SES!!! weergawes van die Bloedrivier Gelofte

Foto: Pieter Bruwer se gedigte: https://www.facebook.com/105602099564678/posts/1186153381509539/


Dit is al lank bekend dat die Gelofte van 9 tot 16 Desember 1838 wat by meeste Geloftefeeste voorgelees word, foutief is. Nogtans word dit nie reggestel nie en jaar na jaar word die foutiewe Gelofte herhaal.

Daar is ses verskillende weergawes van die Gelofte en hulle verskil van mekaar. Daarom moet ons vasstel wat die verskille is en watter weergawe die korrekte een is.

J.G. (Jan) Bantjes was die klerk van die Volksraad in Natal en is gesekondeer om Hoofkommandant A.W.J. Pretorius se amptelike sekretaris te wees. Hy het ʼn joernaal in die vorm van ʼn dagboek gehou van 27 November tot 27 Desember 1838. Hy was ʼn lid van die Wenkommando en ʼn eerstehandse getuie van wat gebeur en gesê is. Sy joernaal is op 14 Junie 1839 in De Zuid-Afrikaan gepubliseer soos in die Gelofte onderneem is. Sy weergawe is die oudste en is op 9 Desember 1838, die eerste dag waarop die Gelofte afgelê is, opgeteken.

A.W.J. (Andries) Pretorius was die Hoofkommandant van die ekspedisie, bekend as die Wenkommando, en doen op 22 Desember 1838 verslag aan die Volksraad. Sy verslag, met die bewoording van die Gelofte word in De Zuid-Afrikaan op 15 Februarie 1839 gepubliseer. Dit stem ooreen met Bantjes se weergawe.

S.A. (Sarel) Cilliers was ook teenwoordig by Bloedrivier. Hy was een van die drie kapelane. Sy herinneringe word omstreeks 1870/1871 (meer as dertig jaar later en kort voor sy dood) deur ds. W.S. Van Rijneveld opgeteken. Die oorspronklike dokument het weggeraak, maar H.J. Hofstede het ʼn kopie bekom. Cilliers se weergawe is sedert 1891 op Geloftefeeste gebruik en het die tradisie geskep dat Geloftedag “as ʼn Sabbatdag” gevier moet word.

H.J. Hofstede publiseer in 1876 sy boek “Geschiedenis van den Oranje-Vrijstaat”. Sy boek bevat ʼn kopie van Cilliers se weergawe. Hofstede het sy weergawe opgestel vir gebruik deur gemeentes op grond van Cilliers se weergawe..

G.B.A. Gerdener publiseer in 1919 ʼn biografie oor Sarel Cilliers: “Sarel Cilliers Die Vader van Dingaansdag”. Hierin verskyn Gerdener se gerekonstrueerde weergawe van die Gelofte.

W.E.G. Louw se verwerkte vertaling van die Gelofte word in 1962 aan die Uitvoerende Raad van die F.A.K. verskaf. Hierdie weergawe verskyn ook op ʼn muurpaneel in die Voortrekker-Gedenkkerk in Pietermaritzburg. Hierdie weergawe is deur die F.A.K. uitgegee en versprei. Dit is ‘n vertaling van Gerdener se Nederlandse weergawe.

Die weergawes van Hofstede, Gerdener en Louw het ontstaan uit die Cilliers-weergawe. As Cilliers en Bantjes se weergawes vergelyk word, kan gesien word hoe groot die verskil werklik is.

Jan Bantjes se joernaal: “dat hy aan den Almagtigen eene gelofte doen wilde (indien allen wel wilden),—“om zoo de Heere ons de overwinning geven mogt, een Huis tot zynes Grooten Naams gedachtenis te stichten, alwaar het Hem zal behagen”— en dat zy ook moesten afsmeken, de hulp en bystand van God, om deze gelofte zeker te kunnen volbrengen, en dat wy den dag der overwinning, in een boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, op dat het ter Eere van God gevierd mag worden.”

Sarel Cilliers se herinnering: “Mijne Broeders en mede-landgenoten, hier staan wij thans, op eene Ogenblik voor een Heilige God, van Hemel en aarde, om een belofte aan hem te beloven, als hij met zijne bescherming, met ons zal wezen, en onze vijand in onze handen, zal geven dat wij hem overwinnen, dat wij die dag, en de datum, elk jaar als een verjaarsdag, en een dankdag, zoo als een Sabbath, en zijne eere, dienen zal, doorbrengen en dat wij het ook aan onzen kinderen zal zeggen, dat zij met ons er in moeten deelen, tot gedachtenis, ook voor ons opkomende geslagten, en als iemand is die er onder bezwaard bevind, dat die dan van deze plaats, weg moeten gaan, Want de eere van zijn naam, daardoor zal verheerlijk worden, dat de roem en eer van overwinning, aan hem zal worden gegeven, Ik zeide ook verder, dat wij in de gebed zamen moeten deelen, die tot den troon van Zijne Genade zal worden opgezonden, en zoo voor, en ik bereyde mijne handen, na de Hemel uit, in naam van ons allen”

Cilliers se herinnerings is (meer as 30 jaar later) foutief op ʼn paar punte. Die eerste is die invoeging van: “dat wij die dag, en de datum, elk jaar als een verjaarsdag, en een dankdag, zoo als een Sabbath, en zijne eere, dienen zal, doorbrengen”.

Hofstede voeg die volgende by Cilliers:  “een tempel ter zijne eer stichten zoude, waar het Hem zoude behagen,” Dit word dan herhaal deur Gerdener en Louw. Louw se weergawe stel dit so: “dat ons ʼn huis tot Sy eer sal oprig waar dit Hom behaag”. Die oorspronklike weergawe van Bantjes lui soos volg: “een Huis tot zynes Grooten Naams gedachtenis te stichten, alwaar het Hem zal behagen”. Die oorspronklike gebruik “huis” nie “tempel” nie (dus ook nie kerk nie). Die oorspronklike onderneem om ʼn huis te “stig” en nie die “oprig” van ʼn huis nie. Die oorspronklike bedoeling was iets anders as om ʼn gebou op te rig.

Die derde fout is dat Bantjes se: “in een boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken” weggelaat word by die latere weergawes. Bantjes se Joernaal is gepubliseer en is die “boek” waarvan melding gemaak word. Dit bevestig dat sy weergawe die outentieke weergawe is.

ʼn Verwante kwessie is watter persoon die bewoording van die Gelofte gedoen het. Een bron meen dit was Eerwaarde Erasmus Smit want hy was die Natalse Voortrekkers se predikant. Die probleem is dat hy nie ʼn lid van die kommando was nie. Hy was nie teenwoordig nie.

Gerdener se boek “Sarel Cilliers. Die vader van Dingaansdag” (1919 en 1925) noem Cilliers die geestelik-godsdienstige profeet van die Groot Trek. Cilliers was ʼn ouderling en lekeprediker wat een van die drie kapelane van die Wenkommando was. Hy was blykbaar welsprekend en kon moontlik die Gelofte voorgelees het. Sy rol word dikwels oorskat by Geloftefeeste. Daar word beweer dat hy die bewoording van die Gelofte opgestel het en dat hy die “held van Bloedrivier” was. Gerdener het skynbaar ʼn groot heldeverering vir Cilliers gehad.

Jan Bantjes se joernaal van Sondag 9 Desember 1838 stel die gebeure soos volg: “Des Zondags morgens, vóordat de godsdienst begon, liet de Hoofd-Kommandant degenen die de godsdienst zouden verrigten, by malkander komen, en verzocht  hen, met de gemeente te spreken, dat zy allen volyverig in geest en in waarheid, tot God mogten bidden, om Zyne hulp en bystand, in het slaan tegen de vyand; dat hy aan de Almagtigen ‘n gelofte doen wilde” En dan verder: “De heeren Cilliers, Landman en Joubert, waren opgeruimd in het gemoed, om zulks te horen; zy onderhielden hunne gemeentens hierover en verkregen hunne algemene toestemming.”

Die gedagte aan ʼn Gelofte en die bewoording daarvan moet aan Hoofkommandant Pretorius toegeskryf word. Hy het op voorafgaande dae aan al sy offisiere gemeld dat hulle nie sonder die hulp van God sal oorwin nie en almal aangespoor tot gebed en Christelike gedrag.

Wat nou? Is die presiese woorde van die Gelofte belangrik of nie? Is die presiese nakoming van die Gelofte belangrik of nie? Wanneer gaan die huis gestig word of hoef dit nie gedoen te word nie?

Koning Dawid het ʼn huis gestig, koning Salomo het ʼn tempel opgerig. Daar is ʼn groot verskil.

Die volgende studiestuk bevat verdere inligting: Die outentieke weergawe van die Bloedrivier Gelofte (1838), deur P.R. Swanepoel en P.C. Groenenstein (26 Augustus 2011)

SPESIALE AANBIEDING: GRATIS E-BOEKE

Bestel enige van die boeke aan die regterkant by buitepos@minderheidsverslag.co.za. Kies tussen PDF of EPUB.

Bloedrivier: wat meeste mense nie weet nie

Kapt Garden was ‘n ooggetuie

Met die afgelope herdenking van die Gelofte van Bloedrivier, het dit my weereens ontstel dat die verkeerde Gelofte voorgelees is. Verder was daar ook heelwat verkeerde inligting gegee oor die gebeure daar. Bloedrivier was ʼn keerpunt in die geskiedenis van Suidelike Afrika en het ondermeer ook die deur oopgemaak vir die verkondiging van die Evangelie, maar daaroor is ook niks gesê nie.

Die presiese bewoording van die Gelofte is ʼn uiters belangrike saak. Met die Gelofte is daar ʼn onderneming aan God gemaak. Die nakoming daarvan berus op die korrekte woorde sonder byvoegings en weglatings. Indien die Gelofte as ʼn verbond (kontrak) gesien word, kan sulke veranderinge as kontrakbreuk geag word.

Daar bestaan verskeie weergawes van die Gelofte: Die WEG Louw weergawe van 1962, die GBA Gerdener weergawe van 1919, die HJ Hofstede weergawe van 1876, die SA Cilliers weergawe van 1870/1871, die AWJ Pretorius weergawe van 22 Desember 1838 en die JG Bantjes weergawe van 9 Desember 1838.

Die bewoording wat hedendaags gebruik word, het ontstaan by GBA Gerdener wat in 1919 ʼn weergawe van die Gelofte opgestel het uit onbetroubare bronne. Hy was verder ook onder die indruk dat Sarel Cilliers die “vader van die Gelofte” was. Hierdie weergawe het mettertyd bekend geword as die Tradisionele Gelofte. Dit is in 1962 deur WEG Louw in Afrikaans vertaal en is wyd en syd versprei deur kultuurorganisasies as die ware Gelofte. ʼn Ondersoek om was te stel watter weergawe van die Gelofte korrek is, kan gevind word by:   https://docplayer.nl/67905556-Die-outentieke-weergawe-van-die-bloedrivier-gelofte-1838.html

Die enigste outentieke weergawes is AWJ Pretorius se verslag aan die Volksraad en JG Bantjes se Joernaal wat hy in sy ampshoedanigheid gehou het. Die gedagte aan ʼn Gelofte het ontstaan by Hoofkommandant AWJ Pretorius. Pretorius het sy gedagte met sy offisiere gedeel en daar was algemene instemming daartoe. Jan Bantjes was die Klerk van die Volksraad, gesekondeer om Hoofkommandant AWJ Pretorius se sekretaris te wees by die Wenkommando, was self teenwoordig by die gesprekke oor ʼn Gelofte en was ʼn manskap tydens die Slag van Bloedrivier. Sy joernaal is ʼn ooggetuieverslag. Die verslag van die Hoofkommandant aan die Volksraad stem ooreen met Bantjes se joernaal.

