Die weg van die vlees of die weg van die Gees

Keer op keer beland mens in ‘n moeilike situasie waarop jy moet reageer. Hoe jy reageer is vir jou om te besluit. As jy op Yeshua die Gesalfde (Jesus Christus) vertrou en jy het die Heilige Gees ontvang, hoef jy nie meer op te tree soos voorheen nie. Jy kan nou optree en reageer op ‘n manier wat Yeshua vir jou moontlik gemaak het.

Jy kan kies of jy volgens die vlees reageer of volgens die Gees reageer. Dit is ‘n keuse. Maar hoe doen jy dit? Yeshua het ‘n voorbeeld vir ons gestel. Om Sy voorbeeld te volg is moeilik want Hy is sondeloos, ons is sondig. In die Bybel word daar vertel van gewone sondige mense soos ons wat dit reggekry het. Nie altyd nie, maar meestal. Ons kan sekerlik ook na hulle kyk en by hulle leer. Maar as dit net ‘n geval is van probeer om ‘n voorbeeld te volg, dan is dit nog steeds in ons eie krag.

Wat is die vlees en wat is die weg van die vlees? Vlees is vleis, die liggaam. Die vlees is iets anders. Dit is die menslike natuur, die ou sondige natuur. Dit is die deel van die mens wat opstandig is, hardnekkig is, weier om gekorrigeer te word, beterweterig, selfsugtig en wil self in beheer wees. Die weg van die vlees is om op eie krag en wysheid staat te maak.

Die Bybel beskryf die mens as bestaande uit ‘n liggaam, ‘n siel en gees. Die gees van die mens is die gedeelte waar daar ‘n bewustheid van God moet wees. Dit is daar waar die mens besef dat daar iets groter en meer aan menslike lewe is as die liggaamlike. Maar die gevalle mens se gees is beperk tot die dinge van die mens en is nie in staat om die dinge van God te ken nie. Dit is eers wanneer die mens se wil dit toelaat dat die Heilige Gees in die mens se gees kom woon. Die weg van die Gees is die weg van die Heilige Gees. Die weg van die Gees is om God te vertrou.

Van die eerste dag af wat jy die pad van Yeshua die Gesalfde volg, ondervind jy moeilikheid. Dit is asof daar ‘n woede teen jou uitbreek. Asof iets of iemand jou wil verhinder om voort te gaan. Op hierdie pad van Yeshua kan jy seker wees dat jy gereeld sulke moeilikheid gaan kry.

Miskien het jy al agtergekom dat wanneer daar by jou geestelike vordering is, dan tref teenspoed en teenstand jou. Uit die bloute, sonder dat jy bewus is van enige iets wat jy kon gedoen het om dit te veroorsaak. Is daar ‘n rede of is dit toevallig? Nog meer, wanneer jy regtig besig is met iets wat werklik tot eer van Yeshua is, dan is daar mense wat vyandig word teenoor jou. Daar is geen direkte verband tussen wat jy doen en die persone wat vyandig is nie. Is dit toevallig? Hierdie vyandigheid kan wees by jou familie, jou vriende of by jou werk.

Die teenstand wat jy beleef is nie in die eerste plek teen jou as persoon nie, dit is eintlik teen Yeshua, die Gesalfde. Jy is in ‘n oorlog, ‘n geestelike oorlog. Die eerste doelwit is om te verhoed dat jy deur Yeshua gered word. As dit misluk, moet daar gekeer word dat jy in die nuwe lewe vordering maak. Jy moet nie groei nie en jy moet nie oorwin nie.

Min mense het soveel moeilikheid en teenstand gehad as Paulus, die apostel. In 2 Korintiërs 11:24-30 (PWL) vertel hy van dit: Vyf maal het ek veertig houe op een na van die Jode gekry. Drie maal is ek met stokke geslaan, een maal is ek gestenig, drie maal het ek skipbreuk gely, ‘n nag en ‘n dag het ek sonder ‘n skip op die diepsee deurgebring, gereeld op reis in gevaar van riviere, in gevaar van rowers, in gevaar van my eie mense, in gevaar van die ander nasies, in gevaar in die stad, in gevaar in die wildernis, in gevaar op see, in gevaar onder vals broers, in harde werk en in uitputting, gereeld in slapeloosheid, in honger en dors, dikwels sonder kos, in koue en naaktheid, behalwe dit alles en die skares wat om my is, my daaglikse bekommernisse en die omgee vir al die gemeentes. Wie ly en ek ly nie ook nie? Vir wie word ‘n struikelblok in die pad gesit en ek is nie aan die brand (woedend) nie? As daar geroem moet word, sal ek in my swakheid roem. Nadat hy hierdie brief geskryf het, het hy nog verdere moeilikheid beleef. Al hierdie dinge het een ding bewys: Paulus was ‘n ware volgeling van Yeshua, hy was nie ‘n valse apostel nie. Niemand sal dit alles beleef net om iets voor te gee nie.

Indien Paulus die weg van die vlees gevolg het, wat sou hy gedoen het? Hy sou bang geword het, hy sou toegegee het aan intimidasie, hy sou ‘n lae profiel gehandhaaf het. Hy sou sekerlik nie kon doen wat hy wel gedoen het nie. Maar hy het die weg van die Gees gevolg. Sonder vrees, altyd gedryf deur hoop en liefde, altyd vertrouend op sy Meester.

Hy het nog ‘n probleem gehad, ‘n probleem wat nog groter as al sy beproewinge was. Hy vertel daarvan in 2 Korintiërs 12:7-9 (PWL): ’n Doring is vir my in die vlees gegee sodat ek nie grootkop sou kry oor die uitermatige grootheid van die openbaringe nie, ’n boodskapper van die teëstander, om my met die vuis te slaan sodat ek nie grootkop sou kry nie. Hieroor het ek drie maal van my Meester gevra om dit van my weg te vat en Hy het vir my gesê: “My onverdiende guns is vir jou genoeg, want my wonderwerkende krag word in swakheid volmaak gemaak.” Ek sal daarom met blydskap in my swakhede roem sodat die krag van Die Gesalfde Een op my kan rus. Die doring was waarskynlik ‘n persoon, iemand wat iets persoonlik teen hom gehad het en orals gegaan het en hom probeer afbreek het. Aan hierdie persoon kon hy niks doen nie, hy was magteloos. Maar Paulus se beloning was die buitengewone openbaringe wat hy ontvang het. Wat sou ek en jy kies: die openbaringe met die doring of geen doring en geen openbaringe nie?

Die weg van die Gees was vir Paulus om stil te bly. Hy het nooit hierdie persoon se naam genoem nie, hy het beslis ook nie homself verdedig nie. Hy het hieroor gebid en hom by sy Meester se besluit neergelê. Dit hom swak gemaak dat hy niks kon doen nie, maar dit het die Gesalfde sterk gemaak in hom.

Die weg van die vlees is die eie ek, die eie krag, die eie wysheid. Die weg van die Gees is Yeshua die Gesalfde, Sy krag en Sy wysheid.

Die moeilikheid met christene

Daar is ‘n probleem met die naam christen. Ten eerste is daar mense wat hulleself christene noem, maar dit nie is nie. Daarmee ontstaan daar die persepsie by buitestaanders dat almal wat hulleself christene noem dieselfde is en dat daar geen verskille tussen hulle is nie. As gevolg hiervan is daar mense wat waarlik op Yeshua, die Gesalfde, (Jesus Christus) vertrou en verkies om hulleself iets anders as christene te noem en hulle op hierdie manier te onderskei van die wat nie op Yeshua vertrou nie.

Die oorspronklike naam christene het ontstaan in Handelinge 11:26: En hulle het ‘n hele jaar lank in die gemeente saam vergader en aan ‘n aansienlike skare onderwys gegee; en die dissipels is in Antiochíë vir die eerste keer Christene genoem. (AOV) In die Nuwe Testament, voor die naam christen in gebruik gekom het, was die volgelinge van Yeshua bekend as Dissipels en mense van die Weg. Hulle was ook bekend as die Nasareners en die Sekte.

‘n Algemene kort beskrywing van christene is: Hulle glo in ‘n God wat die Skepper van hemel en aarde is en dit ook onderhou. Reg aan die begin het die mens God verwerp (die sondeval) en het daar ‘n verwydering tussen God en mens gekom. God reik egter uit na die mens en openbaar Homself in die Bybel. Hierdie openbaring vertel van Yeshua, die Gesalfde, wat omtrent 2000 jaar gelede deur die mense van daardie tyd doodgemaak is. Maar Hy het uit die dood opgestaan en aan baie mense verskyn. Hierna het hy opgevaar na die hemel, waar Hy vandaan gekom het, en sal daarvandaan terugkeer om die mensdom te oordeel. Slegs deur Hom kan mense God ken en met God versoen word. Wanneer iemand sy vertroue op hierdie Yeshua plaas, vind daar ‘n wedergeboorte in daardie persoon plaas en word hy vervul met die Heilige Gees. Hierdie persoon ontvang ‘n nuwe lewe en het die vooruitsig op nog groter dinge wanneer Yeshua terugkeer.

