe ons God Almachtig.

Daar is dus net een opsie. Herstel die Gelofteverhouding tussen YHWH en die Boerevolk. Laat ons onsself ondersoek en uitvind waar ons verkeerd gegaan het. Laat ons regmaak wat ons verbrou het. Laat ons terugkeer na ʼn lewenswyse en moraliteit wat YHWH sal behaag. Miskien sal Hy ons weer genadig wees en red uit die gemors waarin ons onsself laat beland het.

Los asseblief net jou predikant en kerk, of jou herder en geloofsgroep, by die huis. Hulle het al genoeg skade aangerig.

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is Boerekos superieur?

Deesdae is alles net teorie en niks praktyk nie. Ek het ook ‘n teorie. My teorie is dat die Boerevolk se kultuur superieur is want dit word deur die sogenaamde “Blanke Suid-Afrikaners” nagevolg. Almal braai, almal eet biltong, almal gebruik blatjang. Maar dit is alles die Boerevolk se kultuurgoed – Boerekos – wat deur hulle “Tradisionele Suid-Afrikaanse Kos” genoem word.

Nou weet ons dat niemand die Boerevolk sy eie goed gun nie. Een van die aanslae teen ons kultuur is om ons eiegoed toe te skryf aan iemand anders. Byvoorbeeld dat van ons Boerekos geregte van Oosterse slawe afkom. Hierdie fiksie is gepopulariseer in sekere tydskrifte en kookboeke. En moenie die politici vergeet nie.

Die Europeërs wat van 1652 af hulle aan die Kaap kom vestig het, was reeds bekend met die gebruik van speserye in kos. Hulle koskultuur, hoofsaaklik van Hollandse oorsprong, is verder versterk deur die Hugenote en die Mogol politieke gevangenes. Teen 1725 het die eiesoortige Kaapse koskultuur sy beslag gekry. Hierdie vroeë Kaapse koskultuur is dieselfde as wat vandag as Boerekos bekendstaan.

Die eerste Europeërs het aanvanklik gesukkel om te oorleef. Hulle was noodgedwonge verplig om te leer jag en veldkosse te gebruik. Luukses was daar nie en hulle moes leer om met minder verskeidenheid klaar te kom. Vleis was skaars en hulle moes staatmaak op die eet van groente. Dit het tot gevolg gehad dat dit ‘n kenmerk van Boerekos geword het dat daar verskeie groentes op tafel was.

Slawe het uit verskeie kontinente en lande gekom. In hulle lande van herkoms was hulle van die armste van die armstes en het slegs oorlewingskos geken. Hulle het moontlik ‘n bydrae tot Boerekos gemaak deur die gee van name aan geregte. Indien die name wel van hulle af gekom het, het die oorspronklike betekenis in hulle lande van herkoms iets heel anders gewees as wat die Kaapse gereg was. Die Kaapse geregte self het al bestaan voordat daar slawe aan die Kaap was. Die enigste nuwe invloed van buite was hoe om korrelrige rys te kook.

Die Britse anneksasie van die Kaap in 1806 het ‘n groot invloed gehad op ons koskuluur. Sommige Kapenaars het ‘n voorliefde vir alles wat Engels was, gehad. Hulle het dus die Engelse kookkuns slaafs nagevolg en hulle eie kultuur prysgegee. (Dit ten spyte daarvan dat die Engelse nog nooit bekend was vir lekker kos nie.) Nie almal was ingenome met die Engelse nie en sommige “Dutchmen” het die Groot Trek onderneem om van hulle af weg te kom. Die Voortrekkers kon eers nadat hulle gevestig was, begin om groente, kruie en speserye te kweek. Na die Anglo-Boere Oorlog was baie van die Boerevolk erg verarm en het gesukkel om te oorleef. Gevolglik het hul eie Boerekos van hulle tafels af verdwyn. Dit was eers later in die twintigste eeu dat die Boerevolk weer op die been kon kom en weer hulle eie koskultuur kon beoefen.

As ek ‘n koskenner was, sou ek Boerekos in twee afdelings gegroepeer het: kos wat dadelik geëet word en kos wat vir latere gebruik bewaar moes word. Kosse wat dadelik geëet word sou mens dan verder kan verdeel in kos wat in die kombuis berei word, en potjiekos en braaivleis wat buite berei word.

Dit was van oudsher af noodsaaklik om kossoorte te kan bewaar. Dit is gedoen op verskeie maniere soos pekel, droging, beroking, inlê en verwerking in iets anders soos souse, asyn en konfyt. Die Boerevolk is veral bekend vir biltong, Boerebeskuit, blatjang ensovoorts.

Veeboere in die Swellendam en Graaff-Reinet distrikte het, ten spyte van groot veekuddes, ‘n harde bestaan gevoer. Die opset by so ‘n plaas was om baie groente en vrugtebome te plant. Die lae reënval het veroorsaak dat min graan geplant is.  Deur vee van die hand te sit kon koffie, suiker, en speserye gekoop word. Ander produkte wat verkoop of verruil kon word was botter en velle. Ander produkte wat aangekoop moes word was kledingstowwe, kruit en gereedskap. Onder hulle het ‘n eiesoortige koskultuur ontstaan waarin vleis die stapelvoedsel was. Vars vleis is verkry deur vee te slag of deur wild te jag. Wanneer vars vleis nie beskikbaar was nie, het die veeboere soms maande lank van biltong gelewe. Hierdie voorliefde vir vleis bestaan vandag nog by die Boerevolk.