Hoofkommandant Pretorius se verslag is op 15 Februarie 1839 gepubliseer in De Zuid-Afrikaan, ‘n koerant in Grahamstad. Jan Bantjes se Joernaal is op 14 Junie 1839 in De Zuid-Afrikaan gepubliseer. Met hierdie publikasies is die ganse Blanke gemeenskap in Suidelike Afrika ingelig oor die Gelofte en die gebeure by Bloedrivier. (Daarmee is dan voldoen aan die onderneming: dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen)

Die Journal der Ekspeditie van de uitgewekene Boeren, onder hunnen Hoofd-Kommandant ANDREAS WILHELMUS JACOBUS PRETORIUS, (voormaals van Graaff-Reinet), tegen DINGAAN, Koning der Zulus, in de maand(en) November en December 1838, opgestel deur Jan Gerritze Bantjes, kan gelees word by: https://www.bloedrivier.org/gelofte/index.php/geskiedenis/geskiedkundige-dokumente/jan-bantjes-joernaal

Dit is nie nodig om te spekuleer oor wie binne die laer by Bloedrivier was nie. Daar bestaan ʼn lys van die meeste van die kommandolede en die lys kan gevind word by: https://af.wikipedia.org/wiki/Lys_van_deelnemers_aan_die_Slag_van_Bloedrivier en by https://www.bloedrivier.org/gelofte/index.php/geskiedenis/wie-was-daar

Die Volksraad se amptelike verslag meld dat daar, benewens die kommandante, 464 blanke persone en 6 kleurlinge in die kommando was. Die lys van persone bevat tans die name van 351 van hulle. Die lys dui die name van die offisiere en onderoffisiere aan. Bloedrivier was beman deur die Wenkommando en daar was nie vrouens en kinders teenwoordig nie. Slegs persone wat geskik was vir kommandodiens was ingesluit.

Eerwaarde Erasmus Smit het diens gedoen as die Voortrekkers in Natal se predikant en het ondermeer sakramente bedien en huwelike bevestig. Hy was nie deel van die Wenkommando nie. Die kommando het drie kapelane gehad: Sarel Cilliers, Veldkornet Jan du Plessis en Pieter Joubert. Die Hoofkommandant was deel van Celliers se kapelaanskap.

Daar was ʼn hele paar Engelssprekendes teenwoordig. (Hierdie Engelssprekendes was ook Protestante.) Een was die Voortrekker William Cowie wat ook een van die veldkornette was. Dit is nie bekend of Thomas Biddulph ‘n Voortrekker was nie. Die ander Engelssprekendes was Alexander Biggar, Edward Parker, Robert Joyce, Kaptein Garden, en James Leech. Hulle was handelaars by Port Natal en het vrywillig by die Wenkommando aangesluit. Almal van hulle het vrywillig die Gelofte afgelê. Dit was nie net die Voortrekkers se voortbestaan wat deur Dingaan bedreig is nie, al die blankes in Natal was in gevaar. So ook die Kleurlinge en Zoeloes wat van Dingaan af weggevlug het.

Ons hoor wel by Gelofteherdenkings dat die oorwinning by Bloedrivier ʼn wonderwerk (ʼn direkte ingryping  deur God) was. Ons hoor nie van die volle omvang van wat daarna gevolg het nie. Die massamoordenaars Shaka en Moselikatse het baie Bantoestamme geheel en al uitgewis en die binneland sonder inwoners gelaat. Die oorwinnings by Vegkop en Bloedrivier het die oorblywende Bantoestamme se voortbestaan verseker.

Ten spyte van die toegewyde werk van Britse en Amerikaanse sendelinge, was daar geen Christene onder die Zoeloes nie. Sendingwerk het teen ʼn muur van bygeloof en vrees vir toordokters vasgeloop. Bloedrivier het hierdie muur afgebreek. Hierna het Afrikaanssprekende sendelinge ʼn sendingstasie by Dingaanstad (binne sig van die plek waar Piet Retief en sy manne vermoor is) opgerig met ondermeer ʼn kerk, ʼn skool vir blindes en ʼn opleidingskollege vir evangeliste. Bloedrivier het gelei tot die geestelike bevryding van die Zoeloevolk. Die oorlog was groter en belangriker as wat meeste van ons besef. Daar kan meer hieroor gelees word by: https://www.reformationsa.org/index.php/history/71-daycovenant

Op 5 Desember het Hoofkommandant Pretorius die volgende bevele uitgereik oor hoe kommandolede hulle moet gedra: Hy riep toen naby hem, alle de onderhorige offisieren, naar rang; de assistent Kommandanten, de veldkornets, tot korporaals toe; vermaande hen desnodig tot manmoedigheid en voorzigtigheid; herinnerde hen, “hoe ‘n zaak zonder God begonnen, verydeld wordt; hoe ‘n ieder zich behoorde te gedragen, in het slaan tegen de vyand; dat wy, als redelike schepsels onder het licht van ‘t Evangelie geboren, hen niet gelyk moeten zyn, in het vernielen van onnozele vrouwen en zuigelingen; en dat wy van God begeren mogen, hetgeen met Zyne gestrenge regtvaardigheid niet strydig is. Hy vermaande hen verder, hunne onderhorigen op te wekken, om ‘s avonds en ‘s morgens hunne diensten en verrigtingen aan God op te dragen in gebeden; dat zy de H. Sabbath, ter ere van God zouden besteden, en nalaten die groten naam ydelik te gebruiken, en de Allerhoogste te lasteren. Hy zeide verder, hoe verblyd hy was te mogen ondervinden, dat de rust en de redelikheid in broederliefde nog heerste, onder zo vele duizende zielen, als in éen huis tezamen wonende, en dit boven zyne verwachting; dat hy nogtans een ieder vermanen moest, om nu de handen ineen te slaan, om álles uit de weg te ruimen, dat onénigheid werkt, opdat wy, als een lichaam, met Gods hulp, ons voorgenomen werk mogten uitvoeren, – en herinnerde hen eindelik met herhaaldelik Eendracht maakt magt”. Onder al verbood hy scherpelik, dat niemand zich zal mogen bemoeien met het gevangennemen van Kaffer kinderen of vrouwen, gedurende het gevecht.

In die lig van dit alles, is dit duidelik dat Hoofkommandant Pretorius baie ernstig besin het oor die bewoording van die Gelofte. Die woorde is versigtig gekies en mag nie verander word nie. Die outentieke Gelofte, soos op 9 Desember 1838 opgeteken, lees as volg: Des Zondags morgens, vóordat de godsdienst begon, liet de Hoofd-Kommandant degenen die de godsdienst zouden verrigten, by malkander komen, en verzocht hen, met de gemeente te spreken, dat zy allen volyverig in geest en in waarheid, tot God mogten bidden, om Zyne hulp en bystand, in het slaan tegen de vyand; dat hy aan de Almagtigen ‘n gelofte doen wilde, (indien allen wel willen), – “om zo de Heere ons de overwinning  geven mogt, ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen,” – en dat zy ook moesten afsmeken, de hulp en bystand van God, om deze gelofte zeker te kunnen volbrengen, en dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, opdat het ter Eere van God gevierd mag worden. De heeren Cilliers, Landman en Joubert, waren opgeruimd in het gemoed, om zulks te horen; zy onderhielden hunne gemeentens hierover en verkregen hunne algemene toestemming.

Hoofkommandant Pretorius het op 22 Desember ʼn verslag geskryf aan die Volksraad: “Verder wens ik UE. Ook ter kennis te brengen, dat wy alhier onder elkander besloten hebben, om den dag onzer overwinning , zynde Zondag den 16 dezer maand December, onder ons gansche geslacht te doen bekend worden, en dat wy het aan den Heer willen toewyden, en vieren met Dankzeggingen, zoo als wy, voor dat wy tegen den vyand streden, in het openbare gebed beloofd hebben, zoo ook, dat zoo wy de overwinning verkrygen mogen, wy den Heere tot zyns naams gedachtenis, een huis stichten zullen, alwaar Hy ons zulks aanwyzen zal; welke geloften wy nu ook hopen te betalen, met de hulp des Heeren, nu hy ons gezeggend, en onze gebeden verhoord heeft.“

Oral waar die Gelofte herdenk word, word daar jaar-vir-jaar die verkeerde bewoording voorgelees: dat, as Hy ons sal beskerm en ons vyand in ons hand sal gee, ons die dag en datum elke jaar as ʼn dankdag, soos ʼn sabbat sal deurbring; en dat ons ʼn huis tot Sy eer sal oprig waar dit Hom behaag. Dit is veral die “huis tot Sy eer sal oprig” wat ons mislei en gelei het tot die mistasting dat die kerkgeboutjie wat die Voortrekkers in Pietermaritzburg opgerig het, die nakoming van die Gelofte was. Stig en oprig het heeltemal verskillende betekenisse. Om ʼn kerk te stig is iets anders as om ʼn kerk op te rig.

ʼn Huis is ʼn plek waar iemand woon. In die Ou Testament is na die Tempel in Jerusalem verwys as die Huis van die HERE (YHWH). Dit was opgerig op instruksie van die HERE volgens die bouplanne wat Hy verskaf het. Na die hemelvaart van Jesus (Yeshua), is die tempel vernietig want Hy woon nou in die mense wat aan Hom behoort. Dit is ʼn mistasting om ʼn kerkgebou so te noem. Die outentieke Gelofte het onderneem om vir die HERE (YHWH) ʼn woonplek vir Sy “naams gedachtenis” te stig.

Die Voortrekkers het uit die Kaapkolonie getrek om ʼn eie grondgebied te bekom waar hulle ʼn eie land met ʼn eie regering kon hê. Na Bloedrivier het hulle die Republiek van Natalia in 1939 gestig. Hierdie republiek moes die plek wees waar die “naams gedachtenis” van die HERE ʼn woonplek kon hê.

...

Nuwe e-boek: Die Storie van ons Volk

Daar is ‘n rede waarom mense sê dat die voltooiing van ‘n nuwe boek soos die geboorte van ʼn baba is. Want dit is. My nuwe boek handel oor ons – die Afrikaners of Boere of Boere-Afrikaners. Dit is ‘n beskrywing van ons kenmerke, ons volkskarakter, ons kultuur en sulke dinge.

Ek het al in die vroeë 1990’s begin met my studie van hierdie onderwerp. In daardie dae was ek aangewese op die plaaslike biblioteek – waar ek nogal heelwat oor die onderwerp kon kry.