Almal wat aan hierdie beskrywing voldoen is dus die ware christene. Diegene wat nie hieraan voldoen nie is vals christene. Daar is baie mense wat hulleself christene noem, maar wat op een of meer maniere nie voldoen aan bogenoemde beskrywing nie en in werklikheid vals christene is.  Dit word vererger deur die bestaan van kerkgenootskappe. Sommige kerkgenootskappe se leer en dade is in stryd met bogenoemde beskrywing, maar hulle noem hulleself christelik en hulle lidmate noem hulleself christene. Ander kerkgenootskappe se leer mag ooreenstem met bogenoemde beskrywing, maar hulle lidmate voldoen nie noodwendig daaraan nie. Daar is dan ‘n onskeibare vermenging van ware christene en vals christene. Dit veroorsaak groot verwarring.

Ten einde hierdie verwarring teë te werk, gebruik ware christene dikwels ‘n byvoeglike naamwoord om hulleself te beskryf: wedergebore christene, evangeliese christene, Bybelgelowige christene en nog meer. Mense van Hebreeuse afkoms wat op Yeshua vertrou, noem hulleself Hebreeuse christene of Messiaanse Jode om hulle te onderskei van nie-Hebreeuse christene.

Omdat buitestaanders nie ware christene en vals christene kan onderskei nie, veronderstel hulle dat almal dieselfde is. Hulle veroordeel die onskuldige saam met die skuldige. Volgens hulle is christene mense wat voorgee om beter as ander te wees (met die Bybel onder die arm), maar dit nie is nie. Hulle aanvaar dat almal wat waarlik op Yeshua, die Gesalfde, vertrou ook vals en skynheilig is. Dit hinder die ware christene en maak hulle getuienis tot niet. Dit is hier waar daar ‘n behoefte aan ‘n ander naam ontstaan.

Die ware christen beoefen nie ‘n godsdiens nie. Hy het ‘n persoonlike verhouding met Yeshua, die lewende Gesalfde. Die ware christen getuig daarvan dat daar in sy gees ‘n nuwe geboorte plaasgevind het. Iets tasbaar en daadwerklik het in hom gebeur. Dit waarvan hy getuig is hier en nou en nie iets wat eers aan die einde van tyd gaan gebeur nie. ‘n Godsdiens se hoofkenmerke is reëls en rituele. Die reëls is dit wat die mens moet nakom om in die regte verhouding met sy god te wees. Die rituele is die seremonies wat nagekom moet word om die god tevrede te stel. Die ware christen het ‘n verhouding met God wat berus op liefde en vertroue en nie op nakoming van reëls en rituele nie.

Die ware christen is nie volmaak nie en is nie sonder sonde nie. Dit is maklik om die vinger na hulle te wys en verkeerde dinge by hulle te vind. Die ware christen is in ‘n proses van verandering wat begin op die dag wat hy in ‘n verhouding met Yeshua kom. Dan begin Yeshua, deur die Heilige Gees, met hierdie persoon werk. Mettertyd verander hierdie persoon innerlik en word hierdie verandering merkbaar by hom. Elke verandering is ‘n oorwinning oor die ou gevalle menslike natuur. Angs en woede verdwyn en word vervang met vrede en blydskap. So word hy stap vir stap verander. Dit gebeur nie alles oornag nie, dit neem tyd en dit duur lewenslank. Op enige gegewe oomblik mag die ware christen nog steeds ‘n sekere sonde doen, maar dit is tydelik en sal nog aangespreek word.

Waar sal jy ‘n ware christen raakloop? Hy kan in ‘n kerk wees, maar hy kan ook in ‘n kroeg wees. Waaraan kan jy ‘n ware christen uitken? Aan sy getuienis.

Wat kan ‘n ware christen doen om hom te onderskei van ‘n vals christen? Ek weet nie of ‘n ander naam sal werk nie. Nie lank nie dan word die nuwe naam ook verkeerd gebruik. Ek meen deur sy leefwyse. Hy moet weet dat hy ‘n verantwoordelikheid het om ‘n betroubare getuie van Yeshua te wees. Hy moet let op sy woorde en dade en homself dissiplineer. Dit is belangrik om eg en opreg te wees. Sal Yeshua kan trots wees op hom, of sal Hy hom skaam?

Die Boerevolk en sy sondes

Jy kan nie die Boerevolk bepeins, bespreek of beskryf sonder dat godsdiens in ag geneem word nie. Spesifiek kan jy nie by Bloedrivier verby kom nie. Dit was ook so met die Amerikaanse skrywer van historiese romans, James Mitchener. Sy verhaal oor ons se naam is The Covenant. Die Gelofte van Bloedrivier kan selfs gesien word as die oomblik toe ons ‘n volk geword het.

Bloedrivier was ‘n wonderwerk. Hoe jy ook al wil redeneer, iets buitengewoon het daar gebeur. Die Voortrekkers daar het nie oorlewe oor hulle tegnologies gevorderde voorlaaiers nie. Ook nie oor hulle groot spiere gehad het nie. Ook nie omdat hulle so dapper was nie. Hulle was vrek bang. In die dae voor die aanval, het hulle gesien wat by Bloukrans en Moordspruit gebeur het. Hulle kon verwag om op dieselfde grusame manier vermoor te word. Hulle het nie eers die Gelofte gemaak omdat hulle so vroom was nie, hulle het dit gedoen want dit was die laaste uitweg.

Geen kerk het iets met die saak te doen gehad nie. Al die Voortrekkers was onder sensuur en daar was nie eens een predikant daar nie. Hulle was leke en hulle voorgangers was leke. Hulle het niks van teologie af geweet nie. Al wat hulle geweet het, was dat hulle sonder God se ingryping daarmee heen was.

Wie was die God wat die Voortrekkers by Bloedrivier gered het? Dit was die God van die Bybel. Die God van die Ou Testament en van die Nuwe Testament. Hoe het die Voortrekkers die Bybel verstaan? Ons weet nie. Hulle was op hulle self aangewese en kon moontlik gedwaal het. Maar dit maak nie saak nie. Die God van die Bybel het hulle nogtans gered. Hoekom? Het hulle dit verdien? Ek dink nie so nie. Was hulle wonderlike mense? Ek dink nie so nie. Die een ding wat hierdie wonderwerk gedoen het, was om ‘n getuienis te wees vir die God van die Bybel.

As ons vandag nie die Gelofte respekteer nie, respekteer ons nie die getuienis daarvan nie, ons respekteer ook nie die God van die Bybel nie. Is dit nie ons eerste groot sonde nie? Is dit nie afgodery nie?

Een van die klagtes wat vandag teen ons as volk ingebring word, is dat ons valse trots het. Party van ons glo dat die Boerevolk uitverkore is en dat God ons noodwendig sal help. Ons hoef net te bid, of dalk nie eers nie want God het reeds besluit om ons te help. Ons is spesiaal en nie soos die ander volke nie. Wat vir hulle geld, geld nie vir ons nie. Wat beteken dit wanneer ons gebede nie beantwoord word nie? Wat beteken dit wanneer profesieë nie waar word nie? Wat beteken dit wanneer alles net hagliker word? Valse trots is ‘n mensgemaakte godsdiens met ‘n god wat na die beeld van die mens is.

Dan is daar die wat meen dat ons op ons eie vermoëns kan staatmaak. Ons moet iets doen en hoef net te vra dat God dit moet seën. Dit is mos vanselfsprekend dat Hy aan ons kant is, of hoe? Maar ook dit is ‘n mensgemaakte godsdiens. Is ‘n mensgemaakte godsdiens nie ook afgodery nie?

Tog is daar baie van ons volk wat aan ‘n kerk, of iets soortgelyk onder ‘n ander naam, behoort. Ons is, soos Paulus aan die Atheners gesê het, baie godsdienstig. Beteken dit iets? Ek is bevrees nie. Hoewel die kerke die God van die Bybel mag verkondig, beteken dit nie dat hulle noodwendig toepas wat hulle verkondig nie. Kerklikheid is rituele en tradisies, dit wil sê vormgodsdiens.