Op lang reise moes kos by die huis voorberei en saamgeneem word. Dit is padkos genoem. Tot onlangs toe was daar nie eetplekke langs snelweë nie en is padkos saamgeneem wanneer met vakansie gegaan is.

Bobotie is van Europese oorsprong en het saam met Van Riebeeck na die Kaap gekom. Die naam bobotie is al vroeg in die Kaap gebruik. Die Verenigde Volke se internasionale resepboek verkeer onder die verkeerde indruk dat bobotie van die slawe af kom en dat dit ‘n “tipies Suid-Afrikaanseˮ gereg is. Sosaties word ook verkeerdelik as afkomstig van slawe beskou. Frikkadelle het ‘n baie ou geskiedenis en het van Europa af gekom. In ‘n tipiese bredie word skaapvleis stadig geprut tot dit sag is en daarna word groente en speserye bygevoeg. Potbraai is ‘n metode om taai vleis sag te maak. Dit kom oorspronklik uit Brabant.

Daar is geen ander Boerekos produk wat so gewild soos Boerewors is nie. Die maak van wors bestaan al duisende jare. Elke worsmaker van Van Riebeeck tot vandag het gehelp om Boerewors te ontwikkel. Daar is ook ‘n wetlike vereiste dat Boerewors uit minstens 90% vleis en 10% speserye en ander middels moet bestaan en dat nie meer as 30% vet mag bevat nie. Gewoonlik word koljander en naeltjies in die speserye gebruik. Goeie Boerewors word van die beste vleissnitte gemaak en die speserye word so vermeng dat daar nie een smaakmiddel is wat oorheers nie. Boerewors is baie gewild by die Boerevolk en ook by baie ander Suid-Afrikaners en uitgewekenes.

Potjiekos is ‘n eg Boerekos gereg en word saam met boerewors, biltong, melktert, koeksisters en bobotie as tipiese Boerevolk geregte beskou. Die pot is oorspronklik afkomstig van die Nederlandse hutspot (ook genoem “dutch-oven”) en is van gietyster. ‘n Tipiese potjiekosresep het een of ander vleis as basis saam met groente en sous. Gewoonlik word die bestanddele in lae geplaas en glad nie geroer nie. Dit is baie gewild by die Boerevolk.

Om vleis te braai is baie oud en het uit Europa hierheen gekom. Braai hier by ons het by die Boerevolk begin, maar het ook gewild geword by ander Suid-Afrikaners. Dit is ‘n sosiale tradisie waartydens (meestal) vleis op ‘n rooster of ander braaier gaar gemaak word. Bykosse sluit in broodjies, slaai, aartappels of patats. Mieliepap is dikwels ook ‘n bykos. Daar is verskillende metodes van braai: oor oop kole, met ‘n ketelbraaier, met ‘n spitbraai, met ‘n gasbraaier of met ‘n skottelbraai. ‘n Braai is ‘n sosiale geleentheid wat spesifieke tradisies en norme het.

Daar is drie gebiede waar ander kultuurgroepe met Boerekos verbind word. Een is die vergissing by sommige persone dat Europese geregte wat deur Van Riebeeck saamgebring is, eintlik by die Maleier slawe ontstaan het. Tweedens is die populariteit van Boerekos by blanke nie-etniese Suid-Afrikaners. (Het blanke nie-etniese Suid-Afrikaners ‘n kultuur?) My gevolgtrekking is dat ten spyte van propaganda, die Boerevolk se kultuur sterker is as hulle “kultuur”. In die derde plek sien ons dat baie produkte wat vroeër tuisgemaak was, nou kommersieel vervaardig en bemark word – met Engelse handelsname. Dit wil klink of hierdie vervaardigers wil voorgee dat hierdie egte Boerekos-produkte geskep of vervolmaak is deur Engelse.

Gewoonlik neem die verowerdes die kultuur van die veroweraars aan – byvoorbeeld die Kapenaars na die Britse besetting. Ten opsigte van Boerekos werk dit anders. Die Boerevolk is die verowerdes en hulle koskultuur word oorgeneem deur die veroweraars. Kan dit wees dat die Boerevolk ‘n beter en sterker kultuur het as wat die veroweraars het?

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Die haatveldtog teen President Burgers

Vir baie mense sal dit vreemd klink as ons President Thomas Francois Burgers ‘n Boereheld en groot Boereleier noem. Hy was dit. Hoekom sal dit dan vreemd klink? Want hy word swart gesmeer deur sy eie mense. Nie net sy tydgenote nie, vandag nog steeds. Hy word vals beskuldig as ‘n liberalis, ‘n vrymesselaar, ‘n verraaier en ‘n swakkeling. In werklikheid was hy ‘n skrander en talentvolle man wat die fluit bespeel het, hy het met sy skryfwerk uitgemunt, hy was ‘n goeie spreker en het ‘n fyn humorsin gehad. En hy was sy tyd ver vooruit.