My boekelys het meer as ‘n honderd werke  waar ek inligting kon bekom. Dan was daar ook sienings en inligting uit koerantuitknipsels en algemene webwerwe wat ek geraadpleeg het.

‘n Deel van die inhoud van die boek het ek ook as artikels hier gepubliseer, maar binne ‘n ander konteks. Die boek bevat alles wat ons as volk uniek maak. Gewoonlik kan mens ‘n volk beskryf tot by die vorige geslag, dit wil sê tot so 25 jaar gelede – toevallig 1994. Nogtans het ek my bes probeer om ons tot vandag toe te beskryf. Dit is moeilik om presies te sê hoe ons vandag is, want ons is nog in ‘n veranderingsproses.

Dit is uiters belangrik dat ons ons in etniese terme moet kan beskryf, want dit is slegs op grond van ons etnisiteit dat ons kan aanspraak maak op ons voortbestaan as ‘n volk.

Om ‘n beter idee te gee van die boek se inhoud, sluit ek die inhoudsopgawe hier in.

INHOUDSOPGAWE

  1. Die eerste 50 jaar
  2. Ons Volksnaam
  3. Ons voorgeskiedenis

3.1 Waar kom Europeërs vandaan?

3.2 Ons is van Germaanse afkoms

3.3 Die nageslag van Geuse

3.4 Die nageslag van Platduitsers

3.5 Die nageslag van Hugenote

3.6 Die nageslag van Nonkonformiste

3.7 Die nageslag van latere aankomelinge

  1. Een groot familie

4.1 Familie uitleg

4.2 Familiegeskiedenis

4.3 Familiewapens

  1. Ons Volkstaal

5.1 Die voorgeskiedenis van ons volkstaal

5.2 Die ontstaan van ons eie taal

5.3 Hoe ons die volkstaal gebruik

5.4 Van volkstaal tot kultuurtaal

5.5 Ons hou daarvan om nuwe woorde te skep

  1. ʼn Godsdienstige volk

6.1 Die erfenis van ons stamouers

6.2 Die protestantse leefwyse

6.3 Die gelofte

6.4 Afrikaanse kerkgenootskappe

6.5 Andertalige kerkgenootskappe

6.6 Die ware Boerekerk

7 Geesteskultuur     

7.1 Algemeen

7.2 Volksgelowe

7.3 Boerewetenskap

7.4 Boererate

7.5 Van geboorte tot begrafnis

7.6 Hoe ons verjaardae vier

7.7 Plesierige geleenthede

  1. Stoflike kultuur

8.1 Eers was ons plaasjapies

8.2 Toe word ons stadsjapies

8.3 Woningbou

8.4 Volksvervoermiddels

8.5 Volksdrag

8.6 Volkshandwerk

8.7 Boerekos

8.8 Boeredans

8.9 Boerebrandewyn

8.10 Volksmonumente en –museums

8.11 Ons eie volksweermag

  1. Volksimbole

9.1 Het ons ʼn Volksvlag?

9.2 Het ons ʼn Volkslied?

9.3 Het ons ander Volksimbole ook?

10 Volksfeeste         

10.1 Die eiesoortigheid van ons volksfeeste voor 1994

10.2 Feeste wat in 1994 afgeskaf is

10.3 Geloftefees

10.4 Kersfees

10.5 Nuwejaarsfees

10.6 Paasfees

11 Volksaard

11.1 Karakter eienskappe

11.2 Sosiale onderskeid

12 Volksverval         

12.1 Die adder in die boesem

12.2 Sedelike verval

12.3 Godsdienstige verval

12.4 Die gevolge van verval

13 Bedreigings vir ons voortbestaan      

13.1 Kwynende getalle

13.2 Alles is vernietig

13.3 Ons het nie ʼn land nie

13.4 Die verlore vryheidsdrang

13.5 Volksverdeeldheid

14 Die laaste 50 jaar

Boekelys

Indien iemand graag die boek wil bekom maar dit nie kan of wil koop nie, kan ‘n motivering gestuur word aan ons borg by: buitepos@minderheidsverslag.co.za.   

...

Die invloed van Protestantisme op ons volk

Illustrasie: https://stad.gent/bibliotheek/dossiers/vroeger-en-nu/500-jaar-protestantisme

Daar is hoofsaaklik drie groot vertakkinge in die Christelike geloof: die Ortodokse siening, die Rooms-Katolieke siening en die Protestantse siening.

Ons stamouers was die nageslag van die oorspronklike wegbrekers uit die Rooms-Katolieke Kerk. Ons stamouers het groot geword as Protestante en hulle nageslag ook so opgevoed. Die een geslag het die volgende geslag, tot betreklik onlangs toe, ook so opgevoed. Die Protestantisme is so geheel en al deel van ons volksaard dat ons nie onsself kan verstaan of beskryf daarsonder nie. Protestantisme het nie net ons geloof bepaal nie, dit het ook ʼn invloed op ons kultuur uitgeoefen.

Daar was nog nooit net een Protestantse kerk nie, daar was nog altyd verskillende strominge binne die Protestantisme. Van die strominge wat by ons voorkom is die Gereformeerde, Baptistiese, en Pinkster strominge. Ten opsigte van kerkregering kan ons onderskei tussen die Presbiteriaanse, die Kongregasionalistiese en die Episkopaalse vorms. Die Anabaptisme (Wederdopers) het glad nie by ons voorgekom of invloed uitgeoefen nie.

...

As daar dan soveel verskille tussen Protestante bestaan, wat het hulle dan in gemeen? Die Protestantse leiers het oorspronklik nie bedoel om ʼn nuwe kerk te stig nie, hulle wou die Rooms-Katolieke Kerk van binne af hervorm. Dit het gelei tot konflik tussen hulle en die Rooms-Katolieke Kerk, dit weer het gelei tot vervolging en godsdiensoorloë. Protestante se een gemeenskaplike ooreenkoms is hulle teenstand teen die Roomse kerk. Ondermeer het hulle nie die oppergesag van die Pous erken nie, hulle het nie die verering van Moeder Maria en kerklike heiliges erken nie, hulle het slegs twee sakramente (die doop en nagmaal) as Bybels korrek erken en hulle het nie met die Roomse kerkregering saamgestem nie.

Dit wat alle Protestante onderskryf word saamgevat in vyf Latynse uitsprake, naamlik Sola Christus, Sola Scriptura, Sola Fide, Sola Gratia en Soli Deo Gloria. Hierdie vyf uitsprake is die kernbeginsels van die Protestantisme.

Met Sola Christus word bevestig dat Jesus Christus die enigste middelaar tussen God en mens is. Daarmee verwerp hulle die Roomse sienings ten opsigte van die Pous as Christus se verteenwoordiger, die belangrikheid van kerklike tradisies en kerklike heiliges.

Sola Scriptura is die standpunt dat slegs die Heilige Skrif as gesaghebbend erken word. Sola Scriptura bevat vier belangrike leerstellings: dat die onderrig van die Heilige Skrif noodsaaklik is, dat die Heilige Skrif voldoende is, dat alles in die Heilige Skrif korrek is en dat gelowiges self die Heilige Skrif kan lees en met die hulp van die Heilige Gees kan verstaan. Die Rooms-Katolieke Kerk se siening was dat slegs sekere persone, die ingewydes, ʼn spesiale status het om die Heilige Skrif te kan interpreteer. Leke kon nie. Hulle het ook geglo dat idees wat baie oud is die Heilige Skrif verklaar. Verder het die Roomse kerk boeke in hulle Bybel ingesluit wat Protestante nie as Goddelik geïnspireerd erken het nie.

Sola fide beteken dat die mens slegs deur geloof in Jesus Christus gered kan word. Daar is geen ander manier nie. Hulle het die Roomse stelsel van goeie werke, boetedoening, kwytskelding deur priesters en die vagevuur verwerp.

Met Sola gratia word gesê dat verlossing slegs deur genade geskied. Verlossing kan nie verdien word nie en goeie werke het geen invloed op verlossing nie.

Die uitspraak Soli Deo Gloria beteken dat aan God al die eer toekom vir die redding van mense. Verlossing word slegs deur Sy wil en handelinge bewerk. Dit sluit in die gawe van geloof. Mense, soos die Pous en die kerklike heiliges is nie eer waardig nie.

Die Protestantse lewensuitkyk het die huwelik en gesin, opvoeding, geesteswetenskap en natuurwetenskap, die sosiale en politieke orde, die ekonomie en die kunste ten goede beïnvloed. Protestante se kultuur het grootliks bygedra tot die ontwikkeling van die Westerse Beskawing.

Omdat hulle mense aangemoedig het om self die Heilige Skrif te lees, het Protestante onderwys op alle vlakke bevorder deur skole en universiteite te stig. Die Protestantse konsep van God en mens het gelowiges toegelaat om al hul Godgegewe fakulteite en talente te gebruik, hulle kon God se skepping verken en verantwoordelik gebruik. Gelowiges is aangemoedig om hardwerkend te wees. Daar word gepraat van die spesifieke werksetiek wat by Protestante voorkom. Die Protestantse morele kode het die luukse afgekeur en spaarsamigheid en verstandigheid aangemoedig. Gevolglik het vakmanne, nyweraars en ander sakelui die grootste deel van hulle winste herbelê in beter gereedskap, beter masjinerie, beter produksiemetodes en beter lone vir hulle werkers. Wetenskaplike navorsing is gestimuleer en verskeie baanbreker uitvindings was deur Protestante gedoen. Dit was Protestante wat die republikeinse ideaal ontwikkel en ondersteun het. Hulle het die konsep van ʼn staatskerk verwerp en geglo daar moet skeiding tussen kerk en staat wees. Protestante was vervolg weens hulle geloof en was voorstanders van godsdiensvryheid. Protestante het ook hospitale, tehuise en ander instellings gestig. Prominente komponiste, skilders en skrywers kon uitstaande werk lewer danksy hulle Protestantse agtergrond.

Dit is ons erfenis en het ons volk gevorm. Dit verhoed nie iemand wat nie ʼn Protestant is om deel van ons volk te wees nie, solank hy aanvaar dat die res van sy volksgenote wel Protestante is. Hy is dus ʼn uitsondering en moet homself sonder kritiek daarby neerlê. Dit beteken ook dat hy die volk se erfenis sal respekteer en nie sal probeer aftakel nie.

Ons moet ons erfenis in stand hou en dit oorlewer aan ons nageslag. Dit moet onthou word dat die Gelofte deur Protestante afgelê is.

Word die Boerevolk deur God gestraf?

Illustrasie: https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/soveel-sterf-al-vanjaar-in-plaasaanvalle/

Ek het die afgelope week vir die eerste keer gehoor van ʼn prediker met die naam Roger Teale. Daar word gesê dat hy ʼn profeet is. Hy het Suid-Afrika in 1993 of 1994 besoek en voorspel dat daar groot moeilikheid kom. Sy besoek was dus tussen die 1992 ja-stem referendum en die 1994 “eerste demokratiese verkiesing”. Die ja-stemmers sou beslis nie met hom saamgestem het nie, hulle het toe vertel van die groot voorspoed wat kom, die regverdigheid wat kom, en sulke dinge.