Ons is besonder godsdienstig. As ons ‘n vergadering hou, begin ons dit met Skriflesing en gebed. Voor ‘n sportbyeenkoms bid ons dat ons span mag wen. Die ander span doen dit ook. Wat beteken dit vir die span wat verloor? Dan is daar die godsdiens in die politiek en die politiek in die godsdiens. Dit ken ons goed. So is die Boerevolk verraai in die naam van godsdienstigheid. Want die godsdiens word verander en aangepas by die politiek van die dag. Is dit nie ook ‘n groot sonde nie?

Hoe werk dit? Doen die kinders minder sonde as hulle ouers, of doen hulle meer? Leer die kinders uit die foute van hul ouers? Neem byvoorbeeld die seksuele. Die God van die Bybel het ‘n definitiewe standpunt hieroor. Het die ouers dit gehoorsaam? Het die ouers hulle kinders reg hieroor onderrig? Doen die kinders dit wat reg is? Of is dit ‘n geval van ons doen wat almal doen? Die slegte nuus is dat dit nie ‘n verskoning is nie. Die ouers dra ‘n dubbele verantwoordelikheid: hulle eie sondes en die onderrig van hulle kinders. Die kinders word nie geoordeel vir die oortredings van hulle ouers nie, maar vir hul eie oortredings. Dit is nie net die seksuele nie. Daar is soveel ander dinge wat gedoen word “want almal doen dit”. Die blindelingse navolging van ander is ook ‘n sonde.

Selfs mense wat dit eers ontken het, besef nou dat die Boerevolk die teiken van ‘n volksmoord is. Binnekort gaan ons presies wees waar die Voortrekkers was op die vooraand van Bloedrivier. Ongelukkig vir ons, kan ons nie gou-gou ‘n gelofte maak om gered te word nie. Ons kom nie eers die eerste Gelofte na nie. Ons besef nie dat ons ons weë sal moet verander nie. Dit is nie die Zoeloes buite die laer wat die probleem is nie, dit is ons binne die laer wat die probleem is.

Wil ons gered word? Hoe graag wil ons gered word?

Het die apostel Paulus persoonlik vir Jesus geken?

Die oorweldigende meerderheid  “deskundiges“ sal onmiddellik sê  “nee“. Daar is nêrens in die kanonieke (en apokriewe) boeke ‘n uitdruklike stelling dat Paulus (ook bekend as Saul) vir Yeshua (Jesus) geken het voor die kruisiging nie. Maar dan is daar ook nêrens ‘n uitdruklike stelling wat sê dat Paulus nie vir Yeshua voor die kruisiging geken het nie.

Nogtans, wanneer mens die Nuwe Testament lees, kry mens ‘n “aanvoeling“ dat Paulus wel vir Yeshua geken het en na Hom geluister het. Natuurlik bewys die “aanvoeling“ net mooi niks. Waar kom die “aanvoeling“ vandaan?

Van al die apostels is Paulus die bekendste. Dit is te danke daaraan dat hy prominent in die laaste deel van die boek Handelinge genoem word en ook dat hy in sy briewe soms iets oor homself sê. Nogtans is al hierdie inligting skraps en is daar baie vrae oor hom wat nie beantwoord kan word nie. Die boek Handelinge behoort eintlik die “Handelinge van die Heilige Gees“ genoem te word aangesien dit eintlik vertel wat die Heilige Gees deur mense gedoen het. Met ander woorde, Paulus as persoon is nie belangrik nie, wat die Heilige Gees deur hom gedoen het, is belangrik. Paulus het nie graag oor homself gepraat nie, hy het deurgaans oor Yeshua gepraat. Yeshua is belangrik, nie Paulus nie.

So ook in sy briewe. Paulus het geweldige teenstand beleef. Hy as persoon was dikwels die teiken van vyandige aanslae teen Yeshua. In sulke omstandighede was hy geforseer om sekere dinge oor homself te sê ter wille van sy getuienis van Yeshua. Derhalwe gee hy slegs die minimum inligting oor homself.

Paulus het in Jerusalem groot geword. Hy het ook daar onder Gamaliël studeer. Met die steniging van Stephanus was hy ook daar. Hy het ook ‘n suster gehad wat daar gewoon het. Hy sou ook as Fariseër Paasfees bygewoon het. Dit sou verbasend wees as hy nie van Yeshua se besoeke aan Jerusalem geweet het nie. As Fariseër en onderhouer van die Wet van Moses, sou mens dink dat hy sou belangstel in wat Yeshua gesê en gedoen het. In teendeel, mens sal wonder hoe dit moontlik kon wees dat Paulus nie vir Yeshua gesien en gehoor het nie.

In 2 Korintiërs 5:16 sê Paulus: Van nou af ken ons niemand meer na die uiterlike nie. Selfs al het ons ook Die Gesalfde Een na die uiterlike geken, ken ons Hom nou nie meer so nie. Dit is nie deurslaggewend nie, maar wel moontlik dat hy hiermee sê dat hy Yeshua geken het. Ook in 1 Korintiërs 9:1 sê hy: Is ek nie vry nie? Is ek nie ‘n afgevaardigde nie? Het ek Yeshua, Die Gesalfde Een, ons Meester, nie gesien nie? Is julle nie my werk in my Meester nie? In Handelinge 9:4-5 gee Yeshua nie net sy naam aan iemand wat Hom nie ken nie, maar maak Hy Sy ware identiteit bekend: Hy val op die grond neer en hoor ’n stem vir hom sê: “Sha’ul, Sha’ul, waarom vervolg jy My? Dit is hard vir jou om teen die prikkels te skop.” Hy sê: “Wie is U, my Meester?” Ons Meester antwoord: “אנא אנא – Ek is, was, sal wees Wie Ek is, was, sal wees, Yeshua van Natzeret, wat jy vervolg.”  (Aanhalings uit die Bybel is uit die PWL-vertaling). Ons kan ook vra: teen watter prikkels het Paulus geskop?

Die volgende gedeeltes uit Paulus se briewe klink of Paulus eerstehands Yeshua se leringe gehoor het: Romeine 12:9-21, Romeine 13:8, Galasiërs 5:14, 1 Korintiërs 7:10-11, 1 Korintiërs 9:14, 1 Timoteus 5:18. 1 Tessalonisense 4:15-17 is interessant, Paulus haal iets aan wat Yeshua gesê het, maar wat nie deur enige ander evangelis of apostel vermeld word nie: want dit sê ons vir julle na aanleiding van die boodskap van ons Meester, dat ons wat in die lewe oorbly wanneer ons Meester kom, die wat dood is, nie sal vóór wees nie, want Hy, ons Meester, sal vanaf die hemel afkom met ‘n bevel, met die stem van die hoof engel en met die geklank van die trompet van God en dié wat in Die Gesalfde Een gesterf het, sal eerste opstaan en dan sal ons wat nog in die lewe is, saam met hulle as een in die wolke ingedra word na ‘n ontmoeting met ons Meester in die lug en op die manier sal ons vir altyd by ons Meester wees.

Een van die belangrikste redes waarom die moontlikheid dat Paulus vir Yeshua geken het nie vandag bespreek of oorweeg word nie, is te danke aan die invloed van die moderne teologie. Dit lyk dikwels of dit die doel van die moderne teologie is om aan te voer dat die Bybel ‘n menslike boek is en foutief is. Gevolglik word daar baie aandag gegee aan allerlei redenasies wat die boodskap van Yeshua ongedaan wil maak. Die vraag of Paulus vir Yeshua geken het, is deur vroeëre geleerdes ernstig opgeneem. Vandag is hierdie werke vergete.

Indien dit waar sou wees dat Paulus wel vir Yeshua voor die kruisiging geken het, wat sal die betekenis daarvan vir ons wees? In Galasiërs 1:15 noem Paulus dit dat God hom reeds in die baarmoeder afgesonder het. Hy was toe al bestem om ‘n apostel van Yeshua te word. Daar word nie voor sy Damaskuspad ervaring gesê dat Paulus ‘n probleem met Yeshua gehad het nie. Dit was vir hom ‘n skok toe Yeshua vra waarom vervolg jy My? Hy was bekend met Yeshua en Sy boodskap en het nie ‘n probleem daarmee gehad nie. Hy het eers na Yeshua se opstanding ‘n probleem ontwikkel. Hierdie probleem was nie met Yeshua nie, maar blykbaar met die mense wat verkondig het dat Yeshua uit die dood opgestaan het. Op die pad Damaskus toe, besef Paulus dat Yeshua werklik leef en dat Hy die Gesalfde is. Hierna het Paulus in sy getuienis altyd klem gelê op die werklikheid van die opstanding. Keer op keer het hy die opstanding van die dooies beklemtoon en bevestig dat Yeshua, die Gesalfde, die eerste Een was wat uit die dood opgestaan het.