Thomas Francois Burgers was ‘n Boerseun, gebore 1834 in Graaff-Reinet. Hy het op Graaff-Reinet groot geword en skool gegaan. Na skool het hy in Nederland vir predikant studeer en verwerf daar sy doktorsgraad. Hy is in 1858 getroud met ‘n Skotse meisie en in dieselfde jaar word hy leraar van die NG Kerk Hanover. Burgers het hom teen die oppergesag van sy kerk se formuliere en geloofsleer verset en eerder verkondig wat in die Woord van God staan. In sy eie gemeente was hy besonder gewild en was gereken as ‘n goeie prediker.

Sy eerste probleme met die Kaapse NG Kerk het begin, voor hy nog ‘n gemeente gehad het, oor sy  “onaanvaarbareˮ fluitspelery. In 1861 is hy aangespreek omdat van sy gemeentelede, vervul met die Heilige Gees, al singend deur Graaff-Reinet se strate gery het. In 1862 is ‘n formele klag teen hom ingebring deur iemand wat hom nog nooit gesien of gehoor het nie. Hierdie klag is nie op die manier wat die kerkwet voorskryf, hanteer nie. Hierna volg ‘n lang reeks ongerymdhede in die hantering van die klag. Uiteindelik is Burgers in 1864 skuldig bevind omdat hy bepalings van die belydenisskrifte sou oortree het en is as predikant geskors.

Burgers het die saak na die hooggeregshof geneem. Die hooggeregshof bevind in 1865 dat die Sinode se vonnis van nul en gener waarde is en dat die kerk al die regskostes moes betaal. Die Sinode appelleer na die Privy Council in Londen. In 1867 gee die Privy Council uitspraak ten gunste van Burgers. Die Sinode wou hulle nie daarin berus nie en wou die Koningin van Engeland nader, maar regsadvies het bevind dat hulle geen gronde het nie. Met die Sinodesitting van 1870 was dit duidelik dat daar twee kampe in die kerk was. Na heftige argumente is met 52 teen 44 stemme besluit om Burgers weer tot die kerk toe te laat.

Die groot vyandskap teen Burgers het blykbaar van die teoloë van Stellenbosch gekom. Hy is beskuldig dat hy liberale teologie aanhang en dat hy met die rasionalisme besmet is. Daar is geen duidelike bewyse hiervoor gelewer nie. Daar was klaarblyklik ‘n persoonlike vendetta teen hom.

In hierdie tyd van vervolging begin hy skryf. Hy skryf sketse oor sy ondervindings en waarnemings. Die sketse getuig van sy besondere talent om te hekel sonder om simpatie met die gehekeldes te verloor. Hy skryf Nederlands maar die dialoog was in die spreektaal, Afrikaans. Sy sketse gee aan die leser ‘n kyk op die kultuur en gebruike in sy tyd. Vandag word sy skryfwerk beskou as ‘n hoogtepunt van sy tyd se prosa.

Thomas Francois Burgers was nie onbekend in die Transvaal nie. Die Transvalers het nie ooghare vir die Kaapse Kerk gehad nie. Die Kaapse Kerk het die Voortrekkers onder tug geplaas. Burgers het in 1871 die Transvaal besoek en by etlike gemeentes van die Hervormde Kerk eredienste gelei. Met sy Schetsen uit de Transvaal het Burgers goed gepraat van die Transvalers, hulle kerk en hulle toekomsmoontlikhede.

In 1871 was daar ‘n ernstige politieke krisis in die Zuid-Afrikaansche Republiek (ZAR). Dit het ontstaan as gevolg van die diamantvelde aan die Wesgrens. Daar was verskeie volksraadslede wat aangedring het dat President M.W. Pretorius ontslaan moes word. Pretorius het oneervolle ontslag vrygespring deur self te bedank. Die Volksraad het D.J. Erasmus as waarnemende staatspresident aangewys. ‘n Vereiste is gestel dat ‘n nuwe president bekwaam moes wees om die Britse Diplomasie die hoof te bied. Omdat dit twyfelagtig was dat daar binne die republiek ‘n geskikte persoon gevind sou word, is die grondwet gewysig om dit moontlik te maak dat nie-burgers as president verkies kan word. Moontlike kandidate was Theophilus Shepstone van Natal, hoofregter Harding van Natal, die Vrystaatse president Jan Brand en dr. T.F Burgers van Hanover. Uiteindelik was die keuse tussen Burgers en William Robinson met Burgers wat, in 1872, met ‘n oorweldigende meerderheid verkies is as die nuwe president.

Daar was etlike ernstige sake wat die dringende aandag van die nuwe president vereis het. Daar was die krisis op die Wesgrens. Die land se finansies was in ‘n haglike toestand en daar was min ekonomiese vooruitsigte. Die onderwys was in ‘n treurige toestand. Swartes binne die land was gereeld opstandig. Dan was daar die Britse koloniale ambisies om te hanteer.