Roger Teale het twee punte gemaak in sy voorspelling. Eerstens het hy gesê dat die moeilikheid wat kom God se oordeel oor ons is. Tweedens het hy twee tekens gegee wat sal gebeur: alles sal brand en niemand sal kan vlug nie want binnelandse vliegtuie sal nie vlieg nie. Deesdae sien ons heelwat brande orals.

Wat my pla is die stelling dat dit God se oordeel is. Veral ten opsigte van die Boerevolk. Kan dit wees dat God die Boerevolk straf? Indien wel, waarvoor?

...

Blykbaar is daar baie mense wat nie daarvan hou as mens sulke vrae vra nie. Hulle voel ongemaklik daarmee. Daar is ook baie mense wat meen dat dit vanselfsprekend is dat God aan ons kant is. Dit is ondenkbaar dat God teen ons is. Nog ʼn standpunt is dat God die wat Hy liefhet, tugtig. Dit is waar, God dissiplineer die wat aan Hom behoort, maar tugtiging en straf is twee heeltemal verskillende sake. Tugtiging is om op te voed, om reg te stel, dit is dissipline. Straf is oordeel en wraak.

Die wat bekend is met die Ou Testament, sal weet dat God die “uitverkore volk” Israel eers getugtig het en uiteindelik gestraf het. Vir tugtiging het God droogtes en ander rampe gebruik om hulle na Hom toe terug te bring. Hy het ook profete gestuur, maar hulle is doodgemaak. Om hulle te straf het Hy hulle land en eie regering weggevat, Hy het hulle in ballingskap laat wegvoer, net die heel armstes het in die land oorgebly. God het hulle oorgegee in die hande van hulle vyande. Hy het toegelaat dat hulle vyande, heidene wat afgode dien, sterker en ryker kan word sodat hulle Israel kan verpletter. Israel het hulle taal, Hebreeus, verloor en Arameessprekend geword.

As ek hieraan dink, kry ek ʼn hol kol op my maag en ʼn koue rilling gaan langs my ruggraat af. Word ons, die Boerevolk, deur God gestraf? Is dit wat aan die gang is?

Ek kan niks sê oor Roger Teale nie want ek weet niks van hom af nie. Maar indien God ons straf, moet ons weet waaroor ons gestraf word. Dan was daar sekerlik ook waarskuwings aan ons gerig waarna ons nie geluister het nie.

Daar mag dalk nog ʼn verdwaalde linkse wees wat sal sê dat Apartheid ons groot sonde was. Maar ek dog dan ons het amper 30 jaar gelede dit self afgeskaf. Dit kan nie die groot sonde wees nie. Dalk was die afskaffing van Apartheid die groot sonde? Dit kan wees dat God ons wou straf en toe iemand gestuur het om ons te mislei sodat ons aan ons vyande oorgelewer kan word. In hierdie geval sou ons sonde verder terug in die geskiedenis moet wees.

Ons kan met veiligheid sê dat God by Bloedrivier met ons was en ons gehelp het. Ons sonde of sondes moes dan iewers tussen 1838 en 1990 plaasgevind het. Ons weet dat die kerk niks met die Voortrekkers te doen wou hê nie en gevolglik niks met Bloedrivier of die Gelofte te doen het nie. Dit is eers nadat die Voortrekkers ʼn eie land kon bekom dat die kerk in hulle begin belangstel het. Dalk was dit ons sonde dat ons kerke toegelaat het om hulle neuse in volksake te steek.

Ek het ook al gewonder oor die Anglo-Boereoorlog. Het ons die oorlog verloor weens sonde by ons? Tot dusver kon ek geen inligting kry wat aantoon dat daar so ʼn groot sonde by ons aanwesig was nie. Sover ek kan sien moes dinge tussen 1902 en 1990 verkeerd gegaan het.

Die Afrikaner-Broederbond het in 1918 ontstaan in Johannesburg. Dit is nie vir my duidelik of hulle ʼn afdeling van die Vrymesselaars is en of hulle ʼn losstaande organisasie is nie. Ek het ook al gewonder oor die stigters se herkoms. Meeste van ons mense was erg verarmd en ook nie geleerd nie. Die meer welvarendes was dikwels die Hensoppers en Joiners. In ieder geval, die Broederbond het ongelooflike groot invloed binne ons volk verkry en hulle tentakels was orals.

Daar word vermoed dat die Broederbond ʼn leidende rol gespeel het in die verandering van die bewoording van die Gelofte, die ontwerp van die Voortrekkermonument as ʼn tempel, die moord van Dr. Verwoerd. Wat waar is en wat nie, weet ek nie. Hulle het sedert 1968 beheer oor die regering gekry en selfs beleid begin bepaal. Die eerste daarvan was die nuwe sportbeleid. (Dit moet in gedagte gehou word dat die Apartheidswandade wat tussen 1968 en 1990 plaasgevind het, die Broederbond se eie beleid en wandade was.) Hulle het ook die Nasionale Persgroep help opbou. Verder het hulle agter die skerms gewerk vir die afskaffing van Apartheid en om van PW Botha ontslae te raak. Dit was hulle, dit was nie ek nie en miskien ook nie jy nie. Word ons gestraf vir al die sondes van die Broederbond?

Wat ek wel van kan praat is dat ons volk sedert 1968 sportbeheb geword het. Ek weet nie presies hoe dit gebeur het nie. Voorheen was sport ontspanning, toe word dit vermaak en nou gaan dit oor geld. Na my mening het sport ʼn afgod geword, sportliefhebbers is bereid om enige iets op te offer vir die behoud daarvan. As dit nie ʼn afgod is nie, moes sportliefhebbers lankal ʼn streep getrek het en gesê het: tot hiertoe en nie verder nie.

Ek en my tydgenote kan nog ons ouers en grootouers se doen en late onthou. Hulle was eerlik, jy kon hulle woord neem, moraliteit was hulle riglyn in hulle daaglikse omgang met ander. Egskeidings en buite-egtelike kinders was skaars. Ons geslag was nie meer so nie. Die geslag na ons het nog verder verval. Daar is ʼn reg en verkeerd en dit word nie meer toegepas nie.

Dan is daar die liefde vir geld. Ons voorouers was arm in wêreldsgoed en het geld en besittings nie te hoog geag nie. Die Voortrekkers het dit wat hulle nie op ʼn wa kon laai nie, so te sê verniet weggegee. Met die Anglo-Boereoorlog was die makliker en meer voordeliger weg om nie oorlog te verklaar teen die magtige Britse Ryk nie. Maar vryheid en onafhanklikheid was vir hulle meer werd. Sedert ons verstedelik het, is ons nie meer so nie. Geld gee aan ons goeters en gerief, maar dit gee ook aan ons aanvaarding en status. Maar dit is nie die besit van geld wat ons probleem is nie, die probleem is dat ons nie bereid is om daarvan afstand te doen nie. Nie vir vryheid nie, nie vir selfbeskikking nie, nie vir moraliteit nie, nie vir dit wat reg is nie.

Die ergste is die afvalligheid van God af. Ja, daar is kerke en daar is mense op die kerkbanke, maar kerke is nie God nie. In plaas van “wat moet ek vir God doen?” vra ons “wat kan God vir my doen?”. God vra jou alles, jy kan nie met Hom onderhandel nie, jy kan nie met Hom redeneer nie. Jy kan Hom vra, maar Hy kan jou weier. Solank ons saak met Hom nie reg is nie, gaan Hy ons nie help nie. Hy sal ook nie Sy straf opskort nie.

Is die Boerevolk voor 1992 gewaarsku? Ek meen so. Die meerderheid het nie geluister nie Maar daar was tog ander wat gehoor het en magteloos moes toekyk hoe ons die afgrond ingelei word. Die wat ons gewaarsku het, was dikwels Engelssprekendes wat Afrikaans met ʼn Engelse aksent gepraat het. Onder ons eie mense is die wat gewaarsku het, verguis. Wie was toe uiteindelik reg: Terre’Blanche of de Klerk?

In die lig hiervan, wat is jou gevolgtrekking? Is dit God wat die Boerevolk straf? Of is dit iemand anders se skuld?

Monument of tempel?

Illustrasie: https://www.wereldwyd.co.za/en/fact-flash-voortrekker-monument/

Wat maak die Voortrekkermonument naby Pretoria anders as ander monumente?

Die Voortrekkermonument is ʼn goeie plek om te besoek as jy jou wil verfris in jou volk se geskiedenis. Die monument is nie die enigste besienswaardigheid nie, daar is op dieselfde terrein ook Fort Schanskop, die Muur van Herinnering (Bosoorlog) en uitstallings en voorwerpe wat met ons geskiedenis en kultuur verband hou.

Dit is ʼn indrukwekkende gebou wat uittroon oor die omgewing en van ver af gesien kan word. Die gebou is omring met ʼn laer van 64 kakebeenwaens van graniet. By die ingang is daar ʼn groot standbeeld van ʼn Voortrekkermoeder met 2 kinders. Die “grondvloer”, waar die ingang is, staan bekend as die Heldesaal. Die mure daarvan is bedek met ʼn fries van 27 marmerpanele wat die geskiedenis van die Groot Trek uitbeeld. Die Senotaafsaal in die “kelder” bevat die Senotaaf van graniet en ʼn museum van items uit die Groot Trek. Heel bo op die gebou is daar uitkykplekke vanwaar die omgewing besigtig kan word. Buitekant, op elke hoek van die gebou, is daar 4 standbeelde van Voortrekkerleiers. Dit alles is die uiterlike van die monument en dit is wat die meeste besoekers raaksien.

Behalwe die uiterlike voorkoms, is daar ook simbole wat in die monument ingebou is. Verskeie navorsers het die teenwoordigheid van hierdie simbole bevestig. Dit is Vrymesselaarsimbole. My vraag is: wat maak dit daar, hoe het dit daar gekom, wat beteken dit en wat is die werklike doel van die Voortrekkermonument.

Die bou van ʼn monument vir die Voortrekkers is grootliks te danke aan minister E.G. Jansen. In 1931 is die Sentrale Volksmonumentekomitee (SVK) gestig. Dit was die SVK wat uiteindelik oor die ontwerp van die monument besluit het. Die SVK het in sy manifes verklaar: Daar is by die volk ‘n algemene begeerte na ‘n georganiseerde uiting van kollektiewe hulde en bewondering ter ere van die Voortrekkers en niemand twyfel aan die vaste volkswil om elke moeilikheid te oorwin ter bereiking van die uniforme wens, nl. om vir die huidige en latere geslagte ‘n indrukwekkende monument op te rig wat in lengte van dae sal getuig van die stoere en sielsverheffende deugde van die Voortrekkers. Of daar werklik so ʼn algemene begeerte was, weet ek nie. Die regering van die dag het wel belang gestel en wou die monument nog groter en nog meer indrukwekkend hê en het besluit om met die koste daarvan te help. Die SVK het die argitek Gerhard Moerdyk aangestel as boumeester.