Het Paulus vir Yeshua in die vlees geken? Besluit maar self.

Save

Save

‘n Groot Bybelse vertaalfout

Waar die woord kerk vandaan kom en wat sy oorspronklike betekenis was, is nie absoluut seker nie. Waarom die woord  kerk in die Bybel gebruik word, in plaas van die korrekte woord, is ‘n kwessie van bespiegeling. Waarom dit nie reggestel word nie, kan ek ook nie sê nie.

Die oorsprong van die woord kerk word gegee as afkomstig van dieselfde Germaanse woord waar sirkel ook vandaan kom. Alternatiewelik is dit van ‘n Griekse woord kyriakos wat die heer se huis beteken. Nog ‘n teorie is dat dit van die songodin Cirece afkom. Kom ons aanvaar dus dat kerk van kyriakos afkom want dit is uit Grieks en klink of dit Bybels kan wees.

Die slegte nuus is dat dit nie die woord kyriakos is wat as kerk vertaal word nie. Dit is die woord ekklesia wat as kerk vertaal word. Ekklesia beteken iets heel anders, dit beteken nie die heer se huis nie, dit beteken vergadering van uitgeroeptes. Nou hoekom sal sommige vertalings van die Bybel ekklesia nie vertaal as vergadering van uitgeroeptes nie maar as kerk?

Wat beteken die woord kerk? Taalkundig kan die woord kerk verwys na ‘n kerkgebou, ook na ‘n organisasie van Christene wat ‘n sekere denominasie verteenwoordig, dit kan ook verwys na ‘n sekere groep mense wat gereeld op ‘n plek bymekaar kom en gewoonlik ge-affiliëer is met ‘n sekere denominasie. In die Nuwe Testament was daar nie sulke geboue nie, ook nie denominasies nie en ook nie sulke groepe mense nie. Derhalwe, dit wat die woord kerk beskryf en beteken kom glad nie in die Nuwe Testament voor nie. Die woord kerk is ‘n vreemde woord en behoort nie in die Bybel te wees nie.

Hoe het dit gebeur dat hierdie vreemde woord in die Bybel gekom het? Die oorspronklike Protestantse vertalings was korrek en het ekklesia reg vertaal. Byvoorbeeld die Engelse vertaling van Tyndale het ekklesia vertaal as ”congregation”. Die woord ”congregation” beteken ”to gather into a body”. Die Statenvertaling het ekklesia vertaal as gemeente. Luther het ”gemeinde” gebruik. Die oorspronklike betekenis van gemeente in Nederlands en Duits is ‘n ”eenheid van openbare bestuur” (soos ‘n dorpsbestuur). Die woord ekklesia het in die Ou Testament verwys na ‘n vergadering van die volk. In die Griekse stadstate was dit ‘n vergadering van verteenwoordigers wat die stad bestuur.

Die woord  ”congregation” is in die King James Version vervang met die woord  ”church”. Koning James I van Engeland het opdrag gegee dat ‘n nuwe vertaling van die Bybel gedoen moet word. Hy het aan die vertalers 15 opdragte gegee waaraan die vertaling moes voldoen. Koning James I het vereis dat die nuwe vertaling moes ooreenstem met die ekklesiologie  van die Church of England (Anglikaanse Kerk). Dit moes die kerk se episkopaalse struktuur en ook die kerk se geloof in geordende ampte reflekteer. Gevolglik is die Bybel so vertaal dat dit ‘n kerkgenootskap moes pas. Die woord ”church” beteken dus in die eerste plek kerkgenootskap of denominasie.

Goed, maar dit is in Engels. Hoe raak dit Afrikaans? Die Ou Afrikaanse Vertaling (OAV) van 1933/1953 het, in die voetspore van die Statenvertaling, ekklesia as gemeente vertaal. Die afwyking in Afrikaans het met die Nuwe Afrikaanse Vertaling (NAV) van 1983 gekom. In hierdie vertaling word ekklesia vertaal as kerk. Effektief beteken dit dat die vergadering van uitgeroeptes verander is na die vergadering van die kerkgenootskap se geordende ampsdraers. Dit is ‘n wesentlike verandering van die Bybel.

Watter weergawe van Matteus 16:18 klink korrek: ”En Ek sê vir jou: Jy is Petrus, en op hierdie rots sal Ek my kerk (d.w.s. kerkgenootskap) bou, en die magte van die doderyk sal dit nie oorweldig nie.” (NAV). Of: ”en Ek sê verder vir jou: ‘Jy is Kefa. Op Hierdie Rots sal Ek My vergadering van uitgeroeptes bou en die hekke van Sh’ol sal nie daarteen kan staan nie.” (PWL).

Miskien kan die ekklesia met hierdie voorbeeld verduidelik word. Die Skaapwagter roep die skape wat aan Hom behoort om na Hom toe te kom. Daar is baie skape, maar nie almal behoort aan Hom nie. Die skape wat aan Hom behoort hoor Sy stem en hulle herken Sy stem. Die skape gaan na die Skaapwagter toe en versamel om Hom. Nou lei die Skaapwagter Sy skape na waar daar goeie weiding is.

Ons het tot dusver aanvaar dat die Germaanse woord kerk afkomstig is van die Griekse woord kyriakos wat huis van die heer beteken. Dit verklaar dalk hoekom daar na ‘n kerkgebou verwys word as die ”huis van die Here”. Dit is natuurlik ook foutief.

Indien die vertaling van ekklesia as kerk net ‘n fout was (almal maak foute), hoekom word dit dan nie reggestel nie?

Save

Save

Die onkruid in jou en my

Almal wat al tuin gemaak het, sal weet van onkruid. Onkruid moet uitgeroei word, verkieslik permanent. Skoffel help nie, die wortels en saad bly agter. Onkruid moet uitgetrek word en dan verkieslik verbrand word. Daar moet niks – nie wortels, saad of klein plantjies – agterbly nie. Jy kan onkruiddoder probeer, pas net op dat jy nie jou goeie plante ook uitroei nie.

Boosheid in die mens is soos onkruid.

Die sondeval van Adam en Eva in die Tuin van Eden het niks met seks te doen gehad nie. Ook nie met appels nie. In Genesis 2:16-17 word beskryf waarmee dit wel te doen gehad het: En die HERE God het aan die mens bevel gegee en gesê: Van al die bome van die tuin mag jy vry eet, maar van die boom van die kennis van goed en kwaad, daarvan mag jy nie eet nie; want die dag as jy daarvan eet, sal jy sekerlik sterwe. Wat gebeur toe? Adam en Eva eet van die verbode boom se vrugte. Eerstens was dit ongehoorsaamheid. Tweedens het hulle nou kennis van goed en kwaad gekry. Hierdie “kennis van goed en kwaad” was die oorsprong van boosheid in die mens. Dit word die erfsonde genoem want Adam en Eva se nageslag het dit geërf . Ons almal het dit.

Die eerste demonstrasie van boosheid was in Adam en Eva se seun Kain. Genesis 4:6-7 vertel daarvan: En die HERE sê vir Kain: Waarom is jy kwaad, en waarom laat jy jou hoof hang? Is daar nie verheffing as jy goed doen nie? En as jy nie goed doen nie—die sonde lê en loer voor die deur, en sy begeerte is na jou; maar jy moet daaroor heers. Kain kon nie daaroor heers nie en vermoor sy broer Abel.

Kan enige mens heers oor die boosheid binne hom? Mense het wette gemaak om boosheid te verban. Oortree iemand die wet, sal hy of sy gestraf word. Los dit die probleem op? As daar ‘n wet teen diefstal is, hou mense dan op om te steel? Sal vrees vir die straf maak dat daar nie meer diewe sal wees nie? Boosheid is binne die mens, in sy gedagtes en sy gevoelens, in sy diepste wese. Yeshua (Jesus) stel dit so in Markus 7:18-23: En Hy sê vir hulle: Is julle ook so sonder verstand? Begryp julle nie dat alles wat van buite af in die mens ingaan, hom nie onrein kan maak nie, omdat dit nie ingaan in sy hart nie, maar in die maag, en dit gaan in die heimlikheid uit en maak al die voedsel rein? En Hy sê: Wat uit die mens uitgaan, dit maak die mens onrein. Want van binne, uit die hart van die mense, kom die slegte gedagtes, egbreuk, hoerery, moord, diewery, hebsug, boosheid, bedrog, losbandigheid, afguns, lastering, hoogmoed, dwaasheid. Al hierdie booshede kom van binne uit en maak die mens onrein.