Burgers se oplossing vir die diamantveld krisis was om direk met die Tswana stamleiers te onderhandel. So het hy die Keate-uitspraak ongedaan gemaak. Die vorige president, M.W. Pretorius, en sy tesourier-generaal het glad nie geweet wat met die land se finansies aangaan nie. Daar was geen rekordhouding nie. Burgers het ‘n lening by die Cape Commercial Bank gemaak om die waardelose note en skuldbriewe te vervang. Die ontdekking van goud by Lydenburg het gehelp om die land se ekonomie te verbeter. Die eerste Burgersponde is in 1874 geslaan. Die grootste enkele uitgawe van die ZAR was die betaling van kommandolede. Burgers was verplig om dit te staak. Hieroor was daar groot ongelukkigheid. Om die onderwys te standardiseer en uit te bou het Burgers die kerkskole vervang met Staatskole. Daarmee het hy die vyandskap van sommige predikante op die hals gehaal. Die probleme wat die ZAR met swartes gehad het, het die voortbestaan van die staat bedreig. Daar was groot druk uit die buiteland deur antislawerny groepe. Die Paswet, wat voor Burgers se termyn opgestel is, het nie gewerk nie. Hy het gemeen die Britte kan dit teen die ZAR gebruik in die diamantveld krisis.

Burgers het die eerste museum, biblioteek, botaniese tuin en gimnasium in die ZAR gevestig. Burgers het besef dat ‘n Boerekoerant nodig is en het met Jan Celliers ooreengekom om De Volkstem in Pretoria uit te gee. President Burgers en die volksraad was ten gunste van ‘n verandering van die landsvlag en landswapen, maar die burgers nie.

President Burgers wou toegang tot ‘n nie-Britse hawe hê en het Europa besoek om geld te leen vir die bou van ‘n spoorlyn na Delagoabaai. Die Britte het alles in hul vermoë gedoen om Burgers in Europa te diskrediteer. Die spanning hieroor het sy gesondheid geknou. In 1876 het die firma Insinger ingewillig om die geld aan die ZAR te leen en is die Lebombo Spoorwegmaatskappy gestig.

Britse wapensmokkelaars het 400,000 gewere aan swart stamme verkoop. Delwers in die Lydenburg omgewing het in konflik met die swart hoofman Sekhukhune gekom. Die Britse regering het na geleenthede gesoek om die ZAR te annekseer. Toe die Sekhukhune-oorlog uitbreek, was Burgers in Europa. Die waarnemende president wou nie die verantwoordelikheid op hom neem nie. Toe Burgers terug is, gee die volksraad hom opdrag om die oorlog te beëindig. Die kommandos het steeds vir Burgers verkwalik dat hy hulle vergoeding weggeneem het en het geweier om te help. Die oorlog kon ook die planne vir ‘n spoorlyn verongeluk. Uit desperaatheid het Burgers verbande op sy plase in die Richmond omgewing gaan uitneem om huursoldate te kry om die oorlog te beëindig. Burgers het persoonlik die leiding geneem en Sekhukhune tot oorgawe gedwing.

Burgers het by verskeie geleenthede die volksraad gewaarsku oor Brittanje se anneksasieplanne. Hulle het hom nie ernstig opgeneem nie en dit as bangmaakstories afgemaak. In 1877 daag Shepstone met 25 polisiemanne en 8 amptenare in Pretoria op, kwansuis om griewe te bespreek. Ten spyte van Burgers se protes, word die Transvaal as Britse gebied geannekseer. Vir Burgers was dit ‘n persoonlike ramp, hy was verarm omdat hy sy persoonlike bates moes verpand ten einde sy land te help. Die Britte het onderneem om aan hom ‘n jaarlikse pensioen van £500 te betaal mits hy wegbly uit die Transvaal. Dit is laat betaal en ook net vir ‘n kort tydjie. Hy kon nie werk kry nie en hy en sy gesin swerf rond in uiterste armoede. Verder is hy ernstig siek met inwendige bloeding en in een oog bykans blind. Hy probeer om op gehuurde grond te boer maar is nie suksesvol nie. Hy sterf in 1881 op 47-jarige ouderdom. Sy weduwee, Mary Burgers, is verarmd en verneder deur haar man se volk. Sy gaan egter voort om haar kinders op te voed om trou te wees aan sy volk. Tydens die Anglo-Boere Oorlog sluit haar seuns as vrywilligers aan by die Boerekommandos en haar dogters dien as verpleegsters by Boere-ambulanse.

Burgers se vyande het, na anneksasie, tot hulle eie voordeel by die Britte ingeskakel. In later jare verstaan Paul Kruger vir Burgers. Hy volg in ‘n groot mate dieselfde beleid as Burgers. In 1895 laat hy Burgers se stoflike oorskot met eerbewys in Pretoria herbegrawe. Hy het nie toegelaat dat daar in sy teenwoordigheid afbrekende aanmerkings oor Burgers gemaak word nie. Kruger sou van Burgers gesê het:  “Hij had zijn Land en Volk erg lief, maar was zijn tyd ver vooruit.”

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Is jy ‘n Boer of is jy ‘n Suid-Afrikaner?

Voor 1910 het Suid-Afrika nie bestaan nie. Daar was nie so ‘n land nie. Die woord Suid-Afrika was gebruik om ‘n geografiese gebied aan te dui, soos byvoorbeeld Noord-Afrika of Oos-Europa. Die benaming Zuid-Afrikaansche Republiek was wel gebruik vir die Transvaal gebied, maar nie vir enige ander gebied nie.