Gerhard Moerdyk het verduidelik dat die Voortrekkers nie ʼn argitektoniese erfenis nagelaat het nie, maar as hulle het, sou dit Bybels gewees het. Hy was van mening dat, net soos Abraham in die Bybel, ʼn altaar gebou moet word om die Voortrekkers se opofferings te huldig. Hy het dit as ʼn heiligdom gesien. Die SVK se opdrag aan Moerdyk was dat dit soortgelyk aan die Völkerschlactdenkmal in Leipzig, Duitsland moet wees. Die Völkerschlactdenkmal is deur Vrymesselaars opgerig en het selfs ʼn Vrymesselaarstempel in die kelder.

Die uitstaande kenmerk van die Voortrekkermonument is die son wat op die Senotaaf skyn. In 1936, voor hy sy ontwerp voltooi het, besoek Gerhard Moerdyk Egipte. Daar het hy die Karnak-tempelkompleks en die Benben-klip besigtig. Dit was sy inspirasie vir die Senotaaf. Die Senotaaf is ʼn heldegraf ter ere van Piet Retief wat deur Dingaan vermoor is. In die koepeldak van die monument is ʼn ronde opening waardeur die son skyn. Op die “grondvloer” (die Heldesaal) is ʼn opening waardeur afgekyk kan word op die Senotaaf. Op die Senotaaf is die woorde “Ons vir jou Suid-Afrika”. Op 16 Desember elke jaar (Geloftedag) skyn die son op die woorde op die Senotaaf.

Die Senotaaf het godsdienstige simboliek. In Egipte was die son die Songod wat met die mens kommunikeer deur op die senotaaf te skyn. By die Voortrekkermonument verteenwoordig die koepeldak die hemel met die lig van God wat daardeur skyn. Die woorde “Ons vir jou Suid-Afrika” is die sentrale fokuspunt. Die sonstraal simboliseer ʼn kommunikasie tussen God en mens. (Dit moet onthou word dat Israel se Goue Kalf simbolies vir YHWH moes voorstel).

Bouwerk het op 13 Julie 1937 begin. Die hoeksteen is op 16 Desember 1938 gelê deur kleindogters van drie van die Voortrekkerleiers. Die monument is op 16 Desember 1949 ingewy deur Dr. D.F. Malan, wat toe Eerste Minister was. Die totale boukoste was omtrent £ 360,000. Daar was ook ʼn amfiteater gebou wat omtrent 20,000 sitplekke het. Drie dokumente is onder die hoeksteen begrawe: ʼn afskrif van die Gelofte, ʼn afskrif van Piet Retief se ooreenkoms met Dingaan en ʼn afskrif van “Die Stem” (wat vir die eerste keer in 1928 gesing is).

Daar is ʼn paar goed aan die monument wat my persoonlik hinder. Die standbeeld van die Voortrekkermoeder: is daar ʼn rede waarom ʼn Engelse dogter en ʼn Joodse seun die modelle vir die kinders was? Die standbeelde van Voortrekkerleiers is van Piet Retief (ʼn Vrymesselaar), Andries Pretorius, Hendrik Potgieter en ʼn “onbekende” wat die ander leiers verteenwoordig. Hoekom is Gerrit Maritz nie daar nie? Die Gelofte wat in die monument uitgebeeld word, verskil van die Voortrekker-Volksraad se amptelike weergawe. Wie het die woorde van die Gelofte verander en wanneer is dit gedoen?

Hoekom is “Ons vir jou Suid-Afrika” gekies as die woorde op die Senotaaf? Dit is lynreg in stryd met die doel van die Groot Trek. Suid-Afrika het nog nie bestaan nie en die lied “Die Stem” was nog nie geskryf nie. Die Voortrekkers was separatiste wat uit “Suid-Afrika” pad gegee het om hulle eie volkstaat te stig.

Die woord “senotaaf” beteken “leë graf”. Die Senotaaf in die monument simboliseer Piet Retief se graf. Vir Christene is daar net een leë graf en dit is die een waaruit Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) uit die dood opgestaan het.

Moerdyk se oorspronklike idee was om volgens Abraham se voorbeeld ʼn altaar die sentrale fokus van die monument te maak. Dit moes ʼn heiligdom wees. Die Senotaaf is dus in werklikheid ʼn altaar waarop geoffer word. Wie of wat is die offerande? Was dit Piet Retief wat geoffer is vir “Suid-Afrika”? Is die son wat op 16 Desember daarop skyn dan simbolies van aanvaarding van die offerande deur ʼn Opperwese?

Klaarblyklik was daar met die bou van die Voortrekkermonument ʼn godsdienstige motief gewees. Dit maak daarvan ʼn tempel.

Die Raaisel van die 1992 ja-stem

Illustrasie: https://artoffarstar88.wordpress.com/tag/1992-referendum/

Ons witmense is in die moeilikheid, baie diep moeilikheid. Hoe het dit gebeur? Het ons vyande ons oorwin of het ons dit oor onsself gebring?

Dit is moontlik dat daar van ons eie mense is wat dink dat ons nie in die moeilikheid is nie. Ek ken nie self so iemand nie, maar dit is teoreties moontlik dat iemand so kan dink. Ek weet nie wat om vir so ʼn persoon te sê nie, miskien net “rus in vrede”.

Daar is verskillende menings oor hoe dit gebeur het dat ons in hierdie situasie is. Een groep sal sê dat dit maar een van daardie dinge is, daar is geen spesifieke oorsaak daarvoor nie. ʼn Tweede groep sal meen dat dit iemand anders se skuld is, byvoorbeeld dat dit FW de Klerk se skuld is. Die derde groep, waarskynlik die minderheid, sal dink dat dit ons eie skuld is.

Die wat dink dat niks besonders ons moeilikheid veroorsaak het nie, maak ʼn fout. Daar is in elke situasie ʼn oorsaak en ʼn gevolg. Die gemors waarin ons verkeer is die gevolg van iets wat in die verlede gebeur het. Daardie iets is die oorsaak van ons probleem. Terselfdertyd is daardie iets wat in die verlede gebeur het, ook die gevolg van iets wat verder terug in die geskiedenis gebeur het. Elke gevolg is terselfdertyd die oorsaak van iets anders.

Dit is duidelik dat ons huidige probleem ontstaan het met die referendum van 1992. Die probleem was dat twee-derdes van die blankes aan FW de Klerk en sy trawante toestemming gegee het om te doen wat hulle goedvind. Hierdie toestemming was ʼn “blanko tjek”, dit was nie weer vir de Klerk nodig om kiesers te raadpleeg nie. De Klerk en kie het dit goed gevind om alle politieke mag te gee aan die ANC. Nie net dit nie, hulle het alles wat die blankes oor eeue opgebou het, ook weggegee. Hulle het selfs die seggenskap oor ons eie kultuurgoedere weggegee. Die skade wat hulle aangerig het, is onberekenbaar. Nou kan ons die skuld vir ons moeilikheid op FW de Klerk en trawante pak. Hulle was swak onderhandelaars, hulle was kop in een mus met Globaliste, hulle het ons bedrieg en verraai. Dit neem egter nie die feit weg dat die meerderheid blankes aan hom toestemming gegee het nie.

Die eintlike vraag is: wat het veroorsaak dat twee-derdes van die blankes in 1992 “ja” gestem het? Dit wil voorkom of ons volk blind en doof geword het. Ons eie geskiedenis het ons geleer dat ons dit nie mag doen nie. Die geskiedenis van ander Afrikalande sedert 1960 moes ons gewaarsku het. Ons het gesien wat in Rhodesië en elders gebeur het. Hoekom sou Suid-Afrika anders wees?

Die sterkste groep wat gewaarsku het teen ʼn “ja-stem” was die destydse Konserwatiewe Party. Net voor die referendum het hulle soveel steun gehad dat FW de Klerk se Nasionale Party die volgende verkiesing kon verloor. Baie ondersteuners van die Konserwatiewe Party het ook “ja” gestem. Hoe kan mens dit verklaar?

Die Nasionale Party het die propaganda beheer. Al die media, ook die Afrikaanstalige media, het die publiek aangemoedig om “ja” te stem. Bekende persone, soos sportsterre, het die publiek aangemoedig om “ja” te stem. Die kerke, in sommige gevalle van die preekstoel af, het hulle lidmate aangemoedig om “ja” te stem. Daar was ʼn totale propaganda aanslag op die kiesers. Dit is een van die oorsake waarom die “ja-stem” gewen het.

Waarom was die Nasionale Party, die media, die kerke en meningsvormers so desperaat dat die “ja-stem” moet wen? Het hulle bloot geglo dat dit die regte ding is om te doen of was daar iets meer sinister daaragter? Wat ook al die antwoord, dit verklaar nie hoekom die volk “ja” gestem het nie.

Is ons volk van nature naïef? Dink ons nie dinge deur nie, is ons so goedgelowig dat ons net glo wat ons vertel word, vra ons nie vrae nie? Blykbaar wel. Ons sien dit vandag nog steeds. Selfs die behoudendes is geneig om blindelings na te volg sonder dat hulle diep gedink het, die saak deeglik ondersoek het en dit getoets het. Dit maak dit maklik vir wolwe om hulleself as skape te vermom.

Ons het ook ʼn neiging om sentimenteel te wees – in die sin dat ons die waarheid ondergeskik stel aan sentiment. Ons het agteroor gebuig om ander mense ter wille te wees. Ons het ons misgis met ander mense se motiewe. Talle Nasionale Party ondersteuners het nie gedink dat die ANC die 1994 verkiesing sou wen nie. Hulle werksmense het vertel dat hulle of vir die NP of Inkatha sou stem. Hulle het bloot gesê wat die witmense wou hoor en nie wat hulle ware denke was nie.

Tot die moord op Dr. Verwoerd, het die Nasionale Party besluite geneem wat op beginsel gegrond was. Indien hulle ʼn nuwe probleem teengekom het, was daar ʼn oplossing gesoek wat met hulle beginsels ooreengestem het. Na Dr. Verwoerd se dood het daar ʼn verandering gekom, die NP het van toe af pragmaties geword. Elke nuwe beleid sou voortaan op sy eie meriete beoordeel word. Die ander groot verandering na 1966 was dat die Afrikaner-Broederbond baie meer mag gekry het en effektief regeringsbeleid bepaal het. Die eerste verandering in beleid wat die Broederbond bewerk het, was die sportbeleid.

Blankes het iewers sportbeheb geword. Tot onlangs toe was blankes bereid om groot opofferings te maak vir deelname aan internasionale sport. ʼn Tweede saak wat vir blankes belangrik geword het, was om internasionaal te kan reis en sake te doen. Blootstelling aan internasionale sake deur TV het ʼn invloed gehad. Daar is begin om vreemde gebruike soos Valentynsdag, Halloween en ander na te volg. Terselfdertyd het Afrikaanstalige media en meningsvormers die volkskultuur voorgestel as oudmodies en bekrompe.

Sedert die Nasionale Party aan bewind gekom het in 1948, het blankes se ekonomiese situasie verbeter. Die 1960’s word beskryf as die “goue jare” van die Suid-Afrikaanse ekonomie. Blanke werkloosheid het bykans verdwyn. Soos dit beter met veral Afrikaanssprekende blankes gegaan het, so het hulle meer materialisties geword. Veral het lede van die Boerevolk meer welvarend geword as wat enige van hulle voorgeslagte ooit was.