Wette, reëls en regulasies is veronderstel om te sorg dat daar ‘n ordelike samelewing is waar niks verkeerd gedoen word nie. Oortreders sal gestraf word. Die straf is veronderstel om ‘n afskrikmiddel te wees. As dit werk en niemand oortree nie, lyk alles mooi van buite. Maar nie van binne nie. Die probleem van boosheid in die mens is nie opgelos nie. Boosheid is nie net moets en moenies nie, dit is die hele vrot gevalle toestand van die mensdom. Geen wette kan hierdie toestand oplos nie.

In Psalm 5:4-7 word YHWH se standpunt gestel: Want U is nie ‘n God wat behae het in goddeloosheid nie; die kwaaddoener sal by U nie vertoef nie. Die onsinniges sal voor u oë nie standhou nie; U haat al die werkers van ongeregtigheid. U sal die leuensprekers laat omkom; van die man van bloed en bedrog het die HERE ‘n afsku. Mense verkeer dikwels onder ‘n misverstand. Hulle dink liefde en haat kan nie gelyk bestaan nie. YHWH het die mens lief, maar terselfdertyd haat Hy die “werkers van ongeregtigheid”.

YHWH haat nie net die mense wat boosheid doen nie, hy haat die bestaan van boosheid. YHWH is nie verdraagsaam met boosheid nie. Hy wil boosheid, soos met onkruid, uitroei en verbrand. Hy soek dit nie in Sy skepping nie.

Dit is die mens se skuld dat daar boosheid in hom is. Maar die mens kan niks doen om van die boosheid ontslae te raak nie. Wette, en ook nie iets anders nie, help nie.

YHWH het wel ‘n oplossing. In Markus 10:26-27 staan die volgende: En hulle was uitermate verslae en het vir mekaar gesê: Wie kan dan gered word? Maar Jesus het hulle aangekyk en geantwoord: By mense is dit onmoontlik, maar nie by God nie; want by God is alle dinge moontlik.

Dit kan gedoen word. YHWH kan dit doen. Maar hoe? Jy moet Hom vra om die boosheid uit jou uit te haal. Dit beteken jy moet die knie voor Hom buig, jy moet Hom erken vir Wie Hy is, jy moet Hom respekteer. Dit is waar dit begin. Solank mense sonder Hom wil regkom, sal niks gebeur nie.

Dink daaraan. Mense wat nie boosheid in hulle het nie. Hoe sal dit wees?

Save

Wat van die 10 verlore stamme van Israel?

Die Israeliete van die Bybel laat my stom geslaan. Hoe verklaar jy dit? Hulle was die mees bevoorregte volk op aarde en het dit geminag en weggegooi. Hulle was die uitverkore volk, die een volk wat ‘n verbond met die ware God gehad het, Hy het met hulle gepraat, hulle het met hulle eie oë Sy wonderdade en heerlikheid gesien. Aan hulle het God die beloftes van die Gesalfde gegee. Dit het hulle met stank vir dank beantwoord.

Die Bybelse Israel het ‘n groot swakheid vir afgode gehad. Moses was nog besig om die Tien Gebooie te ontvang, toe breek hulle die heel eerste gebod en maak vir hulle ‘n afgod. So het dit regdeur hulle geskiedenis gegaan, hulle kon maar net nie wegbly van afgode af nie. Een van hulle profete het opgemerk dat daar nêrens op aarde ‘n heidense volk was, wat so ontrou aan hulle valse gode was, as wat Israel aan die ware God was nie. YHWH, die enigste ware God, het alles probeer om hulle terug te bring na Hom toe. Droogtes, peste, vyande. Hy het profete gestuur. Vir ‘n kort rukkie sal hulle terugkeer na die ware God toe, maar dan weer agter afgode aanloop. Uiteindelik het YHWH genoeg gehad en hulle uit hulle land laat wegsleep as bannelinge.

Dit het so gebeur. Aanvanklik was hulle regeringsvorm ‘n teokrasie, YHWH het self oor hulle regeer. Na ‘n paar eeue was hulle ongelukkig daarmee en wou hulle ‘n monargie hê, nes die heidense volke. Na ‘n paar honderd jaar van regering deur ‘n koning, was hulle weer ongelukkig en skeur die een koninkryk in twee. Suidelike Israel word Juda genoem en hulle hoofstad was Jerusalem, noordelike Israel word Efraim genoem en hulle hoofstad was Samaria. Dit was hierdie noordelike Israel wat van hulle ontstaan af “verdraagsaam” teenoor afgode was. Hulle was die eerste deel van Israel wat in ballingskap weggevoer is.

Die volk Israel het uit twaalf stamme bestaan en die populêre opvatting is dat die suidelike koninkryk uit twee stamme bestaan het, en dat die noordelike koninkryk uit 10 stamme bestaan het. Daaruit volg dan die opvatting dat toe noordelike Israel in ballingskap weggevoer is, al tien stamme weggevoer is en nooit weer teruggekeer het nie. Dus word daar gepraat van die “Tien verlore stamme van Israel”. Die 2 en 10 stamme idee is afkomstig uit 1 Konings 11:31: en hy sê vir Jeróbeam: Neem vir jou tien stukke, want so spreek die HERE, die God van Israel: Kyk, Ek gaan die koninkryk uit die hand van Salomo afskeur en aan jou die tien stamme gee; Die 10 stamme word weer genoem in 1 Konings 11:35, maar nêrens anders nie.

Elders word Suidelike Israel (Juda) beskryf as bestaande uit die stamme Juda, Benjamin, Simeon en ‘n deel van Levi. Vier stamme (of as jy wil drie-en-‘n-half), nie twee nie. Daar moet onthou word dat daar ‘n verskil is tussen die mense van ‘n stam en die grondgebied wat aan ‘n stam toegeken is. Toe Noordelike Israel (Efraim) hulle eie alternatiewe godsdiens instel, was daar mense in hulle gebied wat nie tevrede daarmee was nie en uit hulle stamgebiede getrek het na Suidelike Israel (Juda).

In omtrent 732 v.C. het Tiglath-Pileser III, koning van Assirië, Noordelike Israel ingeval. Hy het die stamgebiede van Reuben, Gad en Manasse geannekseer en van die inwoners weggevoer na Assirië toe. Die gebied van Naftali het ‘n Assiriese goewerneur gekry. Noordelike Israel het bly voortbestaan met ‘n kleiner grondgebied tot omtrent 720 v.C. Toe is dit weer ingeval deur Assirië se Sargon II. Daar word gereken dat ‘n vyfde van Noordelike Israel se bevolking weggevoer is en in ander gebiede van die Assiriese Ryk hervestig is. Dit wil sê vier-vyfdes het oorgebly. Die Assiriërs het ook persone uit ander verowerde gebiede in Noordelike Israel hervestig, wat met die plaaslike Israeliete verbaster het. Hulle nageslag was die Samaritane, vernoem na die hoofstad Samaria. Al sou ons aanvaar dat die meerderheid Israeliete verbaster het, beteken dit nie dat almal verbaster het nie. Daar is geen rekords dat die bevolkings van Dan, Aser, Issaskar, Sebulon en westelike Manasse weggevoer is nie. Dus was daar minstens ses stamme (Naftali ingesluit) wat nie weggevoer is nie. Die mense wat weggevoer was, het ten tyde van die skrywe van Konings en Kronieke nog bestaan en was bekend aan hulle volksgenote. Dit is slegs die stamme van Reuben, Gad en Oos-Manasse wie se name nie verder in die Ou Testament voorkom nie. Dit was hulle wat aan die oostekant van die Jordaan gewoon het (Perea in die Nuwe Testament).

Met die Assiriese inval het so baie mense uit Noordelike Israel na Suidelike Israel gevlug dat Koning Hiskia van Juda ‘n nuwe muur om Jerusalem moes bou en ‘n nuwe waterbron moes voorsien. Die bevolking van Jerusalem het blykbaar vyfvoudig toegeneem. In 2 Kronieke 30:1-11 word beskryf hoe Hiskia die mense wat oorgebly het in Noordelike Israel uitgenooi het om die pasga in Jerusalem by te woon. Dit was mense van Efraim, Manasse, Aser, Issaskar en Sebulon wat deur die Assiriërs gespaar is. Ons tel Efraim en Manasse as een stam, die stam van Josef.