Met die totstandkoming van die Unie van Suid-Afrika in 1910, het Britse Imperialiste ‘n lank gekoesterde ideaal bereik . Die manier hoe die storie vertel word, bring mens onder die indruk dat dit slegs oor die vereniging van die blankes gegaan het. Blykbaar het sir George Grey al in die 1850’s gedink om die verskillende lande in suidelike Afrika te verenig. Op daardie stadium was die Colonial Office nie oortuig dat dit uitvoerbaar was nie. In 1867 het Kanada as ‘n federasie van 3 Britse kolonies ontstaan. Die sukses hiermee is opgevolg met ‘n plan van aksie vir suidelike Afrika. Die probleem was dat die Britte net beheer oor ‘n kleinerige gebied gehad het. Die Boere van die republieke het hulle eie lande gehad en het nie belang gestel om hulle onafhanklikheid prys te gee nie. Daar was ook groot gebiede waar Swartmense oor hulleself regeer het. ‘n Plan moes met die wederstrewiges gemaak word.

Sir Bartle Frere was aangestel as Britse Hoë Kommissaris in suidelike Afrika om die Policy of Confederation te implementeer. Volgens hierdie beleid moes hy die verskillende Britse kolonies, die onafhanklike Boererepublieke en onafhanklike swart volke onder gesamentlike Britse beheer bring.

Die gebied wat deur die Britte Kaffraria (die lande van die Xhosas) genoem was, is stuk-stuk deur Brittanje geannekseer en by die Kaapkolonie ingelyf. Volgende aan die beurt was Transvaal. Sir Theophilus Shepstone het die Transvaalse republiek doodluiters namens Brittanje geannekseer. Hierna vestig Frere sy aandag op die Zoeloe koninkryk. Zoeloeland word ingeval, maar die Britte verloor. Die Boere van Transvaal veg terug en die Eerste Vryheidsoorlog volg. Die Britte verloor. In 1895 is daar die Leander Starr Jameson inval van Transvaal, maar dit misluk. Zoeloeland word in 1897 deur die Natalkolonie geannekseer. Hierna volg die Anglo-Boere Oorlog en die twee Boererepublieke kom onder Britse beheer. Nou was die pad oop vir die stigting van Suid-Afrika.

Daar was nou vier selfregerende Britse kolonies: Kaap, Natal, Transvaal en Vrystaat. ‘n Konferensie is belê om die vereniging van die vier selfregerende kolonies te bespreek. Natal wou ‘n federasie hê, maar die res het ‘n unitêre staat verkies. Die kompromie was ‘n unitêre staat met provinsies wat uitgebreide magte sou hê. Die geskil oor ‘n hoofstad is opgelos deur vier hoofstede te hê. Die Kaap se stemreg is verskans. Engels en Hollands het die twee amptelike tale geword. ‘n Wetsontwerp is opgestel en in Mei 1909 goedgekeur en na die Britse Regering gestuur. Die House of Commons en die House of Lords het dit onveranderd goedgekeur en koning Edward VII het dit onderteken. Die Vrede van Vereeniging was op 31 Mei 1902, die Unie van Suid-Afrika het op 31 Mei 1910 tot stand gekom. Hoekom dink ons 31 Mei is ‘n goeie datum?

Daar was nou ‘n nuwe land op die wêreldkaart, Suid-Afrika. Al die inwoners, (wit, swart of wat ook al) was Suid-Afrikaners. Nou kon begin word met die Nasiebou. Nasiebou is ‘n politieke proses wat deur propaganda die publiek wil oortuig dat iets wat nie bestaan nie wel bestaan. Nie-blankes het vir alle praktiese doeleindes geen seggenskap gehad nie. Die African National Congress is in 1913 gestig. Die Boere was onder dwang Suid-Afrikaners en die Rebellie breek in 1914 uit. Uiteindelik het Nasiebou meer gerig gewees op versoening tussen Boer en Brit en om ‘n blanke nasie tot stand te bring wat Brits sou wees. As teenvoeter is die benaming Afrikaner gebruik om al die blanke Afrikaanssprekendes saam te snoer.

Oral ter wêreld het die groot moondhede oplossings, wat etnisiteit geïgnoreer het, op verowerde gebiede afgedwing . Hulle oplossings was in hulle eie belang. Jare later, na veel lyding, dan ontplof daardie oplossing. Dink byvoorbeeld aan die Balkan, aan Sirië en Irak. Suid-Afrika sal heel moontlik dieselfde weg volg.

Intussen sing ons Ons vir jou, Suid-Afrika.

Alle Boere woon nie noodwendig in Suid-Afrika nie. Daar is ook Boere in ander lande. Etnisiteit word nie beperk deur politieke grense nie.

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Wat het in 1971 gebeur?

Jare terug het ek iets gelees oor ‘n 46 jaar siklus in ons volk se geskiedenis. Wie dit geskryf het, kan ek nie onthou nie. Ek kry ook nie enige inligting daaroor nie. Sekerlik was dit 46 jaar van 1902 tot 1948 en weer 46 jaar van 1948 tot 1994. Die teorie het voorts gesê dat halfpad deur die 46 jaar, na 23 jaar, daar ook iets belangrik gebeur het.