Die tydperk van 1966 tot 1992 het gelei tot ʼn vervlakking by die blanke bevolking. Dit is hierdie vervlakking wat uiteindelik gelei het tot die 1992 ja-stem. Dit dan is die oorsaak waarom die blankes sonder slag of stoot toegestem het tot hul eie ondergang.

Sal die Boerevolk, as deel van die blanke bevolking, daarin slaag om te bly voortbestaan? Wil hulle bly voortbestaan as ʼn eie unieke volk? Hulle sal met alles weer voor moet begin. Hulle sal hulle denke moet verander. Veral sal hulle moet onthou dat hulle die Gelofte moet nakom – iets wat nog nie gedoen is nie.

Selfbeskikking is ons plig

Foto: https://nuus.info/is-daar-n-toekoms-in-suid-afrika-vir-die-witman/

Teen hierdie tyd besef meeste van ons dat ons nie meer ʼn eie land het nie. En indien ons dit sou kon terugkry, sal dit ʼn bouval wees wat gesloop en oorgebou moet word. Dit alles omdat ons toegelaat het dat ons belieg en bedrieg kon word.

Ek wonder soms of ons nie iets soortgelyk oorgekom het as wat die Israeliete in Numeri 13 en 14 oorgekom het nie. Hulle het geweier om die beloofde land in besit te neem en het toe 40 jaar in die wildernis rondgeswerf. Ons het sekerlik iets gedoen of nagelaat om te verdien wat ons oorgekom het.

Die verdere probleem is dat ons, as ons nie ʼn eie land het nie, ook nie die Bloedrivier-gelofte kan nakom nie. Volgens die amptelike notule van die Volksraad het ons voorouers onderneem: Des Zondags morgens, vóordat de godsdienst begon, liet de Hoofd-Kommandant degenen die de godsdienst zouden verrigten, by malkander komen, en verzocht hen, met de gemeente te spreken, dat zy allen volyverig in geest en in waarheid, tot God mogten bidden, om Zyne hulp en bystand, in het slaan tegen de vyand; dat hy aan de Almagtigen ‘n gelofte doen wilde, (indien allen wel willen), – “om zo de Heere ons de overwinning geven mogt, ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen,” – en dat zy ook moesten afsmeken, de hulp en bystand van God, om deze gelofte zeker te kunnen volbrengen, en dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, opdat het ter Eere van God gevierd mag worden.

Daar is minstens drie redes waarom ons selfbeskikking moet soek. Die “nuwe Suid-Afrika” het misluk. Wat ons voorgeslagte met moeite en opoffering gebou het, is nie meer ons s’n nie en is in elk geval nou ʼn puinhoop. Suid-Afrika is ʼn verlore saak, daar is niemand wat die land se probleme kan oplos nie. Die Suid-Afrikaanse leiers probeer nie eers nie, hulle het besef hulle moet vir hulleself gryp wat te gryp is voor die realiteite die land inhaal. Die Boerevolk moet na homself kyk en weer voor begin en iets nuuts bou. Ons moet, as’t ware, uit Babilon terugkeer.

Die moraliteit en etiek van die “nuwe Suid-Afrika” is direk in stryd met ons Christelike geloof en erfenis. Vir Christene is ʼn goddelose staat ʼn groot probleem. Ongelukkig keur baie kerke en predikante die goddeloosheid toe. Eens op ʼn tyd het YHWH ons gehelp by Bloedrivier. Sal Hy ons weer help? Verdien ons dit om gehelp te word? Ons moet die hand in eie boesem steek. Wat ons verbrou het, moet reggemaak word. Hoe gaan ons dit doen as ons geen seggenskap oor ons eie sake het nie? Onthou: ons het dit oor onsself gebring.

Sover ek kan sien, het ons nog nie ons onderneming met die Gelofte nagekom nie. As dit korrek is, en ons maak dit nie reg nie, is ons verlore. Wat is bedoel met: ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen. “Waar dit Hom behaag” beteken seker die land wat Hy aan ons gee? Watter land is dit en waar is dit geleë? Wat beteken dit om ʼn huis te stig? ʼn Gebou word gebou of opgerig, dit word nie gestig nie. Hierdie “huis” is om tot Sy Naam se gedagtenis te wees. Is die “huis” nie dalk die Boerevolk nie? (Onthou: hierdie is die woorde van die amptelike notule wat ter plaatse opgestel en as korrek goedgekeur is deur die Volksraad.)

Vir die wat nuut is ten opsigte van selfbeskikking, dit is ʼn internasionale reg wat ook in die Suid-Afrikaanse Grondwet erken word. Hierdie reg is slegs opeisbaar deur volke. Daardie reg – die “reg op selfbeskikking” – beteken dat ʼn volk homself regeer met wette deur sy eie gesagsliggame gemaak volgens die volk se unieke waardes en lewenswyse. Dit is ʼn reg wat aan volke kleef en nie aan rasse nie. … Daarom lui Artikel 235 van die Grondwet dat ʼn taal– en kultuurgemeenskap wat dit wil, selfbeskikking in ʼn eie gebied kan eis. …  Die Reg aanvaar dat nie almal in ʼn volk noodwendig hulleself wil regeer nie. Daarom kan selfbeskikking ook geëis word deur ʼn deel van ʼn volk. … Die reg op selfbeskikking kleef aan ʼn volk – nie aan enige politieke partye, organisasies of individue binne ʼn volk nie. (Uittreksel uit die VVK se Regsargument.)

Die begrip “volk” word nie duidelik omskryf in internasionale reg nie, gevolglik is dit vatbaar vir verdraaiing deur propagandiste. Mens kan sê ʼn volk is ʼn groep mense wat hulle eie taal het, wat ʼn gemeenskaplike geskiedenis het, wat dieselfde kultuur en tradisies het. Godsdiens kan ook, maar hoef nie, ʼn gemeenskaplike faktor wees. Dit is nie ʼn vereiste dat almal in dieselfde land gebore is of onderdane van dieselfde staat hoef te wees nie.

Daar is verskillende vorms van selfbeskikking, soos kulturele selfbeskikking en territoriale selfbeskikking. Territoriale selfbeskikking is die enigste wat aan die Boerevolk se behoeftes sal voldoen, dit word ook ʼn Volkstaat genoem. Dit is die gedagte dat daar ʼn spesifieke grondgebied moet wees wat eksklusief aan die Boerevolk behoort. ʼn Volk wat nie sy eie grondgebied besit nie, se status verminder tot die van ʼn minderheidsgroep met bittermin regte. Die wyse waarop Suid-Afrika ontwikkel het, was die oorsaak dat die Boerevolk tans verspreid oor ʼn groot gebied woon. Dit maak die identifisering van ʼn bepaalde gebied iets wat nie vinnig beantwoordbaar is nie. Dit is wel ʼn interessante uitdaging vir die wat skeppend kan dink. Die identifisering van so ʼn gebied, wat ook ekonomies vatbaar sal wees, is moontlik. Daar is ook interessante moontlikhede vir die tipe regeringsvorm wat ingestel kan word. Met ʼn eie grondgebied kan sesessie ook oorweeg word.

Die grootste hindernis tot die bereiking van volwaardige selfbeskikking is die Suid-Afrikaanse staat. Hoewel al die aspekte deur die Suid-Afrikaanse grondwet en internasionale reg erken word, kan die staat steeds weier om dit toe te staan. Die staat word verder in sy weiering gesteun deur ander state (sê maar ander Afrika state) en deur almal wat vyandig teen die Boerevolk is. Sesessie kan gesien word as hoogverraad teen die Suid-Afrikaanse staat. Indien sesessie deurgevoer word, mag dit met militêre mag beveg word. In so ʼn geval sal ʼn oorlog teen die bestaande staat gewen moet word en sal ʼn vredesverdrag die sesessie moet goedkeur.

Die situasie waarin ons verkeer, is ons eie skuld. Ons is nie verslaan in ʼn oorlog nie, ons het vrywillig daarvoor gestem. Ons het willens en wetens dit oor onsself gebring. Dit gaan nie maklik wees of gou gaan om ons hieruit te kry nie. Omgord die lendene en wees geduldig.

Ek vermoed dat ons as volk se verlies aan selfbeskikking te doen het met ons as volk se verhouding met YHWH. Na die wonderwerk van Bloedrivier op 16 Desember 1838 het ons ʼn eie grondgebied met eie regering gekry. Ons het dit verloor met die Britse anneksasie van Transvaal. Toe kom Paardekraal op 16 Desember 1880 en ons verslaan die magtige Britse Ryk daarna. 16 Desember 1899 is in Britse geskiedenis bekend as die einde van die Swart Week. In hierdie week het Boeremagte die een groot oorwinning na die ander oor die Britte behaal. Binne twee maande draai die gety en die Boeremagte lei een neerlaag na die ander. Wat het gebeur dat daar so ʼn skokkende ommeswaai plaasgevind het? Ons verloor die oorlog en word gedompel in ellende en armoede. 16 Desember 1938 was die afsluiting van die Simboliese Ossewatrek wat tot ʼn ontwaking onder die Boerevolk gelei het en gevolg is deur die Nasionale Party oorwinning 10 jaar later. Van 1948 tot 1966 word gesien as ʼn goue tyd in ons volksgeskiedenis, maar na 1966 is daar ʼn progressiewe agteruitgang. In 1994 word Geloftedag afgeskaf en vervang met Versoeningsdag. Wat het tussen 1966 en 1994 gebeur wat ons tot die eerlose oorgawe gebring het? Het ons opgehou om die eer aan YHWH te gee? Betaal ons as volk nou die prys van ʼn keuse om sonder YHWH te leef?

Ons het selfbeskikking gehad maar het dit weggesmyt. Sonder selfbeskikking gaan ons net in groter ellende beland. Ons het nie ʼn keuse nie: dit is selfbeskikking of ondergang. Volgens die Gelofte hou ons selfbeskikking direk verband met ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen.

Die Paardekraal-gelofte van 16 Desember 1880 lui soos volg: In de tegenwoordigheid van den Almachtigen God, de kenner aller harten, onder bidden opziend om Zijn genadige hulp en ontferming, zijn wij, Burgers van de Zuid-Afrikaansche Republiek, plechtig overeengekomen, gelijk wij bij dezen overeenkomen, om voor ons en onze kinderen een heilige verbond op te richten, het welk wij met plechtigen eed bezweren. Ruim veertig jaren is het gelede, dat onze vaderen de Kaapkolonie ontvlucht zijn, om een vrij en onafhanklik volk te worden. Deze veertig jaren waren veertig jaren van smart en lijden. Wij hebben Natal, den Oranje-Vrijstaat en de Zuid-Afrikaansche Republiek gesticht, en driemaal heeft de Engelsche Regering onze vrijheid vertrapt. En onze vlag, die onze vaderen met hun bloed en tranen gedoopt hebben, van den grond neergehaald. Als door een dief in de nacht is onze vrije Republiek weggestolen. Wij kunnen en wij mogen dat niet dragen. God wil, dat de eerbied onzer vaderen en de liefde jegens onze kinderen ons voorschrijft, het erfpand der vaderen ongeschonden aan onze kinderen over te leveren. Daarom is het dat wij hier bijeentreden en dat wij elkander de hand geven als mannen, broeders, plechtig belovende, trouw te houden aan ons land en volk en met het oog op God same te werken, tot den dood toe. Zoo waarlijk helpe ons God Almachtig.