Josia van Juda was die laaste goeie koning. Hy het skynbaar oor die oorspronklike grondgebied van Israel se twaalf stamme regeer. Hy het deur die hele gebied gegaan en die altare van afgode vernietig. 2 Kronieke 34:6-7: En in die stede van Manasse en Efraim en Símeon en tot by Náftali, in hulle puinhope rondom, het hy die altare omgegooi, en die heilige boomstamme en gesnede beelde het hy tot stof vergruis en al die sonpilare in die hele land van Israel het hy omgekap. Daarna het hy na Jerusalem teruggekom. 2 Kronieke 34:9: Toe hulle by die hoëpriester Hilkía kom, het hulle die geld afgegee wat in die huis van God gebring was, wat die Leviete, die drumpelwagters, versamel het uit Manasse en Efraim en uit die hele oorblyfsel van Israel en uit die hele Juda en Benjamin en die inwoners van Jerusalem. Net voor die koninkryk van Juda geval het voor Babilonië, het die bevolking van die koninkryk van Juda bestaan uit mense van al twaalf die stamme.

Na die Babiloniese ballingskap, keer die ballinge terug onder leiding van Esra en Nehemia. Esra noem die teruggekeerdes agt keer “Jode” en veertig keer “Israel”. Nehemia noem hulle elf keer “Jode” en twee-en-twintig keer “Israel”. Blykbaar het die benaming “Jode” (Judeërs) en “Israel” dieselfde beteken.

Die ou manier om die land in stamgebiede te verdeel, het verander. In die Nuwe Testament is die land Israel verdeel in vier gebiede, naamlik Judea in die suide, Samaria in die middel, Galilea in die noorde en Perea oos van die Jordaan. Mense van die volk Israel het in al vier gebiede gewoon. In die Nuwe Testament is die profetes Anna van die stam van Aser. Die apostel Paulus sê in Handelinge 26:7: waartoe ons twaalf stamme wat God aanhoudend dag en nag dien, hoop om te kom; oor hierdie hoop, koning Agríppa, word ek deur die Jode beskuldig.

Waar kom die storie van die “Tien verlore stamme van Israel” vandaan? In die 17de eeu was daar ‘n paar uiteenlopende sake gewees wat saamgewerk het om aan hierdie teorie geboorte te gee. Die ontdekking van ‘n klein groepie Sjinese-Jode in Kaifeng, ‘n Joods-Portugese reisiger wat gemeen het dat hy “verlore Israelietiese stamme” in die Andes-berge in Suid-Amerika ontdek het,  en ‘n Joodse Rabbi wat ‘n boek geskryf het oor die Messiaanse eeu wat volgens hom voor die deur was. Deur die jare was daar baie pogings om hierdie “verlore stamme” te identifiseer. Van die aanspraakmakers is die Amerikaanse Rooihuide, Ethiopiese Jode, die Pasjtoene van Pakistan en Afghanistan, Japannese, die Lemba van Suid-Afrika, Britse Israel en vele ander.

Toe Yeshua, die Gesalfde, gekom het, het die mense van Israel twee keuses gehad: hulle kon Hom aanvaar het of hulle kon Hom verwerp het. Indien hulle Hom aanvaar het, en hulle het uit net twee stamme bestaan, sou die Messiaanse Ryk maar klein gewees het.

My vraag is: waarom sou mense graag die “verlore stamme” wou wees? Hulle was afgodedienaars wat deur YHWH verwerp is.

Save

Profeet te Huur. Billike Tariewe. Kontak Bileam.

God’s Angels: The Angel in the Path. Artwork for the illustration on p9 of Treasure no. 251.

Wie wil nie ‘n profeet wees nie? Dit moet koel wees om ‘n profeet te wees. ‘n Profeet is iemand wat sê wat God aan hom gesê het. Met ander woorde, God praat met die profeet en maak dinge aan hom bekend wat ander mense nie weet nie. Wie wil nie hê dat God direk met hom praat nie?

Profete in die Bybel het dit nie so maklik gehad nie. Hulle het nie vriende gehad nie, hulle eie gesinne was teen hulle, hulle is gemartel en doodgemaak. Dan was daar ook die groot verantwoordelikheid wat op hulle gerus het om die boodskap van YHWH oor te dra – en korrek oor te dra.

Daar is ‘n verskil tussen ‘n siener en ‘n profeet. ‘n Siener sien iets in ‘n visioen of in ‘n droom wat hy dan oordra. ‘n Profeet is iemand wat hoor wat YHWH sê. Presies hoe dit gebeur dat ‘n profeet kan hoor is iets waaroor baie mense wonder, dikwels die profeet self ook.

Daar is ‘n hele paar dinge omtrent Bileam wat anders is as wat ons verwag. Bileam word in die Bybel beskryf as ‘n waarsêer. Dit wat hy gesê het, het waar geword. Hy het ook nie net uit sy eie gesê nie, YHWH het vir hom gesê wat hy moet sê. Hy was nie ‘n Israeliet nie, tog het hy YHWH geken. Hy was ‘n Midianiet en was wyd bekend as ‘n profeet in die gebied oos van die Jordaanrivier. Midian was een van Abraham se seuns by Ketura. Abraham het waarskynlik sy kinders groot gemaak om YHWH te aanbid. Eeue later was daar, behalwe Israel, ook ander mense wat YHWH geken en aanbid het. Onder andere Job, hy was blykbaar ‘n Edomiet.

Numeri 22 tot 24 vertel van Bileam. (Hy is ook die enigste profeet wat in ‘n buite Bybelse teks vermeld word. Dit is in ‘n teks wat in 1967 ontdek is.) Balak, koning van Moab, het ‘n groot probleem gehad en hy het gemeen Bileam sal kan help.

Omtrent 40 jaar vantevore het Israel uit Egipte getrek. By Sinai het YHWH ‘n verbond met hulle gesluit. YHWH wou hulle toe na die Beloofde Land neem, maar Israel wou nie gaan nie. Die gevolg was dat hulle vir 40 jaar moes ronddwaal. Toe het hulle ingestem om die land te gaan inneem en nou is hulle op die grens van Moab. Die bekommernis van Moab se koning is dat hierdie groot getal Israeliete sy land se ekonomie gaan vernietig. Heel moontlik het hy en sy raadgewers alle moontlike opsies oorweeg, maar kon geen ander oplossing kry nie. Sy laaste opsie was Bileam. Balak wou hê Bileam moet kom en Israel vervloek, want almal weet dat wat Bileam sê, gebeur. Om Bileam te oorreed, het Balak ‘n stewige vergoeding aangebied.

Bileam het YHWH geraadpleeg, maar Hy wou nie toestemming gee nie. Balak het toe ‘n tweede afvaardiging gestuur met ‘n nog groter beloning. Bileam het weer vir YHWH geraadpleeg. Bileam kry nou toestemming om te gaan, maar hy mag slegs sê wat YHWH sê. Toe Bileam saam met Balak se mense vertrek, het die Engel van YHWH hom voorgekeer. Dit was hier waar Bileam se donkie met hom gepraat het om hom te waarsku.

Balak het Bileam drie keer geleentheid gegee om Israel te vervloek, maar elke keer het hy hulle, in opdrag van YHWH, geseën. Balak het geweier om Bileam te betaal vir sy dienste. Toe gee Bileam ‘n vierde profetiese uitspraak gratis en verniet. Dit is oor die Gesalfde, Num 24:17. Ek sien hom, maar nie nou nie, ek aanskou hom, maar nie naby nie: ‘n ster kom te voorskyn uit Jakob, en ‘n septer kom uit Israel op, en hy verbrysel die slape van die hoof van Moab en werp al die oorlogsugtiges omver. Dit is die ster wat die wyse manne uit die ooste gevolg het toe Yeshua gebore is.

Tot hier is dit moeilik om met Bileam fout te vind. Dit is hierna wat hy ‘n slegte naam gekry het.

Blykbaar het hy aan Balak advies gegee hoe om Israel te kry om ‘n vloek oor hulleself te bring. Num 25:1-3 beskryf wat gebeur het: Toe Israel in Sittim gebly het, het die volk begin hoereer met die dogters van die Moabiete— dié het die volk na die offers van hulle gode uitgenooi; en die volk het geëet en hulle neergebuig voor hulle gode. So het Israel hom dan gekoppel aan Baäl-Peor, en die toorn van die HERE het teen Israel ontvlam. YHWH het ‘n plaag oor Israel laat kom waarin 24 000 omgekom het. Moses kry opdrag om wraak te neem teen die Midianiete en Bileam is een van die wat sneuwel.