1902 was die Vrede van Vereeniging, die einde van die Anglo-Boere Oorlog. Toe het ons volk selfregering verloor. In 1948 het die Nasionale Party van Dr. Malan aan bewind gekom en hulle het ons gebring tot by ‘n vorm van selfregering. 23 Jaar na 1902 en 23 jaar voor 1948 was 1925. Dit was toe dat Afrikaans as amptelike taal erken is. Halfpad na selfregering toe was daar ‘n taal oorwinning.

Van 1948 af het ons volk selfregering gehad, dit het ons in 1994 verloor. 23 jaar na 1948 en 23 jaar voor 1994, was 1971. Ek kon onthou van gebeure voor 1971 en gebeure na 1971, maar ek kon niks belangrik van 1971 onthou nie. Beteken dit die siklus-teorie werk nie?

Nou het ek wel afgekom op iets wat in 1971 gebeur het en wat dalk iets beteken.

John Vorster se termyn as volksleier was ongelukkig. Die eerste skeuring in die Nasionale Party vind plaas in 1969 toe 4 kabinetslede bedank om die Herstigte Nasionale Party te stig. In 1979 moes hy bedank as Staatspresident as gevolg van die Inligtingskandaal. Vorster was ‘n vurige nasionalis en vroeër bekend weens sy kragdadigheid. Dit wil lyk of die Peter Principle op hom van toepassing was: hy het opgang gemaak tot hy sy vlak van onbekwaamheid bereik het. Waar sy voorganger, Dr Verwoerd, bekend was as ‘n man van beginsel, het Vorster probeer om ander ter wille te wees met sy beleid van pragmatisme.

Die eerste groot kopseer vir Vorster, nadat hy dr Verwoerd opgevolg het, was sport. Begin 1967 was die Nasionale Party eenparig in sy sportbeleid. Kort daarna het Vorster sy standpunt, met baie woorde maar sonder om iets te sê, oor sport gestel. Dit was duidelik dat hy, as hoofleier, nie ‘n beleid oor veelrassige sport gehad het nie. So is daar vir ‘n paar jaar voortgeploeter.

In April 1971 kom die Afrikaner-Broederbond tot die regering se redding. Hulle formuleer toe ‘n sportbeleid vir die regering. Voorheen het die Broederbond nie ingemeng in die opstel van politieke beleid nie, nou het hulle dit begin doen. Nie net dit nie, die volk moes nie ingelig word oor die praktiese implikasies daarvan nie. Dus in 1971 begin ‘n geheime organisasie, die Afrikaner-Broederbond, om regeringsbeleid op te stel en word die volk in die duister gehou oor wat presies aan die gang is. Ek sien dit as die begin van die verlies aan selfregering.

Reeds voor 1971 het die Broederbond ontsaglike invloed gehad oor die volk. Alle organisasies wat iets met die volk te doen gehad het, was onder hulle invloed of beheer. Kerk, kultuur, sake – alles. Direk of indirek. Van 1971 af het hierdie geheime organisasie in die geheim effektief oor die volk regeer.

Die Broederbond het blykbaar 3 faksies gehad: verligtes, gematigdes en verkramptes. Die Herstigte Nasionale Party was die verkramptes en verloor  in 1971 hulle lidmaatskap. Daarmee bly slegs die linkses oor. Die verkramptes was nog nasionaliste in die gees van Malan, Strijdom en Verwoerd. Die verligtes was internasionaliste en die gematigdes moes die volk gerusstel. Hierna is Nasionale Pers as die propaganda-arm van die verligtes gebruik. Die Beeld het in 1971 ‘n dagblad geword – in Transvaal waar die volk meer nasionalisties was.

Dit word beweer dat Dr Nico Diederichs (Minister van Finansies) in 1971 die jaarlikse Bilderberg byeenkoms in Bermuda bygewoon het. Daardeur het die Bilderberg groep ‘n verteenwoordiger in die regering en die Broederbond gekry.

Wie was die Voorsitters van die Broederbond van 1971 af? Dr PJ Meyer (1960-1972), Dr AP Treurnicht (1972-1974), Prof G Viljoen (1974-1980), Prof CWH Boshoff (1980-1983), Prof JP de Lange (1983-1993), Mnr TL de Beer (1993-1994). Binne die Broederbond was daar glo ook ‘n binnekring wat die kitaar geslaan het.

Indien dit korrek is dat die volk sedert 1971 nie veel seggenskap oor regeringsbeleid gehad het nie, verloor ons alles in 1994. Van toe af het ons glad nie meer selfregering oor enige iets nie. Ons is weer terug waar ons in 1902 was.

Indien hierdie 46-jaar siklus nog van toepassing is, is 2017 23 jaar na 1994. Beteken dit iets?

 

 

Save

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

Aan die einde van die bloedspoor is ‘n Boer

Ons kan Herrie die Strandloper (ook bekend as Autsumao van die Goringhaikonas) as die eerste plaasmoordenaar beskou. Op 19 Oktober 1653 vermoor hy en sy maats vir David Jansz, die Kompanjie se veewagter. Hulle steel ook bykans die hele kudde beeste. Hy vlug, maar 2 jaar later kom hy terug en kom skotvry daarvan af. Van Riebeeck straf hom nie vir sy misdade nie en laat hom toe om weer daar te bly.