Daar is dus net een opsie. Herstel die Gelofteverhouding tussen YHWH en die Boerevolk. Laat ons onsself ondersoek en uitvind waar ons verkeerd gegaan het. Laat ons regmaak wat ons verbrou het. Laat ons terugkeer na ʼn lewenswyse en moraliteit wat YHWH sal behaag. Miskien sal Hy ons weer genadig wees en red uit die gemors waarin ons onsself laat beland het.

Los asseblief net jou predikant en kerk, of jou herder en geloofsgroep, by die huis. Hulle het al genoeg skade aangerig.

Die verlore Sabbat

Foto: https://www.worldslastchance.com/yahuwahs-calendar/die-skepper-se-kalender-a.html

Mense wat die Bybel glo, weet waarom daar weke is. Gen 2:2-3: En God het op die sewende dag sy werk voltooi wat Hy gemaak het, en op die sewende dag gerus van al sy werk wat Hy gemaak het. En God het die sewende dag geseën en dit geheilig, omdat Hy daarop gerus het van al sy werk wat God geskape het deur dit te maak. (Alle aanhalings is uit die AOV.) Die naam Sabbat beteken rus.

Mense wat nie die Bybel glo nie, weet nie waar weke vandaan kom nie. Die week het niks met sterrekundige of natuurlike verskynsels te doen nie en daar is ook geen ander rede waarom daar weke moet wees nie. Ten spyte daarvan was daar deur die geskiedenis heen pogings (deur mense wat nie die Bybel glo nie) om weke in te stel. Party weke was vyf dae lank, ander was ses dae of agt dae lank. Blykbaar wou nie een van hierdie mensgemaakte weke goed werk nie.

Dit is nie seker of die mensdom in die 2500 jaar voor Moses die sewende dag as rusdag onderhou het nie. Daar is geen melding in die boek Genesis wat toon dat mense die Sabbat onderhou het nie. Dit is eers wanneer die volk Israel ter sprake kom dat daar van Sabbat gepraat word. Die Vierde Gebod, in Eks 20:8-11, het dit ingestel: Gedenk die sabbatdag, dat jy dit heilig. Ses dae moet jy arbei en al jou werk doen; maar die sewende dag is die sabbat van die HERE jou God; dan mag jy géén werk doen nie—jy of jou seun of jou dogter, of jou dienskneg of jou diensmaagd, of jou vee of jou vreemdeling wat in jou poorte is nie. Want in ses dae het die HERE die hemel en die aarde gemaak, die see en alles wat daarin is, en op die sewende dag het Hy gerus. Daarom het die HERE die sabbatdag geseën en dit geheilig.

Die Sabbat was deel van die verbond wat YHWH met die volk Israel gesluit het, Eks 31:13-17: Spreek jy met die kinders van Israel en sê: Julle moet sekerlik my sabbatte onderhou, want dit is ‘n teken tussen My en julle in julle geslagte, sodat die mense kan weet dat Ek die HERE is wat julle heilig. Onderhou dan die sabbat, want dit moet vir julle heilig wees. Hy wat dit ontheilig, moet sekerlik gedood word; want elkeen wat daarop werk verrig, dié siel moet uitgeroei word onder sy volksgenote uit. Ses dae lank kan werk verrig word, maar op die sewende dag moet dit wees ‘n dag van volkome rus, heilig aan die HERE. Elkeen wat op die sabbatdag werk doen, moet sekerlik gedood word. En die kinders van Israel moet die sabbat onderhou deur die sabbat te vier in hulle geslagte as ‘n ewige verbond. Tussen My en die kinders van Israel is dit vir ewig ‘n teken; want in ses dae het die HERE die hemel en die aarde gemaak, maar op die sewende dag het Hy gerus en Hom verkwik. Die onderhouding van die Sabbat was ook ‘n verpligting vir elke individuele lid van die volk Israel. ‘n Persoon wat dit nie onderhou het nie, moes die doodstraf ontvang.

Presies wanneer dit die sewende dag was, was vir Israel baie belangrik. In die Ou Testament het Israel ‘n lunisolêre kalender gebruik, soos hulle dit van Moses ontvang het. Kalendermaande het met die nuwe maan begin. Van een nuwe maan tot die volgende duur 29.5 dae, gevolglik het kalendermaande altyd 29 of 30 dae. In ‘n jaar is daar dan 354 dae, 11 dae minder as die sonkalender se 365 dae. Die belangrike Pesagfees moes in die lente plaasvind en die Loofhuttefees in die herfs. ‘n Regstelling vir die 11 dae was gedoen deur ‘n skrikkelmaand by te voeg. Elke maand begin met die nuwe maan (wat ‘n aanbiddingsdag van sy eie is), dan volg 6 werksdae en daarna die Sabbat op die agste dag van die maand. Sabbat val dus altyd op die 8ste, 15de, 22ste en 29ste van elke maand. In die vierde eeu n.C. word die Voorsitter van die Sanhedrin, Hillel II, deur die Romeine gedwing om die lunisolêre kalender te laat vaar en om voortaan die Juliaanse kalender te gebruik.

In Judaïsme is die onderhouding van die Sabbat op die sewende dag van die week ‘n verpligting. Die oorgang na die Juliaanse kalender het beteken dat niemand meer geweet het wanneer die Ou Testamentiese sewende dag was nie. Sedert Konstantyn se hervorming van die Juliaanse kalender onderhou Judaïsme die Romeinse sewende dag, Saterdag, as die Joodse sewende dag. Nog ‘n belangrike gevolg van die kalender verandering was dat weke nou aaneenlopend geword het. Die eerste dag van ‘n nuwe maand (sê maar Woensdag) volg nou direk op die laaste dag van die vorige maand (sê maar Dinsdag). Dit was ‘n totale afwyking van die Ou Testamentiese kalender.

Die moderne sewedag week het ons by die Romeinse Keiser Konstantyn gekry. Hy het in 321 n.C. die Juliaanse kalender verander van ‘n agt dae week na ‘n sewe dae week. Hy het daarin geslaag om met sy hervorming die meerderheid van sy onderdane tevrede te stel. Elke dag van die week is na een van die heidene se gode vernoem, in volgorde van belangrikheid. Vir Christene het hy die eerste dag van die week, die Songod se dag, gegee as ‘n spesiale dag. Vir die Jode het hy die sewende dag van die week, die god Saturnus se dag, gegee as hulle Sabbat. Let wel: die eerste en sewende dae van die Romeine se week – nie die Bybelse week nie.

Die grootste deel van die Christendom het nooit gedink dat Sondag die Ou-Testamentiese Sabbat is nie. Hulle het gemeen die eerste dag van die week is die dag waarop Yeshua opgestaan het uit die dood en het dit die “dag van die Here” genoem en as ‘n heilige dag beskou. Die opstanding van Yeshua was immers die belangrikste dag in die geskiedenis van die mensdom. Verder het hulle op die eerste dag van die Joodse week byeengekom en dit as ‘n dag van aanbidding beskou. Na die kalenderhervorming het hulle ook die Romeinse eerste dag gebruik.

In die Christendom is daar van vroeg af vertoë tot die staat gerig om Sondag ‘n rusdag te maak. Dit het algemeen geword in lande wat nominaal christelik was dat die staat Sondagwette gemaak het. Tot betreklik onlangs was daar in Suid-Afrika ook sulke wette en het kerke gereeld met die regering van die dag oor hierdie wette beraadslaag. Of hierdie wette sedertdien afgeskaf is en of dit net nie meer toegepas word nie, weet ek nie. Slegs noodsaaklike werk is op Sondae gedoen, die meeste mense het nie op Sondae gewerk nie en was tuis by hulle gesinne. Jy kon nie op Sondae gaan inkopies doen nie want die winkels was toe. Dit was ‘n goeie geleentheid om dorp toe te gaan en te sien wat in winkelvensters uitgestal word. Voor die koms van televisie was kuier by vriende en familie gewild. Daar was parke waar mense kon gaan piekniek hou en ontspan. Aangesien die regering al die burgers van die land se belange moes behartig en godsdiensvryheid moes waarborg, was wetgewing nie gemik daarop om gewetensvryheid te beperk nie. Sport op Sondae is toegelaat ten spyte van die teenkanting van kerke.

Alhoewel die meeste Christene die eerste dag van die week, Sondag, as ‘n rusdag gesien het, was daar ook Christene wat gemeen het dat die Ou-Testamentiese Sabbat steeds onderhou moet word. Hulle word dikwels Sewedaags-Sabbatariërs genoem. Vir hulle is Sondag as rusdag nie Bybels korrek nie. Hulle siening is dat die Ou-Testamentiese Sabbat nie net vir Israel bedoel is nie, maar vir alle mense. In navolging van Judaïsme, onderhou hulle ook Saterdae as Sabbat. Kritici sien dit as ‘n vermenging van Judaïsme met die Christendom.

Talle Christene wat Sondag as rusdag toepas, raak verward en dink verkeerdelik dat Sondag die Sabbat is. Hulle wil die eerste dag op dieselfde wyse onderhou as die Bybelse Sabbat.

Die Fariseërs het gereeld strikke vir Yeshua probeer stel. In een so ‘n geval het Hy (Mark 2:27-28) hulle geantwoord: En Hy sê vir hulle: Die sabbat is gemaak vir die mens, nie die mens vir die sabbat nie. Daarom is die Seun van die mens Here ook van die sabbat.

In Hebreërs 4:3-11 word die betekenis van die Sabbat soos volg gegee: Want ons wat geglo het, gaan die rus in, soos Hy gesê het: Daarom het Ek in my toorn gesweer, hulle sal in my rus nie ingaan nie—alhoewel sy werke van die grondlegging van die wêreld af volbring is. Want Hy het êrens van die sewende dag so gespreek: En God het op die sewende dag van al sy werke gerus; en nou hier weer: Hulle sal in my rus nie ingaan nie. Terwyl dit dan so is dat sommige daar ingaan, en diegene aan wie die evangelie eers verkondig is, deur ongehoorsaamheid nie ingegaan het nie, bepaal Hy weer ‘n sekere dag, naamlik vandag, as Hy soveel later deur Dawid spreek, soos gesê is: Vandag as julle sy stem hoor, verhard julle harte nie. Want as Josua aan hulle rus gegee het, sou Hy nie van ‘n ander dag daarná spreek nie. Daar bly dus ‘n sabbatsrus oor vir die volk van God; want wie in sy rus ingegaan het, rus ook self van sy werke soos God van syne. Laat ons ons dan beywer om in te gaan in dié rus, sodat niemand in dieselfde voorbeeld van ongehoorsaamheid mag val nie. 