Op drie plekke in die Nuwe Testament word ongunstig na Bileam verwys. 2 Petrus 2:15-16: Hulle het die regte pad verlaat en verdwaal, en die weg gevolg van Bíleam, die seun van Beor, wat die loon van ongeregtigheid liefgehad het, maar die bestraffing van sy eie oortreding ontvang het: die stom lasdier het met die stem van ‘n mens gepraat en die waansinnigheid van die profeet verhinder. Judas 1:11:  Wee hulle, want hulle het die weg van Kain bewandel en om loon hulleself in die verleiding van Bíleam gestort en in die verset van Korag omgekom. Openbaring 2:14: Maar Ek het enkele dinge teen jou: dat jy daar mense het wat vashou aan die leer van Bíleam wat Balak geleer het om ‘n struikelblok voor die kinders van Israel te werp, naamlik om afgodsoffers te eet en te hoereer.

Bileam was nie ‘n valse profeet nie. Wat hy geprofeteer het, het waar geword. Sy probleem was geld. Deur te sê wat YHWH gesê het, het hy nie ‘n sent gekry nie. Maar hy kon aan koning Balak advies gee, bose advies, hoe om Israel te laat struikel. As adviseur kon hy sy waarsêersloon verdien.

Die verhouding tussen YHWH en ‘n profeet berus op ‘n persoonlike verhouding. Die profeet het nie ‘n maklike lewe nie. Die profeet moet YHWH blindelings vertrou, hy moet van YHWH afhanklik wees, hy moet op YHWH staatmaak. Die wêreld en wêreldse dinge moet geen invloed of houvas op hom hê nie, sy integriteit moet bo verdenking wees. Hy tree op as YHWH se verteenwoordiger tussen die mense, wat hy doen of nie doen nie reflekteer op YHWH. Die profeet stel ‘n voorbeeld om nagevolg te word.

 

Save

Save

Die Makkabeërs en die vagevuur

Die Makkabeërs was ‘n dapper Israelse priesterlike familie wat vir hulle volk in die bres getree het. Hulle het nie bedoel om ‘n oorlog te begin nie, hulle het net geweier om afgode te dien. Daarom was hulle lewens in gevaar en moes hulle die wildernis invlug. Daar in die wildernis het ander wat ook geweier het om afgodery te aanvaar by hulle aangesluit. Saam het hulle ‘n rebellemag op die been gebring om die Griekse afgodery en die Griekse kultuur teen te staan. Keer op keer het hulle teen ‘n groot oormag te staan gekom en oorwin. Voor elke geveg het hulle YHWH se hulp gevra en na die tyd het hulle Hom gedank.

Die eerste leier van die familie was Mattathias. Na sy dood is hy opgevolg deur sy seun Judas. Judas is opgevolg deur sy broers Simon en Jonathan. Die boek 1 Makkabeërs vertel die volledige geskiedenis van die “Makkabeër-familie” (al die broers) terwyl die boek 2 Makkabeërs hoofsaaklik handel oor Judas die Makkabeër. Die familie was leiers in Israel van 167 vC tot 63 vC. Dit was die tyd tussen die Ou en Nuwe Testamente.

Dit wat in hierdie tydperk sou gebeur, is lank voor die tyd aan die Profeet Daniël geopenbaar. Daniël 8, 10 en 11 verwys na die ontstaan van die Griekse Ryk en hoe dit later in vier verdeel sou word. Alexander die Grote, koning van Masedonië, het in ‘n kort tydjie ‘n groot gebied verower, maar sy ryk het ook net ‘n kort tydjie geduur. Na sy dood is sy ryk deur sy vier generaals onder mekaar verdeel en het elkeen van hulle ‘n deel gekry om oor te regeer. Die generaal wat Babilonië gekry het se naam was Seleucus I en die generaal wat Egipte gekry het se naam was Ptolemaeus I. Die ander 2 generaals (wat nie in die Bybel genoem word nie) was Lysimachus wat Thrakië gekry het, en Kassander wat Masedonië gekry het. In Daniël 11 word daar gepraat van die “Koning van die Noorde” en die “Koning van die Suide”. Die Koning van die Noorde was die regeerder van Babilonië en die Koning van die Suide was die regeerder van Egipte. Die oorloë tussen die konings van die Noorde en Suide het 200 jaar geduur en Israel was in die middel daarvan vasgevang.

Een van die konings van die Noorde, Antiochus IV Epiphanes, was ‘n tipe van die Antichris en het die tempel in Jerusalem onteer. Sommige Israelse leiers in Judea wou graag die Griekse lewenswyse hul eie maak en die Griekse gode aanbid. Antiochus IV Epiphanes was ingenome hiermee en het die Israelse godsdiens verbied. Hy het, onder andere, die skatte van die tempel gesteel en varke op die altaar geoffer. Hy het ook beveel dat die Israelse volk offers aan afgode moet bring, varkvleis moet eet en dat besnydenis met die dood strafbaar sal wees. Dit het daartoe gelei dat ‘n plattelandse priester (dus ‘n Leviet), met die naam Mattathias, hierteen in verset gekom het. Mattathias se seun Judas se bynaam was Makkabeus en dit is waar die naam Makkabeërs vandaan kom. Die geskiedenis van Mattathias en sy seuns is opgeteken in die boeke 1 en 2 Makkabeërs.

Die twee boeke volg nie op mekaar nie, dit is 2 heeltemal verskillende boeke. Albei word as deuterokanoniek beskou deur die Rooms-Katolieke en Oosters-Ortodokse Kerke. Protestante en Judaïsme dink nie hierdie boeke behoort in die Bybel te wees nie. 1 Makkabeërs is meer van ‘n geskiedenisboek, daar is nie veel godsdiens daarin nie. 2 Makkabeërs is ‘n godsdiensboek wat ook geskiedenis in het. Ander bronne bevestig dat albei boeke ‘n betroubare weergawe van die geskiedenis gee.

Ten opsigte van 2 Makkabeërs bestaan daar ‘n leerstellige geskil. Die Rooms-Katolieke Kerk het ‘n lering wat bekend is as die “vagevuur”. Na die dood gaan die siele van afgestorwenes na die “vagevuur” om daar gelouter te word. Dit wil sê dit is geredde mense wie se sondes nog nie deur die bieg, voor hulle dood, verwyder is nie. Hierdie siele moet dan gesuiwer word. Die persoon se familie en vriende kan sy verblyf in die “vagevuur” verkort deur gebede en goeie dade. 2 Makkabeërs 12 word gebruik as ‘n bevestiging van hierdie leer.

Daar is interessante inligting in 2 Makkabeërs wat nie in die Bybel voorkom nie. 2 Mak 1:18-36 vertel van hoe die vuur van die altaar, wat voor die ballingskap weggesteek was, verander het in ‘n vloeistof (nafta). In 2 Mak 2:1-8 word vertel hoe die profeet Jeremia die tent en die verbondsark in ‘n grot weggesteek het en die ingang verseël het. Die marteldood van die bejaarde Eleazar, omdat hy geweier het om die varkvleis wat geoffer was, te eet, word verhaal in 2 Mak 6:18-31. Hoofstuk 7 gaan oor ‘n moeder wie se 7 seuns, een na die ander, voor haar oë dood gemartel is. Hulle wou ook nie die geofferde vark eet nie. 2 Mak 12:39-45 vertel die volgende van gebede vir gevalle vegters: On the next day, as by that time it had become necessary, Judas and his men went to take up the bodies of the fallen and to bring them back to lie with their kinsmen in the sepulchres of their fathers. Then under the tunic of every one of the dead they found sacred tokens of the idols of Jamnia, which the law forbids the Jews to wear. And it became clear to all that this was why these men had fallen. So they all blessed the ways of the Lord, the righteous Judge, who reveals the things that are hidden; and they turned to prayer, beseeching that the sin which had been committed might be wholly blotted out. And the noble Judas exhorted the people to keep themselves free from sin, for they had seen with their own eyes what had happened because of the sin of those who had fallen. He also took up a collection, man by man, to the amount of two thousand drachmas of silver, and sent it to Jerusalem to provide for a sin offering. In doing this he acted very well and honorably, taking account of the resurrection. For if he were not expecting that those who had fallen would rise again, it would have been superfluous and foolish to pray for the dead. But if he was looking to the splendid reward that is laid up for those who fall asleep in godliness, it was a holy and pious thought. Therefore he made atonement for the dead, that they might be delivered from their sin.

Dit is die aangehaalde gedeelte in hoofstuk 12 wat vir Rooms-Katolieke die regverdiging vir die leer van die “vagevuur” gee. ‘n Heel ander interpretasie is ook moontlik. Die marteldood van Eleazar en die moeder en haar 7 seuns het in die middeleeue mense se verbeelding aangegryp en hulle is tot heiliges verklaar. Daar is ‘n mening dat Hebreërs 11:35 na hierdie persone se marteldood verwys.