Mettertyd het ons voorgeslagte ‘n deurgang deur die berge gekry en hulle in die binneland gaan vestig. Hulle beweeg verder ooswaarts en teen 1770 bereik hulle die Sneeuberge. Hierna vestig sommiges hulle in die Zuurveld wat grens aan die Xhosa stamgebiede. Dit is hier waar hulle vir die eerste keer swartmense ontmoet het. Nie lank nie, toe is daar moeilikheid.

Teen 1779 was veediefstal deur die Xhosas so algemeen dat die blankes hulle plase moes verlaat. Optrede deur kommando’s in 1780 slaag om vee terug te kry, maar hulle kon nie die Xhosas van die plase af verdryf kry nie. Die regering in die Kaap het toe vir Adriaan van Jaarsveld as veldkommandant aangestel en sy kommando kon vee terugkry en Xhosas uit die Zuurveld verdryf. Hierdie was die Eerste Grensoorlog en die oorsake was veediefstal en grondroof. Adriaan van Jaarsveld was later een van die leiers wat die republieke van Swellendam en Graaff-Reinet gestig het.

Hierna volg die Tweede, Derde, Vierde en Vyfde Grensoorloë. Die redes bly dieselfde: veediefstal en grondroof. Die owerhede probeer met versoening die saak oplos, en dit werk nie. Eers probeer die Kompanjie en daarna probeer die Britse Empire. Die blankes in die binneland begin besef dat die owerhede nie na hulle omsien nie en die republikeinse ideaal word gebore.

Ten spyte van die vorige oorloë het toestande aan die Oosgrens bly verswak. Die Britte het nie ‘n konsekwente beleid gevolg nie en die Xhosas het dit gesien as swakheid by die blankes. Die Koloniale Regering het troepe in die gebied verminder en beperkings op die kommando’s geplaas. Handelaars het wapens en ammunisie aan die Xhosas verkoop. Gewapende Khoikhoi drosters sluit by die Xhosas aan. Die grensboere en setlaars besef hoe onveilig die situasie geword het. In 1834 bars ‘n groot mag Xhosas oor die grens. ‘n Honderd blankes word vermoor, opstalle word geplunder en afgebrand, 7 000 mense word dakloos. Die grensboere verloor 115 000 beeste, 161 000 skape en bokke, 5 700 perde en 60 waens. Die Britte tree op teen die Xhosas en behaal ‘n klinkende oorwinning. Vir hierdie poging het die Britte voorrade, waens en perde by die grensboere opgekommandeer. Die Britte se vergoeding aan die grensboere was maar karig. Verder het hulle die grensboere daarvan beskuldig dat hulle die Xhosas aanhits deur hulle vee te gaan terugneem. Die Britte se hantering van die grensboere tydens die Sesde Grensoorlog was een van die oorsake van die Groot Trek.

Na my mening was die moorde tydens die Groot Trek in prinsiep dieselfde as vandag se plaasmoorde. Die Voortrekkers het nog nie grond gehad nie, hulle was nog opsoek na grond. Hulle het nie enige iemand bedreig nie, hulle was nie in vyandskap met iemand anders nie. Hulle het nie verwag dat hulle aangeval sou word nie.

Die Van Rensburg-trek het gesoek na ‘n roete na Delalgoabaai. Niksvermoedend het hulle naby die stat van Manukozi uitgekamp. Gedurende die nag word hulle aangeval. Hulle veg verbete terug, maar hulle ammunisie raak op en hulle word uitgemoor. Karel Tregardt vind hulle beendere en begrawe dit.

Van die Potgieter-trek se mense kamp uit naby die Vaalrivier. Stephanus Erasmus en ander het gaan jag. Toe hulle die aand terugkeer, kom hulle af op Matabeles wat hulle kamp aangeval het en die blankes en die nieblanke bediendes vermoor het. Erasmus en sy een seun jaag na die ander Trekkers om hulle te waarsku. Die Liebenbergs trek nie betyds laer nie en word die oggend aangeval. Sommiges het wonderbaarlik ontkom,  maar al die vee word gesteel en twee meisies en ‘n seun word ontvoer. Die lot van hierdie kinders is nie bekend nie. Die slag van Vegkop het hierop gevolg.

Nadat die Zoeloekoning, Dingaan, vir Piet Retief en sy 70 metgeselle laat vermoor het, het hy opdrag gegee dat die res van die Voortrekkers ook uitgewis moes word. Die laers was wyd uitmekaar al langs die Tugelarivier en sy sytakke. Op 16 Februarie 1838 bekruip die Zoeloes die niksvermoedende Voortrekkers. Die nag van die aanval was dit donkermaan. Die Voortrekkers het eers besef wat aangaan toe die Zoeloes tussen hulle was. Twee Bezuidenhout broers kon ontsnap om ander laers te waarsku. Die aanval was op die laers wat by Bloukrans, Moordspruit en Weenen gestaan het. Van die Voortrekkers is 41 mans, 56 vroue, 185 kinders en 200 bediendes uitgemoor. Die aanvalle het met ongekende wreedheid plaasgevind. Die slagoffers se liggame is oopgeskeur, vroue is met skerpgemaakte stokke in die onderlyf deurboor en kinders is teen wawiele doodgeslaan. ‘n Strafekspedisie is uitgestuur maar dit het misluk. Uiteindelik het dit gelei tot Bloedrivier.