Die weergawe van die Bloedrivier Gelofte wat sedert die 1930’s algemeen gebruik word, is foutief. Daarin word ondermeer gesê: “ons die dag en datum elke jaar as ‘n dankdag soos ‘n sabbat sal deurbring”. In die amptelike notule van die Volksraad word niks gesê van Sabbat nie. Die amptelike notule het gesê: “dat wy de dag der overwinning, in ‘n boek zullen aantekenen, om dezelve bekend te maken, zelfs aan onze laatste nageslachten, opdat het ter Eere van God gevierd mag worden”.

(Met dank aan Sousiewa wat my aandag hierop gevestig het)

Die Boerevolk vandag

Foto: https://musteria.blogspot.com/2017/08/druk-god-se-hand-swaarder-op-die.html

Ek het onlangs ʼn kommentaar op sosiale media gelees waarin iemand opmerk dat ons voorgeslagte geweet het wie die volk is en geweet het Wie ons hemelse Vader is. Verder het hy gesê dat ons, vandag, dit nie meer weet nie en dit van voor af moet leer. Ek stem hiermee saam. Ons het groot veranderings die afgelope dekades beleef en soveel dinge het verander dat ons weer vars moet besin oor wie ons is en Wie ons hemelse Vader is.

In die afgelope vyftig jaar het ons as volk verander. Volke is, net soos individue, nie staties nie. Ek neem waar dat ons nou se dae onsself anders beskryf as voorheen. Die verhouding tussen Afrikaans- en Engelssprekende Blankes het dramaties verander. Ons het ook in ons kerklike betrokkenheid ingrypend verander.

Vyftig jaar gelede, toe ek ʼn jong man was, het ons onsself Afrikaners genoem. ʼn Goeie Afrikaner was Blank, Afrikaanssprekend en ʼn lid van een van die Susterkerke. Ons was oor die algemeen behoudend in ons lewensuitkyk en gebruike. Afrikaners het slegs by uitsondering afgewyk van hierdie beskrywing. Daar was hier en daar een wat ʼn ander huistaal gehad het, of lid was van ʼn Pinksterkerk, of dalk ʼn permissiewe lewensuitkyk gehad het. Huwelike tussen Afrikaans- en Engelssprekendes was min en het groot konsternasie aan albei kante veroorsaak. Die meerderheid Afrikaners het die Nasionale Party ondersteun en die meerderheid Engelssprekendes het die Verenigde Party ondersteun. Alhoewel ons toe al verstedelik was, het die meerderheid Afrikaners nog steeds direkte bande met die platteland gehad.

Die Suid-Afrikaanse Grensoorlog (of die Bosoorlog) het van 1966 tot 1989 geduur. In Suid-Afrikaanse geskiedenis was dit die oorlog wat die langste geduur het. Dit was ook die eerste oorlog waar Suid-Afrikaanse Blankes almal aan dieselfde kant geveg het. Hulle het almal onder die Oranje-Blanje-Blou geveg en Die Stem gesing. Die  vorige oorlog was die Tweede Wêreldoorlog waaraan hoofsaaklik Engelssprekende Blankes deelgeneem het (onder die Union Jack). Afrikaners was hoofsaaklik anti-Brits en sou eerder Duitsland, wat tydens die Anglo-Boereoorlog die Boere goedgesind was, ondersteun het.

Die Grensoorlog was ʼn stryd teen Kommunisme. In daardie jare was die Koue Oorlog nog in volle swang en was Kommunisme die groot vyand van die vrye (Westerse) wêreld. Aan die Suid-Afrikaanse kant het lede van al die rasse geveg. Suid-Afrika se bondgenote was anti-Kommunistiese vryheidsvegters soos UNITA en indirek die Verenigde State van Amerika. Aan die Kommunistiese kant het verskeie bevrydingsbewegings, soos die ANC en SWAPO, saam met Kuba geveg. Hulle is indirek gesteun deur die Sowjet-Unie.

Die jong Afrikaners wat opgeroep was om militêre diensplig te doen, was uit Afrikaanse skole en het nie veel met Engelssprekendes van dieselfde ouderdom kontak gehad nie. Die Engelssprekendes was uit Engelse skole. Daar was ook jong mans uit ander Europese kulture. Albei groepe kon mekaar se taal verstaan, maar nie vlot praat nie. Tydens die oorlog het hierdie jong mans uit verskillende agtergronde saam gewoon, saam gewerk, saam geveg en saam gekuier. Na die oorlog het vriendskappe voortgeduur en het die jong Afrikaners en Engelse met mekaar ondertrou. Hulle kinders was nou half Boer en half Brit. Die Veterane van die Grensoorlog is vandag middeljarig en ouer. Uit hulle moet die nuwe leiers kom. Hulle perspektief is anders as wat die vorige geslag se perspektiewe was.

Iets wat ek opmerk is dat daar ʼn naamsverandering besig is om plaas te vind. Die naam Afrikaner word verruil vir die naam Boer. Boer is ʼn goeie naam want dit is ʼn etniese naam met koppeling aan ʼn eie kultuur. Dit koppel ook hedendaagse mense aan ʼn roemryke geskiedenis. ʼn Afrikaner is noodwendig Afrikaanssprekend, ʼn Boer kan ook Engelssprekend wees. Daar was Engelstalige Voortrekkers en Engelstalige burgers van die Republieke wat teen Imperialisme geveg het. Vorige debatte oor die twee name is besig om irrelevant te word. Die volk verkies die naam Boer. Vir vriende oorsee is die Blankes die Boere, vir vyande is die Blankes die Boere.

Vyftig jaar gelede was daar in heelwat huise ʼn krisis as ʼn Gatjieponder en Dopper met mekaar wou trou. Nog erger, met ʼn Apostolie wou trou. Ondenkbaar dat iemand met ʼn Anglikaan sou wou trou. Ook kerklidmaatskap het ingrypend verander. Daar is nie betroubare statistieke nie, maar ek sou raai dat ʼn minderheid volksgenote nog lidmate van die tradisionele Susterkerke is. Daar is verskeie redes vir hierdie verandering: ondertrou met lede van ander kerke, ontevredenheid oor dooie rituele, ontnugtering met kerkleiers, ʼn besef dat godsdiens ook buite die kerk beoefen kan word, en nog meer. Dit wil voorkom of die meeste volksgenote nog die God van hulle voorvaders aanbid, hulle het nie hul godsdiens verloor nie, hulle het ander maniere van aanbidding ontdek.

Ons voorgeslagte was Protestante wat teen die burgerlike en kerklike owerhede in opstand gekom het. Een saak wat hulle na aan die hart gelê het, was die Bybel. Voor die Reformasie het gewone mense nie toegang tot die Bybel gehad nie omdat die Roomse Kerk dit van hulle weerhou het, omdat die Bybel nie in hulle volkstale vertaal was nie en omdat die drukpers nog nie uitgevind was nie. Toe die Bybel wel aan gewone mense in hulle eie tale beskikbaar word, het hulle self die Bybel begin lees en gesien hoeveel verkeerde praktyke daar in die kerk was. Die Bybel was die belangrikste (en soms die enigste) boek wat hulle gelees het.

Met die Groot Trek het elke gesin ʼn Bybel in die wakis gehad. Daar is gereeld “Boekevat” (huisgodsdiens) gehou deur uit die Bybel voor te lees. Die weergawe van die Bybel wat hulle gebruik het was die Statevertaling van 1637. Hierdie vertaling se bronne was die Massoretiese Teks vir die Ou Testament en die Textus Receptus vir die Nuwe Testament. Dit het ook nie apokriewe boeke bevat nie. Hierdie Bybel is eers in 1933 vervang met die Afrikaanse Ou Vertaling. Die Kaapse kerk (NG Kerk) was vyandig teenoor die Voortrekkers en daar het geen opgeleide predikante saam met hulle gegaan nie. Die Voortrekkers was op hulleself aangewese om die Bybel korrek te verstaan. Hulle kennis van hulle hemelse Vader het hulle by hulle ouers en voorouers geleer en opgedoen deur self die Bybel te lees en daarvolgens te leef. Hulle kennis van die Vader het nie uit ander boeke, filosofieë of redenasies gekom nie.

By Bloedrivier het hulle hierdie Vader gesmeek om hulp en Hy het hulle inderdaad gehelp, op ʼn manier wat slegs as ʼn wonderwerk gesien kan word. Dit was by Bloedrivier waar hulle vertroue op die Vader getoets is. Indien hulle iewers in hulle begrip van die Vader fouteer het, dan het Hy dit oorgesien en hulle ten spyte daarvan gehelp. Die Voortrekkers by Bloedrivier se gelofte lui soos volg: “om zo de Heere ons de overwinning geven mogt, ‘n Huis tot zyns Grote Naams gedagtenis te stichten alwaar het Hem zal behagen.” Om ʼn huis te stig. Waar dit Hom behaag. Dit is nie om ʼn kerk te bou nie, dit is nie om enige iets te bou nie, dit is om ʼn huis te stig.

Dit is nou 180 jaar later en ons sien ʼn tweede Bloukrans voor ons. Moes ons nie nou al ʼn eie land gehad het nie? Hoe het dit gebeur dat ons in hierdie penarie is? Dit is duidelik dat iets iewers verkeerd gegaan het. Daar is mense wat glo dat die Hemelse Vader ons vanselfsprekend nou weer sal help. Hoekom sal Hy? Ou Testamentiese Israel het ook so gedink – totdat die Babiloniërs hulle in kettings weggevoer het. As ons nie die eerste gelofte kon nakom nie, hoekom sal ons ʼn nuwe een nakom? Dit moet ook onthou word dat die Voortrekkers die Gelofte van Bloedrivier aan die Vader aangebied het. Die Vader het nie die Gelofte ingestel nie, ons het. Die Vader het net ons aanbod aanvaar.

Daar is mense wat van mening is dat ons ʼn uitverkore volk is. Die Ou Testament handel hoofsaaklik oor die uitverkore volk Israel. Hierdie mense het van beter geweet, nogtans het hulle YHWH verwerp. Soos hulle reeds deur Moses gewaarsku was, het YHWH groot rampe en ellende oor hulle gebring. Indien ons uitverkore is, beteken dit nie dat YHWH ons vanselfsprekend sal red nie. Hy mag dalk groter teenspoed oor ons bring. Die Ou Testament toon duidelik dat YHWH meer van die uitverkore volk verwag het as wat hy van ander volke verwag het.

Dit is onvermydelik dat ons, as volk, die Vader in die hemel sal moet smeek om ons te red uit die gevaar waarin ons verkeer. Sal Hy ons hierdie keer ook red? Hy kan nie gemanipuleer word of omgekoop word nie. Wat sal Hy van ons verwag? Skuldbelydenis? Weet ons waar ons verkeerd gegaan het? Innerlike opregtheid? Nederigheid?

Ons moet ons hemelse Vader weer leer ken, Wie Hy werklik is. Jesus antwoord hom: “Ek is die weg en die waarheid en die lewe; niemand kom na die Vader behalwe deur My nie.” (Joh 14:6 AOV). Ons kan die Vader nie ken deur die Tien Gebooie te onderhou nie, ons kan Hom nie ken deur naasteliefde nie, ons kan Hom nie ken deur versoening nie. Slegs deur Yeshua (Jesus) kan ons die Vader ken.