Die Makkabeërs het daarin geslaag om te verhoed dat hulle volk vergrieks. Hulle het die afgodery in Israel uitgeroei. Hulle het, nadat Antiochus IV Epiphanes die tempel ontheilig het, weer die tempel gereinig.

Moet 1 en 2 Makkabeërs in die Bybel ingesluit word? Vir my klink 1 Makkabeërs nie na ‘n Bybelboek nie, maar dit is die moeite werd om gelees te word. 2 Makkabeërs is ‘n perd van ‘n ander kleur. Vir my klink dit na ‘n Bybelboek. As ons Ester insluit in die Bybel, hoekom dan ook nie vir 2 Makkabeërs nie? Die bid vir afgestorwenes in hoofstuk 12 het, ten regte of onregte, gebeur. Beteken dit dat ons dit moet sien as ‘n opdrag of voorbeeld om te volg? Ek dink nie so nie.

Save

Save

Die Groot Stilte tussen die Ou en Nuwe Testamente

Tussen die laaste boek van die Ou Testament, Maleagi, en die eerste boek van die Nuwe Testament, Matteus, is daar die Groot Stilte van omtrent 400 jaar. YHWH het niks verder vir Israel te sê gehad nie. Daar was nie meer profete nie en ook geen nuwe openbaring nie. Dit, op sigself, is net so skokkend as die verwoesting van die tempel in 587 voor Christus en die ballingskap van die Israeliete wat daarmee saam gegaan het. Dit moes hulle laat wakker skrik, maar dit het nie.

Daar het heelwat in daardie 400 jaar gebeur. Tydens Maleagi se lewe was Israel nog onder die heerskappy van Persië. Daarna het die Grieke oorgeneem. Soos aan Daniël geopenbaar, is die Griekse Ryk in 4 verdeel en was daar die stryd tussen die Konings van die Noorde en die Konings van die Suide, met Israel in die middel. In hierdie tyd kom Israel in opstand onder aanvoering van die Makkabeërs. Daarna het die Romeine die beheer oorgeneem en het hulle Herodes koning van Judea gemaak.

Die grootste veranderinge in Israel tydens die 4 eeue van stilte was op godsdienstige terrein. Die hoofrede vir die ballingskap en die verwoesting van die tempel was omdat hulle ook afgode aanbid het. Hulle het steeds YHWH by die tempel aanbid, as hulle Hoofgod, maar hulle het ander gode ook aanbid. Tydens die ballingskap het die leiers van Israel dit probeer regstel en het die Israelitiese godsdiens (Judaïsme) monoteïsties (die geloof dat daar slegs een god is) geword. Om te verhoed dat hulle weer terugval in afgodery, het hulle die studie en onderrig van die Torah (die Wet van Moses) die kern van Judaïsme gemaak.

Tydens die Ou Testamentiese tyd het Israel as volk YHWH slegs aanbid by die tempel in Jerusalem. Die bring van offerhandes was ‘n integrale deel daarvan. Die priesters was die godsdienstige leiers en het die diens by die tempel behartig. (Dit is nodig om te onderskei tussen die volk se verhouding met YHWH en indiwidue se persoonlike verhouding met YHWH. Talle individue het ‘n persoonlike verhouding met YHWH gehad, en Hom nie net by die tempel aanbid nie.) YHWH het profete gestuur om die volk en leiers, wanneer nodig, aan te spreek. Tydens die ballingskap was daar nie meer ‘n tempel nie en YHWH kon nie meer ritueel aanbid word nie. Om hierdie probleem te oorkom, het die leiers van Israel sinagoges gestig. Sinagoges was in hoofsaak ‘n plek waar die Wet bestudeer is en waar onderrig daarin gegee is. Tog is aanbidding ook beoefen deur die sing van Psalms en gebede. Gebede het gedien as plaasvervanger van offerhandes. Nadat Serubbabel die tempel herbou het, is godsdiens by beide tempel en sinagoge beoefen. Die sinagoge was ‘n mensgemaakte instelling en nie ‘n opdrag van YHWH nie.

Saam met die sinagoges het ‘n nuwe soort Skrifgeleerde ontstaan. Voorheen het Skrifgeleerdes hulle met die oorskryf van die Skrifte besig gehou. Hierdie nuwe Skrifgeleerdes was die voorgangers van die Rabbynse Judaïsme wat na Christus ontstaan het. Na die ballingskap was daar baie vreemde invloede wat op Israel ingewerk het. Om hulle eie identiteit te bewaar, het die onderrig en toepassing van die Torah belangrik geword. Derhalwe moes ‘n omvattende kode opgestel word en aan die volk oorgedra word. Hiervoor was opgeleide deskundiges nodig. Hierdie geleerdes moes die Skrif interpreteer en toepas. Die twee hoofbeginsels van die Skrifgeleerdes was om mondelingse tradisies te bevorder en om die wet af te baken. Daar was nou twee bronne vir die Wet: die geskrewe wet en die mondelingse tradisies van vorige geslagte geleerdes. Die mondelingse oorgelewerde tradisies is later op skrif gestel en vervat in die Talmoed. In die opstel van reëls wat deur die volk gehoorsaam moet word, het hulle afgewyk van die hart en siel van die oorspronklike Wet. Hulle interpretasies het die oorspronklike betekenis van die Wet vernietig. Die Skrifgeleerdes het in die sinagoge die Torah gelees, kommentaar daarop gelewer en hulle studente daarin onderrig.

Tydens die 400 jaar van stilte, het daar ‘n aantal sektes in Judaïsme ontstaan. Een was die Fariseërs. Hoewel iemand beide ‘n Skrifgeleerde en ‘n Fariseër kon wees, moet daar tussen hulle onderskei word. Die ideologie van die Fariseërs was afsondering op grond van beide die geskrewe en die mondelingse Wet. Hulle het aangehou om reëls en wette by te voeg totdat godsdiens ‘n te swaar las vir die mense geword het. Hulle was bekend daarvoor dat hulle in die openbaar hulle godsdienstigheid vertoon het. So sou hulle in die straat loop en elke nou en dan eers stop om neer te buig in gebed. Alhoewel hulle min was, het hulle groot invloed gehad. Hulle het ook die grootste invloed by die sinagoges gehad.

Die Sadduseërs het hoofsaaklik bestaan uit lede van die welgestelde en invloedryke families. Hulle ambisie was om hulleself onmisbaar te maak vir die regeerders van die dag. Op hierdie wyse kon hulle hul eie idees en sake bevorder. Hulle het gemeen dat God nie inmeng in politieke sake nie, hulle moet self werk om politieke doelwitte te bereik. Hulle het nie geglo in wonderwerke, engele en die opstanding uit die dood nie. Hulle het slegs die geskrewe Wet aanvaar. Na die dood van Herodes die Grote het hulle groter invloed verkry as wat hulle voorheen gehad het. Die Romeine het die Hoofpriester toegelaat om die dag tot dag sake in Jerusalem te hanteer.

Daar was nog groepe. Die Herodiane word nie in die Nuwe Testament as ‘n godsdiensgroep beskryf nie. Daar was ook die Essene, maar hulle word nie in die Nuwe Testament genoem nie.

Die Sanhedrin het ook ontstaan in die tyd tussen die Ou en Nuwe Testamente. Dit was ‘n teokratiese hof en die hoogste hof van die Joodse volk en het oor burgerlike en godsdienstige sake beslis. Die Sanhedrin het uit 71 lede bestaan: die Hoofpriester, 24 verteenwoordigers uit die priesterdom, 24 “ouderlinge” of “regeerders”, en 22 Skrifgeleerdes. Een van die Sanhedrin se pligte was om die Messias te identifiseer.

Gedurende die 400 jaar se Groot Stilte het Judaïsme verander in ‘n mensgemaakte godsdiens. ‘n Wettiese godsdiens. Die oorspronklike bedoeling van die Wet van Moses, soos ook telkemale deur die profete verduidelik is, het verlore geraak. Yeshua, die Gesalfde, het van meet af aan met die godsdienstige leiers gebots. Dit was Yeshua en Sy apostels wat die Wet korrek verstaan en toegepas het, nie die godsdienstige leiers nie. Uiteindelik het hierdie leiers aangedring dat Yeshua gekruisig moet word.

Die geskiedenis van Israel is ‘n tragiese verhaal. Van Uitverkore Volk tot Verwerpte Volk. Al waarom hulle nie volkome uitgeroei was nie, was omdat YHWH sy beloftes aan Abraham, Isak en Jakob nagekom het. Omdat Hy ‘n oorblyfsel vir Homself laat oorbly het. Omdat die Gesalfde nog moes kom. Omdat alles nog nie afgehandel is nie.

 

Save

Save