Ook tydens die Anglo-Boere Oorlog is geweldsmisdade teen veral kinders en vroue gepleeg. Die Havenga-verslag bevat inligting hieroor. Hierdie misdade was gepleeg deur Britse soldate en Swart troepe wat aan Britse kant geveg het.

Die wreedheid teenoor ons voorgeslagte het ook verkragting ingesluit. Dit word nie uitdruklik so genoem in geskiedenisboeke nie. Die slagoffers wou nie daaroor praat nie. Hulle het ook nie die woord “verkragting” gebruik nie maar eerder gepraat van “ontering”.

Sedert 1994 vind sulke wreedheid weer teen blankes plaas. Die geskiedenis herhaal homself. Dit is nou al 23 jaar later en daar is geen vooruitsig dat dit gestop gaan word nie. Nie deur die owerhede nie.

Kort ons ‘n leier? Ons het leiers. Kort ons ‘n plan? Ons het ‘n plan. Wie gaan ons help? Niemand nie. Moet ons bid? Net as ons ons bekeer en verootmoedig het. By Bloedrivier het ons voorouers geen ander opsies gehad nie. Dit was oorlewing of uitwissing. Ons gaan weer daar kom.

 

 

 

Save

Save

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin

16 Desember 1899, die Swart Week

images

Ons almal weet wat op 16 Desember 1838 gebeur het. ‘n Klein groepie Voortrekkers was omsingel deur ‘n oormag Zoeloes. Die Voortrekkers het besef hulle staan nie ‘n kat se kans nie, die situasie was onmoontlik. Toe maak hulle in desperaatheid ‘n gelofte aan God. Op die 16de help Hy hulle daar by Bloedrivier.

Hier is iets wat ek nie geweet het nie. Geloftedag was nie net ‘n oorwinning vir die Voortrekkers nie, dit was ook ‘n oorwinning vir die Christendom. Hoewel Britse en Amerikaanse sendelinge al van 1820 af onder die Zoeloes gewerk het, is daar geen rekord van ‘n enkele bekeerde Zoeloe voor die Slag van Bloedrivier nie. Die houvas van die toordokters en bygelowe het daarvoor gesorg dat daar nie eers een Zoeloe in 18 jaar op die evangelie gereageer het nie.

Ten spyte van die grusame moorde op vrouens en kinders by Blauwkrans en elders, het die Boere nie dieselfde gedoen aan die Zoeloes nie. Die Boere het nooit vergeldingsaksies teen die Zoeloevolk geloods nie. In plaas van vergelding, het hulle sendingaksies geloods. Dit was eers na Bloedrivier wat toenemende getalle Zoeloes tot Christus bekeer is. Binne sig van die plek waar Piet Retief en sy manne vermoor is, het Afrikaanse sendelinge ‘n kerk en sendingstasie gebou. (Met dank aan Peter Hammond van die Reformation Society).

42 Jaar later, is weer ‘n gelofte afgelê. Hierdie keer by Paardekraal. Die geleentheid was die anneksasie van die Transvaalse Boererepubliek deur Groot-Brittanje. Weereens was die oormag te groot. Op 13 Desember 1880 het burgers van Paul Kruger ‘n klipstapel opgerig by Paardekraal en daar ‘n gelofte afgelê. Die Eerste Vryheidsoorlog het geduur van 16 Desember 1880 tot 27 Februarie 1881. Groot Brittanje is verslaan deur ‘n klein en onbenullige landjie. Die Britse Empire het hierdie nederlaag as ‘n vernedering ervaar. In ‘n sekere sin was die Tweede Vryheidsoorlog ook bedoel om hierdie nederlaag te wreek. So erg was hierdie wraakbegeerte dat Britse troepe die klippe van Paardekraal in die Vaalrivier gaan gooi het.

16 Desember 1899 is nie voorafgegaan deur die aflê van ‘n nuwe gelofte nie. 16 Desember 1899 was die einde van Groot-Brittanje se Swart Week.

Die Tweede Vryheidsoorlog (ook bekend as die Anglo-Boereoorlog) breek uit op die President se verjaardag, 10 Oktober 1899. In die week van 10 tot 16 Desember 1899, behaal die Boere roemryke oorwinnings oor die Britse Empire. Die veldslae van Magersfontein, Colenso en Stormberg gebeur in hierdie week.

Op 16 Desember 1899 verskyn ‘n buitengewone gratis uitgawe van De Volkstem waarin President Kruger die volgende dag, die 17de, tot nasionale dankdag verklaar. In ‘n artikel in die koerant is parallelle getrek tussen 1838 en 1899. Die Boerevolk is gevra om God te dank vir hierdie oorwinning.

Wat my persoonlik kwel, is die vraag: wat het ná 16 Desember 1899 gebeur?

 

Save

Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedinyoutube
Facebooktwittergoogle_pluspinterestlinkedin